พระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร

พระ อ ภั ย ม ณี ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ชั้ชั้ ชั้ชั้ ชั้ชั้ นมัมัธ มัมั ยมศึศึศึศึ กษาปีปีปีปี ที่ที่ ที่ที่ ที่ที่ ๓

หนังสือเรีย รี น รายวิช วิ าพื้นฐาน ภาษาไทย วรรณคดีไดี ทย ตามหลัก ลั สูต สู รแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุท พุ ธศักราช ๒๕๕๑ กลุ่ม ลุ่ สาระการเรีย รี นรู้ภ รู้ าษาไทย กระทรวงศึกษาธิการ สำ นักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน

คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-BOOK) ฉบับนี้จัดทำ ขึ้นเพื่อ เป็นสื่อประกอบการเรียนการสอนของนักเรียนระดับชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 3 เพื่อใช้ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับวรรณคดี เรื่อง พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร โดยสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (E-BOOK) ฉบับนี้มีเนื้อหาสาระ ความสำ คัญและข้อมูลต่างๆที่นักเรียนสามารถเปิดอ่านเพื่อ ศึกษาค้นคว้าหาความรู้ได้ คณะผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำ หนังสือ อิเล็กทรอนิกส์ (E-BOOK) ฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ และผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับ วรรณคดี เรื่อง พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนาง ผีเสื้อสมุทร คณะผู้จั ผู้ ด จั ทำ ก

ส า ร บั ญ หน้า คำ นำ ก สารบัญ บั ข ตัว ตั ชี้วั ชี้ ด วั ๑ จุด จุ ประสงค์เชิง ชิ พฤติก ติ รรม ๒ ประวัติ วั ผู้ ติ แ ผู้ ต่ง ต่ ๓ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ ๕ แนะนำ ตัว ตั ละคร ๗ เนื้อเรื่อ รื่ ง ๑๑ บทประพันธ์ว ธ์ รรคทอง ๑๙ คุณค่าด้า ด้ นวรรณศิลป์ ๒๔ คุณค่าด้า ด้ นสังคม ๒๙ ข้อ ข้ คิดจากวรรณคดี ๓๓ เกร็ด ร็ ความรู้ ๓๔ คำ ถามท้า ท้ ยบท ๓๗ แบบทดสอบ ๓๙ ข

ตั ว ชี้ วั ด ท ๕.๑ ม.๓/๑ สรุปวรรณคดีแ ดี ละวรรณกรรมที่อ่ ที่ า อ่ นในระดับ ดั ที่ยที่ากขึ้น ท ๕.๑ ม.๓/๒ วิเ วิ คราะห์วิถี วิ ไถี ทยและคุณค่าจากวรรณคดีแ ดี ละ วรรณกรรมที่อ่ที่า อ่ น ท ๕.๑ ม.๓/๓ สรุปความรู้แ รู้ ละข้อ ข้ คิดจากการอ่า อ่ นเพิ่อนำ ไปประยุก ยุ ต์ ใช้ใช้ นชีวิ ชี ต วิ จริง ริ ท ๕.๑ ม.๓/๔ ท่อ ท่ งจำ และบอกคุณค่าบทอาขยานตามที่กำที่กำหนด และบทร้อ ร้ ยกรองที่มีที่คุ มี คุ ณค่าตามความสนใจ และนำ ไปใช้อ้ ช้ า อ้ งอิง อิ ๑

๑. นักเรีย รี นสามารถบอกใจความสำ คัญและ บอกข้อ ข้ มูล มู ที่ส ที่ นับสนุน นุ เรื่อ รื่ งที่อ่ ที่ า อ่ นได้ ๒. นักเรีย รี นสรุปเนื้อหาวรรณคดีแ ดี ละ วรรณกรรม ๓. นักเรีย รี นมีม มี ารยาทในการอ่า อ่ น จุ จุดประสงค์ค์ ค์ค์ เชิชิ ชิชิ งพฤติติก ติติ รรม ๒

ประวัติ วั ผู้ ติ แ ผู้ ต่ง ต่ พระสุน สุ ทรโวหาร (สุน สุ ทรภู่)ภู่ เกิดเมื่อวันจันทร์ ที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๓๒๙ พ่อชื่อ ชื่ พลับ เป็นชาวบ้านกร่ำ อำ เภอแกลง จังหวัดระยอง ส่วนมารดาชื่อ ชื่ ช้อ ช้ ย เป็นชาวเมือง ฉะเชิง ชิ เทรา สุนทรภู่เป็นผู้แ ผู้ ต่งเรื่อ รื่ งนี้ขึ้น โดยได้รับ รั ฉายาว่าเป็น “กวีสี่แผ่น ผ่ ดิน” และ “กวีดีเด่นของโลก” ซึ่ง ซึ่ สุนทรภู่แต่งเรื่อ รื่ งนี้จาก การอ่านวรรณคดีต่างๆ ผสมผสานกับจินตนาการ โดยแต่งเป็นกลอนสุภาพ ใช้ภ ช้ าษาเรีย รี บง่า ง่ ยแต่ไพเราะ ๓

ประวัติ วั ผู้ ติ แ ผู้ ต่ง ต่ (ต่อ ต่ ) สุนทรภู่ไ ภู่ ด้แ ด้ ต่ง ต่ เรื่อ รื่ งพระอภัย ภั มณีนี้ถึง ๔ ช่วงด้ว ด้ ยกัน กั ซึ่งได้แ ด้ ก่ เพื่อถวายพระองค์เจ้า จ้ ลัก ลั ขณานุ คุณ ช่วงที่ ๑ เพื่อเลี้ย ลี้ งปากเลี้ย ลี้ งท้อ ท้ งขณะติด ติ คุก เริ่ม ริ่ แต่ง ต่ ในสมัย มั รัช รั กาลที่ ๒ ช่วงที่ ๒ เริ่ม ริ่ แต่ง ต่ ในสมัย มั รัช รั กาลที่ ๓ ช่วงที่ ๓ เริ่ม ริ่ แต่ง ต่ ในสมัย มั รัช รั กาลที่ ๓ เพื่อขายเลี้ย ลี้ งปากเลี้ย ลี้ งท้อ ท้ ง ของตนเอง และบุต บุ ร ๒ คน ช่วงที่ ๔ แต่ง ต่ ต่อ ต่ ในสมัย มั รัช รั กาลที่ ๓ เพื่อถวายกรมหมื่น มื่ อัปอั สรสุด สุ าเทพ ๔

ลัลัก ลัลั ษณะคำคำ คำคำ คำคำประพัพั พัพั นธ์ธ์ ธ์ธ์ คำ ประพันธ์ภ ธ์ ายในเรื่อ รื่ ง พระอภัย ภั มณี เป็นกลอนสุภ สุ าพ ทั้ง ทั้ หมดด้ว ด้ ยเป็นความถนัดอย่า ย่ งพิเศษของกวีผู้ วี นี้ ผู้ นี้ ภาษาที่ใที่ช้มี ช้ ค มี วามเรีย รี บง่า ง่ ยตามแบบฉบับ บั ของสุน สุ ทรภู่ อีก อี ทั้ง ทั้ มีสัมี สั มผัสผั ในที่ไที่พเราะงดงาม วรรคสดับ วรรคทอง วรรครับ วรรคส่ง สัมผัส ระหว่างบท แผนผัง ผั กลอนสุภ สุ าพ ๕

ลัลัก ลัลั ษณะคำคำ คำคำ คำคำประพัพั พัพั นธ์ธ์ ธ์ธ์ เรื่อ รื่ งพระอภัย ภั มณีเป็นกลอนนิทานที่ปที่ระพันธ์ด้ ธ์ ว ด้ ย กลอนสุภาพที่เที่ป็นเอกลัก ลั ษณ์เฉพาะตัว ตั ของสุน สุ ทรภู่ คือ แต่ล ต่ ะวรรคจะมีสัมี สั มผัสผั ใน ทั้ง ทั้ สัมผัสผั สระและสัมผัสผั อัก อั ษร ทำ ให้คำ กลอนมีความไพเราะ ดัง ดั บทประพันธ์ • สัมผัสผั สระในวรรคแรก (วรรคสดับดั ) คือ พราย-สาย สมุท มุ รผุด ผุ สัมผัสผัอักอัษร คือ พวก-ผี-ผี ผุด ผุ สาย-สมุท มุ ร • สัมผัสผั สระในวรรคสอง (วรรครับรั ) คือ ตา-ถลา สัมผัสผัอักอัษร คือ แลบ-ลิ้นลิ้-เหลือ ลื ก ถลา-ถลันลั • สัมผัสผั สระในวรรคสาม (วรรครอง) คือ คราม-ตาม คลื่น ลื่- หมื่น มื่ สัมผัสผัอักอัษร คือ โครม-คราม • สัมผัสผั สระในวรรคสี่ (วรรคส่ง) คือ ล่มล่-ถล่มล่ สัมผัสผัอักอัษร คือ เล-ลั่นลั่-ล่มล่ทะเล-ถล่มล่-ทลาย ๖

แนะนำ ตัว ตั ละคร พระอภัย ภั มณี ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ๗

พระอภัย ภั มณี เป็นคนจิต จิ ใจดี พูด พู จาอ่อ อ่ นหวาน ปฏิบั ฏิ ติ บั ต่ ติ อ ต่ ผู้อื่ ผู้ น อื่ อย่า ย่ งสุภ สุ าพ รัก รั ในดนตรี ไม่แ ม่ สดงตนว่า ว่ เป็น กษัตริย์ ริ อ ย์ ยู่เ ยู่ หนือผู้ใ ผู้ ด เจ้า จ้ ชู้ มีภ มี รรยาหลายคน สินสมุท มุ รเป็นบุต บุ รของ พระอภัย ภั มณี กับ กั นางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร มีรู มี รู ปร่า ร่ งหน้าตา งดงามคล้า ล้ ยพระอภัย ภั มณี แต่มี ต่ เ มี ขี้ย ขี้ ว ผมหยิก ยิ ตาแดง มีกำ มี กำ ลัง ลั มาก สินสมุทร ๘

พระฤๅษี พระฤๅษีเป็นนักบวช ถือลัทธิบูชาไฟ มีอายุได้พันปีเศษ บำ เพ็ญศีลอยู่ที่ เกาะแก้วพิสดารมาเป็นเวลานาน มีมนต์วิเศษหลายอย่าง สามารถปราบภูตผีปีศาจได้ นางเงือ งื ก นางเงือกมีร่างครึ่งคนครึ่งปลา กายท่อนบนเป็นหญิงสาวสวย ท่อนล่างตั้งแต่ช่วงเอวลงไป เป็นปลา อาศัยอยู่ในทะเล ๙

นางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร เป็นยัก ยั ษ์ที่อที่าศัยอยู่ใยู่ นถ้ำ กลางทะเล มีเ มี วทมนต์ใต์ นการแปลงกายเป็น หญิง ญิสาวสวยได้ และเป็นผู้ลั ผู้ ก ลั พาตัว ตั พระอภัย ภั มณีมาที่ถ้ำที่ถ้ำ พ่อแม่น ม่ างเงือ งื ก มีร่ มี า ร่ งครึ่งรึ่คนครึ่งรึ่ปลา คือกาย ท่อ ท่ นบนเป็นมนุษ นุ ย์ แต่ท่ ต่ อ ท่ น ล่า ล่ งตั้ง ตั้ แต่ช่ ต่ ว ช่ งเอวลงไปมีห มี าง เป็นปลา อาศัยอยู่ใยู่ นทะเล ๑๐

พระ อ ภั ย ม ณี เ อ รื่ ง ย่ อ ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ๑๑

เนื้นื้ นื้นื้ อเรื่รื่อ รื่รื่ งแบบบทประพัพั พัพั นธ์ธ์แ ธ์ธ์ ละ เนื้นื้ นื้นื้ อเรื่รื่อ รื่รื่ งรูรู รูรู ปแบบแอนนินิ นินิ เมชั่ชั่ ชั่ชั่ ชั่ชั่ น SCAN ME SCAN ME เนื้อเรื่อ รื่ งรูปแบบ “บทประพันธ์”ธ์ เนื้อเรื่อ รื่ งรูปแบบ “แอนนิเมชั่น” ๑๒

พระอภัยมณีอาศัยอยู่ในถ้ำ กับนางผีเสื้อสมุทร จนมีลูกชายนามว่า สินสมุทร เขามีเขี้ยวและมีพละกำ ลังมหาศาล วันหนึ่งนางผีเสื้อสมุทรได้ออกจากถ้ำ เพื่อไปหาอาหาร ส่วนสินสมุทรวิ่งเล่นอยู่ในถ้ำ ซึ่งเขาได้ไปเจอแผ่นหินที่ปิดทางอยู่จึงผลัก แผ่นหินนั้นจนพังทลายออกและมองเห็น หาดทราย ป่าเขาและทะเลอันกว้างใหญ่ สินสมุทรจึงออกมาว่ายน้ำ เล่นในทะเล ตลอดทั้งวัน เมื่อเขาเห็นฝูงเงือก อยู่กลางทะเลก็คิดว่าเป็นคน แต่มีหางเหมือนปลา สินสมุทรจึงฉุดกระชากลากเงือกขึ้นมา ที่หาด แล้วมองดูด้วยความประหลาดใจ ก่อนจะพาไปให้พระอภัยมณีดูในถ้ำ ๑๓

เมื่อพระอภัยมณีเห็นเงือกและ ได้ทราบความจริงทั้งหมดก็ตกใจมาก จึงรีบเตือนสินสมุทรว่า ถ้าแม่รู้คง โกรธมาก เพราะกลัวว่าถ้าสินสมุทร แข็งแรงขนาดนี้ อาจพาพระอภัยมณี หนีไปได้ แม่เจ้าเป็นยักษ์ และลักพาตัวพ่อมา อย่างไรเล่า พว ข้ ก ข้าสามารถพา เจ้าหนีได้นะ เหตุใด !!! แม่จึงต้องทำ เช่นช่นั้นขอรับรั เมื่อเงือกได้ยินพระอภัยมณีและสินสมุทรคุยกัน ก็ลุกพนมมือทั้งความเจ็บปวด ร้องอ้อนวอนขอชีวิต และจะอาสาหาทางหนีให้แก่พระอภัยมณีไปยัง สำ นักของโยคี ณ เกาะแก้วพิสดาร แต่ตามกำ ลังของตนต้องใช้เวลานานถึง ๗ คืน จึงถึงที่หมาย ส่วนนางยักษ์ใช้เวลาเพียง ๓ วัน คงตามทัน ดังนั้นพระอภัยมณีต้องหากลอุบาย ลวงนางยักษ์ เพื่อที่จะได้เดินทางล่วงหน้าไปก่อน ๑๔

เมื่อนางผีเสื้อสมุทรกลับมา ก็แปลงกายเป็นมนุษย์ หน้าตางดงาม และนำ ผลไม้มาให้สินสมุทรและ พระอภัยมณีทาน ในคืนนั้น นางผีเสื้อสมุทรฝันว่ามีเทวดามา ทำ ลายถ้ำ และเอาค้อนมาทุบตีนางแทบตาย อีกทั้งยังควัก ลูกตาไปด้วย เมื่อตื่นขึ้นนางผีเสื้อสมุทรก็ตัวสั่นด้วยความกลัว นางจึงเล่าความฝันให้พระอภัยมณีช่วช่ยทำ นายฝันว่าร้ายหรือดี พระอภัยมณีจึงคิดหาช่อช่งทางการหนีโดยออกอุบายว่า เทวดาในฝัน คือ มัจธุราชจะมาเอาชีวิชีวิตนางไป แต่มีทางหนึ่งที่จะช่วช่ยสะเดาะเคราะห์ คือ การไปอยู่ที่ตีนเขาในป่าคนเดียว และอดข้าว อดน้ำ เป็นเวลา3 วัน 3 คืน พระอภัยมณีจึงสั่งให้สินสมุทร ยกหินเพื่อเปิดทางและค่อย ๆ ช่วยกัน พยุงเงือกลงน้ำ พร้อมปิดปากถ้ำ อย่างมิดชิด เมื่อได้ยินดังนั้น นางผีเสื้อสมุทรก็เชื่อสนิทใจ และออกจากถ้ำ ไปตามที่ พระอภัยมณีบอก ๑๕

โดยเฒ่าเงือก ขอให้พระอภัยมณีขึ้นนั่งบนบ่า ส่วนสินสมุทรให้ขี่หลัง ภรรยาของตน ส่วนเงือกว่ายน้ำ ในทะเล เพื่อมารอรับพระอภัยมณีตามสัญญา และชวนลูกสาวกับภรรยาเงือกมาหา พระอภัยมณีด้วย ฝ่ายนางผีเสื้อสมุทร นั่งอ่อนแรงอยู่ในป่าเพื่ออธิษฐานวอนขอชีวิชีวิต เมื่อครบ ๓ วัน ร่างกายของนางอ่อนแรงและ หัวใจของนางก็เฝ้าคิดถึงแต่พระอภัยมณี ๑๖

นางจึงรีบรีเดินทางกลับเข้าถ้ำ แต่ไม่พบใครและไม่เห็นเม้แต่ปี่ของพระอภัยมณี ทำ ให้นางรู้ว่รู้ ว่าพระอภัยมณีและลูกลูหนีไปแล้ว นางผีเผีสื้อสมุทรตกใจแทบสิ้นชีวิชีวิต ร้อร้งไห้ฟูมฟาย เหมือนพระอภัยมณีควักเอาหัวใจนางไปด้วย เมื่อเงืองืกได้ยินเสียงคลื่นดังสนั่นหวั่นวั่ไหว ก็รู้แรู้น่แล้วว่า นางผีเผีสื้อสมุทรกำ ลังตามมา สินสมุทรจึงบอกให้พระอภัยมณีหนีไปก่อน ส่วนเขาจะคอยติดตามไปแบบห่าง ๆ นางผีเผีสื้อสมุทรจึงกระโดดลงน้ำ เพื่อตามหา พระอภัยมณี แต่ก็ไม่พบ ด้วยความโกรธ นางจึงรีบรีออกตามหาอย่างไม่หยุดยุหย่อน ๑๗

เมื่อสินสมุทรเห็นแม่ของตน นางผีเผีสื้อสมุทร บอกว่าตนเองไม่ใช่ยัช่ ยักษ์ที่ร้ที่าร้ยกาจ เพียงแต่แปลงกาย เพื่อมาตามหาพระอภัยมณีกับสินสมุทร แล้วบอกให้ สินสมุทรกลับไปอยู่ถ้ำยู่ถ้ำ กับแม่ สินสมุทรจึงถ่วงเวลา ด้วยการเสแสร้งร้ว่าไม่เชื่อชื่ พ่อของเจ้าอยู่ที่ ยู่ที่ใด ส่วนนางเงืองืกก็พาพระอภัยมณีหนีไปจนถึง เกาะแก้วพิสดาร เมื่อนางผีเผีสื้อสมุทรตามมาทันทั และอาละวาด พระโยคีจึงแสกทรายขว้างมา กลางคลื่น นางผีเ ผีสื้อสมุทร ไม่สม่ามารถสู้กับกัฤทธิ์ข ธิ์ อง พระโยคีได้ จึง จึ ยอมแพ้กลับลั ไป “ เนื้อเรื่องในตอนนี้จบลง ที่นางผีเสื้อสมุทรไม่สามารถ ทำ อะไรได้จึงยอมกลับไปแต่โดยดี ” ๑๘

บทประพันธ์ว ธ์ รรคทอง พระอภัย ภั มณี ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ๑๙

หากต้อ ต้ งการฟังการอ่า อ่ น บทอาขยานสแกนเลย หากต้อ ต้ งการฟังการอ่า อ่ น บทอาขยานสแกนเลย SCAN ME ๒๐

พระโฉมยงองคอภัยมณี เพลินประพาสพิศดูหมู่มัจจา เหล่าฉลามล้วนฉลามตามกันมา ค่อยเคลื่อนตลาคล้ายคล้ายในสายชล ฉลากอยู่คู่ฉลากไม่จากคู่ ขึ้นฟ่องฟูพ่นฟองละอองฝน ฝูงพิมพาพาฝูงเข้าแฝงวน บ้างผุดพ่นฟองน้ำ บ้างดำ จร กระโห้เรียงเคียงกระโห้ขึ้นโบกหาง สอยสล้างกลางกระแสแลสลอน มังกรเกี่ยวเลี้ยวลอดกอดมังกร ประชุมซ่อซ่นแฝงชลขึ้นวนเวียน ฝูงม้าน้ำ ทำ ท่าเหมือนม้าเผ่น ขึ้นลอยเล่นเลี้ยวลัดฉวัดเฉวียน ตะเพียนทองท่องน้ำ นำ ตะเพียน ดาษเดียรดูเพลินจรเกินมา เห็นละเมาะเกาะขาเขียวชอุ่ม โขดตะคุ่มเคียงเคียงเรียงรุกขา จะเหลียวซ้าซ้ยสายสมุทรสุดสายตา จะแลขวาควันคลุ้มกลุ้มโพยม จะเหลียวดูสุริย์แสงแฝงเมฆ ให้วิเวกหวาดองค์พระทรงโฉม ฟังสำ เนียงเสียงคลื่นดังครื้นโครม ยิ่งทุกข์โทมนัสในฤทัยทวี ตอน พระอภัภัย ภัภั มณีณี ณีณี หนีนี นีนี ผีผีเ ผีผีสื้สื้สื้สื้ อสมุมุท มุมุ ร พระ อ ภั ย ม ณี ๒๑

พระอภัยมณีเพลินกับการดูฝูงปลา ฝูงปลาฉลามก็ตามมา หากแต่ไม่ทำ ร้ายว่ายผ่านไป ปลาฉนากสัตว์ทะเลขนาดใหญ่ ว่ายมา สองตัว ขึ้นมาพ่นละอองเหนือผิวน้ำ เห็นฝูงปลาฉลามว่ายผ่าน มาใกล้ บ้างดำ ผุดดำ ว่าย โผล่มาพ่นฟองอากาศเหนือผิวน้ำ แลเห็นหางปลากระโก้ขนาดใหญ่ ด้วยขนาดที่ใหญ่โต จึงเห็นเด่นชัด แลเห็นมังกรสื่อสารกัน แฝงกายวนเวียนไม่ไกล เมื่อ ผ่านกลุ่มของพระอภัยมณีผ่านมา ฝูงม้าก็ตกใจพากันหลบเห็นปลา ตะเพียนทองว่ายน้ำ หมู่ปลาตะเพียนเป็นภาพที่น่าดู กลุ่มของพระ อภัยมณีหนีมาได้สักพักก็เห็นเกาะเกาะหนึ่งเขียวชอุ่ม แลเห็นโขด หินและป่าเขียวพระอภัยมณีมองไปทางซ้าย ก็เห็นมหาสมุทรกว้าง สุดสายตา แต่พอมองไปทางขวากลับเห็นท้องฟ้าบรรยากาศมืดมั่ว พระอภัยมณีเหลียวมองพระอาทิตย์ก็ถูกบดบังด้วยกลุ่มเมฆ เกรงว่า จะทำ ให้ทรงกังวลเพราะคลื่นลมแรงนัก ยิ่งทำ ให้พระองค์รู้สึกหวั่น ถอดคำคำ คำคำ คำคำประพัพั พัพั นธ์ธ์ ธ์ธ์ พระ อ ภั ย ม ณี ตอน พระอภัภัย ภัภั มณีณี ณีณี หนีนี นีนี ผีผีเ ผีผีสื้สื้สื้สื้ อสมุมุท มุมุ ร ๒๒

พระ อ ภั ย ม ณี คุคุ คุคุณค่ค่ ค่ าวรรณคดี ค่ าวรรณคดี ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ๒๓

คุ ณ ค่า ด้ า น ว รร ณ ศิ ล ป์ การใช้โวหารภาพพจน์ใน ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเสื้อสมุทร ๒๔

๑. การใช้ช้ ช้ช้ อุอุป อุอุ มาโวหารเพื่พื่ พื่พื่ อเปรีรีย รีรี บเทีทีย ทีที บ ๒. การใช้ช้ ช้ช้ อุอุป อุอุ ลัลัก ลัลั ษณ์ณ์ ณ์ณ์ เพื่พื่ พื่พื่ อเปรีรีย รีรี บเทีทีย ทีที บ จากบทประพันธ์ข้ ธ์ ข้ างต้นมีการใช้อุ ช้ อุ ปมาโวหารคำ ว่า “เหมือน” “ดู” “ดัง” “คล้าย” จากบทประพันธ์ข้ ธ์ ข้ างต้นมีการใช้อุ ช้ อุ ปลักษณ์โวหาร คือ คำ ว่า “เป็น” ๒๕

๓. การใช้ช้ ช้ช้สัสัสัสั ทพจน์น์ น์น์(ถ้ถ้ ถ้ถ้ อยคำคำ คำคำ คำคำเลีลี ลีลี ยนเสีสีสีสี ยงธรรมชาติติ)ติติ จากบทประพันธ์ข้ ธ์ ข้ างต้นมีการเลียนเสียงธรรมชาติ คือ เสียงผู้ค ผู้ นโห่ร้อ ร้ ง “โฮโฮ” ๔. การสรรทำทำทำทำ ทำทำ เพื่พื่ พื่พื่ อให้ห้ ห้ห้ เกิกิด กิกิ ความรู้รู้ รู้รู้ สึสึรู้รู้ สึสึ ก จากบทประพันธ์ข้ ธ์ า ข้ งต้น ต้ แสดงให้เห็นถึง ถึ อารมณ์ ความรู้สึรู้ สึ กเสียใจของผีเ ผีสื้อสมุท มุ ร ที่สที่ามีแ มี ละลูก ลู หนีไปจากตน ๒๖

๕. การเล่ล่ ล่ล่ นสัสัสัสั มผัผั ผัผัสสระ (ใช้ช้ ช้ช้สระเสีสีสีสี ยงเดีดี ดีดี ยวกักั กักั น) จากบทประพันธ์ข้ ธ์ ข้ างต้นมีการใช้สช้ ระเสียงเดียวกัน ที่เ ที่ป็นสระโอ คือ โตโมโห จากบทประพันธ์ข้ ธ์ า ข้ งต้น ต้ มีก มี ารใช้พ ช้ ยัญ ยั ชนะเสียงเดีย ดี วกัน กั เสียงพยัญ ยั ชนะ คอ.ควาย คือ ครึก รึ ครื้น รื้ คลุ้ม ลุ้ ๖. การเล่ล่น ล่ล่ สัสัสัสั มผัผัสผัผั พยัยัญ ยัยั ชนะ (พยัยัญ ยัยั ชนะเสีสีสีสี ยงเดีดีย ดีดี วกักัน กักั ) ๒๗

๗. การเล่น ล่ คำ ซ้ำ (การใช้คำ ซ้ำ โดยความหมายไม่เ ม่ ปลี่น ลี่ แปลง) ๗. การเล่น ล่ คำ ซ้ำ (การใช้คำ ซ้ำ โดยความหมายไม่เ ม่ ปลี่น ลี่ แปลง) จากบทประพันธ์ข้ ธ์ ข้ างต้นมีการเล่นคำ ซ้ำ เป็นคำ ที่ติ ที่ ติ ดกัน หรือ รื คำ ที่อ ที่ ยู่ใ ยู่ กล้ ๆ กัน เพื่อความไพเราะมากยิ่งขึ้น เช่น ช่ คำ ว่า ฉลาม คล้าย ฉนาก ฝูง บ้าง กระโห้ มังกร ๒๘

คุ ณ ค่า ด้ า น สั ง ค ม การสอดแทรกคติ ความเชื่อต่า ต่ งๆ ในสังคมไทยใน ตอน พระอภัย ภั มณีหนีนางผีเสื้อสมุทร ๒๙

สะท้อ ท้ นให้เห็นถึง ถึ วิถี วิ ชี ถี วิ ชี ต วิ ความเป็นอยู่ข ยู่ องคนไทย เกี่ย กี่ วกับ กั การเลี้ย ลี้ งดูเ ดู ด็ก ด็ พ่อแม่บ ม่ างครอบครัว รั มัก มั จะเลี้ย ลี้ งดูลู ดู ก ลู อย่า ย่ งเข้ม ข้ งวด บางครั้ง รั้ เลือ ลื ก ตัด ตั สินโทษโดยใช้อ ช้ ารมณ์มากกว่า ว่ เหตุผ ตุ ล ดัง ดั เช่น ช่ นางผีเ ผีสื้อสมุท มุ รที่ปที่ฏิบั ฏิ ติ บั ต่ ติ อ ต่ สินสมุท มุ ร ส่งผลให้สินสมุท มุ รรัก รั พ่อมากกว่า ว่ แม่ ๓๐

สะท้อ ท้ นให้เห็นว่า ว่ ในสังคมมีค มี วามเชื่อ ชื่ เรื่อ รื่ งความฝันเคราะห์กรรมเทวดา ภูต ภู ผีปีผี ปีศาจ เวทมนตร์ค ร์ าถา ๓๑

สะท้อ ท้ นให้เห็นว่า ว่ สังคมไทยมีค มี วามเมตตาช่ว ช่ ยเหลือ ลื กัน กั ๓๒

๑. การพลัดพรากจากสิ่งที่รักย่อมทำ ให้เกิดความทุกข์ ๒. ความรักควรเกิดขึ้นอย่างมีสติ เพราะหากเกิดจากความหลง อาจย้อนกลับมาทำ ร้ายในภายหลัง ๓. การยึดติดกับสิ่งใดมากเกินไป เป็นทางสู่ความทุกข์ ๔. การอยู่ร่วมกันในสังคมต้องอาศัยการพึ่งพาซึ่ง ซึ่ กันและกัน ๕. ผู้เยาว์ควรให้ความเคารพผู้ใหญ่ ๖. ไม่ควรฆ่าสัตว์และทำ ร้ายชีวิ ชีวิ ตของผู้อื่น ข้ข้ ข้ข้ อคิคิ คิ ด คิ ดจากวรรณคดีดี ดีดี ๓๓

เ พิ่ ม ติ พิ่ เ ก ร็ ด ค า ว ม รู้ เ ม ๓๔

๑. ปลาฉนาก ฉนากต้องอยู่คู่ฉนากไม่จากคู่ ขึ้นฟ่องฟูพ่นฟอง ละอองฝน นับเป็นปลาที่ถือกำ เนิดมานานกว่า ๑๐ ล้านปี ตั้งแต่ยุคครีเตเชีย ชี ส ที่ไดโนเสาร์ยังมีชีวิ ชีวิต และไม่ได้เปลี่ยนแปลงรูปร่างมากนักจากในอดีต ปลาฉนากที่สูญพันธุ์ไปแล้ว คือ Onchopristis มีความยาวกว่า 8 เมตร ( แต่จัดอยู่ในวงศ์ Sclerorhynchidae เฉพาะฟันเลื่อย ก็มีความยาวกว่า 2.5 เมตร ) ๓๕

๒. นางเงืงื งืงื อก เงือกเป็นอมนุษ นุ ย์ชนิดหนึ่งตามความเชื่อ ชื่ นิยายปรัมปรา เกี่ยวกับน้ำ โดยเป็นจินตนาการเกี่ยวกับสัตว์น้ำ โดยมากจะเล่ากันว่าเงือกเป็นสัตว์ครึ่งมนุษ นุ ย์ มีส่วนครึ่งท่อนบนเป็นคน ส่วนครึ่งท่อนล่างเป็นปลา ในหลายประเทศทั่วโลกมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับตำ นานเงือกมาก โดยเชื่อ ชื่ ว่าแท้จริงแล้วสัตว์ที่มนุษ นุ ย์เห็นเป็นเงือก คือ พะยูน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลขนาดใหญ่ ที่เมื่อให้นมลูกแล้ว จะลอยตัวกลางน้ำ เหมือนผู้หญิงให้นมลูก ๓๖

คำ า ถ มท้ ย า บ ท ๓๗

คำ ถามท้าย ท้ บท คำ ชี้แชี้จง ให้นักเรียนตอบคำ ถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. นักเรียนคิดว่าสิ่งใดที่สำ คัญที่สุดใน “นิทานคำ กลอนเรื่อง พระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร” ................................................................................................... .............................................................................………………………… …… ๒. นักเรียนคิดว่า “นิทานคำ กลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร” มีกลวิธีการเขียนอย่างไรบ้าง ................................................................................................... ...................................................................................…………………… …. ๓. นักเรียนคิดว่า “นิทานคำ กลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร” มีประโยชน์อย่างไร ................................................................................................... ...................................................................................…………………… …. ๔. นักเรียนคิดว่า “นิทานคำ กลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร” ให้ข้อคิด อย่างไร ................................................................................................... ...................................................................................…………………… …. ๓๘

เเ บ บ ท ส ด อ บ ๓๙

แบบทดสอบ ๑. ข้อใดต่อไปนี้ไม่ใช่ลักษณะของสิ้นสมุทร ก. ผมหยิก มีเขี้ยว ข. มีกำ ลังมาก ค. รูปร่างหน้าตางดงาม ง. สามารถถอดดวงใจได้ ๒. พระอภัยมณีมีทั้งทั้หมดกี่ตอน และตอนพระอภัยมณีหนีนาง ผีเสื้อ-สมุทรเป็นตอนที่เท่าไร ก. ๖๔ ตอน เรียนตอนที่ ๙ ข. ๖๕ ตอน เรียนตอนที่ ๙ ค. ๖๔ ตอน เรียนตอนที่ ๒ ง. ๖๕ ตอน เรียนตอนที่ ๑๒ ๓. คุณธรรมในข้อใดที่ไม่ปรากฏในเรื่องพระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร ก. ความเมตตา ข. ความเสียสละ ค. ความโลภ ง. ความหลง ๔๐

แบบทดสอบ ๔. ข้อใดเป็นคุณลักษณะพิเศษของเงือก ก. มีพละกำ ลังมากในเวลากลางคืน ข. ตาสว่างเห็นชัดในเวลากลางคืน ค. หยั่งยั่รู้เหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นได้ล่วงหน้า ง. มีความรอบรู้เรื่องสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในทะเล ๕. ข้อใดต่อไปนี้ไม่ใช่ความฝันของนางผีเสื้อสมุทร ก. เทวดาบนเกาะมาทำ ลายถ้ำ ข. เทวดาควักเอาดวงตาของนางไป ค. พายุใหญ่พัดถล่มถ้ำ ของนาง ง. เทวดาเอาค้อนใหญ่ทุบนางจนถึงชีวิต ๖. พระอภัยมณีมอบอะไรให้แก่สินสมุทรบ้าง ก. พระทนต์และพระโลมา ข. พระสางและฉลองได ค. พระธำ มรงค์และผ้าคาดเอว ง. พระคฑาและพระราชอาสน์ ๔๑

แบบทดสอบ ๗. ข้อใดคือสิ่งแรกที่สินสมุทรพบเมื่อออกจากถ้ำ ก. เห็นฝูงเงือกเกลือกกลิ้งมากลางชล คิดว่าคนมีหางเหมือนอย่างปลา ข. เห็นหินปิดเปิดประตูคูหากว้าง นิมิตอย่างมนุษย์เสน่หา ค. เห็นละเมาะเกาะใหญ่ที่ไหนกว้าง หยุดเสียบ้างให้สบายจึงผายผัน ง. เห็นหาดทรายพรายงามเป็นเงินราง ทะเลกว้างข้างขวาเป็นป่าดง ๘. ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการหนี้นางผีเสื้อสมุทรของ พระอภัยมณี ก. พระอภัยมณีหลอกให้นางผีเสื้อสมุทรออกไปจำ ศีลและอดอาหาร เพื่อเป็นการสะเดาะเราะห์ ข. พระอภัยมณีนางเงือกและสินสมุทรหนีมาจนถึงเกาะแก้วพิสดาร พระฤาษีช่วยเหลือด้วยการเสกทรายใส่นางผีเสื้อสมุทรจนนางตาย ค. พระอภัยมณีหนีไปพร้อมกับครอบครัวนางเงือกโดยครอบครัว นางเงือกผลัดเปลี่ยนกันให้พระอภัยมณีขี่หลัง ง. นางผีเสื้อสมุทรกลับมาไม่พบใครจึงออกตระเวนทะเลตามหาและ ตามพระอภัยมณีทันภายใน ๓ วัน ๔๒

แบบทดสอบ ๙. พระอภัยมณีทำ นายฝันให้นางผีเสื้อสมุทรสะเดาะเคราะห์ด้วย วิธีใด ก. ให้นางไปอยู่คนเดียวที่ตีนเขาแล้วอดข้าวอดปลาให้ครบ ๓ วัน ข. บูชาพระพรหมเป็นเทพศักดิ์สิ ดิ์สิทธิ์ด้ ธิ์ ด้ วยว่าท่านเป็นเทพแห่งความ สำ เร็จนั่น ค. บูชาสิ่งศักดิ์สิ ดิ์สิทธิ์ทั้ ธิ์ทั้งทั้หลายไม่ว่าจะเป็นเทพต่าง ๆ ด้วยดอกไม้ พวงมาลัย ง. ให้นางไปบำ เพ็ญตนและรักษาศีลอยู่เกาะแก้วพิสดาร ๑๐. ข้อใดต่อไปนี้กล่าวไม่ถูกต้อง ก. งานประพันธ์ประเภทสุภาษิตของสุนทรภู่ มี ๒ เรื่อง คือ สุภาษิต-สอนหญิง สวัสดิรักษา ข. บุตรของสุนทรภู่มี ๕ คน ได้แก่ กลั่นลั่พัด นิล ตาบ ชุบ ค. นิราศเรื่องแรกของสุนทรภู่คือนิราศเมืองแกลง แต่งขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๓๕๐ ง. สุนทรภู่เกิดที่บริเวณพระราชวังหลัง เขตบางกอกน้อย กรุงเทพฯ ๔๓