ตั๋วเงินรับ

บทท่ี 3
ลูกหน้ีและต๋ัวเงินรับ

กจิ การทดี่ าํ เนินงานทางการคาการจําหนายสินคามีท้ังการขายเปนเงินสดและเงินเช่ือ
การขายสินคาเปนเงินเชื่อน้ันจะลงรายการไวในบัญชีลูกหนี้ และในขณะเดียวกันถาตองการ
ทราบวาลูกคาผูใดเปนหน้ีอยูจํานวนเทาใด จะมีบัญชีลูกหนี้รายตัวแสดง ซึ่งยอดรวมของ
บัญชีลูกหน้ีรายตัวจะเทากับบัญชีลูกหน้ีท่ีแสดงในสมุดแยกประเภททั่วไป นอกจากลูกหนี้ท่ี
เกิดจากการขายสินคาและบริการแลว ยังมีลูกหนี้ที่เกิดจากการใหเงินยืมแกพนักงาน บริษัทใน
เครือ บริษทั รวม และการทาํ สัญญาซอ้ื ขายลว งหนา เปนตน

ความหมายของลูกหนี้

ตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย วาดวยเร่ืองหนี้ ไดบัญญัติไวในมาตรา 194
วา “ดว ยอํานาจแหงมูลหนี้ เจาหนี้ยอม มีสิทธิเรียกรองใหลูกหนี้ชําระหนี้ได………” (สมชาย
บํารุงทรัพย และณัฐวิภา ผลเกล้ียง, 2544, หนา 121) ดังน้ัน หนี้จึงหมายความรวมถึงสิทธิ
เรียกรองท่ีมีตอบุคคลอ่ืน อันจะเปนเหตุใหไดรับเปนเงิน สินคาหรือบริการในอนาคต แต
ในทางบัญชี ลูกหน้ี หมายถึง สิทธิท่ีกิจการจะเรียกรองใหบุคคลอื่นอันสงมอบสินทรัพยหรือ
บรกิ ารใหก บั ตน ณ เวลาใดเวลาหนึ่งในอนาคต

ลูกหน้ี (receivable) หมายถึง สิทธิเรียกรองจากบุคคลอ่ืนไมวาจะเปนในรูปเงินสด
สินคาหรือบริการ (สมาคมนักบัญชีและผูสอบบัญชีรับอนุญาตแหงประเทศไทย, 2538, หนา
61)

จากความหมายของลูกหน้ีดังกลาวขางตน สรุปไดวา ลูกหนี้ เปนสิทธิเรียกรองที่
กิจการมีตอบุคคลอ่ืนหรือกิจการอ่ืนใหชําระหนี้ ซึ่งอาจจะชําระเปนเงินสด สินคา หรือบริการ
กไ็ ด แตจ ะตองชาํ ระภายใน 1 รอบระยะเวลาการดําเนนิ งานของกจิ การ

ประเภทของลูกหน้ี

ลกู หนี้ของกิจการสามารถจัดประเภทได 2 ประเภท ดงั นี้
1. ลูกหนกี้ ารคา (trade receivables) หมายถึง ลูกหนท้ี ่เี กิดจากการดําเนินการคา
ตามปกติของธรุ กิจ โดยไมค าํ นึงถึงวาจะใชช ื่อบัญชอี ยางไร เชน ธุรกิจธนาคารพาณชิ ยใ ห

74

ความหมายรวมถึงบญั ชรี ะหวา งธนาคารท่ีมีดอกเบี้ย เงินใหกยู มื และดอกเบีย้ คางรับ สาํ หรับ
กจิ การประกันภัยให หมายความรวมถึงคา เบ้ียประกันภยั คางรบั เงินคา งรบั เกย่ี วกบั การประกนั ตอ
และเงนิ ใหก ูยมื เปนตน ลกู หนี้ประเภทน้เี ปน สนิ ทรพั ยท ่สี าํ คญั เพราะเปนเงินจาํ นวนมากและมี
อตั ราสว นทส่ี งู เมอ่ื เทียบกบั ยอดรวมของสนิ ทรพั ยท งั้ สิ้นของธรุ กจิ ลูกหน้ีจะบนั ทึกบัญชีเมื่อ
ไดสงมอบสินคาใหแกลูกคาแลว ซ่ึงจะไมรวมการขายสินคาท่ีสงไปใหลูกคาในกรณีขายเผื่อ
ชอบ หรือในกรณีฝากขาย เพราะกรรมสิทธ์ิในสินคายังไมไดโอนเปนของลูกคาหรือ ผูรับ
ฝากขาย
ลูกหนี้คาบริการ ลูกหนี้ตามสัญญาจางทําของ ลูกหนี้ตามสัญญากอสรางจะบันทึกบัญชีลูกหนี้
เมอื่ ทํางานเสร็จ หรือถางานยงั ไมเสรจ็ สนิ้ ณ วันสน้ิ งวด จะบันทึกบัญชีลูกหนี้ตามสัดสวนของที่
ทําเสร็จ การขายสินคาโดยวิธีผอนชําระ แมรอบระยะเวลาการผอนชําระจะนานเกินกวารอบ
ระยะเวลาบัญชี ลูกหนี้จากการขายผอนชําระก็ถือเปนลูกหนี้การคาได และจัดเปนสินทรัพย
หมุนเวียน การขายสินคาใหเจาหนาที่ เสมียนพนักงานของบริษัท โดยมีเงื่อนไขการชําระหนี้
เชนเดยี วกับลกู คาอ่นื ๆ อาจนําไปรวมกบั ลูกหนี้การคา ได

ลูกหนีท้ ีม่ ียอดเครดติ ถามจี าํ นวนเงนิ เลก็ นอ ยอาจนาํ ไปหักจากลูกหน้ีรวม และแสดง
เปนยอดลูกหน้ีสุทธิในงบดุล แตถามีจํานวนมาก ควรแสดงรายการใหชัดเจนวาเปนเพระเหตุใด
และแสดงไวภายใตหัวขอหน้ีสินหมุนเวียน เชน เงินลวงหนาคาสินคาจากลูกคา หรือเงินท่ี
ไดรบั ชาํ ระเกนิ มา ควรแสดงเปนบัญชลี กู หนที้ ่ีมียอดเครดิต

2. ลกู หนอ้ี ื่น (other receivables) ลกู หนีอ้ ่ืนหมายถงึ ลกู หนี้ทเ่ี กิดขน้ึ นอกเหนือจาก
การดาํ เนนิ การคาตามปกติของกิจการ เชน

2.1 ลูกหนี้และเงินใหพนักงานกูยืม กิจการบางแหงอนุญาติใหพนักงานกูยืมเงิน
ของกิจการไปใชได หากตองชําระคืนภายใน 1 ป ใหถือเปนสินทรัพยหมุนเวียน แตถาการ
กําหนดชําระคืนเงินเกนิ กวา 1 ป ถือวาเปน เงินลงทุนระยะยาว

2.2 เงินมัดจาํ หมายถึง จํานวนเงินที่กิจการนาํ ไปมอบใหกับผูอ่ืนเพ่ือเปน
หลักประกันวากิจการจะรับผิดชอบ ในการปฏิบัติงานหรือปฏิบัติตามสัญญาที่ไดตกลงไว เงิน
จาํ นวนน้จี ะไดรับคืนเมอ่ื ความรบั ผดิ ชอบในการปฏิบตั ิตามสัญญาสน้ิ สุดลง

2.3 สิทธิเรียกรองบางอยาง เชน สิทธิเรียกรองคาเสียหายจากบริษัทประกันภัย
เม่อื สินคา เสียหาย

2.4 เงินภาษีไดรับคืน ในกรณีท่ีกิจการจายเงินภาษีมากกวาจํานวนที่ตองจายจริง
จาํ นวนภาษที จ่ี า ยเกินนี้ กิจการจะไดรับคืนภายหลัง เม่ือไดรับหลักฐานแสดงการยินยอมคืนภาษี
ใหจ ากกรมสรรพากร

75

2.5 เงินจายลวงหนาตามสัญญาซ้ือ หมายถึง เงินท่ีผูขายขอใหผูซื้อ จายคาสินคา
ไวลวงหนากอนสงมอบสินคา โดยปกติผูขายจะตองสงสินคาใหผูซื้อภาย ในระยะเวลาการ
ดําเนินการปกตขิ องกิจการหรือภายใน 1 ป ถอื วาเงินจา ยลว งหนาน้ีเปนสนิ ทรัพยห มุนเวียน

2.6 รายไดคางรับ หมายถึง รายไดที่มิไดเกิดจากการดําเนินงานตามปกติของ
กิจการ แตเปนรายไดอ่ืน เชน เงินปนผลคางรับ คาเชาคางรับ ดอกเบี้ยคางรับ ถือเสมือนเปน
ลกู หนอี้ ยางหนึง่ แตไ มเรยี กวาเปนลกู หนี้ เพราะเปน รายไดที่จะตองไดรับในงวดน้ัน แตยังไมถึง
กําหนดเวลาจะไดร ับ จึงต้งั เปน รายไดค างรับแทน ถอื วา เปนสินทรัพยห มนุ เวียน

ปญหาของการวัดคาลูกหนี้ ในการพจิ ารณาลูกหน้ีตามบัญชี มีปญหาท่ีตองพจิ ารณา

ดังน้ี

1. สวนลดการคา (trade discount) ในการขายสินคามักจะมีการลดราคาที่แสดงไว

(list price) สวนลดการคา อาจกาํ หนดเปนอัตราเดียวหรือหลายอัตราก็ได เชน ราคาที่กําหนดไว

3,000 บาท สว นลดการคา 20% และ 10% ราคาขายคํานวณไดด งั นี้

ราคาทีก่ ําหนด 3,000 บาท

สวนลดครง้ั แรก 20% ของ 3,000 บาท 600 บาท

คงเหลือ 2,400 บาท

สว นลดครัง้ ทสี่ อง 10% ของ 2,400 บาท 240 บาท

∴ ราคาขาย 2,160 บาท

สวนลดการคา เปนกลยทุ ธทางการตลาด ซึ่งจะไมมีการบนั ทกึ ในบญั ชี ดังน้ัน

ราคาทจี่ ะบันทกึ ก็คือ ราคาสทุ ธิ (ราคาที่กําหนดหักสว นลดการคา)

2. สวนลดเงินสด (cash discount) สวนลดเงินสดเปนสวนที่ผูขายลดใหแกผูซ้ือ

ในกรณีท่ีชําระเงินภายในระยะเวลาท่ีกําหนดไว ถาไมสามารถชําระเงินไดภายในเวลาท่ีกําหนด

ก็ตองชําระเต็มตามจํานวนใบกํากับสินคา เชน ราคาตามใบกํากับสินคา 3,000 บาท เงื่อนไข

การชําระเงินกําหนดวา 2/10, n/30 ซึ่งหมายความวา จะตองชําระคาสินคา 3,000 บาทนี้ภายใน

เวลา 30 วัน แตถาชําระภายใน 10 วัน นับจากวันท่ีซ้ือสินคา จะไดรับสวนลด 2% ซ่ึง

เทากับ (2% x 3,000 บาท) ถาพิจารณาใหละเอียดจะเห็นวาระยะเวลาจากวันที่ 11 ถึงวันที่ 30

เทากับ 20 วัน ซ่ึงเทียบเทากับสวนลด 60 บาทน้ัน อัตราสวนลดนั้นมิใชรอยละ 2 แตเปน

รอ ยละ 36.6 ตอ ป ซ่งึ สูงมาก สวนลดประเภทนจี้ งึ ใชเปนสงิ่ จูงใจใหล กู คา รีบชําระหน้ี

76

ในการบนั ทึกรายการเก่ยี วกับสวนลดเงินสด มีวิธปี ฏิบัติ 2 วธิ ี คือ
2.1 วิธีตั้งราคาเผื่อสวนลดจาย (allowance method) วิธีนี้จะบันทึกลูกหนี้ตาม
ราคาเต็มแตบันทึกรายการขายเทากับราคาเงินสด ผลตางจะถือเปนคาเผ่ือสวนลดจาย ถาชําระ
ภายในกําหนดท่ไี ดส วนลด ก็จะหักสวนลดนั้นจากบัญชคี า เผือ่ สว นลดจา ย
2.2 วิธีราคาขายข้ันตน (gross sale method) วิธีนี้บันทึกลูกหนี้เต็มจํานวน
ยอดขาย และบันทกึ สว นลดเมื่อลูกคา ชําระหน้ี

ตัวอยางที่ 3.1 วันที่ 1 ธันวาคม 25x7 กิจการจําหนายสินคาเปนเงินเชื่อ 50,000 บาท
เง่ือนไข 2/10,n/30 ในวันที่ 10 ธันวาคม 25x7 ไดรับชําระหน้ี 38,000 บาท และไดรับ
ชําระในวันที่ 30 ธันวาคม 25x7 อีก 7,000 บาท ที่เหลือยังเก็บเงินไมได การบันทึกบัญชี
ดังน้ี

รายการ วิธีต้งั ราคาเผื่อสวนลดจาย วธิ ีราคาขายขนั้ ตน
25x7 ลกู หนี้ 50,000 ลกู หน้ี 50,000
ธ.ค. 1 ขายสนิ คาเปน เงินเช่อื
ขาย 49,000 ขาย 50,000
50,000 บาทเง่ือนไข คา เผ่อื สวนลดจา ย 1,000
2/10n/30 เงนิ สด 37,240
ธ.ค. 10 รับชาํ ระหนี้ 38,000บาท เงนิ สด 37,240 สว นลดจา ย 760
คา เผอื่ สวนลดจา ย 760
ธ.ค. 30 รับชําระหน้ี 7,000 บาท ลกู หน้ี 38,000
ลกู หนี้ 38,000 เงนิ สด 7,000
ธ.ค. 31 ปรับปรุงรายการวนั สน้ิ งวด เงินสด 7,000
ลูกหน้ี 7,000
ลูกหน้ี 7,000
คาเผื่อสวนลดจาย 140

รายไดจากสวนลดจาย 140
คาเผื่อสวนลดจาย 100

รายไดจากสวนลดจาย 100

77

การแสดงในงบการเงิน

วิธีตัง้ ราคาเผอื่ สว นลดจา ย วิธีราคาขายขน้ั ตน
งบกาํ ไรขาดทนุ
งบกาํ ไรขาดทนุ ขาย
หักสว นลดจา ย
ขาย 49,000 50,000
760
รายไดอ ่นื :

รายไดจากสว นลดจา ย 240

49,240 49,240
5,000
งบดุล งบดุล
ลูกหน้ี
ลกู หนี้ 5,000

รับคืน (sales returns) สินคาท่ีลูกคาซื้อไปแลว บางคร้ังอาจชํารุดหรือไมตรง
ตามที่สั่ง ลูกคาจะสงคืนกลับมายังผูขาย และขอใหผูขายลดราคาให ในทางบัญชีจะบันทึก
สินคาที่รับคืนมาในราคาที่ขายใหโดยเดบิต รับคืน เครดิต ลูกหนี้ แตกิจการบางแหงอาจเห็น
วาการคาน้ันจําเปนจะตองยอมรับสินคาที่ชํารุดหรือถูกสงคืนกลับมาอยูเสมอ จึงควรท่ีจะมีการ
ประมาณยอดที่จะรับคืนไวถากิจการสามารถประมาณจํานวนสินคารับคืนไดแนนอน ก็อาจตั้ง
ประมาณสินคารบั คืน ณ วนั สิน้ งวด

ตวั อยางท่ี 3.2 ในวนั ที่ 31 ธันวาคม 25x7 ยอดคงเหลือในบัญชลี กู หนเ้ี ทา กับ 47,200 บาท
และคาดวา จะมีการคืนสนิ คา 3,500 บาท การบนั ทกึ บญั ชดี ังนี้

สมดุ รายวนั ทัว่ ไป หนา 1
เครดติ
วนั เดือนป รายการ เลขท่ี เดบิต
3,500 - 3,500 -
บญั ชี

25x7 รับคืน

ธ.ค.31 คา เผ่ือสินคารบั คนื

บันทึกประมาณการรบั คืน

78

บัญชีรับคืนจะนําไปหักจากยอดขายในงบกาํ ไรขาดทุน และคาเผื่อสินคารับคืนจะ
นําไปปรบั กบั บัญชีลกู หนใี้ นงบดุล เชน เดียวกับหนส้ี งสยั จะสูญ และคา เผอื่ สว นลดจา ย แต
ในทางปฏบิ ตั ิการประมาณสินคารับคนื ไมมผี ูนิยมกนั เพราะยากทจ่ี ะประมาณได และสินคา ที่รบั
คืนในงวดน้ีอาจเกิดจากการขายของงวดกอน หรือสินคาท่ีรับคืนในงวดหนาก็อาจเกิดจากการ
ขายในงวดน้ี ซึ่งเปนสว นท่ที ดแทนกนั ได จึงทําใหไมมีผลกระทบกับงบการเงนิ เทา ใดนัก

การกําหนดมูลคา ของลูกหนีท้ ี่เกบ็ เงนิ ไมได

การดําเนินธุรกิจท่ีมีการขายสินคาเปนเงินเช่ือน้ัน ถึงแมวาโดยสวนใหญลูกหนี้จะ
ชําระหนี้ตรงตามกําหนดเวลา แตก็มีบางสวนที่ไมชําระ ซ่ึงกิจการตองติดตามทวงถามโดย
วิธีการตาง ๆ เชนสงจดหมาย โทรศัพท หรือสงพนักงานออกติดตาม ถาถึงที่สุดแลวไม
สามารถเรียกเก็บเงินได ในกรณีเชนน้ีจะถือวาลูกหน้ีนั้นเปนหน้ีสูญ ตามมาตรฐานการบัญชี
ฉบับท่ี 11 ของสมาคมนักบัญชีและผูสอบบัญชีรับอนุญาตแหงประเทศไทย (สมาคมนักบัญชี
และผูสอบบัญชีรับอนุญาตแหงประเทศไทย, 2543, หนา 4) ไดใหความหมายของคําตาง ๆ ท่ี
เกี่ยวของดงั น้ี

1. หน้ีสูญ หมายถึง ลูกหน้ีท่ีไดติดตามทวงจนถึงที่สุดแลว แตไมไดรับชําระหนี้
และไดตัดจาํ หนายออกจากบัญชี

2. หน้ีสงสัยจะสูญ หมายถึง ลูกหน้ีที่คาดวาจะเรียกเก็บไมไดและถือเปนคาใชจาย
ของรอบระยะเวลาบัญชนี น้ั

3. คา เผ่อื หนี้สูญหรอื คาเผ่อื หน้สี งสยั จะสูญ หมายถึง จํานวนที่กันไวสําหรับลูกหนี้
ที่คาดวาจะเรียกเก็บไมได และถือเปนบัญชีปรับมูลคาท่ีตั้งขึ้นเพื่อแสดงเปนรายการหักจาก
บญั ชีลกู หน้ใี นงบการเงนิ เพ่ือใหค งเหลือเปนมลู คาสทุ ธขิ องลูกหน้ีท่คี าดหมายวา จะเก็บได

หนี้สูญแสดงเปน คา ใชจ า ยในงบกาํ ไรขาดทนุ บญั ชหี นส้ี งสัยจะสญู เปนบญั ชปี ระเภท
คาใชจา ย จะนําไปหักจากรายไดใ นงบกําไรขาดทนุ สวนบัญชีคา เผอ่ื หนี้สงสยั จะสูญเปนบัญชี
ประเภทปรบั มลู คา (valuation account) จะนําไปแสดงหักจากลูกหนี้ในงบดุล

79

การบันทกึ บัญชีลูกหนท้ี ่ีเกบ็ เงินไมไ ด

การบนั ทึกบญั ชีลูกหน้ที ีเ่ ก็บเงนิ ไมไ ด มวี ธิ ีปฏิบัติ 2 วิธี คอื
1. วิธกี ารต้ังประมาณคาเผือ่ หน้ีสงสยั จะสูญ ในการจัดทํางบการเงนิ เพ่ือใหงบ
การเงินนั้นแสดงมลู คา ทีเ่ ปน ฐานะทแ่ี ทจรงิ จงึ จาํ เปนจะตองมีการกะประมาณ จํานวนหนีท้ คี่ าด
วา จะเกบ็ เงนิ ไมไ ดข น้ึ จาํ นวนหนง่ึ เปนหนี้ทแ่ี ทจริงของลูกหน้ีนนั้ ซ่ึงการประมาณมลู คา หนี้
สงสยั จะสูญดังกลา วมี 2 วธิ ี คือ (อํานวย ศรสี โุ ข, 2541, หนา 66-71)

1.1 การประมาณหน้ีสงสัยจะสูญจากยอดลูกหน้ีในวนั สิ้นงวด คาํ นวณไดจ าก
1.1.1 คํานวณเปนอัตรารอยละของยอดลูกหนี้ท้ังหมด ตามวิธีน้ีอัตราสวน

ของจํานวนหนส้ี งสยั จะสญู คงท่ี

ตัวอยางที่ 3.3 งบทดลองบางสว นของบริษัท ก. จาํ กัด เม่ือวนั ที่ 31 ธนั วาคม 25x7 มดี งั น้ี

ลกู หนี้ 72,000

คา เผอื่ หนส้ี งสยั จะสูญ 2,020

ขาย 630,000

รับคืน 2,600

ตองการต้ังหน้ีสงสัยจะสญู 5% ของยอดลูกหนส้ี ิ้นป

การคาํ นวณ

หน้ีสงสยั จะสญู ทต่ี อ งการ (5% x 72,000 ) 3,600 บาท

หนสี้ งสัยจะสูญตามบญั ชที มี่ ีอยู 2,020 บาท

∴ จะตอ งตัง้ เพม่ิ 1,580 บาท

รายการบนั ทกึ บญั ชดี งั น้ี

สมดุ รายวันท่ัวไป หนา 1

วันเดอื นป รายการ เลขที่ เดบิต เครดิต

บญั ชี

25x7 หนสี้ งสัยจะสูญ 1,580 -

ธ.ค.31 คา เผื่อหนสี้ งสยั จะสูญ 1,580 -

ตงั้ ประมาณคาเผือ่ หนี้สงสยั จะสญู

80

5% ของยอดลกู หน้ีส้นิ ป

1.1.2 คํานวณเปนอัตรารอยละของยอดลูกหนี้ท่ีคางชําระ โดยการจัดกลุม
ตามอายุของลูกหนี้ ตามวิธีนี้จะตองตรวจดูลูกหนี้เปนราย ๆ ไปวาเปนหนี้มาเปนเวลานาน
เทาไร แลวจึงแบงพวกตามอายุของการคางชําระเพ่ือประมาณหน้ีสงสัยจะสูญตามยอดคางชําระ
น้ัน โดยคดิ อตั ราสว นสงู ขึ้นเปน ลําดบั ตามระยะเวลาทีค่ างอยูนน้ั

ตวั อยางท่ี 3.4 บริษทั ราชาวดี จํากัด มลี ูกหนใ้ี นวนั สนิ้ งวดทงั้ หมด 67,500 บาท ซง่ึ มี

รายละเอียดของบญั ชีแยกประเภทของลูกหน้ีดงั น้ี

ลูกหนี้ – รานสมัย จาํ นวน 20,000 บาท เกดิ จากการขายเชอ่ื ดังน้ี

วนั ท่ี 10 พ.ย. 25x7 จาํ นวน 10,000 บาท เง่ือนไข 2/10, n/30

วนั ท่ี 14 ธ.ค. 25x7 จาํ นวน 10,000 บาท เง่อื นไข 2/10, n/30

ลูกหน้ี – รานพรแกว จํานวน 16,500 บาท เกดิ จากการขายเช่ือดังน้ี

วนั ท่ี 18 ก.ย. 25x7 จาํ นวน 6,500 บาท เง่ือนไข 2/10, n/45

วนั ที่ 10 ต.ค. 25x7 จาํ นวน 2,000 บาท เง่อื นไข 2/10, n/30

วนั ที่ 6 พ.ย. 25x7 จํานวน 8,000 บาท เงอ่ื นไข 2/10, n/30

ลกู หนี้ – รา นเอกชยั จาํ นวน 31,000 บาท เกดิ จากการขายเชือ่ ดงั นี้

วันท่ี 3 ก.ย. 25x7 จํานวน 7,000 บาท เงือ่ นไข 2/10, n/30

วนั ท่ี 4 ต.ค. 25x7 จาํ นวน 2,000 บาท เงื่อนไข 2/10, n/30

วันที่ 1 ธ.ค. 25x7 จํานวน 22,000 บาท เงือ่ นไข 2/10, n/30

กิจการไดจ ัดแบงกลมุ ลกู หน้ี และกาํ หนดอัตรารอ ยละของหนส้ี งสัยจะสญู ดงั น้ี

อายุลกู หน้ี อตั รารอยละของหน้ีสงสัยจะสญู

หนี้ท่ียังไมถ งึ กําหนดชาํ ระ 1

หนท้ี ีพ่ น กาํ หนดชําระ1-30 วนั 2

หนที้ ี่พน กําหนดชําระ31-60 วนั 5

หนที้ ่พี นกาํ หนดชาํ ระเกนิ กวา 60วัน 20

กจิ การตองวเิ คราะหอ ายุลูกหน้ีในแตล ะรายกอน เพื่อจัดทาํ ตารางแยกอายลุ ูกหนี้ ดงั นี้

ลกู หนี้ – รานสมัย แยกตามวันทีข่ ายดังนี้

ครัง้ ที่ 1 เปนหน้คี างชําระตง้ั แตวนั ที่ 10 พ.ย. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 51 วัน

พนกําหนดเวลาชําระตามเง่อื นไข = 51 – 30 = 21 วนั

81

คร้ังท่ี 2 เปนหนีค้ า งชาํ ระต้ังแตวันท่ี 14 ธ.ค. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 17 วัน
เปนลูกหนที้ ่ียังไมพน กําหนดชาํ ระ

ลูกหน้ี –รา นพรแกว แยกตามวันทข่ี ายดงั นี้
คร้งั ท่ี 1 เปน หนีค้ า งชาํ ระตงั้ แตว ันท่ี 18 ก.ย. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 104 วัน
พน กาํ หนดเวลาชําระตามเงอ่ื นไข = 104 – 45 = 59 วนั
ครัง้ ที่ 2 เปนหน้คี า งชาํ ระตง้ั แตว นั ท่ี 10 ต.ค. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 82 วัน
พนกําหนดเวลาชาํ ระตามเงอื่ นไข = 82 – 30 = 52 วัน
คร้งั ที่ 3 เปน หนคี้ างชาํ ระตง้ั แตว นั ท่ี 6 พ.ย. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 55 วัน
พนกําหนดเวลาชาํ ระตามเง่อื นไข = 55 – 30 = 25 วัน

ลูกหนี้ –รา นเอกชัย แยกตามวนั ทข่ี ายดงั นี้
คร้ังที่ 1 เปน หนคี้ า งชาํ ระตั้งแตว นั ที่ 3 ก.ย. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 119 วนั
พนกําหนดเวลาชาํ ระตามเงื่อนไข = 119 – 30 = 89 วัน
ครัง้ ท่ี 2 เปนหนคี้ า งชาํ ระตัง้ แตวันท่ี 4 ต.ค. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 88 วัน
พนกาํ หนดเวลาชาํ ระตามเงอื่ นไข = 88 – 30 = 58 วัน
คร้งั ที่ 3 เปน หน้ีคา งชําระต้งั แตว นั ท่ี 1 ธ.ค. 25x7 – 31 ธ.ค. 25x7 = 30 วัน
เปนลูกหนท้ี ี่ยงั ไมพน กําหนดชาํ ระ

จากการวเิ คราะหอ ายุลูกหนีน้ าํ มาจดั ทาํ ตารางแยกอายุลกู หนข้ี องบริษทั ราชาวดี จํากัด
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25x7 ไดด งั นี้
ตารางที่ 3.1 ตารางแยกอายุลูกหนี้

บริษัทราชาวดี จํากดั

ตารางแยกอายลุ กู หน้ี

31 ธันวาคม 25x7

ลกู หน้ี รวม หนีท้ ย่ี ังไมพน หน้ีที่พนกําหนดชาํ ระแลว

รานสมยั 20,000 กําหนดชาํ ระ 1- 30 วัน 31- 60 วนั เกินกวา 60วนั
รานพรแกว 16,500
รา นเอกชยั 31,000 10,000 10,000
67,500
8,000 8,500

22,000 2,000 7,000

32,000 18,000 10,500 7,000

82

เม่ือจัดทําตารางแยกอายุลูกหนี้เสร็จเรียบรอยแลว ขั้นตอไปนําขอมูลมาคาํ นวณหา
คา เผอ่ื หนส้ี งสยั จะสูญ ดังน้ี
ตารางท่ี 3.2 คาเผ่อื หนี้สงสัยจะสูญโดยประมาณ

อายุลูกหนี้ (ระยะเวลาการ ลกู หนคี้ า งชําระ อัตรารอยละของ คาเผ่ือหนี้สงสัยจะสูญ
คา งชาํ ระ) หนี้สงสยั จะสูญ โดยประมาณ
32,000 320
หนีท้ ี่ยังไมถ งึ กําหนดชาํ ระ 1
หนีท้ ่พี น กาํ หนดชาํ ระ 18,000 360
1 – 30 วนั 10,500 2 525
31 – 60 วนั 7,000 5 1,400
เกินกวา 60 วนั 67,500 20 2,605

การบันทึกรายการปรับปรงุ บัญชใี นวันสน้ิ งวดจะเปน ดังนี้

สมุดรายวันท่ัวไป หนา 1
เดบติ เครดิต
วนั เดือนป รายการ เลขที่

บญั ชี

25x7 หน้สี งสยั จะสูญ 2,605 -

ธ.ค.31 คา เผื่อหนส้ี งสยั จะสญู 2,605 -

ปรับปรงุ คาเผื่อหนสี้ งสยั จะสูญ

1.2 การประมาณหน้ีสงสยั จะสูญจากยอดขาย ตามปกตหิ นีส้ ญู มักจะเกิดจากการ
ขายเชอื่ ดังน้ัน การประมาณหน้สี ูญจงึ ตอ งแยกการขายออกเปน การขายสดและการขายเช่ือ แต
บางกิจการท่ไี มส ามารถแยกได จะใชย อดขายทงั้ หมดกไ็ ด

จากตัวอยา งท่ี 3.3 ถา ตอ งการตัง้ หน้ีสงสัยจะสญู 0.5% ของยอดขายสุทธิ

การคาํ นวณ

ยอดขายสทุ ธิ = 627,400 (630,000 – 2,600) บาท

83

หนีส้ งสยั จะสูญ = 0.5% x 627,400

= 3,137 บาท

การบนั ทกึ รายการปรับปรงุ ในสมุดรายวันทัว่ ไปจะเปนดังนี้

สมดุ รายวนั ทว่ั ไป หนา 1
เดบติ เครดติ
วันเดอื นป รายการ เลขท่ี

บัญชี

หนี้สงสัยจะสญู 3,137 -

คา เผอ่ื หนี้สงสัยจะสูญ 3,137 -

ตงั้ ประมาณคา เผ่ือหนี้สงสัยจะสูญ

0.5% ของยอดขายสุทธิ

และถาการขายนั้นมยี อดขายเชื่อ 60% ของยอดขายทัง้ หมด กจิ การตองการประมาณ

หนีส้ งสัยจะสูญ 3% จากยอดขายเช่ือ

การคาํ นวณ

ยอดขายเชื่อ = (60% x 630,000) = 378,000 บาท

หน้ีสงสัยจะสูญ = 3 % x 378,000

= 11,340 บาท

รายการบันทึกบญั ชีดงั นี้

สมุดรายวันทั่วไป หนา 1
เดบติ เครดิต
วนั เดือนป รายการ เลขท่ี

บญั ชี

หน้สี งสัยจะสญู 11,340 -

คาเผอ่ื หนสี้ งสยั จะสูญ 11,340 -

ต้งั ประมาณคาเผอ่ื หนีส้ งสยั จะสญู

3% ของยอดขายสทุ ธิ

84

2. วิธกี ารตดั จาํ หนายหน้สี ญู ตามมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ที่ 11 เรือ่ งหน้สี งสัยจะ
สูญ และหนีส้ ูญ (สมาคมนักบญั ชแี ละผสู อบบัญชีรับอนญุ าตแหง ประเทศไทย, 2543) ไดเสนอ
วิธปี ฏบิ ตั ใิ นการบนั ทกึ บญั ชีเก่ียวกับการตดั จาํ หนา ยหนส้ี ูญไวดังน้ี

2.1 กรณีตัดจําหนายเปนหน้ีสูญไดตามกฎหมายภาษีอากร เม่ือไดมีการติดตาม
ทวงถามหนี้จนถึงท่ีสุดแลว แตยังไมไดรับชําระหนี้และหน้ีสูญน้ันเขาเกณฑที่จะถือเปนคาใชจาย
ในการคํานวณกําไรสุทธิตามกฎหมายภาษีอากร ใหตัดจําหนายบัญชีลูกหนี้รายน้ัน เปนหน้ีสูญ
และขณะเดียวกันใหบันทึกบัญชีกลับรายการ บัญชีคาเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ และหน้ีสงสัยจะสูญ
จาํ นวนเดยี วกนั ดวย

ตัวอยางที่ 3.5 ในวันท่ี 1 มกราคม 25x7 กิจการมีบัญชีลูกหน้ีคงเหลือยกมา 500,000 บาท
และบญั ชคี า เผื่อหนสี้ งสยั จะสูญมยี อดยกมา 100,000 บาท ตอ มาในวันที่ 1 มถิ นุ ายน 25x7
กิจการไดตดั จําหนา ยลูกหน้ี เปนหนส้ี ูญจํานวน 5,000 บาท การบนั ทกึ บัญชดี ังน้ี

สมุดรายวันทวั่ ไป หนา 1
เดบติ เครดิต
วันเดือนป รายการ เลขท่ี

บญั ชี

25x7 หนี้สญู 5,000 -

มิ.ย. 1 ลกู หน้ี 5,000 -

จําหนา ยบญั ชลี ูกหนี้เปนหนี้สญู

คาเผอ่ื หนสี้ งสัยจะสญู 5,000 -

หนสี้ งสัยจะสูญ 5,000 -

บันทกึ การตัดจาํ หนา ยหน้ีสญู

2.2 กรณตี ัดจาํ หนา ยเปน หน้สี ูญไมเ ขาขา ยการยอมรับตามกฎหมายภาษอี ากร
จากกรณตี วั อยางเดมิ การบนั ทกึ บญั ชีดังนี้

85

สมุดรายวนั ท่ัวไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วนั เดือนป รายการ เลขที่

บญั ชี

25x7

มิ.ย. 1 คาเผอื่ หน้สี งสยั จะสญู 5,000 -

ลูกหนี้ 5,000 -

บันทึกการตัดจาํ หนา ยหนีส้ ูญ

หนี้สญู ไดร บั คนื

ในกรณีท่ีลูกหนี้ท่ีตัดจําหนายไปแลว ตอมาไดนําเงินมาชําระหน้ีใหท้ังจํานวนหรือ
เปนบางสวน จํานวนที่ไดรับชําระคืนถือเปนรายไดอื่น (other receivables) ของกิจการ สําหรับ
ขน้ั ตอนของการบนั ทึกบญั ชีทาํ ไดดังนี้ (อํานวย ศรีสโุ ข, 2541, หนา 76)

ข้นั ที่ 1 โอนบญั ชลี กู หน้ีท่ตี ดั จาํ หนายเปนสญู ไปแลวกลบั เขาบัญชลี ูกหนี้เพอ่ื แสดง
รายละเอียดของขอ มูลทเี่ กีย่ วของกับลูกหนีใ้ หครบถวน

ข้นั ที่ 2 บันทึกการรบั เงนิ จากลกู หนี้
การบันทึกหนี้สูญไดรับคืน กิจการตองพิจารณาวาเม่ือตัดจําหนายลูกหน้ีนั้นเปนไป
ตามกฎหมายภาษอี ากร หรอื ไมเขา ขายการยอมรับตามกฎหมายภาษีอากร เพ่ือจะไดบันทึกบัญชี
ไดถ กู ตอง ตอ ไปนเ้ี ปน ตวั อยางของหนส้ี ูญไดรับคืน

ตวั อยา งที่ 3.6 จากกรณีตัวอยางท่ี 3.5 กิจการไดต ดั จําหนายหน้สี ญู จากบัญชีในวันที่ 1 มิถุนายน
25x7 จํานวน 5,000 บาท ตอมาวันท่ี 1 สิงหาคม 25x7 ลูกหน้ีนําเงินมาชําระคืนให 3,000 บาท
บนั ทึกรายการหนี้สญู ไดร ับคนื ดงั นี้

1. กรณีจําหนายหนสี้ ูญเปน ไปตามกฎหมายภาษอี ากร
ขั้นท่ี 1 บันทกึ หน้ีสูญไดรบั คนื

86

สมดุ รายวนั ทว่ั ไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วันเดือนป รายการ เลขที่

บญั ชี

25x7 ลูกหน้ี 3,000 -

ส.ค.1 หนส้ี ญู ไดร บั คืน 3,000 -

บนั ทกึ ลกู หนท้ี ี่ตดั จําหนายแลว นํา

เงินมาคืน

ขั้นท่ี 2 บนั ทกึ การรับเงนิ

สมุดรายวนั ท่วั ไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วนั เดอื นป รายการ เลขท่ี

บัญชี

25x7 เงนิ สด 3,000 -

ส.ค.1 ลูกหนี้ 3,000 -

บันทกึ การรบั เงนิ สด

หนสี้ ูญไดรับคืนจะแสดงเปน รายไดอื่นในงบกําไรขาดทุน

2. กรณีจําหนายหน้ีสูญไมเขาขายการยอมรับตามกฎหมายภาษีอากร เปนการบันทึก
รายการจาํ หนา ยหนสี้ ูญออกจาก บญั ชคี า เผือ่ หน้ีสงสยั จะสญู ใหบ นั ทกึ กลบั รายการทีไ่ ดบันทกึ ไว
เมือ่ ตัดบญั ชลี ูกหน้เี ปน สูญ การบนั ทกึ บญั ชีดังนี้

87

สมดุ รายวันทว่ั ไป หนา 1
เดบติ เครดิต
วนั เดอื นป รายการ เลขท่ี

บญั ชี

25x7 ลกู หน้ี 3,000 -

ส.ค.1 คา เผื่อหนส้ี งสัยจะสญู 3,000 -

บนั ทึกลกู หนี้ทต่ี ัดจําหนา ยแลว นาํ

เงินมาคนื

เงินสด 3,000 -

ลกู หนี้ 3,000 -

บนั ทกึ การรับเงนิ สด

การหาเงนิ สดโดยใชบญั ชลี ูกหนี้

ในกรณีท่ีกิจการมีความตองการใชเงินสดอยางเรงดวน และไมมีเงินสดเพียงพอท่ีจะ
มาดําเนินการได จึงจําเปนท่ีจะตองหาเงินสดจากสถาบันการเงินตาง ๆ โดยใชบัญชีลูกหนี้ ให
เปน ประโยชน ในการหมนุ เวยี นของเงินสดตามวธิ ีตา ง ๆ ดังน้ี

1. การนําบัญชีลกู หนไี้ ปคํ้าประกันเงนิ กู (pledging) ในกรณีนี้กจิ การจะไปขอกูเงนิ
จากธนาคาร โดยนาํ บญั ชีลกู หนเ้ี ปน หลกั ประกนั ซึ่งโดยปกติแลวลูกหน้ีจะไมทราบการกระทําน้ี
และจะชาํ ระหนใ้ี หกจิ การตามปกติ ดงั น้ันจึงไมจ ําเปนตองบันทกึ บัญชใี นสมุดรายวนั แตประการ
ใด แตถากิจการปดบัญชีกอนที่จะมีการชาํ ระเงินกูนั้นก็ควรจะเปดเผยขอมูลในงบการเงิน โดย
ใชหมายเหตทุ า ยงบการเงินดวย เม่อื ลูกหนี้ชาํ ระหนีใ้ หกิจการแลว จะสง เงนิ จาํ นวนน้นั ไปให
ผใู หก ู ถา ลูกหนไี้ มส ามารถชาํ ระหนีไ้ ด ผูกูยังตอ งรบั ผิดชอบตอผูใหก ูอยู

88

ตัวอยางที่ 3.7 วันท่ี 1 ตุลาคม 25x7 กูเงินจากธนาคาร 90,000 บาท อัตราดอกเบี้ย 12 % ตอป
โดยนําบัญชี ลกู หนี้จํานวน 100,000 บาท เปน ประกัน การบันทกึ บญั ชเี ปน ดงั นี้

สมดุ รายวนั ท่ัวไป หนา 1
เดบิต เครดติ
วนั เดอื นป รายการ เลขท่ี

บญั ชี

25x7 เงนิ สด 90,000 -

ต.ค. 1 เจา หนี้- เงินกู 90,000 -

กเู งินจากธนาคารโดยนําบญั ชี

ลูกหน้ี ไปคา้ํ ประกนั

ในงบดุลวธิ ีเปดเผยขอมลู เกี่ยวกบั การนาํ ลกู หน้ีไปคา้ํ ประกนั ดังนี้

บริษัท………..
งบดุล (บางสวน)
วนั ท่ี 31 ธันวาคม 25x7

สนิ ทรพั ยหมนุ เวยี น

ลกู หน้ี (ดูหมายเหตทุ ่ี 2) 100,0000

หนี้สินระยะยาว 90,000
เจา หน้ี-เงนิ กูธ นาคาร (ดูหมายเหตทุ ี่ 2)

หมายเหตปุ ระกอบงบการเงิน
หมายเหตทุ ี่ 2 กิจการกูเ งนิ จํานวน90,000 บาท กับธนาคารไดน ําบญั ชลี ูกหนจี้ ํานวน
จํานวน 100,000 บาท นาํ ไปค้าํ ประกนั เงนิ กู

89

2. โอนบัญชลี กู หน้ีใหผ ูใ หกู (assigned) ตามวิธีนีผ้ กู ูจ ะโอนบัญชีลกู หน้ีใหก ับผูใ ห
กู ซ่งึ ตามปกติแลว ผูใหกูจะคดิ คา ธรรมเนยี มและใหเ งินตํา่ กวา บญั ชลี ูกหนี้ที่โอน ทง้ั นี้กเ็ พราะผใู ห
กจู ะตองเผือ่ ไวส ําหรับหนีท้ ี่อาจเก็บเงินไมไ ด อยา งไรก็ตามผูโ อนยงั คงตอ งรับผดิ ชอบในจาํ นวน
ลกู หนี้ทีโ่ อนน้ัน กลาวคือ ผูใหกูจะไดร บั ชาํ ระครบตามจํานวนลกู หน้ที โี่ อน ถา เกบ็ เงนิ ไดจ าก
ลกู หน้ีไมค รบ ผกู ยู งั ตองรับผดิ ชอบชดใชใ หจ นครบ

ตัวอยางที่ 3.8 เมื่อวันที่ 2 มกราคม 25x7 บริษัท เทพสตรี จํากัด ไดโอนบัญชีลูกหนี้จํานวน
50,000 บาท ใหแกบริษัทเทพประทาน จํากัด โดยบริษัทเทพประทานจายเงินใหเพียง 45,000
บาท และหักคาธรรมเนียมอีก 2% นอกจากน้ียังคิดดอกเบ้ีย 1% สําหรับจํานวนเงินท่ียังไมได
จายชําระในแตละเดือน รายการบัญชีเกี่ยวกับการโอนลูกหนี้ในสมุดบัญชีของบริษัทเทพสตรี
จํากัด เปน ดงั น้ี

รายการคา รายการในสมุดบญั ชีของบริษัท เทพสตรีจาํ กดั

ม.ค. 2 โอนลูกหนจี้ าํ นวน 50,000 บาท ลกู หนท้ี ีโ่ อน 50,000

ไดร ับเงินสด 90 % ของลกู หนีท้ โี่ อน หัก ลกู หนี้ 50,000

คา ธรรมเนยี ม 2 % เงนิ สด 44,100

คาใชจ ายในการโอน 900

บริษทั เทพประทาน จาํ กดั 45,000

ม.ค. 31 เกบ็ เงนิ จากลกู หนที้ โี่ อนได 30,150 เงินสด 30,150

ไดส ง เงินชําระหน้ีใหบ รษิ ัทเทพประทาน ลกู หน้ีท่ีโอน 30,150

จาํ กดั พรอ มทั้งดอกเบย้ี 1 % สาํ หรบั จํานวน บริษัทเทพประทานจาํ กดั 29,700

ทีค่ า งอยู( 45,000 ) ดอกเบย้ี จา ย 450

เงินสด 30,150

ก.พ. 28 เก็บเงนิ จากลูกหน้ี ทโ่ี อนได 17,000 เงินสด 17,000

บาทไดสง เงนิ ชาํ ระหน้ใี หบ ริษัท เทพ ลกู หนี้ที่โอน 17,000

ประทานจาํ กดั พรอ มทั้งดอกเบี้ย 1 % บริษัทเทพประทาน จาํ กัด 15,300

สาํ หรับจํานวนทีค่ า งอยู 15,300 ( 45,000 - ดอกเบี้ยจา ย 153

90

29,700 ) เงนิ สด 15,453

ปดบัญชีลูกหน้ีท่ีโอนสวนที่เหลือกลบั ไป ลูกหน้ี 2,850

บญั ชลี ูกหนี้ ลกู หนท้ี ี่โอน 2,850

ถา บริษทั เทพสตรี จาํ กดั ปด บญั ชใี นวนั ที่ 31 มกราคม รายการในงบดลุ จะเปน ดังน้ี

บรษิ ทั เทพสตรี จํากดั

งบดุล (บางสว น)

31 มกราคม 25x7

สนิ ทรัพยห มนุ เวียน

ลกู หน้ี 200,000

ลูกหนีท้ ี่โอน 19,850 4,550
204,550
หัก บรษิ ทั เทพประทานจํากดั 15,300

3. การขายบญั ชีลกู หน้ี (sales of account receivable) การขายบัญชีลูกหน้ีจะขาย
ใหธนาคาร หรือสถาบันการเงิน ผูรับซื้อบัญชีลูกหน้ี เรียกวา แฟคเตอร (factor) จํานวนเงินท่ี
ไดรับจากการขายลูกหนี้จะนอยกวาจํานวนลูกหน้ีท่ีนําไปขาย เพราะผูรับซ้ือบัญชีลูกหนี้ จะคิด
คานายหนาและคาติดตามจัดเกบ็ หนี้จากผขู ายจํานวนหนึ่งดวย

การคํานวณราคาขายลูกหน้ี จะตองนําเอาลูกหนี้ที่ขายหักดวยสวนลดจาย คา
นายหนา และคาประกันคา ใชจ า ย แลวถึงเปนจํานวนเงนิ ทผ่ี ูขายจะไดร ับ

การขายบัญชีลูกหน้ีอาจเปนการขายโดยท่ีผูขายไมตองรับผิดชอบในหน้ีสูญ
หรือหนี้ที่อาจเก็บไมได (sales of receivables without recourse) ซ่ึงหมายถึงผูซ้ือจะตองรับ
ความเส่ียงและผลขาดทุนท่ีอาจเกิดขึ้นจากหนี้สูญเอง แตถาตกลงกันวา ผูขายยังคงรับผิดชอบใน
หน้ีสูญ (sales of receivables with recourse) ในกรณีน้ีผูขาย ยังคงตองรับภาระความเส่ียงและ
ตนทนุ ของรายการปรับปรงุ ยอดขายและหน้ีสูญที่เกิดข้ึน ตอไปนี้เปนตัวอยางการขายบัญชีลูกหน้ี
โดยไมตอ งรบั ผดิ ชอบในหน้สี ญู

ตวั อยา ง 3.9 เม่อื 1 มีนาคม 25x7 กจิ การขายบัญชีลูกหนี้ เปนเงิน 100,000 บาท ใหบริษัท
การเงิน บริษัทการเงินรับซื้อโดยคิดคาธรรมเนียม 5% ของยอดลูกหนี้และสํารองเงินไวเผื่อ
คาใชจายท่ีอาจเกิดข้ึน 10% ของยอดลูกหน้ีในเดือนมีนาคม และเมษายน บริษัทการเงินเก็บหนี้

91

ได 92,800 บาท รับคืนสินคา 4,200 บาท สวนลดจาย 2,000 บาท และหนี้สูญ 1,000 บาท
บรษิ ทั การเงนิ สง เงนิ ที่เหลือคนื ใหผ ขู าย เม่ือ 1 พฤษภาคม 25x7
การบนั ทึกบญั ชีดังนี้

ผขู าย (กิจการ) ผูซ ้ือ (บริษัทการเงิน)

25x7

มี. ค. 1 เงนิ สด 85,000 ลูกหนี้ 100,000

ขาดทุนจาการขายบญั ชลี กู หนี้ 5,000 เงนิ สด 85,000

เงินประกนั คา ใชจ า ย 10,000 รายไดจ ากการซือ้ บัญชลี ูกหนี้ 5,000

ลกู หนี้ 100,000 เงินประกันคา ใชจา ย 10,000

ขายบัญชลี ูกหนี้ 100,000 บาท โดยเสยี คาธรรมเนียม 5 % สํารองคา ใชจาย 10 %

มี. ค. - เม. ย. เงินสด 92,800

รับคนื 4,200 คาเผือ่ หน้ีสงสยั จะสญู 1,000

สวนลดจา ย 2,000 เงินประกันคา ใชจาย 6,200

เงินประกันคา ใชจ า ย 6,200 ลกู หนี้ 100,000
3,800
เกบ็ หนไ้ี ด 92,800 บาท รับคนื สินคา 4,200 บาท ใหสว นลด 2,000 บาท หนี้สญู 1,000 บาท

พ.ค. 1

เงินสด 3,800 เงินประกันคาใชจ า ย 3,800

เงนิ ประกนั คา ใชจ าย 3,800 เงนิ สด

บรษิ ัทการเงนิ สง เงนิ ประกันคา ใชจาย ทเี่ หลือคืนใหผูขายบัญชลี ูกหน้ี

ต๋วั เงินรับ

การจําหนา ยสนิ คา หรอื บรกิ าร กจิ การสว นใหญย ินดขี ายเชอ่ื โดยรบั เอกสารท่ีเกีย่ วของ
กบั การเปนหน้ี คือกจิ การอาจไดร บั ในรปู ของตว๋ั เงิน เชน ตัว๋ สัญญาใชเ งนิ ต๋ัวแลกเงนิ หรือ
เชค็ ต๋ัวเงินที่ออกใหแ กก นั ระหวางกิจการเปนไดท ง้ั ต๋ัวเงนิ รบั และต๋ัวเงนิ จา ย กลาวคือ ผขู ายจะ
เรยี กวาตัว๋ เงนิ รับ เพราะเปน ผมู สี ิทธิไดรับเงินตามตัว๋ และผซู อื้ เรยี กวาต๋วั เงินจา ย เพราะมี
หนา ที่ตอ งจายเงินตามตวั๋ ตั๋วเงินจงึ เปน ตราสารท่ีผูจา ยเงนิ จัดทําขึ้นมาและสง มอบใหกบั ผูรับ
เงนิ หรอื เจา หนีต้ ามเวลาทร่ี ะบุไวในตราสารน้นั

92

ความหมายของต๋วั เงินรบั

ตั๋วเงนิ รับ (notes receivable) เปนชือ่ ทใ่ี ชในการบันทกึ บญั ชสี าํ หรบั กิจการทไ่ี ดร ับ
ชาํ ระหนี้ดว ยต๋ัวเงนิ มนี ักวิชาการไดใหความหมายของ ต๋ัวเงนิ รบั ไวห ลายทศั นะดังน้ี

ต๋ัวเงินรบั หมายถงึ คํามัน่ สญั ญาเปนลายลกั ษณอ ักษรโดยปราศจากเงอ่ื นไขทบ่ี ุคคล
หนง่ึ รับจะชาํ ระเงนิ จาํ นวนหนึง่ ท่แี นน อนใหแ กอ ีกบคุ คลหน่ึงภายในเวลาที่กําหนด ปกติผอู อก
ต๋วั เงินมักมกี ารตกลงท่ีจะจายดอกเบีย้ ใหแกผูรับตามอัตราทตี่ กลงกัน ( กชกร เฉลมิ กาญจนา,
สุพิชชา โมรากลุ , วชริ ะ บณุ ยเนตร, และปรญิ ดา มณโี รจน, 2545, หนา 66)

ต๋ัวเงินรับ หมายถงึ คําม่นั สัญญาเปน ลายลักษณอ กั ษรโดยปราศจากเงื่อนไขที่บุคคล
หนึ่งรับจะชําระเงินจํานวนหนึ่งทีแ่ นน อนใหแ กอีกบคุ คลหนง่ึ ภายในเวลาที่กําหนด (สมาคม
นักบัญชีและผูสอบบญั ชีรับอนุญาตแหงประเทศไทย, 2538, หนา 68)

จากความหมาย ของต๋วั เงนิ รับดังกลา วไวขางตนสรุปไดวา ต๋ัวเงินรับ หมายถงึ เอกสาร
ทางการเงินท่ีทําเปนลายลักษณอักษรในการชําระเงิน ซึ่งเปนลูกหนี้ที่มีหลักประกันดีกวาลูกหนี้
ตามปกติ เพราะต๋ัวเงินรับมีลักษณะเปน สัญญาผูกพนั

ประเภทของตัว๋ เงินรับ

ตั๋วเงินรับแบง ออกเปน 3 ประเภท ดังนี้
1. ตั๋วแลกเงิน (bill of exchange) ตามมาตรา 908 และ 909 แหงประมวล
กฎหมายแพงและพาณิชยบัญญัติเก่ียวกับตั๋วแลกเงินดังนี้ (สมชาย บํารุงทรัพย และณัฐวิภา ผล
เกลย้ี ง, 2544, หนา 365-366)

มาตรา 908 “อนั วาตว๋ั แลกเงนิ คือ หนังสือตราสารซ่ึงบุคคลหนึ่งเรียกวาผูส่ังจาย
ส่ังบุคคลอีกคนหนึ่งเรียกวาผูจาย ใหใชเงินจํานวนหน่ึงแกบุคคลหนึ่ง หรือใหใชตามคําสั่งของ
บุคคลหนึ่ง ซึ่งเรียกวาผูรับเงิน” ดังน้ันจากความหมายน้ีตั๋วแลกเงินจึงประกอบดวย บุคคล
ผูเก่ียวของอยู 3 ฝาย คือ ผูสั่งจาย (drawer) หรือเจาหนี้ ผูจาย (drawee) คือ ลูกหน้ีซ่ึงเปนผู
รับรองการจายเงินตามตั๋ว และผูรับเงิน (payee) คือบุคคลท่ีรับเงินตามต๋ัว ซ่ึงอาจเปนผูสั่งจาย
เองหรือบคุ คลท่ีสามก็ได

มาตรา 909 อนั วาตั๋วแลกเงนิ นัน้ ตองมีรายการดงั กลา วตอไปน้ี

93

1.1 คาํ บอกช่อื วาเปน ต๋วั แลกเงิน
1.2 คาํ ส่ังอันปราศจากเง่อื นไขใหจ า ยเงนิ เปนจํานวนแนนอน
1.3 ชอื่ หรือย่ีหอผจู า ย
1.4 วันถงึ กําหนดใชเ งนิ
1.5 สถานท่ใี ชเ งนิ
1.6 ช่ือหรือย่ีหอผรู บั เงนิ หรือคาํ จดแจง วา ใหใ ชเ งินแกผูถ ือ
1.7 วนั และสถานทอี่ อกต๋ัวเงิน
1.8 ลายมือชอื่ ผูสัง่ จา ย
ตอไปน้ีเปนตัวอยางของต๋ัวแลกเงินของบริษัทยางสามัคคี จํากัด สั่งใหคุณแพรว
พราย จันดี จายเงนิ ใหกบั บรษิ ัท ยางสยาม จาํ กัด

45,000 บาท ตว๋ั แลกเงนิ เลขท่ี 12-122
วนั ท่ี 1 มีนาคม 2545 111 ถนนนารายณ อ.เมอื ง

จ.ลพบุรี 15000

ถึงคุณแพรวพราย จนั ดี
สีส่ บิ หา วนั นับจากวันทีล่ งในตว๋ั แลกเงนิ น้ี ใหจา ยเงนิ ใหแก บรษิ ทั ยางสยาม จํากดั ท่ี

ธนาคารสยามไทย จํากัด สาํ นักงานใหญ

ลงชอ่ื นายเสกสรร สามคั คี ผูส่งั จา ย

ภาพที่ 3.1 ต๋วั แลกเงนิ

ตามตัวอยางผูส่ังจายคือ บริษัท ยางสามัคคี จํากัด ผูจายคือ คุณแพรวพราย จันดี
ผูรับเงินคอื บรษิ ัทยางสยาม จาํ กดั

เฉพาะต๋ัวแลกเงินนี้ ตามประมวลกฎหมายแพง และพาณชิ ย มาตรา 928 บัญญัติ
วา “ผูทรงต๋ัวแลกเงินสั่งใหใชเงินเม่ือสิ้นระยะเวลากําหนดอยางใดอยางหน่ึงนับต้ังแตไดเห็น
น้ันตองนําต๋ัวเงินยื่นเพื่อใหรับเงินภายในหกเดือน นับแตวันที่ลงในต๋ัวเงิน หรือภายใน
ระยะเวลาชาเร็วกวานั้นตามแตผูสั่งจายจะระบุไว ในการรับรองต๋ัวเงินผูจายเงินจะเขียนคําวา

94

“รับรองแลว” พรอมท้ังลงลายมือชื่อ และวันที่ไวบนดานหนาของต๋ัวแลกเงิน ต๋ัวแลกเงินนั้นจึง
จะสมบรู ณ”

2. ต๋ัวสัญญาใชเ งิน (promissory notes) ตามมาตรา 982 และ 983 แหงประมวล
กฏหมายแพงและพาณชิ ยบ ัญญตั ิเก่ียวกับตัว๋ สญั ญาใชเงินดังนี้ (สมชาย บาํ รุงทรัพย และณัฐวภิ า ผล
เกลย้ี ง, 2544, หนา 399)

มาตรา 982 “อันวาตั๋วสัญญาใชเงิน คือ หนังสือตราสารซ่ึงบุคคลหนึ่งเรียกวา
ผูออกตั๋ว สัญญาวาจะใชเงินจํานวนหน่ึงแกบุคคลอีกคนหน่ึงหรือใชใหตามคําสั่งของบุคคลอีก
คนหนึ่ง เรียกวาผูรับเงิน” ดังน้ันจากความหมายนี้ตั๋วสัญญาใชเงินจึงประกอบดวยบุคคล
ผูเก่ียวของ อยู 2 ฝาย คือ ผูออกตั๋ว (maker) ซ่ึงเปนลูกหนี้และเปนผูจายเงิน และผูรับเงิน
(payee) ซึ่งเปนเจา หนี้

มาตรา 983 “ตั๋วสัญญาใชเงินน้ัน ตองมีรายการดังกลาวตอ ไปนคี้ อื
1. คาํ บอกชอ่ื วา เปนตวั๋ สัญญาใชเ งิน
2. คาํ มั่นสญั ญาอนั ปราศจากเงือ่ นไขวา จะใชเงินเปน จํานวนแนน อน
3. วันถึงกาํ หนดใชเ งินแนนอน
4. สถานทใ่ี ชเ งิน
5. ชื่อหรือย่หี อ ของผูร ับเงนิ
6. วัน และสถานทีอ่ อกต๋ัวสญั ญาใชเ งนิ
7. ลายมอื ชอื่ ผอู อกต๋วั
ตอไปนี้เปนตัวอยางของต๋ัวสัญญาใชเงินของบริษัทยางสามัคคีจํากัด จายใหกับ
บรษิ ทั บางกอก จาํ กัด

บรษิ ัทยางสามัคคี จาํ กัด

111 ถนนนารายณ อ.เมือง จ.ลพบุรี 15000

ตัว๋ สญั ญาใชเงนิ

เลขที่ 11-156

วันทอี่ อกต๋วั 15 มีนาคม 2545 วันครบกาํ หนด 15 มิถนุ ายน 2545

บริษทั ยางสามัคคี จาํ กดั ตกลงท่จี ะจายเงนิ ใหแ ก บรษิ ทั บางกอก จาํ กดั จํานวนเงนิ 15,000 บาท

(หนึ่งหม่นื หา พันบาทถวน) บวกอตั ราดอกเบย้ี 6% ตอป

บรษิ ัทยางสามัคคี จํากดั

…………………………….. เหรญั ญิก

95

ภาพท่ี 3.2 ตวั๋ สัญญาใชเงิน

3. เช็ค (cheque) เปนตราสารทางการเงินท่ีสะดวกและปลอดภัยในการชาํ ระเงิน
โดยปกตกิ ิจการท่ีฝากเงินกับธนาคารประเภทเงินฝากกระแสรายวันจะจายชําระหน้ีดวยเช็ค โดย
ใหธนาคารจา ยตามจํานวนเงนิ ทรี่ ะบุไวใ นเชค็ ใหก บั ผูร บั เงนิ เชค็ มีบุคคลที่เกี่ยวของ 3 ฝาย คือ
ผสู ่งั จาย (drawer) ธนาคาร (bank) ผูรบั เงนิ (payee)

ชนดิ ของต๋ัวเงนิ รับ

เนอ่ื งจากตวั๋ เงินรับตามปกติ มรี ะยะเวลาในการชําระหนี้แกก จิ การยาวนานกวา ลูกหนี้
การคา จึงมกั มกี ารตกลงจายดอกเบย้ี ใหแกกนั ดังนั้น ถา จะพิจารณาในดานที่เกีย่ วกบั การบญั ชี
แลว ตัว๋ เงนิ รบั อาจจําแนกออกเปน 2 ประเภท

1. ตั๋วมีดอกเบ้ีย (interest - bearing notes) เปนตั๋วที่มีอัตราดอกเบ้ียกําหนดไวใน
ต๋ัว เม่ือต๋ัวถึงกําหนดจะไดรับชําระจํานวนเงินตามต๋ัว บวก ดอกเบ้ีย ในอัตราท่ีกําหนดไวตาม
กาํ หนดเวลาของต๋วั น้ัน

2. ตั๋วไมมีดอกเบ้ียนั้น (non - interest - bearing notes) หมายถึง ตั๋วที่ไดรวบรวม
ดอกเบ้ยี เขา ไวในตัว๋ แลว ดงั นั้นจาํ นวนเงินทเี่ ขียนไวในตว๋ั เงิน จงึ เปนจํานวนรวมของเงินตนและ
ดอกเบยี้

วนั ครบกําหนดชําระเงนิ

ในต๋ัวเงินจะมีขอความกําหนด วันครบกําหนดชําระเงินตามต๋ัว ดังนั้นในการหาวัน

ครบกาํ หนดใชเ งนิ ตามตวั๋ สามารถหาไดด งั นคี้ อื

1. ระบุวนั สิ้นระยะเวลาท่ีกําหนดไวตามต๋ัว ซึ่งวันครบกําหนดชําระเงินอาจกําหนด

เปน วนั เดือน ป ก็ไดด งั น้ี

1.1 กําหนดเปนวัน ตั๋วเงินที่มีกําหนดระยะเวลาส้ันกวา 1 ป จะกําหนดเปนวัน

การคาํ นวณจํานวนวันเพื่อคิดดอกเบี้ย ไมนับวันที่ออกต๋ัวแตนับวันที่ตั๋วถึงกําหนด เชน ต๋ัวเงิน

ลงวนั ที่ 14 สิงหาคม 25x7 ครบกาํ หนด 45 วนั คาํ นวณวนั ที่ถึงกาํ หนดดงั น้ี

จํานวนวนั ในเดอื นสิงหาคม 31 – 14 = 17 วนั

กนั ยายน 28 วัน

96

รวมจาํ นวนวันของต๋ัว 45 วนั

ตั๋วฉบบั นี้ครบกาํ หนดวนั ที่ 28 กนั ยายน 25x7

1.2 กําหนดเปนเดือน ในกรณีท่ีต๋ัวเงินกําหนดระยะเวลาเปนเดือน การนับวันที่

ตั๋วครบกําหนดใหถือวันท่ีในเดือนที่ออกต๋ัว เปนวันที่เดียวกันในเดือนที่ครบกําหนด เชน ตั๋ว

ลงวนั ที่ 15 มนี าคม 25x7 อายุ 3 เดือน วันครบกําหนดจะเปนวนั ท่ี 15 มิถุนายน 25x7

1.3 กําหนดเปนป ในกรณีที่ต๋วั เงินกําหนดระยะเวลาเปนป วันทีค่ รบกําหนดนับ

วนั ท่อี อกตวั๋ เปน วนั ที่และเดือนเดยี วกันแตเปนปตอไป เชน ตัว๋ ลงวันท่ี 1 ตุลาคม 25x7 อายุ

ตัว๋ 1 ป วนั ครบกาํ หนดจะเปน วันที่ 1 ตลุ าคม 25x8

2. เมื่อทวงถามหรือไดเห็น กรณีน้ีผูจายเงินตามต๋ัวมีหนาท่ีตองจายเงินทันทีท่ีผู

ตอ งการรบั เงนิ ใหจาย

3. ในวนั ใดวันหน่ึงท่กี ําหนดไว ซ่ึงผจู า ยเงินตองจายเงินตามวนั ท่ี ที่กาํ หนดไวต าม

ต๋วั

การคาํ นวณดอกเบี้ยตวั๋ เงิน

เมื่อตั๋วเงินครบกําหนดชําระ ถาเปนตั๋วชนิดมีดอกเบี้ย และไดรวมดอกเบี้ยไวแลว
ก็ใหจายเงิน ตามท่ีระบุไวในต๋ัว แตถาเปนตั๋วเงินท่ีมีดอกเบ้ีย ซึ่งมีการกําหนดอัตราดอกเบี้ยไว
ในตั๋ว เชน อัตราดอกเบี้ย 10% ตอป ผูจายตองคํานวณดอกเบี้ยเพ่ือชําระทั้งเงินตนและดอกเบ้ีย
ใหผทู รงตัว๋ ตอ ไป

ดอกเบีย้ ต๋วั คาํ นวณไดดังนี้
ดอกเบ้ียตัว๋ เงนิ = จํานวนเงนิ หนา ตั๋ว x อัตราดอกเบย้ี x ระยะเวลา

เชน กจิ การไดร บั ตว๋ั เงินมาดังนี้

ฉบบั ท่ี เงินหนา ตัว๋ ระยะเวลา อัตราดอกเบี้ย
1 250,000 90 วัน 10%
2 150,000 2 เดือน 8%

กาํ หนดให 1 ป 360 วัน
การคํานวณดอกเบี้ย

ตว๋ั ฉบบั ที่ 1 ดอกเบี้ย = 250,000 x 90 x 10 = 6,250 บาท
360 100

97

ตว๋ั ฉบับท่ี 2 ดอกเบย้ี = 150,000 x 2 x 8 = 2,000 บาท
12 100

การบนั ทกึ บัญชีเกี่ยวกบั ต๋วั เงินรบั

การบัญชีเกยี่ วกับต๋ัวเงนิ รบั นนั้ ยุง ยากกวา ตว๋ั เงินจา ย เพราะในดา นต๋วั เงินจายนั้นผูจาย

จะหาเงินมาจา ยตามตั๋วเมอื่ ถึงกําหนดชําระ และนอยครัง้ ท่ีผูจายจะลมื จายเงนิ ในวนั ครบกาํ หนด

แตท างดา นตั๋วเงินรับนน้ั ผูทรงต๋ัวจะตองบนั ทึกรายการตั๋วเงนิ รับไวต ามลาํ ดับเพอ่ื สะดวกในการ

ทวงถามลกู หน้ี ซึ่งปกตนิ ยิ มท่ีจะเรียงลําดบั ตามวนั ครบกําหนดชาํ ระเงนิ ในกรณีทีไ่ ดรบั ตว๋ั เงนิ รบั

จะตองพจิ ารณาวา ตว๋ั เงนิ รับน้นั เปนตั๋วเงินชนิดท่ีมดี อกเบ้ยี หรือไม วธิ กี ารบนั ทึกบญั ชเี กีย่ วกบั

ตั๋วมดี งั นี้

1. การบันทกึ บญั ชีเมื่อไดร ับต๋วั เงินรับ การท่กี ิจการไดร บั ต๋วั เงินมาน้ัน รายการบญั ชี

จะแยกพิจารณาเปน 3 กรณี กลาวคือ

1.1 การรบั ตว๋ั เงนิ จากการใหกยู ืม

เดบติ ตั๋วเงนิ รับ xx

เครดติ เงินสด xx

ตัวอยา งที่ 3.10 กิจการใหนายวิชัยกูยืมเงินไป 500,000 บาท นายวิชัยออกต๋ัวสัญญาใชเงินให
ในวนั ท่ี 1 มถิ ุนายน 25x7 กาํ หนดเวลา 2 เดอื น อัตราดอกเบ้ยี 10% ตอ ป บนั ทกึ บญั ชี ดงั น้ี

สมดุ รายวันทั่วไป หนา 1
เดบิต เครดติ
วันเดือนป รายการ เลขที่

บัญชี

25x7

ม.ิ ย. 1 ตัว๋ เงินรบั 500,000 -

เงนิ สด 500,000 -

นายวชิ ยั กยู มื เงนิ โดยออกต๋วั แลก

เงินใหก จิ การ

1.2 การรับต๋ัวเงินเน่อื งจากการขายสินคา

98

เดบิต ตว๋ั เงนิ รบั xx

เครดติ ขาย xx

ตัวอยางท่ี 3.11 รานกิจเจริญซ้ือสินคาตามสัญญาผอนชําระ เม่ือวันท่ี 1 กันยายน 25x7 เปน

เงิน 46,000 บาท โดยรานกิจเจริญออกตั๋วสัญญาใชเงินใหในวันน้ี กําหนดเวลา 3 เดือน อัตรา

ดอกเบี้ย 8%ตอป บันทกึ บญั ชีดงั นี้

สมุดรายวนั ท่ัวไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วันเดือนป รายการ เลขท่ี

บัญชี

25x7

ก.ย. 1 ตว๋ั เงนิ รับ 46,000 -

ขาย 46,000 -

ขายสินคา ไดรบั เปนต๋วั เงนิ

1.3 การรับต๋ัวเงินแทนการตั้งเปนลูกหนี้การคา ในกรณีลูกหน้ีไมสามารถชําระ

เงนิ ภายในกําหนดได

เดบิต ตว๋ั เงนิ รับ xx

เครดิต ลกู หน้ี xx

ตวั อยา งท่ี 3.12 จากตัวอยางท่ี 3.11 ถารานกิจเจริญออกต๋ัวสัญญาใชเงินใหกิจการในวันที่ 15
กันยายน 25x7 บนั ทกึ รายการดงั นี้

สมดุ รายวนั ทั่วไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วันเดอื นป รายการ เลขที่

บญั ชี

25x7

ก.ย. 15 ตัว๋ เงินรับ 46,000 -

ลกู หนี้ – รา นกจิ เจริญ 46,000 -

ลกู หน้อี อกต๋ัวเปนการชาํ ระหนี้

99

2. การปรบั ปรุงบญั ชีดอกเบี้ยตวั๋ เงินรบั เม่อื สิ้นงวดบัญชี ในกรณีท่ีต๋วั เงินรับท่กี จิ การ

ถอื อยยู งั ไมค รบกําหนดในปป จจุบัน แตไปครบกําหนดในปถดั ไป ในวนั สิ้นงวดกิจการตอ งทํา

การปรบั ปรุงบัญชเี ก่ียวกบั ดอกเบ้ียตัว๋ เงนิ รบั ทีค่ า งรับ สําหรบั ระยะเวลาตงั้ แตวนั ท่ีในต๋วั เงินจนถงึ

วันทสี่ นิ้ งวดบัญชีเพราะถอื วา ในชว งระยะเวลาดังกลาว กจิ การมีรายไดซึง่ เปน ดอกเบย้ี ที่เกดิ ข้ึน

แลว เพียงแตย ังไมไ ดร ับชาํ ระเทา นั้น

การบันทกึ รายการจะเปน ดังน้ี

เดบิต ดอกเบีย้ คา งรับ xx

เครดิต ดอกเบี้ยรับ xx

ดอกเบีย้ คา งรับคํานวณไดดังนี้

ดอกเบยี้ คา งรบั = จาํ นวนเงนิ x อตั ราดอกเบยี้ x ระยะเวลาต้ังแตว นั ทีใ่ นตว๋ั จนถึงวนั ส้ินงวดบัญชี

เมอ่ื ตั๋วครบกําหนด การบนั ทกึ รายการจะเปน ดังน้ี

เดบิต เงินสด xx

เครดิต ตวั๋ เงินรบั xx

ดอกเบยี้ คา งรับ xx

ดอกเบย้ี รบั xx

เก็บเงินตามต๋ัวไดค รบจาํ นวน

ตัวอยางท่ี 3.13 กิจการไดรับตั๋วแลกเงินลงวันที่ 1 พฤศจิกายน 25x7 จํานวนเงิน 30,000

บาท กําหนดเวลา 3 เดือน อตั ราดอกเบีย้ 10% ตอ ป ถา กิจการปด บัญชวี นั ที่ 31 ธนั วาคม 25x7

การปรบั ปรุงรายการจะเปน ดังนี้

สมุดรายวนั ทั่วไป หนา 1

วนั เดือนป รายการ เลขท่ี เดบติ เครดิต

บัญชี

25x7

ธ.ค 31 ดอกเบีย้ คา งรับ 500 -

ดอกเบีย้ รับ 500 -

ปรบั ปรุงดอกเบ้ยี คางรับ

100

เมอื่ ต๋วั ครบกําหนดการบันทึกรายการจะเปน ดงั น้ี

สมุดรายวันท่วั ไป หนา 1
เดบิต เครดติ
วนั เดือนป รายการ เลขที่

บัญชี

25x8

ก.พ. 1 เงนิ สด 30,750 -

ต๋ัวเงนิ รับ 30,000 -
500 -
ดอกเบี้ยคางรับ 250 -

ดอกเบ้ียรบั

เก็บเงินตามตวั๋ ไดค รบจํานวน

3. การออกต๋ัวเงินรับฉบับใหมแทนฉบับเกา ในกรณีที่ผูออกเงินตามต๋ัวไมสามารถ

ชาํ ระเงนิ ใหในวนั ท่ีตว๋ั เงนิ ครบกําหนด อาจขอตกลงกบั กิจการหรือผรู ับเงนิ โดยขอออกตั๋วเงิน

ฉบบั ใหมแทนฉบบั เกาท่ีครบกาํ หนด เปน การขยายเวลาการชําระเงนิ ออกไปอกี

การบันทึกรายการเปน ดงั นี้

เดบิต เงนิ สด xx

เครดติ ดอกเบยี้ รบั xx

รบั ดอกเบีย้ ตามตัว๋ เงิน

เดบิต ต๋วั เงนิ รับ ( ฉบับใหม ) xx

เครดติ ตว๋ั เงนิ รับ (ฉบบั เกา) xx

บนั ทึกต๋ัวเงินรับฉบบั ใหมแทนฉบบั เกา ท่คี รบกาํ หนด

ตัวอยา งที่ 3.14 กิจการไดรับตั๋วสัญญาใชเงินจากนายสมชัย 12,000 บาท เมื่อวันท่ี 1 กันยายน
25x7 กําหนดเวลา 2 เดือน อัตราดอกเบ้ีย 10% ตอป เม่ือครบกําหนดนายสมชัยไมสามารถ
ชําระเงินตามต๋ัวไดจึงขอรับรองต๋ัวฉบับใหมอายุ 1 เดือนอัตราดอกเบ้ีย 10% แทนตั๋วฉบับเดิม
การบันทึกรายการเปนดงั นี้

101

สมุดรายวนั ทว่ั ไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วนั เดอื นป รายการ เลขท่ี

บญั ชี

25x7 เงนิ สด 200 -
200 -
พ.ย. 1 ดอกเบีย้ รับ

รับดอกเบี้ยตามตวั๋ เงนิ

ตัว๋ เงินรบั (ฉบับใหม) 12,000 -

ตว๋ั เงนิ รบั (ฉบับเกา ) 12,000 -

บนั ทึกตวั๋ เงินรับฉบบั ใหมแทน

ฉบับเกา

4. ตว๋ั เงินรบั ขาดความเชอ่ื ถือ เม่ือต๋ัวเงินรับถึงกําหนดชาํ ระแลวผจู ายเงินไม

สามารถชาํ ระเงนิ ตามตว๋ั ได เรยี กวา ตว๋ั เงินรบั ขาดความเชอื่ ถือ แตไมท ําใหผจู ายเงนิ พนภาระ

ความรับผิดชอบไปได ตั๋วเงนิ รับขาดความเชือ่ ถือสามารถใชวิธกี ารทางกฎหมายบังคับชําระหน้ี

ได ผูรับเงนิ มสี ิทธิเรยี กรองเอากบั ผจู ายเงินดงั น้ี

4.1 จาํ นวนเงนิ ตามตัว๋ รวมทง้ั ดอกเบีย้

4.2 ดอกเบ้ียทพี่ นกาํ หนด ถาเปน ตัว๋ ชนิดมดี อกเบยี้ จะใชอตั ราดอกเบี้ยของตั๋ว

แตถ า เปนตวั๋ ชนดิ ไมม ีดอกเบ้ียจะใชอตั รา 7.5% ตอ ป ตามประมวลกฎหมายแพง และพาณิชย

4.3 คา ใชจ า ยในการทําคาํ คัดคาน

ตั๋วเงินรับท่ีครบกําหนด และกิจการไมสามารถเรียกเก็บเงินตามต๋ัวได จะบันทึก

รายการโดย

เดบติ ลกู หนี้ (จาํ นวนเงินหนา ต๋ัว รวมดอกเบีย้ และคา ใชจ ายในการทําคาํ คัดคา น) xx

เครดิต ตั๋วเงินรับ xx

ดอกเบย้ี รับ xx

เงนิ สด (คาใชจายทจี่ ายคาทําคําคัดคาน) xx

102

ตัวอยางท่ี 3.15 จากตัวอยางท่ี 3.14 ถานายสมชัยไมออกตั๋วฉบับใหมใหกิจการ เม่ือครบอายุ

ตัว๋

2 เดือน กิจการไดไปแจงความเสียคาใชจายในการทําคําคัดคาน 50 บาทการบันทึกรายการเปน

ดังน้ี

สมดุ รายวันท่ัวไป หนา 1

วนั เดือนป รายการ เลขที่ เดบติ เครดิต

บญั ชี

25x7

พ.ย. 1 ลูกหน้ี – นายสมชยั 12,250 -

ตวั๋ เงนิ รับ 12,000 -

ดอกเบี้ยรับ 200 -

เงินสด 50 -

ต๋ัวเงนิ รบั ขาดความเช่ือถอื

การบันทกึ บัญชีเกยี่ วกับต๋ัวเงินรบั ขายลด

ในกรณีท่ีกิจการขาดเงินสดมาดําเนินกิจการ อาจนําตั๋วเงินรับไปขายลดที่ธนาคาร

หรือสถาบันการเงินอื่นกอนถึงวันครบกําหนดชําระ ในการนําต๋ัวเงินรับ ไปขายลด จะตองสลัก

หลังตัว๋ กอ นท่ีจะสง มอบใหผซู ื้อ ซึง่ จะมผี ลตามกฎหมายที่ทําใหผซู ้ือสามารถไลเบ้ียเอากับผูสลัก

หลังได ถา ผจู า ยเงนิ ตามต๋วั ไมส ามารถจายเงินไดเมื่อต๋ัวถึงกําหนดชําระ ดังนั้น จึงถือวาเมื่อมีการ

ขายลดต๋ัวเงิน ผูขายมีหนี้สินอันอาจจะเกิดขึ้นในภายหนาได ต้ังแตวันขาย จนถึงวันท่ีต๋ัวน้ัน

ครบกาํ หนดชาํ ระ ถาตั๋วน้นั ขาดความเชือ่ ถือหนีส้ นิ ดังกลาวกจ็ ะกลายเปน หนส้ี นิ ทีแ่ นนอน

ในการนําต๋ัวเงินรับไปขายลด ผูขายจะคิดสวนลดจากระยะเวลา ต้ังแตวันท่ีนําตั๋ว

ไปขายลด จนถงึ วนั ครบกาํ หนดชาํ ระเงนิ ตามตัว๋

การคาํ นวณจํานวนเงินทจี่ ะไดร บั จากการขายลดใหสถาบนั การเงิน/ธนาคาร คํานวณไดดงั นี้

จํานวนเงนิ ทก่ี ิจการไดรับ = มลู คาตั๋วเม่อื ครบกาํ หนด – สวนลดทสี่ ถาบันการเงนิ หกั ไว

มูลคา ต๋วั เมอื่ ครบกําหนด = จาํ นวนเงินหนา ต๋ัว + ดอกเบี้ยครบกาํ หนด

สวนลดทสี่ ถาบันการเงินหกั ไว = มูลคา ตว๋ั เม่อื ครบกําหนด x อัตราสว นลด x ระยะเวลาตงั้ แต

ขายลดจนถึงวันครบกําหนด

103

จํานวนเงินทีก่ จิ การไดร ับอาจจะสูงหรอื ตํา่ กวา จาํ นวนเงนิ หนาต๋ัว ถาจาํ นวนเงนิ ที่
ไดร บั สูงกวา ถอื เปน ดอกเบีย้ รบั ในทางตรงกนั ขา มถาต่าํ กวาถอื เปนดอกเบ้ยี จาย

เมื่อกิจการนําต๋วั เงินรบั ไปขายลด การบันทึกบัญชมี ขี นั้ ตอนดงั น้ี
1. การบันทึกบัญชีเม่ือนาํ ตัว๋ เงินรบั ไปขายลด

ตัวอยางที่ 3.16 กิจการไดรับต๋ัวสัญญาใชเงินจากบริษัทสินธนา จํากัด เมื่อวันท่ี 1 กันยายน

25x7 จํานวนเงิน 10,000 บาท กาํ หนดเวลา 90 วัน อัตราดอกเบ้ีย 10% ตอป ตอมาในวันท่ี

17 ตุลาคม 25x7 กจิ การไดน ําต๋วั ไปขายลดใหธ นาคาร โดยธนาคารคดิ สว นลด 12% ตอ ป

กจิ การสามารถคํานวณเงินท่ีจะไดร ับจากการโอนขายต๋ัวดังนี้

มลู คา ตั๋วเมอื่ ครบกําหนด = 10,000 + (10,000 x 90/360 x 10/100)

= 10,250 บาท

ธนาคารหกั สวนลด = 10,250 x 12/100 x 45/360

= 153.75 บาท

จํานวนเงินทก่ี จิ การไดรับ = 10,250 - 153.75

= 10,096.25 บาท

การบนั ทึกรายการบญั ชดี งั นี้

สมดุ รายวนั ทว่ั ไป หนา 1
เครดิต
วนั เดือนป รายการ เลขท่ี เดบติ
10,096 25 10,000 -
บญั ชี 96 25

25x7

ต.ค. 17 เงินสด

ตัว๋ เงินรับขายลด

ดอกเบีย้ รบั

นาํ ตว๋ั เงินรบั ไปขายลดธนาคาร

เมื่อตั๋วเงินรับขายลดครบกําหนดธนาคารเรียกเก็บเงินตามต๋ัวจากผูจายเงินไดครบถวนกิจการ
ยอมหมดความรับผดิ ชอบตามตัว๋ เงนิ นัน้ กิจการจะบันทกึ รายการโดย

104

สมดุ รายวนั ท่วั ไป หนา 1
เดบิต เครดติ
วนั เดอื นป รายการ เลขที่

บัญชี

25x7

พ.ย.30 ตว๋ั เงนิ รบั ขายลด 10,000 -

ต๋วั เงินรบั 10,000 -

ยกเลกิ หนส้ี ินที่อาจเกิดข้ึนจากการ

ขายลดต๋วั เงนิ

2. ตว๋ั เงนิ รบั ขายลดขาดความเช่อื ถอื ผูถือต๋วั อาจจะฟองรองผอู อกตั๋วหรอื คืนตว๋ั เงิน

ฉบับนัน้ ใหแ กผูสลักหลงั กไ็ ด ถา ตว๋ั เงนิ นั้นไมส ามารถเรยี กเกบ็ เงินได เชนเดยี วกนั นเ้ี มื่อตวั๋ เงนิ

รบั ขายลดครบกาํ หนด และสถาบันการเงินไมสามารถเรียกเก็บเงินได ถอื วาตั๋วเงินรบั ขายลด

ขาดความเชอ่ื ถือ สถาบนั การเงนิ ผรู บั ซื้อต๋วั มสี ิทธิเรียกรองใหผ ูขายชาํ ระเงินตามตั๋วพรอมดอกเบี้ย

ตลอดจนคา ใชจ า ยตา ง ๆ ท่ีเกดิ ขนึ้

เมอื่ ตัว๋ เงินรับขายลดขาดความเชอ่ื ถอื จะลงรายการ 2 รายการ คือยกเลิกหน้ีสินอัน

อาจจะเกิดข้ึนเน่ืองจากต๋ัวเงินรับที่ขายลดน้ัน และลงรายการจายเงินใหธนาคาร สําหรับตั๋วเงิน

ทข่ี าดความเชอื่ ถอื นัน้ พรอมทั้งตั้งผูออกต๋ัวเปนลูกหนี้ตามจํานวนเงินหนาตั๋วรวมดอกเบี้ย รวม

คา ใชจ า ยในการทาํ คาํ คดั คาน การบนั ทกึ รายการเปนดังนี้

เดบติ ตัว๋ เงินรับขายลด xx

เครดติ ตั๋วเงนิ รบั xx

เดบิต ลกู หนี้ xx

เครดิต ธนาคาร xx

ตวั อยา งที่ 3.17 จากตัวอยางท่ี 3.16 เมื่อครบอายุตามตั๋วธนาคารแจงวาไมสามารถเรียกเก็บเงิน
ตามตว๋ั ไดแ ละไดทาํ คําคดั คานเสยี คา ใชจ า ยไป 20 บาท กจิ การตอ งบนั ทกึ รายการดังน้ี

105

สมุดรายวนั ท่วั ไป หนา 1
เดบิต เครดิต
วันเดอื นป รายการ เลขที่

บญั ชี

25x7 ต๋ัวเงินรับขายลด 10,000 -

พ.ย.30 ต๋วั เงนิ รบั 10,000 -

ยกเลิกหน้ีสินท่ีอาจเกดิ ขึน้ จากการ

ขายลดตั๋วเงนิ

ลูกหนี้ – บรษิ ทั สินธนาจาํ กดั 10,270 -

ธนาคาร 10,270 -

ธนาคารหักบัญชีเงนิ ฝากของ

กจิ การเมอ่ื ตั๋วเงนิ รับขายลดขาด

ความเชอื่ ถือ

การโอนต๋ัวเงินรบั ใหบุคคลอื่น

ปกติมักจะเปนการสลักหลังตั๋วเงินรับเพื่อจายชาํ ระเจาหน้ี วิธีการบัญชีเกี่ยวกับการ
สลักหลัง เปนการลงรายการทางดา นผูโอน ซึ่งถือเปนการจายสนิ ทรพั ยเ พอื่ ชาํ ระหนี้ ผโู อน
และผูร บั โอนจะตองตกลงกนั กอ นวาจะกําหนดมูลคา ของต๋วั เงินเปน จาํ นวนเทาไร ถา มลู คา ท่โี อน
เทา กับจาํ นวนเงนิ ตามตัว๋ จะไมมีปญ หาเกีย่ วกับผลตาง ถามูลคา ท่โี อนตาํ่ กวาจาํ นวนเงินตามต๋ัว
ผลตางจะถือเปน ดอกเบยี้ จา ยของกิจการ และถา มลู คาท่โี อนสงู กวาจํานวนเงนิ ตามตว๋ั ผลตา งจะ
ถอื เปน ดอกเบีย้ รบั ของกจิ การ

ตวั อยางที่ 3.18 กิจการไดรับต๋ัวสัญญาใชเงินจากนายสมศักด์ิ จํานวนเงิน 30,000 บาท อัตรา
ดอกเบ้ีย 10% ตอป กําหนดเวลา 90 วัน ต๋ัวลงวันท่ี 1 สิงหาคม 25x7 ตอมาในวันที่ 15
กันยายน 25x7 กิจการไดโอนต๋ัวชําระหน้ีใหกับบริษัทเทพธานี จํากัด โดยบริษัทเทพธานี จํากัด
ผูรบั โอนขอหักสว นลด 12% จากมูลคา ตั๋วเม่ือครบกําหนด

106

การคาํ นวณ วันท่ีตั๋วครบกําหนด คือวันที่ 30 ตุลาคม 25x7 และวันที่โอนต๋ัวจนถึง

วันครบกําหนด = 45 วัน

มลู คา ที่โอน = มลู คา เมอ่ื ครบกําหนด - สวนลด

มูลคา เมื่อครบกาํ หนด = จํานวนเงนิ ตามต๋วั +ดอกเบย้ี ครบกําหนด

= 30,000 + (30,000 x 10/100 x 90/360)

= 30,750

สว นลด = มูลคาของตั๋วเมอ่ื ครบกําหนด x อัตราสวนลด x

ระยะเวลา

ท่ถี ือต๋ัวจนถึงวนั ครบกาํ หนด

= 30,750 x 12/100 x 45/360

= 461.25

มูลคาทโี่ อน = 30,750 - 461.25

= 30,288.75 บาท

การบันทึกรายการเปน ดงั นี้

ผโู อน (กิจการ) ผูรบั โอน (บริษัทเทพธาน)ี

25x7

ส.ค. 1 ตว๋ั เงนิ รบั 30,000

ลกู หนี้ – นายสมศกั ดิ์ 30,000

รับชําระหนจ้ี ากนายสมศกั ดิ์

ก.ย.15 เจา หน้ี – บริษทั เทพธานี 30,288.75 ตัว๋ เงินรบั 30,000

ตั๋วเงนิ รับ 30,000 ดอกเบย้ี รบั (ผลตาง) 288.75

ดอกเบย้ี รบั 288.75 ลูกหน้ี

โอนตวั๋ เงินรบั ชาํ ระหน้ี 30,288.75

รับโอนตว๋ั เงนิ รับ

ต.ค. 30 วันครบกาํ หนด เงินสด(จากนายสมศักด์)ิ 30,750

กรณที ี่ 1 เก็บเงนิ ไดตามตั๋ว ตว๋ั เงินรบั 30,000

107

ไมตองบันทกึ บญั ชี ดอกเบย้ี รบั 750

รบั ชาํ ระเงินตามตั๋วและดอกเบีย้

ผูโอน (กิจการ) ผูรับโอน (บรษิ ัทเทพธานี)
กรณที ี่ 2 ต๋วั ขาดความเช่อื ถอื
ลูกหน-้ี นายสมศักด์ิ 30,750 เงนิ สด(จากกจิ การ) 30,750

เงนิ สด 30,750 ตั๋วเงินรับ 30,000

ดอกเบี้ยรบั 750

รับชาํ ระเงนิ ตามตว๋ั และดอกเบ้ยี

การแสดงรายการลกู หน้ีและตวั๋ เงินรบั ในงบดลุ

ลูกหนี้และตั๋วเงินรับน้ันเปนสินทรัพยหมุนเวียน ซ่ึงมีสภาพคลองหรืออยูใน
ระยะใกลท่ีจะเปล่ียนสภาพเปนเงินสดได ในการแสดงรายการดังกลาวในงบดุล อาจจําแนก
ออกเปนประเภทใหญ ๆ ไดด งั นี้

สนิ ทรัพยหมนุ เวยี น

ลูกหนี้การคาและตวั๋ เงินรับ xx
หกั คาเผือ่ หน้ีสงสัยจะสูญ xx
ลูกหนก้ี ารคาและตวั๋ เงนิ รบั สทุ ธิ xx
เงินใหก ูยมื แกบริษัทในเครือและบริษทั รวม xx

สินทรพั ยหมุนเวียนอืน่ xx
ลูกหนี้และเงินใหก ูย มื แกกรรมการและเจา หนาทขี่ องบริษัท xx
ลูกหนที้ เ่ี ปน บรษิ ัทในเครือเดยี วกันหรอื บริษัทยอ ย

108

สรปุ

การดําเนินงานทางธุรกิจเก่ียวกับการขายสินคาหรือบริการ ท่ีมีการขายเปนเงินเชื่อ
หรือคางชําระเปนสาเหตุที่ทําใหเกิดลูกหนี้ ลูกหนี้ของกิจการนั้นจัดเปนสินทรัพยของกิจการ
อยางหนึ่ง การแสดงรายการลกู หนใ้ี นงบดุล ควรแสดงดวยมูลคาสุทธทิ ีค่ าดวาจะไดรับ ประเภท
ของลูกหนีม้ ี 2 ประเภทคอื ลกู หนก้ี ารคา และลูกหนอี้ ่นื

ลูกหนท้ี ไ่ี มส ามารถเรียกเกบ็ เงนิ ได มวิ ธิ ปี ฏิบตั ิ 2 วิธี คือ วธิ กี ารตง้ั ประมาณคาเผือ่
หนี้สงสัยจะสูญ กิจการอาจต้ังสาํ รองหน้ีท่ีอาจจะสูญโดยการประมาณจาํ นวนหน้ีที่คาดวาจะ
เรยี กเกบ็ เงินไมได โดยคํานวณจากยอดขายและยอดลูกหนี้ และอีกวธิ ีคือ วธิ ีตดั จําหนา ยหนี้
สญู ซง่ึ ถามสี าเหตบุ ง ชีว้ า ลกู หน้ีไมสามารถชําระหนี้ได กิจการตองตัดลูกหนเ้ี ปน สูญ ซึ่งมตี าม
มาตรฐานการบญั ชฉี บับที่ 11 มีวธิ ีการปฏิบัติในการบันทึกบัญชเี กีย่ วกบั การตัดจาํ หนา ยหน้ีสูญ
คอื

ในกรณีที่กิจการตองการหาเงินใชโดยเรงดวนกิจการสามารถหาเงินโดยการใช
บัญชีลูกหนี้ใหเปนประโยชนไดดังน้ีคือ นําบัญชีลูกหนี้ไปค้ําประกันเงินกู โอนบัญชีลูกหนี้ให
ผใู หกู และขายบญั ชีลูกหนี้

กิจการที่ขายสินคาหรือใหบริการเปนเงินเชื่อ ในบางคร้ังอาจเก็บเงินจากลูกหนี้บาง
รายลา ชา มาก กิจการจึงอยากไดต๋ัวเงินแทนการเปดบัญชีลูกหนี้ – การคา ทั้งน้ีเพราะตั๋วเงินเปน
เอกสารท่ีมีการเขยี นขอความอยางชดั เจน มีกําหนดเง่อื นไขในการชําระหน้ีอยางชัดเจน ตั๋วเงินตาม
ประมวลกฎหมายแพงและพาณชิ ยม ี 3 ชนดิ คือ ตว๋ั แลกเงนิ ต๋ัวสัญญาใชเงิน เช็ค

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับต๋ัวเงินที่กิจการไดรับมานั้นกิจการจะบันทึกในบัญชี ตั๋วเงิน
รับ ซ่ึงต๋ัวเงินนั้นอาจจะมีดอกเบ้ียหรือไมมีดอกเบ้ียก็ได และเมื่อกิจการถือจนครบกําหนดจะ
ไดรับเงินตามตั๋วรวมดอกเบี้ย หรือถาตั๋วที่ไดรับมาครบกําหนดแตไมสามารถเก็บเงินได เรา
เรียกตั๋วเงินนนั้ วา ตัว๋ เงนิ รับขาดความเชื่อถือ

ตั๋วเงินรับท่ีกิจการถือไวเม่ือยังไมครบกําหนด กิจการมีความจาํ เปนจะตองใช
เงินทุนหมุนเวียน อาจนาํ ต๋ัวเงินรับไปโอนขายลดใหแกสถาบันการเงินกอนวันครบกําหนดได
โดยสถาบนั การเงินจะหกั สว นลดไว เม่อื ตว๋ั เงินรบั ขายลดถงึ วนั ครบกาํ หนด ถาสถาบนั การเงนิ
เรยี กเกบ็ เงนิ ตามต๋วั ไมได ถือวาตัว๋ เงินรบั ขายลดขาดความเช่อื ถอื สถาบันการเงนิ มีสทิ ธ์เิ รยี กรอ ง
ใหก ิจการชาํ ระเงินตามตัว๋ พรอ มดอกเบีย้ และคา ใชจายตาง ๆ ทสี่ ถาบันการเงนิ ตองจายไป และ
กจิ การจะโอนบัญชตี ๋ัวเงนิ รับขายลดไปหักจากบญั ชตี ั๋วเงนิ รับ และตัง้ ใหผ อู อกตว๋ั เปนลูกหนี้

109

ใหมต ามจํานวนเงนิ ตามตว๋ั รวมดอกเบยี้ รวมคาใชจ ายในการทาํ คาํ คัดคาน และกิจการตอง
จายเงินใหสถาบนั การเงนิ ตอจากน้ันกจิ การจะตองไลเบี้ยเอาจากผูออกตว๋ั

แบบฝก หดั บทท่ี 3

1. จงอธิบายความหมายของลกู หน้ี

2. ลกู หนม้ี ีกีป่ ระเภทไดแกอ ะไรบา ง

3. การประมาณการคา เผอื่ หนี้สงสัยจะสูญจากยอดลูกหน้ีแตกตางจากยอดขายอยา งไรจงอธิบาย

4. อธบิ ายความหมายของคําวา หนี้สูญ หน้สี งสยั จะสูญ และคา เผอ่ื หนสี้ งสัยจะสญู

5. กจิ การสามารถหาเงินสดมาใชใ นกจิ การจากยอดลกู หน้ตี ามวิธีใดบาง

6. จงอธบิ ายความหมายของต๋วั เงิน

7. ตว๋ั สัญญาใชเงินและต๋วั แลกเงินแตกตา งกนั อยา งไร

8. จงอธิบาย คาํ วาต๋ัวเงินรับขายลดและ ต๋วั เงนิ รบั ขายลดขาดความเชอื่ ถอื

9. จงแสดงรายการตั๋วเงนิ รับ และตั๋วเงนิ รับขายลดในงบดลุ

10. ตอ ไปนเี้ ปน งบทดลองกอนรายการปรบั ปรุงของกจิ การแหง หนึ่งแสดงยอดบางบัญชดี ังน้ี

ลูกหนี้ 70,000 บาท

คาเผ่อื หนสี้ งสัยจะสูญ 300 บาท

ขายเช่ือ 424,000 บาท

รับคืน 4,000 บาท

ใหท ํา แสดงรายการปรบั ปรุงประมาณการหน้ีสงสัยจะสญู ในแตล ะกรณีดงั น้ี

1. ตั้งคา เผ่ือหน้สี งสัยจะสญู 2% ของยอดลูกหนี้

2. ต้ังคาเผ่อื หน้ีสงสัยจะสญู 1% ของยอดขายเชือ่ สุทธิ

11. บริษทั สขุ สมใจ จาํ กัด ตั้งประมาณการหน้ีสงสยั จะสญู เทากบั 3% ของยอดขายเช่ือ จาก

ตารางขางลา งนี้ แสดงถึงอายลุ ูกหน้ที ี่คางชําระและจาํ นวนเงนิ ดังน้ี

110

อายุหนท้ี ่ีคา งชาํ ระ จํานวนเงนิ รอ ยละที่คาดวาจะเก็บเงนิ ไมไ ด

1 – 30 วัน 700,000 2

31 – 60 วนั 200,000 10

61 – 90 วัน 80,000 40

เกินกวา 90 วนั 50,000 70

ยอดขายเช่อื ทัง้ สิ้นในปน้ี เทา กับ 3,200,000 บาท ยอดคาเผอื่ หน้ีสงสยั จะสญู ยกมา 29,400

บาท ระหวางปตดั หน้สี ญู 18,000 บาท

ใหท าํ 1. คาํ นวณหาหน้ีสงสยั จะสูญ ถา กจิ การต้งั ประมาณการคา เผอ่ื หนีส้ งสัยจะสญู

จากยอดขายเชื่อ

2. คาํ นวณหาหนีส้ งสัยจะสญู ถา กจิ การตั้งประมาณการคา เผอื่ หน้สี งสยั จะสูญ

จากอายหุ นท้ี ี่คา งชาํ ระ

3. จากขอ 2 ใหคาํ นวณหายอดคงเหลือของคา เผ่ือหน้สี งสยั จะสูญ ณ วันสนิ้ ป

12. ยอดคงเหลือในบัญชีคา เผอ่ื หนสี้ งสัยจะสญู มีคงเหลอื ยกมาดา นเครดติ จาํ นวน 2,500 บาท

รายการคาทเี่ กิดบางรายการมีดงั นี้

25x7

ม.ค. 2 ขายสินคา ใหบริษัท สายธาร จาํ กดั 23,250 บาท

พ.ค. 25 ไดร บั แจงจากทนายความวา บรษิ ัทสายธาร ลม ละลาย กจิ การจงึ ตดั บัญชลี กู หน้ี

เปน หนสี้ ญู

ก.ค. 12 บรษิ ัทสายธาร จํากัด ชาํ ระหนใ้ี หก จิ การ 10,000 บาท และแจง วาหน้สี ินสวน

ทเี่ หลอื จะนาํ มาชาํ ระในเดือนหนา

ส.ค. 15 ไดร ับชาํ ระหน้ีสว นท่ีเหลือจากบรษิ ัทสายธาร จํากัด

ใหท าํ บันทกึ รายการข้ันตนในสมดุ รายวันท่ัวไป

13. บริษัทรักไทย จํากัด มบี ญั ชคี า เผอื่ หนสี้ งสยั จะสญู ยกมา เม่ือวนั ท่ี 1 มกราคม 25x7 จํานวน

เงิน 14,000 บาท ตอไปน้ีเปนรายละเอยี ดเก่ียวกับลูกหน้ีการคา ณ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25x7

ดงั น้ี

ชอื่ ลูกคา วันทต่ี ามใบกาํ กบั สินคา จาํ นวนเงนิ

รานสมดา 4 พ.ย. 25x7 10,000

บริษัทสหทยั 15 ต.ค. 25x7 50,000

บริษทั วรี วรรณ 10 ส.ค. 25x7 20,000

รา นสดุ า 22 ก.ย. 25x7 111
รา นอรโุ ณทยั 5 ธ.ค. 25x7
บริษัทเปรมปรดี า 16 ม.ิ ย. 25x7 70,000
บรษิ ทั น้ําเพชร 19 ต.ค. 25x7 80,000
15,000
16,000

เง่ือนไขการชาํ ระเงนิ 30 วัน

กิจการกําหนดอตั รารอยละของหนีส้ งสยั จะสูญดงั น้ี

อายุลกู หนี้ รอ ยละทคี่ าดวา จะเกบ็ เงนิ ไมไ ด

ลูกหน้ีทีย่ งั ไมถ งึ กําหนดชําระ 1%

ลูกหนี้ท่ีพน กาํ หนดชาํ ระ 1-30 วัน 4%

ลกู หน้ที ี่พน กาํ หนดชําระ 31-60 วัน 10%

ลกู หน้ที ีพ่ น กําหนดชําระ 61-90 วนั 25%

ลูกหน้ีที่พน กาํ หนดชาํ ระ เกนิ กวา 90 วนั 50%

ใหทาํ 1. ตารางแยกอายุลกู หนี้

2. ตารางคํานวณหนส้ี งสัยจะสูญ

3. บันทกึ รายการในวนั ที่ 31 ธนั วาคม 25x7

4. จัดทาํ งบดุล ณ วนั ท่ี 31 ธันวาคม 25x7

14. ในวันท่ี 1 สงิ หาคม 25x7 บริษทั ชาวดอย จาํ กัด มีความจาํ เปนจะตองใชเ งินจึงขายบญั ชี

ลูกหน้ี มลู คา 200,000 บาท ใหบริษัท การเงิน จํากัด โดยโอนบัญชีลูกหน้ีใหไปเรียกเก็บเงิน

เอง บริษัท การเงิน จํากัด คิดคาธรรมเนียมในการรับซื้อ 5% และหักไวเปนหลักประกันใน

การเกบ็ หนี้ 10% และคาดวาจะมหี นส้ี ญู เกิดข้นึ 3,000 บาท

ในวันที่ 1 กันยายน 25x7 บริษัท การเงิน จํากัด แจงใหทราบวาไดเก็บเงินจากลูกหน้ีได

150,000 บาท และมีการรับคืนสินคา 3,000 บาท มีสวนลดจาย 2,000 บาท และนอกจากนั้น

ยงั มลี ูกหนี้ทีเ่ กบ็ เงินไมไ ดตัดเปน หนสี้ ูญอีก 2,000 บาท

วันที่ 1 ตุลาคม 25x7 บริษัท การเงิน จํากัด แจงวาเก็บเงินจากลูกหน้ีไดทั้งหมดและสง

เงินสว นทเ่ี หลอื คนื ใหบ รษิ ัท ชาวดอย จาํ กัด

ใหท ํา บนั ทกึ รายการขางตนในสมดุ รายวนั ทั่วไป ทงั้ ดานบริษัท ชาวดอย จาํ กัด และ

บรษิ ัท การเงนิ จาํ กัด

112

15. บรษิ ัท ดวงตา จาํ กัด ประสบปญหาขาดสภาพคลอง จึงโอนบญั ชีลูกหน้ี - บรษิ ัท สหชยั
จาํ กัด จาํ นวนเงนิ 180,000 บาท ใหบ ริษทั เงินทนุ ไทย จํากดั เพ่อื ขอกเู งนิ ในวงเงิน 80%
อัตราดอกเบีย้ 15% ตอ ป โดยบรษิ ัท เงินทนุ ไทย จาํ กดั คดิ คา นายหนา 5% ของยอดเงินกู
โดยมีการตกลงใหบ ริษัท ดวงตา จํากดั เปนผเู กบ็ หนี้ และจะสงเงินท่เี ก็บไดชาํ ระคืนเงินกู
พรอ มชําระดอกเบย้ี เปนรายเดอื น ซงึ่ มรี ายการดังตอ ไปน้ี

25x7

มิ.ย. 1 บริษัท ดวงตา จํากัด รบั เงินกูต ามรายละเอยี ดขางตน จาก บริษัทเงินทุนไทย จาํ กดั

29 บริษัทเกบ็ เงนิ จากลกู หนีท้ โี่ อนได 50% ของยอดหน้ี

30 บรษิ ทั นาํ เงินทเ่ี ก็บจากลกู หนี้ที่โอนไดท ัง้ หมด สงชาํ ระเงนิ กูพรอ มจา ยชาํ ระ

ดอกเบ้ีย

ก.ค. 31 บรษิ ทั เกบ็ เงนิ จากลูกหนี้ทโี่ อนไดอ ีก 90% ของยอดหน้ีที่เหลอื และไดส ง

ชาํ ระคนื เงนิ กสู วนทค่ี างท้งั หมดพรอมดอกเบีย้ สว นลูกหน้ี–บริษัทสหชยั จาํ กัด

ในสวนทเี่ หลือ บรษิ ทั ไดต ดิ ตามทวงถึงท่สี ุดแลว จงึ ตัดเปนหนส้ี ูญโดยทําการ

ปดบัญชลี ูกหนีท้ ี่โอน

ใหท ํา บนั ทกึ รายการในสมุดรายวนั ทัว่ ไปท้ังดานผโู อน และผูรบั โอน

16. บริษทั ไทยทํา จาํ กัด มีรายละเอยี ดเก่ียวกบั ตว๋ั สญั ญาใชเ งิน ณ วันท่ี 1 เมษายน 25x7 ดังน้ี

วันทอี่ อกตัว๋ อายุ มลู คา ต๋ัว ผูออก

11 มีนาคม 25x7 3 เดอื น 12,000 บาท หจก. สยาม

6 พฤษภาคม 25x7 1 ป 15,000 บาท บริษัทเอซี จํากัด

7 มิถนุ ายน 25x7 45 วนั 20,000 บาท บรษิ ัทสบายใจ จาํ กัด

3 กรกฎาคม 25x7 60 วัน 8,000 บาท นายพิชติ

ใหทาํ หาวันท่ตี วั๋ แตละใบครบกาํ หนด

17. จงคาํ นวณหาคาํ ตอบแลว เตมิ ลงในชอ งวาง

วนั ท่ีออกต๋วั อายุ วนั ครบ มูลคาตวั๋ อัตราดอกเบย้ี ดอกเบ้ยี

กาํ หนด

3 เมษายน 25x7 60 วนั …..(1)…….. 400,000 บาท 12% ..…(6)…..

10 กรกฎาคม 25x7 45 วัน …..(2)…….. 54,000 บาท 10% ..…(7)…..

113

9 สิงหาคม 25x7 30 วนั …..(3).….… 75,600 บาท ..….(5)…….. .…882…..
31 สงิ หาคม25x7 6 เดอื น …..(4)…..… 39,000 บาท 15% ..…(8)…..

18. บรษิ ทั อนิ ทรา จาํ กัด มรี ายการคาทเ่ี กิดข้นึ ในเดือนกรกฎาคม 25x7 ดังนี้
ม.ิ ย. 9 นายเอกพจน นาํ ต๋วั สญั ญาใชเงนิ มาชําระหน้ี ต๋ัวลงวันทว่ี ันน้ี มูลคาตวั๋ 75,000 บาท
อายุ 60 วนั อัตราดอกเบ้ีย 8%
ก.ค. 5 นาํ ต๋ัวเงินของนายเอกพจนไ ปขายลดท่ีธนาคาร ธนาคาร หักสวนลด 9%

ส.ค. 6 นายเอกพจนจ า ยชําระเงนิ ตามตวั๋

15 ขายสนิ คา ใหน ายอาซี เปน เงนิ 120,000 บาท เง่อื นไข 2/10, n/30

ก.ย. 1 นายอาซี ชําระหน้เี ปน ต๋วั แลกเงนิ อายุ 90 วนั อัตราดอกเบีย้ 9%

ต.ค. 1 นาํ ตว๋ั ของนายอาซี ไปขายลดใหธ นาคาร ธนาคารหักสวนลด 10%

พ.ย.29 ธนาคารแจง วาตว๋ั เงนิ รับของนายอาซี ขาดความเชอื่ ถือ มคี าใชจ ายในการแจงความ

100 บาท

ธ.ค. 29 นายอาซี นาํ เงินมาชาํ ระหนี้ใหก จิ การ พรอมดอกเบย้ี

ใหทํา บนั ทึกรายการในสมดุ รายวันท่ัวไป (1 ป = 360 วนั )

19. ตอไปนเ้ี ปน ขอ มูลเก่ียวกับต๋ัวเงินรบั จากลูกหน้กี ารคา ของบริษทั แหงหนง่ึ ดังน้ี

บรษิ ทั จํานวนเงิน วันทอ่ี อกตั๋ว อายุ อัตราดอกเบย้ี

A 50,000 1 มีนาคม 25x7 3 เดือน 16%

B 30,000 15 เมษายน 25x7 60 วนั 12%

C 40,000 10 พฤศจิกายน 25x7 90 วัน 15%

25x7

เม.ย. 1 บริษัทนาํ ตวั๋ เงนิ รับ บรษิ ัท A ไปขายลดใหธนาคาร ธนาคารหักสว นลด 12%

ม.ิ ย. 1 ธนาคารแจง วา สามารถเก็บเงินตามตว๋ั เงินรับของบรษิ ัท A จํากดั ไดแลว

14 กจิ การไมส ามารถเรียกเก็บเงินตามตั๋วของบรษิ ัท B

ส.ค. 10 บริษัท B ไดชําระหนใ้ี หกิจการ พรอ มทง้ั ดอกเบี้ยพนกาํ หนด

25x8

ก.พ. 8 กจิ การเกบ็ เงนิ ตามตว๋ั เงนิ รับของบรษิ ทั C ไดเต็มจาํ นวน

ใหท ํา บันทกึ รายการในสมดุ รายวนั ทั่วไป สําหรบั รายการขา งตน (พรอมท้งั คํานวณ

ประกอบ)

114

20. ตอไปนเ้ี ปน รายการเก่ยี วกบั ตั๋วเงนิ รบั ของกจิ การแหง หน่ึงในระหวา งป 25x7
ม.ิ ย. 3 ขายสนิ คาเชอ่ื ใหนายบันเทงิ 15,000 บาท เง่ือนไข 2/10, n/30
ส.ค. 3 ไดรับต๋วั เงินจาํ นวน 10,000 บาท กาํ หนดเวลา 60 วัน ดอกเบี้ย 10% ตอ ป
ตัว๋ ลงวนั ที่ 3 สงิ หาคม 2537 ตวั๋ ฉบับน้นี ายอรุณไดน าํ มาชําระหนี้คาสนิ คา
ทซ่ี อ้ื ไปเมือ่ เดือนพฤษภาคม 25x7
15 รับชาํ ระหนจ้ี ากนายบันเทงิ เปน เงินสด 3,000 บาท อีก 12,000 บาท
นายบันเทงิ ออกตวั๋ สญั ญาใชเงิน ลงวันท่ี 12 สงิ หาคม 25x7 กาํ หนดเวลา
60 วนั ดอกเบ้ยี 15% ตอป
ส.ค. 18 นําตวั๋ เงินทไ่ี ดรับจากนายอรณุ ไปขายลดใหธนาคาร ธนาคารหักสวนลด
10% ตอ ป
27 นําต๋วั เงินท่ีไดจ ากนายบันเทิงไปขายลดใหธนาคาร ธนาคารหักสว นลด
10% ตอป
ต.ค. 2 ไดรบั แจงจากธนาคารวา เก็บเงนิ ตามต๋ัวเงนิ ของนายอรณุ ไมได ธนาคารได
หกั บัญชขี องกิจการแลว รวมท้งั คา แจงความอกี 100 บาทดว ย
11 ธนาคารเก็บเงนิ ตามตว๋ั ของนายบนั เทิงไดแลว
พ.ย. 1 ไดรบั ชาํ ระหนีจ้ ากนายอรุณสาํ หรับหนี้ทีต่ ดิ คางทง้ั สนิ้ บวกดวยดอกเบ้ยี ตว๋ั
พนกําหนดอกี 150 บาท
ใหทาํ บนั ทึกรายการขา งตนน้ีในสมุดรายวนั ทั่วไป