P14 PENGURUSAN HARTA SELEPAS KEMATIAN

KANDUNGAN UNIT 1

WASIAT DALAM ISLAM

4.28.1 Maksud ,
Hukum dan Dalil
Pembahagian
4.28.4 Harta Wasiat

Galakan dan 4.28.2 Hukum
Cara Berwasiat Pensyariatan

Wasiat 4.28.5

4.28.3 Rukun dan
Syarat Wasiat

Jens Martensson 1

4.28.1 MAKSUD, HUKUM DAN DALIL

MAKSUD HUKUM

Ikrar yang dibuat Sunat
oleh seseorang
semasa hidup, untuk
mengagihkan harta
selepas kematian
mengikut hukum

syarak

Jens Martensson 2

•

ۖ ‫تَ َُكَحرتًِّقَكا َبلََخََ َْْعع ًيَلاايْلْالُمْ ََّتو ُك ِق ِ ْصمي َّيَإِن ُة َذالِلْ ََوحاَََِِليَْض ِأَن ََحوا َْدْ َلقْ َُركبُِمياَنلْ َمبِاْولْ َُمت ْعإُِر ْنو ِف‬
Maksud:
Diwajibkan keatas kamu, apabila seseorang daripada kamu
hampir mati, jika dia ada meninggalkan harta, hendaklah ia
membuat wasiat untuk ibu bapa dan kaum kerabat dengan
cara yang baik, (menurut peraturan agama), sebagai suatu
kewajipan keatas orang yang bertaqwa

Jens Martensson 3

Abdullah bin Umar r.a meriwayatkan bahawa Rasulullah
SAW bersabda:

‫ ْك ُتيُوو َب ِِةص ِعفِنْيَدهُِه يَبِي ُت‬،‫ ُإِمل َّْاسلَِو ٍ َمو ََِ ُصل َّي ُتََ ُه ْش َمء‬،‫َما َح ُّقََلْا َل ْمَت ِْري ِن ٍئ‬

“Seseorang muslim yang mempunyai sesuatu yang boleh
diwasiatkan tidak sepatutnya tidur selama dua malam
berturut-turut melainkan wasiat yang tertulis disisinya”

Jens Martensson 4

4.28.2 GALAKAN DAN C•ARA BERWASIAT

Galakan berwasiat

Jabir bin Abdullah r.a meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW

b.‫ ُل‬eََ r‫ًرا‬s‫و‬a‫ ُف‬b‫ ْغ‬d‫ َم‬a‫َت‬: ‫َم ْن َما َت لَََع َو ِص َّي ٍة َما َت لَََع ََبِي ٍل َو َُ َّن ٍة َو َما َت لَََع ُُ ًق َو َش َها َد ٍة َو َما‬

Sesiapa yang mati dalam keadaan berwasiat, maka dia telah
mati di jalan Allah SWT dan Sunnah ( rasulnya ), mati dalam
keadaan taqwa dan syahid, dan mati dalam keadaan diampuni
dosanya

Jens Martensson 5

Cara Pengurusan
Wasiat

Harta yang Harta yang Dilaksanakan
diwasiat hendaklah diwasiatkan tidak setelah
melebihi daripada
dikira sebaik dilangsaikan segala
sahaja kematian 1/3 daripada perbelanjaan
keseluruhan harta
pewasiat pengurusan jenazah
dan hutang
si mati

Jens Martensson 6

4.28.3 RUKUN DAN SYARAT WASIAT

RUKUN WASIAT

PEWASIAT SIGAH PENERIMA HARTA YANG
WASIAT DIWASIATKAN

IJAB KABUL

Jens Martensson 7

Syarat sah wasiat

PEWASIAT 1. Berakal. Tidak sah wasiat bagi orang yang gila
2. Baligh. Tidak sah wasiat bagi kanak-kanak
3. Sukarela. Tidak sah wasiat bagi orang yang dipaksa
4. Merdeka. Tidak sah wasiat bagi hamba

PENERIMA 1. Diketahui dengan jelas sama ada individu tertentu atau
WASIAT organisasi. Tidak sah wasiat bagi yang umum.

2. Masih hidup. Tidak sah wasiat bagi orang yang telah mati
3. Mempunyai kelayakan untuk memiliki dan menguruskan harta.

Tidak sah wasiat kepada janin dalam kandungan yang belum
dilahirkan

HARTA YANG 1. Harta yang bernilai
DI 2. Harta yang boleh dipindah milik

WASIATKAN 3. Harta yang harus dan bukan sesuatu yang haram

SIGAH 1. Lafaz wasiat boleh digunakan sama ada jelas atau kiasan
2. Penerimaan wasiat berlaku selepas kematian pewasiat

Jens Martensson 8

Lafaz yang jelas Lafaz secara kiasan

Kata Ali: Kata Ali:
“ Aku berwasiat “ Harta ku ini untuk

rumahku kepada Zaim Zahid.” berserta dengan
selepas aku mati”. niat wasiat”.

Jens Martensson 9

•

4.28.4 PEMBAHAGIAN HARTA WASIAT

Majoriti Ulama’ berpendapat bagi orang yang meninggalkan anggota waris, kadar
tidak lebih daripada satu per tiga (1/3) harta berdasarkan hadis:

Sa’ad bin Abi Waqas r.a meriwayatkan bahawa aku telah berkata

k)ِ‫ه‬eْ‫ي‬p‫عُ َلق‬aَ ‫د‬dَّ‫ق‬a‫ َفص‬:Rَ‫ ُتم َّت‬aَ(ُ‫ت‬s‫ َأ‬uْ‫ َفل‬lَ‫قُأ‬ul،l،a‫اة‬h‫ َلَد‬S‫ ِح‬:A‫ل‬W‫ا َوَا‬:َ‫هِ؟ِِلق‬.‫ا َأتيَََوا ِرَلثُصثُّ َِِّلُدن ُ ُقإِث َّلب ِا ََكشاثِ ْبْْطَنيِرة‬،َ‫ َوُأََثلف‬:‫لُت‬،ُ ُّ‫َمُقاالْلٍلث‬:‫ل‬،‫ َقَلُذاا َو‬:‫ثاِ ََأهِلنَ؟ا‬،‫أَيبَِاَفُث َأُل َتَر ََ ُ ََْثصو َََّمدلا ُِِاقلّبَِّل؟ ُثلِ ُلَق‬

Jens Martensson 10

•

Sa’ad bin Abi Waqas r.a meriwayatkan bahawa aku telah berkata
kepada Rasulullah SAW:

“Wahai Rasulullah, aku mempunyai harta dan aku tidak
mempunyai waris kecuali seorang anak perempuan. Bolehkah
aku mewasiatkan dua pertiga (2/3) harta ku?”
Rasulullah SAW menjawab: “tidak boleh” aku bertanya lagi
“bagaimana dengan separuh daripadanya?” Rasulullah SAW
manjawab. “Tidak boleh” aku bertanya lagi: “bagaimana dengan
satu pertiga(1/3) daripadanya?” Rasulullah SAW menjawab:
“Maka (boleh berwasiat) satu pertiga (daripada harta),
sedangkan satu pertiga(1/3) itupun banyak.”

Jens Martensson 10

•

Mendapat ganjaran Memanfaatkan harta bagi
pahala yang tujuan kebajikan

berpanjangan walaupun masyarakat melalui wasiat
selepas meninggal dunia.

Menjaga kebajikan orang Menjamin kelangsungan
yang hampir dengan si mati operasi sesebuah
organisasi melalui
seperti anak angkat atau
anggota waris yang tidak suntikan dana daripada
layak menerima harta pusaka wasiat

Jens Martensson 11

KANDUNGAN UNIT 2

FARAID DALAM ISLAM

4.28.1 Maksud , Hukum 4.28.2 Rukun dan
dan Dalil Faraid Syarat Faraid

Jenis Waris dan 4.28.3 Hikmah 4.28.4
Pembahagian Harta Pensyariatan Faraid

Pusaka

Jens Martensson 12

4.28.1: Maksud , Hukum dan Dalil Faraid

Maksud Hukum

Pembahagian harta Wajib

seseorang Islam yang

telah meninggal dunia

kepada anggota warisnya
menurut hukum syara’

Jens Martensson 13

Dalil

‫ك‬Aَ ll‫َر‬aَ‫ت‬h S‫ما‬Wَّ ‫ِم‬T b‫ب‬erf‫ي‬ir٧‫ص‬mِ aَ‫ن‬n‫ضا‬:ِ‫الِلْلَوا ِرِِ ََلجاا ِِنل َنَوا ِْْصَليقْ َر ُببو َِمن َّماِم َّمتَا َرقََكَّلالْ َِموانِِْ ُهَلاأَ ِْون ََوكا ُْْ َثَل ۚقْ َنَر ُب ِوصيَنًبا َولَِّملْفنِ ُر َسوا ًء‬

( Surah An-Nisa, 4 : ayat 7 )

Maksud: Orang lelaki ada bahagian pusaka daripada
peninggalan ibu bapa dan saudara mara mereka, dan orang
perempuan pula ada bahagian pusaka daripada peninggalan
ibu bapa dan saudara mara mereka, sama ada sedikit ataupun
banyak menurut bahagian yang telah ditetapkan.

Jens Martensson 14

01 Rukun 03
Faraid
Orang yang Harta
02 pusaka
mewariskan
Waris
harta

Jens Martensson 15

Syarat Sah Faraid

Orang yang Waris Harta pusaka
mewariskan
waris masih Harta yang dimiliki
harta hidup oleh si mati.
Sekiranya harta
Kematian telah mengetahui pusaka tidak
disahkan. status hubungan dimiliki oleh si
Sekiranya dengan si mati mati,
kematian belum pembahagiannya
disahkan, tidak sah
pembahagian harta
tidak dibenarkan Jens Martensson 16

4.28.3: Jenis Waris
dan Pembahagian
Harta Pusaka

Jenis Waris

Ashabul-Furud Asabah

Waris yang menerima Waris yang menerima
harta pusaka mengikut baki harta pusaka

kadar yang telah selepas dibahagikan
ditetapkan oleh syara’ kepada Ashabul-Furud

Jens Martensson

Jenis Asaboh

Asabah Binafsih Asabah Bil Ghoir Asabah Maal Ghoir

Anggota waris yang terdiri Waris perempuan dengan Waris perempuan dengan

daripada kaum lelaki,iaitu: sebab adanya anggota waris sebab adanya anggota waris
• Bapa
• Datuk lelaki, iaitu: perempuan yang lain, iaitu:
• Anak lelaki • Anak perempuan dengan • Saudara perempuan
• Cucu lelaki dari anak lelaki
• Saudara lelaki kandung anak lelaki kandung
• Saudara lelaki sebapa • Cucu perempuan dengan • Saudara perempuan
• Bapa saudara kandung
• Bapa saudara sebapa cucu lelaki sebapa berkongsi dengan
• Anak lelaki bapa saudara • Saudara kandung
anak perempuan atau cucu
kandung perempuan dengan
• Anak lelaki bapa saudara perempuan
saudara kandung lelaki
sebapa • Saudara

perempuansebapa dengan

saudara lelaki sebapa

Jens Martensson 18

BAPA IBU

• 1/6 : Sekiranya mempunyai anak • 1/3 : Sekiranya tiada anak atau
lelaki terdapat hanya seorang saudara
lelaki atau perempuan
• Asabah : Sekiranya tiada anak
• 1/6 dan Asabah : sekiranya • 1/6 : Sekiranya mempunyai anak atau
terdapat lebih daripada dua orang
mempunyai anak perempuan saudara lelaki atau perempuan.
sahaja
• 1/3 : Daripada baki sekiranya hanya
mempunyai ibu,ayah, suami atau
isteri.

Jens Martensson 19

Pembahagian SUAMI
harta pusaka
• ½ : Sekiranya tiada
anak

• ¼ : sekiranya
mempunyai anak

ISTERI

• ¼ : Sekiranya tiada
anak

• 1/8 : Sekiranya
mempunyai anak

Jens Martensson 20

Pembahagian ANAK
harta pusaka PEREMPUAN

• ½ : sekiranya anak tunggal

ANAK perempuan
LELAKI • 2/3 : sekiranya terdapat dua

• Seluruh harta sekiranya atau lebih anak perempuan

tiada anak perempuan • Asabah Bil Ghoir sekiranya
• Asabah Binafsih mempunyai anak lelaki

Jens Martensson 21

Mengelakkan Menjamin Menegakkan Mengekalkan
berlaku kelangsungan keadilan bagi kasih sayang
pihak waris dalam kalangan
pertelingkahan hidup waris supaya tidak
dalam selepas anggota
kematian ditipu oleh keluarga
pembahagian pihak yang
harta yang orang yang
mewarisi harta tidak
menjejaskan bertanggung-
pembahagian
dalam keluarga jawab

Jens Martensson 22

Latihan Unit 1

1. Apakah maksud wasiat?
2. Jelaskan rukun wasiat.
3. “ Tidak tulis wasiat punca bahagi harta tertangguh”

Berdasarkan kenyataan diatas , jelaskan pandangan anda
tentang isu tersebut.
Latihan Unit 2

1. Apakah maksud Faraid?
2. Senaraikan rukun Faraid.
3. “Anak-anak berebut harta dikubur”

Huraikan pandangan anda berdasarkan isu diatas.

Jens Martensson 23