คู่มือรายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัด

สารบญั หนา้
ก
คำนำ ข
สารบัญ ค
สารบญั ภาพ 1
บทนำ 2
ข้นั ตอนการจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจงั หวดั 2
4
ขน้ั ตอนท่ี 1 การรวบรวมข้อมูลเพ่ือจัดทำฐานขอ้ มูล 5
ขน้ั ตอนท่ี 2 การทำดชั นีเศรษฐกิจการเกษตร 6
ขน้ั ตอนที่ 3 การประมาณการ GPP ภาคเกษตร 6
ขั้นตอนท่ี 4 การจัดทำรายงานภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรระดับจงั หวดั 7
ขั้นตอนท่ี 5 ตรวจสอบความถกู ตอ้ งก่อนเผยแพร่
ตวั อยา่ งรายงานภาวะเศรษฐกจิ ระดบั จงั หวดั

สารบัญภาพ หนา้
2
ภาพที่ 1 แสดงข้อมูล GPP ภาคเกษตร จากสศช. 3
ภาพท่ี 2 แสดงข้อมลู ปริมาณผลผลิต และราคาสินค้าเกษตรรายปี 3
ภาพที่ 3 แสดงข้อมูลรอ้ ยละปริมาณการผลติ และราคาสนิ คา้ เกษตรรายเดอื น 4
ภาพท่ี 4 แสดงข้อมูลผลผลติ และราคาสนิ คา้ เกษตร ในโปรแกรม GPP_Template_V13 4
ภาพท่ี 5 แสดงขอ้ มูลดชั นีผลผลติ ดชั นีราคาที่ไดจ้ ากการคำนวณ 5
ภาพที่ 6 แสดงข้อมูลดัชนีผลผลิตรายไตรมาสในตาราง Pro_Rata 5
ภาพที่ 7 แสดงข้อมูลการพยากรณ์ GPP ภาคเกษตร โดยคำนวณจากโปรแกรม Eviews

คำนำ

สำนั ก งาน เศ รษ ฐกิ จก ารเก ษ ต ร เป็ น ห น่ วย งาน ห ลั ก ของก ระท รวงเก ษ ต รแล ะสห ก รณ์ ที่ มี บ ท บ าท
ด้านการเกษตรในเชิงเศรษฐกิจ มีภารกิจท่ีต้องติดตามสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ วิจัย วิเคราะห์ผลกระทบ
และจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตร โดยกองนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตรรับผิดชอบดำเนินการจัดทำ
ภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในภาพรวมของประเทศเป็นรายไตรมาสและรายปี และได้ร่วมกับสำนักงานเศรษฐกิจ
การเกษตรที่ 1-12 ดำเนินโครงการการจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับภูมิภาค เพ่ือจัดทำภาวะเศรษฐกิจ
การเกษตรระดับจังหวัด ให้ครอบคลุมทุกจังหวัด รวมท้ังจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในระดับภาค
ทำให้ทราบถงึ สถานการณ์ และทศิ ทางการเติบโตของภาคเกษตรในระดับจังหวัดและระดบั ภาค

ส ำห รั บ การ จัด ทำร าย งาน ภ าวะเศรษ ฐกิจ ร ะดับ ภู มิภ าคใน คว ามรั บผิ ดช อบ ของ ส ำนั กงาน เศรษ ฐกิ จ
การเกษตรที่ 10 จังหวัดราชบุรี ได้จัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัดของ รวม 7 จงั หวดั ประกอบด้วย
จังหวัดราชบุรี กาญจนบุรี นครปฐม เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสาคร และสมุทรสงคราม โดยได้รับความ
อนุเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์การผลิตและการตลาด จากหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องระดับจังหวัด รวมท้ังเกษตรกร
เพื่อนำมาวิเคราะห์และจัดทำรายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรเสนอหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องและนำไปใช้ประโยชน์
ในการวางแผนพฒั นาการเกษตร จงึ ขอขอบคณุ เป็นอยา่ งสงู มา ณ โอกาสนี้

สำนกั งานเศรษฐกจิ การเกษตรท่ี 10 จังหวัดราชบุรี
สำนกั งานเศรษฐกิจการเกษตร
กรกฎาคม 2565

5

บทนำ

ก าร วิ เค ร าะ ห์ ภ าว ะ เศ ร ษ ฐ กิ จ ก า ร เก ษ ต ร เป็ น ก า ร วิ เค ร าะ ห์ ส ถ าน ก าร ณ์ ด้ า น ก าร เก ษ ต ร แ ล ะ ปั จ จั ย
ทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้อง รวมถึงประมาณการการเติบโตของภาคเกษตรทั้งในภาพรวมและรายสาขาการผลิต
ท่ีสำคัญ ได้แก่ สาขาพืช สาขาปศุสัตว์ สาขาประมง สาขาบริการทางการเกษตร และสาขาป่าไม้ ทำให้ทราบถึง
ปจั จยั ต่าง ๆ ทม่ี ีผล ตอ่ การเติบโตของภาคเกษตรและทิศทางการเตบิ โตของภาคเกษตร สามารถนำไปใชเ้ ป็นขอ้ มูล
ประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย ใช้เป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหา/อุปสรรค การเตรียมมาตรการรองรับ
สถานการณ์ต่าง ๆ ที่อาจเกิดข้ึน รวมถึงการทบทวนนโยบายและมาตรการด้านการเกษตรให้สอดคล้อง
กับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้การดำเนินนโยบายและมาตรการด้านการเกษตรมีประสิทธิภาพ
มากยง่ิ ข้ึน

วตั ถปุ ระสงค์
1) เพื่อจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในระดับจังหวัดเป็นรายไตรมาสและรายปีให้ครอบคลุม

ท้งั 7 จงั หวดั ไดแ้ ก่ จังหวัดราชบุรี นครปฐม กาญจนบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบรุ ี และประจวบคีรขี ันธ์
สำหรบั เปน็ ขอ้ มูลประกอบในการวางแผนหรอื การตดั สนิ ใจเชงิ นโยบายในระดับพืน้ ที่

2) เพื่อเพ่ิมศักยภาพในการวิเคราะห์ข้อมูลและสถานการณ์ด้านเศรษฐกิจการเกษตรให้กับบุคลากร
ในระดับจงั หวัด สนบั สนุนการมบี ทบาทในการชี้นำการพัฒนาการเกษตรในระดบั จังหวัดอย่างมคี ณุ ภาพ

เป้าหมาย
รายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัดเป็นรายไตรมาสและรายปี ประกอบด้วย สาขาพืช

สาขาปศุสตั ว์ สาขาประมง สาขาบริการทางการเกษตร และสาขาปา่ ไม้ จำนวน 7 จังหวัด

ประโยชน์ทคี่ าดวา่ จะได้รบั
1) การจัดทำรายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในระดับจังหวัดที่มีคุณภาพสามารถสะท้อนให้เห็ น

ถึงทิศทางการเติบโตของภาคเกษตรในระดับจังหวัดอย่างถูกต้อง มีความสอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจการเกษตร
ในระดับประเทศ และสามารถใช้เป็นแนวทางประกอบการจัดทำแผนพัฒนาการเกษตรในภูมิภาคได้
อยา่ งมีประสิทธิภาพ

2) เจ้าหน้าท่ีสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 จังหวัดราชบุรี มีความรู้ความเข้าใจในโครงสร้าง
ภาคเกษตรและสถานการณ์การเกษตรในระดับจังหวัด รวมทั้งสามารถให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะเก่ียวกับ
การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ นโยบาย และแผนงาน/โครงการ ในระดับจังหวัดได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
เพิม่ บทบาท การเปน็ องคก์ รชีน้ ำการพฒั นาการเกษตรในระดับจังหวดั และเสริมสร้างภาพลกั ษณ์ท่ดี ใี ห้กับองค์กร

6

ขน้ั ตอนการจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจงั หวัด

ในการวิเคราะห์และประมาณการผลิตภัณฑ์จังหวัดภาคเกษตร (GPP ภาคเกษตร) ของสำนักงาน
เศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 จังหวดั ราชบรุ ี ใชว้ ิธีคำนวณแบบปริมาณลกู โซ่ (CVM) สรุปไดต้ ามขน้ั ตอนดงั ตอ่ ไปน้ี
ข้นั ตอนที่ 1 การรวบรวมข้อมลู เพื่อจดั ทำฐานขอ้ มูล

1) ข้อมูล GPP ภาคเกษตร ซงึ่ ประกอบด้วย 5 สาขาการผลิต ได้แก่ สาขาพืช สาขาปศุสัตว์ สาขาประมง
สาขาบริการทางการเกษตร และสาขาป่าไม้ โดยใช้ข้อมูล GPP ภาคเกษตรแบบปริมาณลูกโซ่ของสำนักงาน
สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ตั้งแต่ปี 2545 - 2565 โดยการจัดทำภาวะเศรษฐกิจ
การเกษตรระดับจงั หวดั เปน็ รายไตรมาส จะต้องปรับข้อมลู รายปีให้เป็นขอ้ มลู รายไตรมาส (ภาพที่ 1 )

ภาพท่ี 1 : แสดงข้อมูล GPP ภาคเกษตร จาก สศช.
2) ข้อมูลปริมาณผลผลิต ข้อมูลราคาสินค้าเกษตร และข้อมูลร้อยละการผลิตของแต่ละสินค้า
ซ่งึ ประกอบด้วย ข้อมลู ปริมาณผลผลติ และราคาสินค้าเกษตรหลักทส่ี ำคัญของจังหวัด ทั้งพืช ปศุสัตว์ และประมง
จากศูนย์สารสนเทศการเกษตร (ศสส.) (พิจารณาเลือกสินค้าตัวแทนที่มีมูลค่ารวมกันเป็นสัดสว่ นร้อยละ 75 ข้นึ ไป
ของมลู คา่ ผลผลิตรายสาขา) โดยใช้ข้อมูลต้ังแต่ปี 2546–ปัจจบุ นั และตอ้ งทำการกระจายขอ้ มลู รายปเี ป็นขอ้ มูลรายเดือน

7

ภาพท่ี 2 : แสดงข้อมลู ปรมิ าณผลผลติ และราคาสินคา้ เกษตรรายปี

ภาพท่ี 3 : แสดงข้อมูลร้อยละปริมาณการผลติ และราคาสนิ คา้ เกษตรรายเดอื น
3) ขอ้ มูลปัจจัยตา่ งๆ ท่สี ง่ ผลตอ่ การเจริญเติบโตทางเศรษฐกจิ ไดแ้ ก่

3.1) ข้อมูลราคานำ้ มันจากเวบ็ ไซต์ www.pttplc.com
3.2) ข้อมลู ปรมิ าณน้ำฝนจากกรมอตุ นุ ิยมวทิ ยา
3.3) ขอ้ มลู เกีย่ วกบั นโยบายของรัฐท่ีสง่ ผลต่อภาคเกษตร
3.4) ลงพ้ืนทีต่ ิดตามสถานการณ์สนิ ค้าเกษตรทส่ี ำคัญแต่ละจงั หวัด

8
ข้ันตอนท่ี 2 การทำดชั นีเศรษฐกิจการเกษตร

1) นำข้อมูลปริมาณผลผลิต และราคาสินค้าเกษตรรายเดือน โดยรวบรวมข้อมูลผลผลิตสินค้าเกษตรจาก
ศูนย์สารสนเทศการเกษตร (ศสส.) ข้อมูลราคาที่เกษตรกรขายได้จาก สศท.10 (รายเดอื น รายไตรมาส และรายปี)
ใสใ่ นโปรแกรม excel ทม่ี ีชื่อว่า GPP_Template_V13 ให้ครบทุกสินคา้ และกดคำนวณ (ภาพท่ี 4 )

ภาพท่ี 4 : แสดงข้อมลู ผลผลิตและราคาสินค้าเกษตร ในโปรแกรมท่ีช่อื วา่ GPP_Template_V13
2) การคำนวณ ดัชนีผลผลิต ดัชนีราคา แบบปริมาณ ลูกโซ่ (Chain Volume Measures: CVM)
โดยใช้ปีฐาน 2550 โดยวิธีการคำนวณแบบ CVM จะทำให้โครงสร้างของความสัมพันธ์ของราคาสินค้าและบริการ
มีความเป็ น ปั จจุบั น และอัตราการขยายตั วมี ความถูกต้ องมากกว่าวิธีการค ำนวณ แบบปี ฐานคงที่
(Fixed Base Year Constant Price) อย่างไรก็ตาม การคำนวณด้วยวิธีน้ียังคงมีข้อจำกัด Non-Additive คือ
ผลรวมของมูลคา่ จากกิจกรรมการผลิตย่อยไม่เท่ากับมูลคา่ รวม (ภาพท่ี 5)

ภาพท่ี 5 : แสดงข้อมูลดัชนผี ลผลิต ดชั นีราคา ท่ีได้จากการคำนวณ

9
3) นำดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตร และดัชนีราคาท่ีเกษตรกรขายได้ ท่ีได้จากการคำนวณในโปรแกรม excel
GPP_Template_V13 ใส่ในตาราง Pro_Rata (ภาพท่ี 6)

ภาพท่ี 6 : แสดงข้อมลู ดชั นีผลผลติ รายไตรมาสในตาราง Pro_Rata
ข้นั ตอนที่ 3 การประมาณการ GPP ภาคเกษตร

1) การจัดทำภาวะเศรษฐกิจการเกษตรรายจังหวัด ต้องมีการคาดการณ์แนวโน้มภาวะเศรษฐกิจ
การเกษตรในอนาคต จึงจำเป็นต้องมีการพยากรณ์ GPP ภาคเกษตร โดยการใช้แบบจำลองทางเศรษฐมิติ ในการ
ประมาณการ อาทิ แบบจำลองถดถอยอย่างง่าย หรือแบบจำลองถดถอยเชิงซ้อน (Regression Model) และ
แบบจำลองอื่น ๆ ตามความเหมาะสม โดยค่าพยากรณ์ที่ได้ควรมีความสอดคล้องระหว่างเคร่ืองช้ีภาวะเศรษฐกิจ
การเกษตรกบั อัตราการเติบโตภาคเกษตร โดยคำนวณจากโปรแกรม Eviews (ภาพที่ 7)

ภาพที่ 7 : แสดงข้อมูลการพยากรณ์ GPP ภาคเกษตร โดยคำนวณจากโปรแกรม Eviews

10

ขน้ั ตอนที่ 4 การจัดทำรายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัด
1) นำข้อมูล GPP ภาคเกษตร ท้ัง 5 สาขาที่ได้จากประมาณการในข้ันตอนท่ี 3 นำมาวิเคราะห์

และเขียนรายงานนำเสนอภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัด ในรูปแบบ Infographic และรายงานฉบับเต็ม
โดยอธิบายถึงอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจการเกษตร เคร่ืองช้ีภาวะเศรษฐกิจการเกษตร สถานการณ์การผลิต
สินค้าเกษตรที่สำคัญของจังหวัด รวมท้ังสาเหตุการเพ่ิมขึ้นหรือลดลงของผลผลิตและราคาสินค้าเกษตร และ
สถานการณ์การผลิตต้องสอดคล้องกับทิศทางการเติบโตของ GPP ภาคเกษตร ท้ังนี้ ในการอธิบายประกอบการ
จดั ทำรายงานข้นึ อยกู่ ับดุลพินิจของผู้จัดทำ

ขัน้ ตอนท่ี 5 ตรวจสอบความถูกตอ้ งก่อนเผยแพร่
1) ลงพื้นท่ีติดตามสถานการณ์การผลิตสินค้าเกษตรท่ีสำคัญ กับเกษตรกร และหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง

แตล่ ะจังหวัด
2) จัดประชุมกับส่วนสารเสนเทศการเกษตร เพื่อช่วยตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลและสถานการณ์

การผลิตสินคา้ เกษตร เพื่อปรบั ปรุงแก้ไขข้อมลู ให้ถูกตอ้ งครบถว้ น กอ่ นนำสง่ ผู้บริหาร และเผยแพร่ใหก้ ับหนว่ ยงาน
ท่เี ก่ียวข้องแตล่ ะจังหวัดต่อไป

11

ตัวอย่างรายงานภาวะเศรษฐกจิ ระดบั จงั หวดั
รายงานฉบับเตม็ ปี

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

รายงานรายไตรมาส

24

25