คู่มือการจัดทำรายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตร

าํ นกั งานเศรษฐกจิ การเกษตร

Office of Agricultural Economics

คูม่ อื การจดั ทาํ รายงานภาวะเศรษฐกจิ การเกษตร
ระดบั จงั หวดั ปี 2565

สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตรท่ี 10
จงั หวดั ราชบุรี

คูมือการจัดทาํ รายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดบั จงั หวดั

วัตถุประสงค
1) เพื่อจัดทาํ ภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรในระดบั จังหวดั เปนรายไตรมาสและรายปใ หครอบคลมุ ท้งั 7
จังหวัด ไดแ ก จังหวดั ราชบรุ ี นครปฐม กาญจนบุรี สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี และ
ประจวบคีรขี ันธ สําหรับเปนขอมูลประกอบในการวางแผนหรือการตดั สนิ ใจเชิงนโยบายในระดบั พ้ืนท่ี
2) เพอื่ เพ่ิมศักยภาพในการวิเคราะหข อ มูลและสถานการณด านเศรษฐกจิ การเกษตรใหกับบคุ ลากรใน
ระดับจงั หวัด สนับสนุนการมีบทบาทในการช้ีนาํ การพฒั นาการเกษตรในระดับจังหวัดอยางมีคุณภาพ
เปาหมาย

รายงานภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรระดับจงั หวัดเปนรายไตรมาสและรายป ประกอบดว ย
สาขาพชื สาขาปศสุ ตั ว สาขาประมง สาขาบริการทางการเกษตร และสาขาปาไม จาํ นวน 7 จังหวดั
ประโยชนท ี่คาดวา จะไดรบั
1) การจดั ทํารายงานภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรในระดบั จังหวัดทีม่ คี ณุ ภาพสามารถสะทอ นใหเหน็ ถึงทิศ
ทางการเตบิ โตของภาคเกษตรในระดบั จงั หวัดอยา ง
ถูกตอ ง มคี วามสอดคลอ งกบั ภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในระดับประเทศ และสามารถใชเ ปนแนวทาง
ประกอบการจดั ทาํ แผนพฒั นาการเกษตรในภมู ภิ าคไดอยา งมปี ระสทิ ธิภาพ
2) เจา หนา ทส่ี าํ นกั งานเศรษฐกจิ การเกษตรที่ 10 จงั หวดั ราชบุรี มีความรคู วามเขา ใจในโครงสรางภาค
เกษตรและสถานการณการเกษตรในระดบั จังหวดั รวมทงั้ สามารถใหข อคดิ เหน็ และขอ เสนอแนะ
เก่ยี วกับการจดั ทําแผนยุทธศาสตร นโยบาย และแผนงาน/โครงการ ในระดับจงั หวัดไดอ ยางเหมาะสม
และมีประสิทธภิ าพ เพม่ิ บทบาทการเปน องคก รช้นี ําการพัฒนาการเกษตรในระดบั จังหวดั และ
เสริมสรางภาพลกั ษณท่ีดีใหก บั องคก ร

ข้นั ตอนการจดั ทาํ ภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจงั หวัด

ในการวิเคราะหและประมาณการผลิตภัณฑจังหวัดภาคเกษตร (GPP ภาคเกษตร) ของ
สาํ นกั งานเศรษฐกิจการเกษตรท่ี 10 จังหวัดราชบุรี ใชวิธีคํานวณแบบปริมาณลูกโซ (CVM) สรุปได
ตามข้ันตอนดังตอไปนี้
ขนั้ ตอนที่ 1 การรวบรวมขอ มูลเพ่ือจัดทาํ ฐานขอมูล
โดยขอ มลู ทใี่ ชใ นการจดั ทําภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรระดบั จังหวดั ประกอบดวย

(1.1) ขอ มลู GPP ภาคเกษตร ซ่ึงประกอบดวย 5 สาขาการผลิต ไดแก สาขาพืช สาขาปศุ
สัตว สาขาประมง สาขาบริการทางการเกษตร และสาขาปาไม โดยใชขอมูล GPP ภาคเกษตรแบบ
ปริมาณลูกโซของสํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ (สศช.) ตั้งแตป 2545 -
2565 โดยการจดั ทาํ ภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัดเปนรายไตรมาส จะตองปรับขอมูลราย
ปใหเ ปนขอ มูลรายไตรมาส

ภาพที่ 1 : ขอ มลู GPP ภาคเกษตร จาก สศช.
(1.2) ขอ มูลปรมิ าณผลผลติ ขอมูลราคาสินคาเกษตร และขอมูลรอยละการผลิตของแต
ละสนิ คา ซ่ึงประกอบดว ย ขอ มูลปรมิ าณผลผลิต และราคาสินคาเกษตรหลักท่ีสาํ คัญของจังหวัด ทั้ง
พืช ปศุสัตว และประมง จากศูนยสารสนเทศการเกษตร (ศสส.) (พิจารณาเลือกสินคาตัวแทนท่ีมี
มูลคารวมกันเปนสัดสวนรอยละ 75 ข้ึนไป ของมูลคาผลผลิตรายสาขา) โดยใชขอมูลต้ังแตป 2546
– ปจ จุบนั และตองทําการแตกขอมลู รายป เปนขอมูลรายเดอื น

ภาพท่ี 2 : ขอมลู ปริมาณผลผลติ และราคาสินคาเกษตรรายป
ภาพที่ 3 : ขอ มูลรอ ยละปรมิ าณการผลิต และราคาสนิ คา เกษตรรายเดอื น

(1.3) ขอมูลปจจัยตางๆ ท่ีสงผลตอการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ อยางเชน ขอมูลราคา
น้ํามันจากเว็บไซต www.pttplc.com ขอมูลปริมาณนํ้าฝนจากกรมอุตุนิยมวิทยา ขอมูลเกี่ยวกับนโยบายของ
รฐั ท่สี งผลตอ ภาคเกษตร เปน ตน

ขัน้ ตอนท่ี 2 การประมวลผลและวิเคราะหข อมูล เพอื่ จัดทําดชั นเี ศรษฐกิจการเกษตร

(2.1) ขอมูลดัชนีเศรษฐกิจการเกษตร ซึ่งประกอบดวย ดัชนีผลผลิตสินคาเกษตร ดัชนีราคาที่
เกษตรกร ขายได และดัชนีรายไดเกษตรกร โดยรวบรวมขอมูลผลผลิตสินคาเกษตรจากศูนยสารสนเทศ
การเกษตร (ศสส.) ขอมูลราคาท่ีเกษตรกรขายไดจาก สศท.10(รายเดือน รายไตรมาส และรายป) และคํานวณ
ดัชนี ผลผลิตดัชนีราคา และดัชนีรายไดเกษตรกร แบบปริมาณลูกโซ (Chain Volume Measures: CVM) โดย
ใชป ฐ าน 2550

วิธีการคํานวณแบบ CVM จะทําใหโครงสรางของความสัมพันธของราคาสินคาและบริการ มี
ความเปนปจจุบัน และอัตราการขยายตัวมีความถูกตองมากกวาวิธีการคํานวณแบบปฐานคงท่ี (Fixed Base
Year Constant Price) อยางไรก็ตาม การคํานวณดวยวิธีน้ียังคงมีขอจํากัด Non-Additive คือ ผลรวมของ
มลู คาจากกจิ กรรมการผลิตยอยไมเ ทา กบั มูลคารวม

(2.2) นาํ ขอ มูลปรมิ าณผลผลิต และราคาสินคาเกษตรรายเดือนใสใน โปรแกรม excel ท่ีมีช่ือวา
GPP_Template_V13 ใหครบทุกสนิ คา และกดคาํ นวณ

ภาพท่ี 4 : ขอ้ มลู ผลผลติ และราคาในโปรแกรม excel ใสใ่ นโปรแกรมท่ีช่ือวา่ GPP_Template_V13

ภาพที่ 5 : ดชั นีผลผลติ สินคา้ เกษตร ดชั นีราคาท่ีเกษตรกรขายไดท้ ่ีไดจ้ ากการคาํ นวณ
(2.3) นาํ ดัชนีผลผลิตสนิ คา เกษตร และดัชนีราคาท่ีเกษตรกรขายได ท่ีไดจากการคํานวณ

ในโปรแกรม excel GPP_Template_V13 ใส่ในตาราง Pro_Rata

ภาพท่ี 6 : ดชั นผี ลผลิตรายไตรมาสในตาราง Pro_Rata
ข้นั ตอนที่ 3 การประมาณการ GPP ภาคเกษตร

(3.1) การจดั ทาํ ภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรรายจังหวัด ตองมีการคาดการณแนวโนมภาวะเศรษฐกิจ
การเกษตรในอนาคต จึงจําเปนตองมีการพยากรณ GPP ภาคเกษตร โดยการใชแบบจําลองทางเศรษฐมิติ
ในการประมาณการ อาทิ แบบจําลองถดถอยอยางงาย หรือแบบจําลองถดถอยเชิงซอน (Regression
Model) และแบบจําลองอื่น ๆ ตามความเหมาะสม โดยคาพยากรณที่ไดควรมีความสอดคลองระหวาง
เครือ่ งชภี้ าวะเศรษฐกจิ การเกษตรกบั อตั ราการเตบิ โตภาคเกษตร

ภาพท่ี 7 : การพยากรณ GPP ภาคเกษตร สาขาพชื สาขาปศสุ ตั ว สาขาประมง สาขาบรกิ ารทางการเกษตร และ
สาขาปา ไม โดยคํานวณจากโปรแกรม Eviews

ขน้ั ตอนท่ี 4 การจัดทาํ รายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัด

เปนการนํามูลคา GPP ภาคเกษตร ทั้ง 5 สาขาท่ีไดจากประมาณการในขั้นตอนที่ 3 นํามาวิเคราะหและ
นําเสนอภาวะเศรษฐกิจการเกษตรระดับจังหวัด ในรูปแบบ Infographic และรายงานฉบับเต็ม โดยอธิบายถึง
อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจการเกษตร เคร่ืองช้ีภาวะเศรษฐกิจการเกษตร สถานการณการผลิตสินคาเกษตร
ทีส่ าํ คญั ของจังหวัด สาเหตุของการเปล่ียนแปลง ทิศทางของการเปล่ียนแปลง และแนวโนมที่จะเกิดขึ้น ทั้งน้ี ใน
การอธบิ ายประกอบการจดั ทาํ รายงานขึ้นอยูกับดุลพนิ จิ ของผูจ ดั ทาํ

1) อธิบายถึงปจจัยบวก ปจจัยลบ และสถานการณตองสอดคลองกับทิศทางการเติบโตของ GPP ภาค
เกษตร

2) อธิบายสถานการณโ ดยใชข อมลู จากตารางควรตรวจสอบตวั เลขใหถูกตอง

3) อธิบายสาเหตุการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของผลผลิตและราคาสินคาเกษตรควรใหเหตุผลอยาง
สมเหตุสมผล

ข้นั ตอนที่ 5 ตรวจสอบความถูกตองของขอมลู ภาวะเศรษฐกจิ การเกษตรระดับจังหวดั กอนเผยแพร

(5.1) ลงพนื้ ทตี่ ดิ ตามสถานการณการผลติ สนิ คา เกษตรท่ีสําคัญ กับเกษตรกร และหนวยงานท่ีเกี่ยวของ
แตละจงั หวัด

(5.2) จัดประชุมกับสวนสารเสนเทศการเกษตร เพื่อชวยตรวจสอบความถูกตองของขอมูลและ
สถานการณการผลิตสินคา เกษตร เพื่อปรับปรุงแกไขขอมูลใหถูกตองครบถวน กอนนําสงผูบริหาร และเผยแพร
ใหกับหนวยงานท่เี กยี่ วของแตล ะจงั หวัดตอไป