แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพบรรจุภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน กรณีศึกษา: บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์จำกัด Guidelines for increasing packaging efficiency to meet standards Case study: Udomsap Logistics Co., Ltd. นาย ภัครพงษ์ นุ่มโต รายงานวิจัยนี้เป็นส่วนนึงของการศึกษาตามหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต หลักสูตรการจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ปีการศึกษาที่ 2566 ลิขสิทธิ์เป็นของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี
ชื่องานวิจัย แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพบรรจุภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน กรณีศึกษา: บริษัท อุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ชื่อนักศึกษา นาย ภัครพงษ์ นุ่มโต รหัสนักศึกษา 116310509448-1 ปริญญา บริหารธุรกิจ หลักสูตร การจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน ปีการศึกษา 2566 อาจารย์ที่ปรึกษา ดร.ชาริณี พลวุฒิ รายงานวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต โดยผ่านการพิจารณาจาก คณะกรรมการสอบวิจัย ดังมีรายชื่อต่อไปนี้ อาจารย์ที่ปรึกษา ……………………………………………………… (ดร.ชาริณี พลวุฒิ) รายงานวิจัยนี้ได้พิจารณาเห็นชอบโดย กรรมการ …………...…………………………………………. (ดร. วิญญู ปรอยกระโทก) กรรมการ …………...……………………......................... (ดร.กัญญ์กณิษฐ์ กมลกิตติวงศ์)
ก ชื่องานวิจัย แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพบรรจุภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน: กรณีศึกษาบริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ชื่อนักศึกษา นายภัครพงษ์ นุ่มโต ปริญญา บริหารธุรกิจบัณฑิต หลักสูตร การจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน ปีการศึกษา 2566 อาจารย์ที่ปรึกษา ดร.ชาริณี พลวุฒิ บทคัดย่อ การศึกษาปัญหาของบรรจุภัณฑ์เสียหายฉบับนี้จัดทำขึ้นโดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางในการแก้ไขปัญหาพัสดุ เสียหาย กรณีศึกษาบริษัทอุดมทรัพย์ โลจิสติกส์ จำกัด ผู้ศึกษาได้เลือกใช้เครื่องมือในการแก้ไขปัญหาเทคนิคทฤษฎี (Why-Why Analysis),เครื่องมือ WI : Work Instructions , แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) เพื่อหาสาเหตุของปัญหา ผลการศึกษาพบว่าบรรจุภัณฑ์ที่เสียหายไม่ได้มาตราฐานสาเหตุหลักนั้นเกิดมาจากพนักงานยังไม่เข้าใจ กระบวนการทำงานหีบห่อบรรจุภัณฑ์ผิดวิธี ไม่ทำตามกฎSOPของบริษัทและร้านค้าแพ็คสินค้ามาไม่ได้มาตราฐาน อันเนื่องมาจากความเคยชินในการทำงานที่มองข้ามจุดเหล่านี้ไป ทั้งยังไม่มีสัญลักษณ์หรือสติกเกอร์ติดบนตัวกล่อง บรรจุภัณฑ์ ผู้วิจัยจึงได้มีการเอาหลักการ Visual Control มาปรับปรุงใช้ในการดำเนินงานเพื่อให้พนักงานนั้น สามารถหาสินค้าหรือนำสินค้ามาวางไว้ในตำแหน่งที่กำหนดได้อย่างชัดเจนเพื่อลดอัตราการเกิดพัสดุเสียหาย วาง ปะปนกับชิ้นงานที่เสียหาย คำสำคัญ : บรรจุภัณฑ์/เสียหาย/ เทคนิคVisual Control / ไม่ได้มาตราฐาน
ข Title Guidelines for increasing packaging efficiency to meet standards Case study: Udomsap Logistics Co., Ltd. Student Name Phakarapong Numto Degree Business Administration Program Logistics and Supply Chain Management Academic Year 2023 Advisor Dr.Charinee Phonvut (DBA) Abstract This study on the problem of damaged packaging was created with the aim of studying ways to solve the problem of damaged packages. Case study of Udomsap Logistics Company Limited. The researcher has chosen tools to solve problems, theoretical techniques (Why-Why Analysis), WI tools: Work Instructions, concepts of visual control (Visual Control) to Find the cause of the problem The results of the study revealed that the damaged packaging was not up to standard. The main cause was because employees did not understand the process of packaging the packaging incorrectly. Not following the company's SOP rules and the store packing products not up to standard This is due to the habit of working and overlooking these points.There is also no symbol or sticker on the packaging box. The researcher has therefore applied the principles of Visual Control to improve operations so that employees can clearly find products or place products in designated locations in order to reduce the rate of damaged packages. Keywords: Packaging / Damaged / Visual Control Technique / Not up to standard
ค กิตติกรรมประกาศ กิตติกรรมปรายงานวิจัยนี้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีโดยได้รับความกรุณาและความช่วยเหลือเป็นอย่างดีจากหัวหน้า งานและพี่เลี้ยงในแผนกเดียวกัน ผู้เขียนจึงขอกราบขอบพระคุณทุกท่านไว้ ณ โอกาสนี้ เริ่มจาก ดร.ชาริณี พลวุฒิ ท่านคณะอาจารย์ที่ปรึกษา ซึ่งกรุณาเสียสละเวลาให้คำปรึกษาและคำแนะนำ รวมถึงการแก้ไขข้อบกพร่องเพื่อ ก่อให้เกิดประโยชน์ในการดำเนินการศึกษาจนปัญหาฉบับนี้เสร็จสมบูรณ์ ขอขอบพระคุณคณาจารย์หลักสูตรบริหารธุรกิจ สาขาวิขาการจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชนทุกท่านที่ ได้เสียสละเวลาในการเป็นคณะกรรมการในการสอบและตรวจสอบความถูกต้อง พร้อมทั้งให้คำแนะนำต่าง ๆ เพื่อให้รายงานวิจัยนี้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้นตลอดจนขอขอบพระคุณที่กรุณาให้ความร่วมมือให้การสัมภาษณ์ สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี พร้อมทั้งการแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ อันเป็นประโยชน์ยิ่งต่อการจัดทำรายงาน วิจัยในครั้งนี้ ภัครพงษ์ นุ่มโต พ.ศ. 2566
ง สารบัญ บทคัดย่อ........................................................................................................................................................ก Abstract.......................................................................................................................................................ข กิตติกรรมประกาศ..........................................................................................................................................ค บทที่ 1...........................................................................................................................................................1 บทนำ.............................................................................................................................................................1 1.1ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา...............................................................................................1 1.2 วัตถุประสงค์........................................................................................................................................3 1.3 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ...................................................................................................................3 1.4 ขอบเขตการศึกษาวิจัย.........................................................................................................................3 1.5 นิยามศัพท์เฉพาะ.................................................................................................................................3 บทที่ 2...........................................................................................................................................................4 ทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง........................................................................................................................4 2.1 แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์........................................................................................................4 2.2 คลังสินค้า............................................................................................................................................5 2.3 แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับผู้บริโภค ............................................................................................................7 2.4 เทคนิค (Why-Why Analysis)...........................................................................................................8 2.5 WI : Work Instructions........................................................................................................................8 2.6 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) .........................................................9 2.7 กลยุทธ์การจัดเก็บสินค้า (Storage Strategy) ในคลังสินค้า.............................................................10 2.8 วิจัยที่เกี่ยวข้อง..................................................................................................................................13 2.9 บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด (UDOMSUP LOGISTICS CO.,LTD.) ..........................................15 บทที่ 3.........................................................................................................................................................16
จ วิธีการดำเนินการศึกษา................................................................................................................................16 3.1 วิธีการดำเนินวิจัย..............................................................................................................................16 3.2 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง................................................................................................................22 3.3 เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล.....................................................................................................22 3.4 การวิเคราะห์ข้อมูล............................................................................................................................25 บทที่ 4.........................................................................................................................................................27 ผลการวิจัย...................................................................................................................................................27 4.1 การวิเคราะห์เทคนิค Why Why Analysis........................................................................................30 4.2 WI : Work Instructions..................................................................................................................33 4.3 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) .......................................................35 บทที่5.........................................................................................................................................................38 สรุปผลการวิจัย............................................................................................................................................38 5.1 สรุปผลการศึกษา...............................................................................................................................38 5.2 อภิปรายผลการวิจัย...........................................................................................................................39 5.3 ข้อเสนอแนะที่ได้จากการทำวิจัย........................................................................................................40 บรรณานุกรม................................................................................................................................................41 ประวัติผู้ศึกษา..............................................................................................................................................43 ภาคผนวก....................................................................................................................................................44
1 บทที่ 1 บทนำ 1.1ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา ประเทศเรามีสินค้าและสินค้าเกษตร และการประมงมากมาย เช่น ผักสด ผลไม้สด และผลิตภัณฑ์ อาหารจากทะเล สินค้าเหล่านี้ส่วนมากจะได้รับความเสียหายบ่อยเนื่องจากสภาพอากาศและบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้ มาตรฐาน และการขนส่งที่เหมาะสมจะช่วยลดความเสียหายเหล่านั้นได้ช่วยให้ผลิตสินค้าเข้าถึงผู้บริโภคได้ในสภาพ ดี การขนส่งที่เหมาะสมช่วยลดความเสียหายและสามารถขายได้ในราคาสูงเช่นกัน จะเห็นได้ว่าบรรจุภัณฑ์มี ความสำคัญอย่างยิ่งต่อประสิทธิภาพการผลิต การห่อบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานทั้งภายนอกและภายในซึ่งภายในของบรรจุภัณฑ์ระหว่างตัวสินค้า กับตัวบรรจุภัณฑ์มีไว้เพื่อปกป้อง หรือบรรจุผลิตภัณฑ์ แต่ในปัจจุบันมีปัจจัยมากมายที่ผลักดันให้บรรจุภัณฑ์มี ความสำคัญมากขึ้น จนกลายเป็นเครื่องมือ เพื่อปกป้อง ความเสียหายของผลิตภัณฑ์รักษาคุณภาพเกิดใช้งานง่าย สะดวกต่อการใช้สอย สะดวกในการขนส่ง (1) บรรจุภัณฑ์ชั้นที่หนึ่ง(Primary packaging) หมายถึง บรรจุภัณฑ์ที่ ใช้ห่อหุ้มผลิตภัณฑ์ เพื่อป้องกันและรักษาไม่ให้สินค้าได้รับความเสียหาย หรือเพื่อความสะดวกในการนำไปใช้(2) บรรจุภัณฑ์ที่สอง(Secondary packaging) หมายถึง บรรจุภัณฑ์ที่มาห่อหุ้มบรรจุภัณฑ์ชั้นที่หนึ่งเพื่อป้องกันสินค้า เสียหาย เช่น กล่องรองเท้า (3) บรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่ง (Shipping packaging) หมายถึง บรรจุภัณฑ์ที่ทำหน้าที่ ในการเก็บ รักษาและขนส่งสินค้า ตัวอย่างเช่น ลัง ตู้คอนเทนเนอร์เป็นต้น ปัจจุบันบรรจุภัณฑ์มีความสำคัญเป็น อันดับต้นๆ ของกระบวนการบรรจุภัณฑ์โลจิสติกส์จึงมีความสำคัญ ดังนี้ เพื่อเก็บรักษาสินค้าให้คงสภาพและ สามารถจัดเรียง รวบรวม อยู่ในเนื้อที่ซึ่งจำกัด ให้มีปริมาตรการใช้พื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด บรรจุภัณฑ์ที่ดี ทำหน้าที่ในการป้องกันสินค้าที่บรรจุอยู่ภายในไม่ให้ได้รับความเสียหายหรือเสียรูปในขณะเคลื่อนย้ายสินค้าและ ช่วยให้จัดวางจัดเรียนอย่างมีประสิทธิภาพ ปัญหาบรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่ง เป็นบรรจุภัณฑ์เพื่อบรรจุสินค้าสำหรับ การจัดส่งสินค้าจากแหล่งผลิตไปยังแหล่งอื่นๆ เช่นการส่งต่อไปยังโรงงานอื่นสถานที่จัดเก็บ แหล่งจำหน่าย ปัญหาบรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่งที่พบคือ บรรจุภัณฑ์ไม่ได้มาตรฐาน ไม่กะทัดรัด บรรจุภัณฑ์ไม่แข็งแรง ทนทาน ทำให้สินค้าแตกหักง่าย หรือบรรจุภัณฑ์ใช้วัสดุน้ำหนักมาก หากบรรจุภัณฑ์นั้นไม่สามารถใช้งานได้เต็มที่ เท่าที่ควร จะก่อให้เกิดความเสียหายรวม การเลือกใช้ภาชนะบรรจุที่แข็งแรงทนทานต่อการกดทับและกระทบ กระแทกในระหว่างการขนส่ง มีวิธีการบรรจุสินค้าที่ไม่แน่นไม่หลวมเกินไปหรือใช้วัสดุเสริมภายในภาชนะบรรจุเช่น
2 บับเบิ้ล ที่กันกระแทก เพื่อป้องกันการเสียดสีหรือกระแทกและการใช้อุปกรณ์ช่วยในการขนย้ายอย่างมี ประสิทธิภาพก็สามารถช่วยลดปัญหาสินค้าเสียหายได้ รวมทั้งฉลากสัญลักษณ์เอกสารอ้างอิงต่างๆ การขนส่งสินค้ายังคงเป็นสิ่งที่ผู้ซื้อสินค้าหลายคนมีความกังวล เนื่องจากสินค้าบางประเภทมีราคาสูงหรือ สินค้าบางประเภทเป็นสินค้าชนิด แก้ว ขวด พลาสติก ทำให้สินค้านั้นมีความเสี่ยงที่จะเสียหายได้ค่อนข้างมาก เพราะลูกค้าผู้สั่งซื้อมีการร้องเรียนเข้ามาว่าได้รับสินค้าในสภาพที่เสียหายหรือพัสดุมีการแกะและฉีกขาด พอ ตรวจสอบสินค้าภายในพบว่าสินค้าข้างในเสียหาย ซึ่งสาเหตุที่สำคัญเกิดจากผู้ขายสินค้าหรือต้นทางและพนักงาน ทำงานผิดพลาดผิดขั้นตอน ส่วนปัจจัยที่ทำให้พัสดุเสียหายคือต้นทางและพนักงานในคลังสินค้าไม่ทำตามกฎSOP ของบริษัท ไม่มีป้ายสัญลักษณ์ต่างๆติดมาบนพัสดุ การโยนของ วางทับกันหลายชิ้น ความผิดพลาดของพนักงานคัด แยกสินค้าที่ทำให้ของชำรุดจนสินค้าร่วงหล่นระหว่างคัดแยก ดังนั้นการสร้างความน่าเชื่อถือในเรื่องความปลอดภัย ดังกล่าว เป็นสิ่งที่ผู้ประกอบการควรให้ความสำคัญ ดังนั้น ผู้วิจัยต้องการศึกษาความเสียหายของบรรจุภัณฑ์ของบริษัท อุดมทรัพย์ โลจิสติกส์ จำกัด เพื่อหาแนว ทางการแก้ไขและลดปัญหาที่จะทำให้บรรจุภัณฑ์เสี่ยงต่อความเสียหายน้อยที่สุด
1.2 วัตถุประสงค์ เพื่อหาแนวทางการแก้ไขหรือลดปัญหาที่จะทำให้บรรจุภัณฑ์เสี่ยงต่อความเสียหายน้อยลง 1.3 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ เพื่อให้สินค้าได้รับความเสียหายน้อยลง 1.4 ขอบเขตการศึกษาวิจัย 1. ขอบเขตด้านการศึกษา ลักษณะประชากรศาสตร์ ประกอบด้วย พนักงานรีแพ็คสินค้าในคลังสินค้า ปัจจัย ภายนอก เช่น ผู้คนทั่วไป เพื่อหาสาเหตุของปัญหาพัสดุที่เสียหายและหาแนวทางการแก้ไข 2. ขอบเขตด้านเนื้อหา เพื่อศึกษาเกี่ยวกับ กล่องบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานพร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหา 3. ขอบเขตด้านเวลา ระยะเวลาในการทำการศึกษาและทำการเก็บรวบรวมข้อมูลนี้มีระยะเวลาในการทำการศึกษา ตั้งแต่วันที่ 3 กรกฎาคม – 27 ตุลาคม 4. ขอบเขตด้านสถานที่ บริษัทอุดมทรัพย์ โลจิสติกส์จำกัด ที่ตั้ง 14/44 ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 1.5 นิยามศัพท์เฉพาะ - บรรจุภัณฑ์หมายถึง สินค้าทุกชนิดที่ทำจากวัสดุใดๆ ที่นำมาใช้สำหรับห่อหุ้ม ป้องกัน ลำเรียง จัดส่ง ซึ่งภายใน ของบรรจุภัณฑ์หมายถึงระหว่างตัวสินค้ากับตัวบรรจุภัณฑ์ ป้องกันตัวสินค้าไม่ให้เกิดความเสียหายทั้งการจัดเก็บ และการขนส่ง - ประสิทธิภาพ หมายถึง ระบบการดำเนินงานที่ทำให้เกิดความสำเร็จอย่างดี เช่น หน่วยงานที่มีประสิทธิภาพมี ระเบียบขั้นตอนในการทำงาน พนักงานมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ มีระบบการตรวจสอบและผลิตผลคุณภาพได้ตรง เวลา - มาตรฐาน หมายถึง ข้อกำหนดหรือขั้นตอนในการบริหารกระบวนการทำงานต่างๆ ขององค์กรเพื่อให้เกิดการ พัฒนาและประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการดำเนินงาน บรรลุตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้
4 บทที่ 2 ทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การศึกษาเรื่อง การหีบห่อบรรจุภัณฑ์ ในครั้งนี้เป็นการศึกษาผลการหีบห่อบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐานจากทฤษฎี ทางด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์และทฤษฎีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เป็นเครื่องมือในกระบวนการวิจัย ดังนั้นผู้วิจัย ได้ศึกษาและรวบรวมรายละเอียดที่สำคัญ ดังต่อไปนี้ 2.1 แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์ 2.2 คลังสินค้า 2.3 แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับผู้บริโภค 2.4 เทคนิค (Why-Why Analysis) 2.5 เครื่องมือ WI : Work Instructions 2.6 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) 2.7 กลยุทธ์การจัดเก็บสินค้า 2.8 วิจัยที่เกี่ยวข้อง 2.9 บริษัท อุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด 2.1 แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์ (ณธกร อุไรรัตน์ 2559) การหีบห่อบรรจุภัณฑ์มีความสำคัญในการรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ทำให้มีความคงทน และไม่เสื่อมสภาพง่าย นอกจากนี้ยังมีความสำคัญอย่างยิ่งต่ออุตสาหกรรมอีกด้วย ต่อมาบรรจุภัณฑ์กลายเป็น กิจกรรมทางธุรกิจที่สำคัญ การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ได้เจริญขึ้นอย่างรวดเร็วและไม่มีที่สิ้นสุดทำให้ผู้บริหารธุรกิจต้อง ให้ความสำคัญกับโอกาสในการจัดจำหน่ายโดยนำเสนอรูปทรงบรรจุภัณฑ์ที่ดีขึ้นและวัตถุดิบใหม่ๆ ที่สามารถ ทดแทนวัตถุดิบเก่าได้ เพื่อเพิ่มความสะดวกให้กับผู้ใช้และช่วยเพิ่มยอดขาย การเคลื่อนย้ายบรรจุภัณฑ์นอกจากจะ มีการเคลื่อนย้ายคนจำนวนมากแล้ว ผลิตภัณฑ์จำเป็นต้องมีการบรรจุลงห่อก่อนที่จะทำการขนย้ายดังนั้นจึงต้องมี วัตถุประสงค์ทั่วไปดังนี้ 1. เพื่อความสะดวกในการใช้เครื่องมือในการขนส่ง 2. เพื่อเป็นการป้องกันสินค้า 3. เพื่อความสะดวกในการเก็บรักษา แยกสินค้าหรือโยกย้าย
5 4. เพื่อจัดรูปร่างที่เหมาะสมในการจัดเก็บและจัดส่ง 5. เพื่อความสะดวกในการใช้งานของผู้ผลิตและผู้บริโภค การบรรจุภัณฑ์เพื่อปกป้องสินค้ามีความสำคัญมากในด้านการกระจายสินค้า ส่วนตัวสินค้าถือเป็นเรื่องรอง เนื่องจากบางครั้งบรรจุภัณฑ์ใช้แสดงรูปทรง ขนาดและน้ำหนักของสินค้า โดยที่สินค้าจริง อาจจะไม่เหมือนบรรจุ ภัณฑ์เลยก็มีบุคลากรในแต่ละฝ่ายของธุรกิจมองว่าวัตถุประสงค์ในการบรรจุหีบห่อแตกต่างกันไปตาม ประสบการณ์และลักษณะงานของพวกเขา โดยเน้นรูปแบบการบรรจุขนาดและวิธีการที่สะดวกและเหมาะสมต่อ การเคลื่อนย้ายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการขนส่งซึ่งล้วนแต่เกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์เพื่อจำหน่าย บทบาทของบรรจุภัณฑ์ในช่องทางการจำหน่าย ในด้านการกระจายสินค้า บรรจุภัณฑ์มีบทบาทในการเพิ่ม ประสิทธิภาพในการกระจายสินค้า ดังนี้ 1. เพื่อเพิ่มความสะดวกและความพอใจของลูกค้า จะเห็นว่าบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ต่างๆ จะมีสีสัน สวยงามมากเป็นเครื่องล่อใจให้ผู้บริโภคสนใจซื้อผลิตภัณฑ์ เพื่อการโฆษณาทำให้ลูกค้าสนใจ 2. เพื่อการป้องกันสินค้า ไม่ให้สินค้าเกิดการเสียหาย กันขโมย กันสลับที่ ป้องกันการชำรุดหรือมีตำหนิ จะต้องจัดการบรรจุภัณฑ์ให้ดีมีประสิทธิภาพ ในการบรรจุหีบห่อจึงต้องมีการพิจารณาวัสดุที่ใช้ป้องกันการ กระแทกหรือความชื้น 3. ประสิทธิภาพในการในการจำหน่าย สามารถโยกย้าย เก็บรักษาและขนย้ายได้อย่างมีประสิทธิภาพและลด ต้นทุนการผลิต ลักษณะการบรรจุหีบห่อเป็นตัวกำหนดเครื่องมือที่จะใช้ในการโยกย้ายและที่เก็บรักษา ผลิตภัณฑ์บางประเภทสามารถเก็บกองเป็นตั้งวางซ้อนกันโดยไม่ต้องมีชั้นเก็บ เช่น ปูนซีเมนต์หรือเม็ด พลาสติกที่บรรจุเป็นถุง เป็นต้น นอกจากนี้ยังสามารถจัดเก็บในคลังสินค้าได้อย่างเหมาะสม สามารถวาง ซ้อนได้สูงขึ้นโดยใช้พื้นที่คลังสินค้าน้อยลง 2.2 คลังสินค้า (อ.ขวัญชัย ช้างเกิด 2021) ความหมายของคลังสินค้า ตามหลักของโลจิสติกส์ คือ สถานที่ใช้ในการเก็บรักษาสินค้า ให้อยู่ในสภาพที่ดีและคุณสมบัติที่พร้อมจะส่งมอบให้กับบุคคล องค์กรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ภารกิจที่สำคัญ คลังสินค้าจึงทำหน้าที่เป็น ที่พักและเก็บสินค้าหรือวัตถุดิบหรือวัสดุสิ่งของต่างๆ โดยเป็นสถานที่ซึ่งใช้ในการพัก สินค้าชั่วคราวจนกว่าจะมีการเคลื่อนย้ายไปสู่ผู้ที่มีความต้องการไมว่าจะเพื่อการผลิตหรือเพื่อจำหน่ายหรือขายส่ง มอบ
6 (Lambert และ Stock, 2001) ได้กล่าวไว้ว่า การบริหารจัดการสินค้าคงคลังหมายถึงการเก็บรักษาทรัพยากรให้พร้อมใช้งานทั้งในปัจจุบันหรือในอนาคตเพื่อให้ มั่นใจว่าการดำเนินธุรกิจจะราบรื่น โดยการวางแผนและกำหนดจำนวนสินค้าคงคลังที่เหมาะสม จัดเตรียมต่างๆที่ เกี่ยวข้องกับรายการสินค้าในคลังสินค้าตั้งแต่รวบรวม จัดเก็บบันทึกรายการสินค้าเข้าและออก การควบคุมให้มีสินค้าคงเหลือในปริมาณที่เหมาะสม มีระเบียบ เพื่อให้สินค้าที่มีอยู่ตรงตามความต้องการของ ผู้บริโภคทั้งในด้านแบบ สี ขนาด แฟชั่นประเภทของสินค้าคงคลังในเส้นทาง ของระบบโลจิสติกส์ (Lambert และ Stock, 2001) แบ่งเป็น 6 ประเภท 1) สินค้าที่จัดเก็บเป็นรอบ (Cycle Stock) สินค้าที่จัดเก็บเป็นรอบเป็นสินค้าที่มีไว้เติมสินค้าที่จำหน่ายหรือสินค้าที่ ใช้ในการผลิต 2) สินค้าคงคลังระหว่างทาง (In-transit Inventories) สินค้าคงคลังระหว่างทางคือสินค้าที่อยู่ในระหว่างการ ลำเลียงจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง สินค้าเหล่านี้อาจถือเป็นส่วนหนึ่งของสินค้าที่จัดเก็บไว้ตามรอบ (Cycle Stock) แม้ว่าสินค้าเหล่านี้จะไม่สามารถจำหน่ายหรือขนส่งในคำสั่งซื้อครั้งต่อไปได้จนกว่าสินค้าจะถึงผู้ที่สั่งซื้อก่อน 3) สินค้าคงคลังสำรองหรือสินค้ากันชน (Safety or Buffer Stock) คือ สินค้าคงคลังสำรองหรือสินค้ากันชนเป็น สินค้าจำนวนหนึ่งที่เก็บไว้จากจำนวนสินค้าที่เก็บไว้ตามรอบปกติ เนื่องจากความต้องการสินค้าหรือระยะเวลารอ คอยสินค้าไม่แน่นอน 4) สินค้าที่เก็บไว้เพื่อการเก็งกำไร (Speculative Stock) สินค้าที่เก็บไว้เพื่อการเก็งกำไรเป็นการเก็บสินค้าคงคลัง เผื่อไว้โดยมีเหตุผลในการเก็บมากกว่าเพียงแค่การเตรียมตัวไว้สำหรับความต้องการในปัจจุบัน 5) สินค้าที่เก็บไว้ตามฤดูกาล (Seasonal Stock) สินค้าที่เก็บไว้ตามฤดูกาลเป็นรูปแบบหนึ่งของสินค้าที่เก็บไว้เพื่อ เก็งกำไร 6) สินค้าไม่เคลื่อนไหว (Dead Stock) สินค้าประเภทนี้เป็นสินค้าที่กิจการเก็บไว้และไม่มีความต้องการสินค้า เกิดขึ้นในช่วงใดช่วงหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นสินค้าล้าสมัย เสื่อมสภาพ หรือเป็นสินค้าตกค้างอยู่ในคลังสินค้าแห่งใดแห่ง หนึ่ง (คำนาย อภิปรัชญากุล 2555). คลังสินค้า(Warehouse) เป็นสถานที่ที่ใช้สำหรับวาง จัดเก็บ หรือพักสินค้าเพื่อรอ การกระจายหรือขนส่ง ในบางครั้งอาจใช้คำอื่นก็ได้ เช่น โกดัง โรงงานเก็บสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า เป็นต้น โดยทั่วไปมักถูกใช้โดยผู้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ส่งออก ผู้ค้าส่ง รวมถึงผู้ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจการขนส่งหรือโลจิสติกส์ซึ่ง
7 คลังสินค้าจะมีการออกแบบเฉพาะ กล่าวคือ เป็นอาคารชั้นเดียว มีพื้นที่เปิดโล่งกว้าง ในบางสถานที่อาจมีระบบ ควบคุมอุณหภูมิ ระบบป้องกันน้ำท่วมหรือระบบอื่นๆ เพื่อให้สามารถจัดเก็บสินค้าได้ไม่เสื่อมสภาพหรือเสียหาย คลังสินค้าส่วนใหญ่มีทางลาดสำหรับลำเลียงขนถ่ายสินค้าขึ้นหรือลงรถ และมักตั้งอยู่ใกล้เขตอุตสาหกรรมหรือนิคม อุตสาหกรรมในเขตชานเมืองและรอบนอกเมือง สถานีรถไฟ สนามบิน หรือท่าเรือ ทั้งนี้สินค้าที่นิยมจัดเก็บไว้ใน คลังสินค้าอาจเป็นสินค้าประเภทใดก็ได้ เช่น อะไหล่ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ วัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์ สำเร็จรูปต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร อุตสาหกรรม และการพาณิชย์ จะมีระบบการจัดการสินค้าคงคลังเพื่อ ระบุประเภทสินค้า ปริมาณคงเหลือ และแยกประเภทอย่างชัดเจน ศูนย์กระจายสินค้า คือ คลังสินค้าที่ทำหน้าที่ทั้งจัดเก็บสินค้าและกระจายสินค้าระหว่างผู้ผลิตและผู้ค้าปลีก ซึ่งอาจ รวมถึงผู้ประกอบการโลจิสติกส์ที่รับสินค้าจากผู้ผลิตแต่ละรายและเก็บไว้ในคลังสินค้าของตนเพื่อบริหารจัดการการ ขนส่งสินค้าไปยังลูกค้าในนามของผู้ผลิต ประโยชน์ของคลังสินค้า ไม่ใช่มีเพียงแค่การรักษาสภาพ คุณภาพ และความปลอดภัยให้กับสินค้าของคุณเท่านั้น แต่ยังรวมถึงบริการและการช่วยเหลือสนับสนุนด้านอื่น ๆ จากผู้ให้บริการเช่าคลังสินค้าอีกด้วย 1. สนับสนุนด้านการผลิต 2. คาดการณ์ยอดขาย 3. เพิ่มโอกาสในการขยายธุรกิจ 4. เพิ่มความสะดวกในการขนส่งและกระจายสินค้า 2.3 แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับผู้บริโภค บรรจุภัณฑ์ช่วยให้ความปลอดภัยแก่ผู้บริโภคที่จะใช้สินค้านั้น คือ การป้องกันไม่ให้วินค้าเน่าเสีย ป้องกันเชื้อโรค ป้องกันความปลอดภัยจากผลิตภัณฑ์เคมี เช่น ยาฆ่าแมลง ยาอันตราย บรรจุภัณฑ์ช่วยให้ความสะดวกในการ ดำรงชีวิตแก่ผู้บริโภค ผลิตภัณฑ์อาหารสำเร็จรูปกึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง ต้องอาศัยบรรจุภัณฑ์ในการคุ้มครอง และรักษาจนถึงขณะที่ผู้บริโภค ให้ความสะดวกในการใช้งานต่างๆเช่น การเปิด-ปิด การเท การเก็บไว้เมื่อยังใช้ไม่ หมดและบรรจุภัณฑ์ยังช่วยประหยัดเวลาในการเลือกซื้อ บรรจุภัณฑ์มีความสำคัญต่อธุรกิจ 1. (สมพงษ์ เฟื่องอารมณ์,2550) การบรรจุภัณฑ์ช่วยให้เกิดความประหยัด เนื่องจากช่วยลดความเสียหาย ด้านต่างๆ เช่นการระเหย การแตกหัก การเสื่อมสภาพ สินค้าที่ไม่ได้มีการบรรจุภัณฑ์จะเสียหายง่ายกว่า สินค้าที่มีการบรรจุภัณฑ์ที่ดี ประหยัดโดยเสียค่าใช้จ่ายในการดูแลต่ำ
8 2. (Hanna และ Wozniak 2001) อธิบายว่า กระบวนการรับรู้ของผู้บริโภคเริ่มต้นจากการเปิดรับสิ่งเร้า (Exposure) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้สัมผัสกับสิ่งเร้าในสภาพแวดล้อมไม่ว่าโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม โดย ผู้บริโภคจะแสดงความสนใจต่อสิ่งเร้าและเกิดการรับรู้ผ่านทางประสาทสัมผัสทั้งห้า อันได้แก่ ตา หู จมูก ปากและการสัมผัส และส่งผ่านข้อมูลที่ได้รับรู้(Input) ไปยังสมองเพื่อประมวลผลและตีความหมาย 2.4 เทคนิค (Why-Why Analysis) (ธนายุทธ สิรินุตานนท์2562) เทคนิค Why-Why Analysis หมายถึง การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคทำไม-ทำไม(WhyWhy Analysis) คือ “การวิเคราะห์หาปัจจัยที่เป็นต้นเหตุที่แท้จริง ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบหรือปรากฎการณ์ที่ไม่ พึงประสงค์ขึ้น (Effect) ด้วยวิธีการอย่างเป็นระบบและขั้นตอน โดยไม่เกิดสภาพการณ์ตกหล่นและซ้ำซ้อนและไม่ จินตนาการเอง” ดังนั้น Why – Why Analysis เปรียบเสมือนการมองเห็น “ผลกระทบ” และ “สาเหตุ” ในบาง ประเด็นแต่ไม่ด่วนสรุปทันทีว่าเกิดจากสาเหตุใด แต่พยายามค้นหาข้อเท็จจริงที่ถูกต้องและสอดคล้องเพื่อค้นหาว่า สาเหตุที่แท้จริงคืออะไร ปัญหาต่าง ๆ ของการทำงานในปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะในกระบวนการทำงานภายในโรงงาน ซึ่ง ทักษะการวิเคราะห์ปัญหาด้วย Why – Why Analysis เป็นพื้นฐานสำคัญและมีความเหมาะสมกับการแก้ปัญหาใน กระบวนการดังกล่าวมาก การพัฒนาทักษะดังกล่าวส่งผลให้การแก้ปัญหาเป็นไปอย่างมีหลักเกณฑ์ มีความเป็น ระบบ มีขั้นตอนและมีเหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์ จึงนับว่าการพัฒนาทักษะดังกล่าวเป็น การป้องกันการแก้ไขปัญหา แบบไม่สมเหตุผล ที่เกิดจากการนึกคิดเองของผู้ปฎิบัติงานไปด้วยในตัว 2.5 WI : Work Instructions คือ คู่มือในการทำงานหรือคู่มือการปฏิบัติงาน เป็นเอกสารลายลักษณ์อักษร หรือกราฟิก โดยจะให้คำแนะนำโดยละเอียดทีละขั้นตอนในการปฏิบัติงาน หรือกระบวนการทำงานต่าง ๆ ที่ใช้ โดยทั่วไปในอุตสาหกรรมการผลิต เพื่อให้มั่นใจว่างานดำเนินไปอย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ • เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน : Work Instruction (WI) จะให้คำแนะนำและวิธีการอย่างละเอียด ชัดเจน สำหรับการปฏิบัติงานหรือกระบวนการทำงานต่าง ๆ ซึ่งจะช่วยลดข้อผิดพลาดและเพิ่ม ประสิทธิภาพของงานที่ออกมาให้ดีมากยิ่งขึ้น • เป็นการฝึกอบรบพนักงาน: สามารถใช้ Work Instruction (WI) เป็นเครื่องมือฝึกอบรมสำหรับพนักงาน ใหม่ได้ดี ช่วยให้เรียนรู้ทักษะและขั้นตอนที่จำเป็นสำหรับการทำงานได้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง
9 2.6 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) (พิสิษฐ์ อุษยพร 2563) แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น เป็นระบบที่ใช้สนับสนุนการปรับปรุง ประสิทธิภาพทั่วทั้งโรงงาน ครอบคลุมปัจจัยต่างๆ เช่น ความปลอดภัย คุณภาพ และการส่งมอบตรงเวลา การทำ กำไรและสร้างขวัญกำลังใจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงด้วยแถบสีและสัญลักษณ์ต่างๆ ในสถานที่ทำงานเพื่อให้ พนักงานหรือผู้เกี่ยวข้องสามารถรับทราบและทำความเข้าใจข้อมูลต่างๆ ในเวลารวดเร็ว ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด แบบลีน (Lean) ในการดำเนินงานโรงงานด้วยหลักการมองเห็น โดยเริ่มจากการจัดทำกิจกรรม 5ส. เพื่อจำแนก ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ทำงานและใช้เป็นข้อมูลในการป้องกันการสูญเสีย ดังนั้นหลักการ Visual Control จึงเป็นเครื่องมือสนับสนุนการบริหารจัดการโดยการแสดงข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ภาพที่ 2.1 สัญลักษณ์ความปลอดภัยต่าง ๆ ภาพที่ 2.2 ป้ายแสดงงานดี งานเสีย งานรอตรวจสอบคุณภาพ ภาพตัวอย่างชิ้นงานที่ไม่ได้มาตราฐาน การควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) เป็นระบบควบคุมการทำงานที่ทำให้พนักงานทุกคนสามารถเข้าใจ ขั้นตอนการทำงาน เป้าหมาย ผลลัพธ์การทำงานได้ง่ายและชัดเจน รวมถึงเห็นความผิดปกติต่าง ๆ และแก้ไขได้
10 อย่างรวดเร็ว โดยใช้ บอร์ด ป้าย สัญลักษณ์ สีและอื่น ๆ เพื่อสื่อสารให้พนักงานทราบถึงข้อมูลข่าวสาร ที่สำคัญของ สถานที่ทำงาน เจ้าหน้าที่ออกแบบติดตั้ง และบุคคลกรที่เกี่ยวข้องทุกคน จึงจำเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจ หลักการของ Visual Control ในทิศทางเดียวกันเพื่อให้เกิดประโยชน์ในการประยุกต์ใช้อย่างมีประสิทธิภาพใน องค์กร 2.7 กลยุทธ์การจัดเก็บสินค้า (Storage Strategy) ในคลังสินค้า Jame and Jerry (1998) ได้กล่าวไว้ในหนังสือเรื่อง The Warehouse Management Handbook ; The second edition โดยมีการจัดแบ่งรูปแบบในการจัดเก็บสินค้าออกเป็น 6 ประเภท คือ 1.ระบบจัดเก็บแบบไร้รูปแบบ (Informal System) เป็นรูปแบบการจัดเก็บสินค้าที่ไม่มีการบันทึกตำแหน่งการ จัดเก็บเข้าไว้ในระบบ และสินค้าทุกชนิดสามารถจัดเก็บไว้ในตำแหน่งใดก็ได้ในคลังสินค้า ซึ่งพนักงานที่ปฏิบัติงาน ในคลังสินค้านั้นจะเป็นผู้ที่รู้ตำแหน่งและจำนวนสินค้าที่จัดเก็บซึ่งจะเห็นได้ว่ารูปแบบการจัดเก็บนี้เหมาะสาหรับ คลังสินค้าที่มีขนาดเล็ก มีจำนวนสินค้าหรือ SKU (Stock Keeping Unit หมายถึง หน่วยที่เล็กที่สุด) ไม่มาก และมี จำนวนตำแหน่งที่จัดเก็บน้อยด้วย สำหรับในการทำงานนั้น จะมีการแบ่งพนักงานที่รับผิดชอบเฉพาะเป็นโซนๆ โดย ที่แต่ละโซนนั้นไม่ได้มีแนวทางการปฏิบัติไปในทิศทางเดียวกัน จึงท าให้อาจเกิดปัญหาการจัดเก็บ หรือยากในการ ค้นหาสินค้า ในวันที่พนักงานประจำโซนไม่มาทำงานโดยแสดงการเปรียบเทียบข้อดีและข้อเสียของ รูปแบบการ จัดเก็บสินค้าโดยไร้รูปแบบดังนี้ ตารางที่ 1.1 ระบบจัดเก็บแบบไร้รูปแบบ 2.ระบบจัดเก็บโดยกำหนดตำแหน่งตายตัว (Fixed Location System) แนวความคิดในการจัดเก็บสินค้ารูปแบบนี้เป็นแนวคิดที่มาจากทฤษฎีกล่าวคือ สินค้าทุกชนิดหรือทุก SKU นั้นจะมีตำแหน่งจัดเก็บที่กำหนดไว้ตายตัวอยู่แล้ว ซึ่งการจัดเก็บรูปแบบนี้เหมาะสาหรับคลังสินค้าที่มีขนาด เล็ก มีจำนวนพนักงานที่ปฏิบัติงานไม่มากและมีจำนวนสินค้าหรือจำนวน SKU ที่ไม่มาก โดยจากการศึกษาพบว่า ระบบจัดเก็บแบบไร้รูปแบบ (Informal System) ข้อดี ข้อเสีย - มีความยืดหยุ่น - ไม่มีการบำรุงรักษาและเครื่องมือต่างๆ - การปฎิบัติขึ้นอยู่กับทักษะของพนักงาน คลังสินค้า - บริหารจัดการคลังสินค้าไม่มีประสิทธิภาพ
11 แนวคิดจัดเก็บสินค้านี้จะมีข้อจำกัดหากเกิดกรณีสินค้านั้นมีการสั่งซื้อเข้ามาทีละมากๆ จนเกินจำนวนโซนที่กำหนด ไว้ของสินค้าชนิดนั้น หรือในกรณีที่สินค้าชนิดนั้นมีการสั่งซื้อเข้ามาน้อยในช่วงเวลานั้น ซึ่งไม่เป็นการใช้ประโยชน์ ของพื้นที่ในการจัดเก็บที่ดี ตารางที่ 2.2 ระบบจัดเก็บโดยกำหนดตำแหน่งตายตัว (Fixed Location System) ระบบจัดเก็บโดยกำหนดตำแหน่งตายตัว (Fixed Location System) ข้อดี ข้อเสีย - ความง่ายต่อการนำไปใช้ - ความง่ายต่อการปฎิบัติงาน - การใช้พื้นที่จัดเก็บไม่เต็มที่ - การเสียพื้นที่จัดเก็บโดยเปล่าประโยชน์ใน กรณีที่ไม่มีสินค้าอยู่ในสต็อก - ความยากง่ายต่อการขยายพื้นที่ 3. ระบบจัดเก็บโดยจัดเรียงตามรหัสสินค้า (Part Number System) รูปแบบจัดเก็บสินค้าโดยใช้รหัสสินค้า (Part Number) มีแนวคิดใกล้เคียงกับการจัดเก็บแบบกำหนดตำแหน่ง ตายตัว (Fixe location) โดยข้อแตกต่างนั้นจะอยู่ที่การเก็บแบบใช้รหัสสินค้านั้นจะมีลำดับการจัดเก็บเรียงกัน เช่น รหัสสินค้าหมายเลข A123 นั้นจะถูกเก็บก่อนรหัสสินค้าหมายเลข B123 เป็นต้น ซึ่งการจัดเก็บ แบบนี้เหมาะกับ กับองค์กรที่มีความต้องการในการเข้าและออกของรหัสสินค้านั้นจำนวนคงที่เนื่องจากได้มีการกำหนดตำแหน่ง จัดเก็บไว้แล้ว ในการจัดเก็บแบบใช้รหัสสินค้านี้ จะทำให้พนักงานรู้ตำแหน่งสินค้าได้ง่าย แต่จะไม่มีความยืดหยุ่นใน กรณีที่องค์กร หรือบริษัทนั้นกำลังเติบโตและมีความต้องการขายจำนวน SKU ซึ่งจะทำให้เกิดปัญหาเรื่องพื้นที่ใน การจัดเก็บสินค้า ตารางที่ 3.3ระบบจัดเก็บโดยจัดเรียงตามรหัสสินค้า (Part Number System) ระบบจัดเก็บโดยจัดเรียงตามรหัสสินค้า (Part Number System) ข้อดี ข้อเสีย - ง่ายต่อการหยิบสินค้า - ง่ายต่อการค้นหาสินค้า - ไม่มีความหยืดหยุ่น - ความยากในการปรับปริมาณความต้องการ สินค้า
12 4. ระบบจัดการจัดเก็บสินค้าตามประเภทของสินค้า (Commodity System) เป็นรูปแบบการจัดเก็บสินค้าตามประเภทของสินค้า (Product Type) โดยมีการจัดตำแหน่งการวางคล้าย กับ ร้านค้าปลีก หรือตามซุปเปอร์มาเกตทั่วไปที่มีการจัดวางสินค้าในกลุ่มเดียวกันหรือประเภทเดียวกันไว้ในตำแหน่งที่ ใกล้กัน ซึ่งรูปแบบในการจัดเก็บสินค้าจัดอยู่ในรูปแบบตามประเภทของสินค้า (Combination System) ซึ่งจะช่วย เพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บสินค้าคือการเน้นเรื่องการใช้พื้นที่จัดเก็บมากขึ้น และสะดวกสำหรับพนักงานหยิบ สินค้าในการทราบถึงตำแหน่งของสินค้าที่จะต้องไปหยิบ แต่มีข้อเสีย คือ พนักงานที่หยิบสินค้าต้องมีความรู้ในเรื่อง ของสินค้าแต่ละชนิดหรือแต่ละยี่ห้อที่จัดอยู่ในประเภทเดียวกัน ไม่เช่นนั้นอาจเกิดการหยิบสินค้าผิดได้ ตารางที่ 4.4 ระบบจัดการจัดเก็บสินค้าตามประเภทของสินค้า (Commodity System) ระบบจัดการจัดเก็บสินค้าตามประเภทของสินค้า (Commodity System) ข้อดี ข้อเสีย - การหยิบสินค้าท าได้อย่างมีประสิทธิภาพ - มีความหยืดหยุ่นสูง - จำเป็นต้องมีความรู้ในเรื่องของสินค้าแต่ละ ชนิดหรือแต่ละยี่ห้อที่จะหยิบ - สินค้าบางประเภทมีความยุ่งยากในการจัดประเภท สินค้า 5. ระบบการจัดเก็บที่ไม่ได้กำหนดตำแหน่งตายตัว(Random Location System) เป็นการจัดเก็บที่ไม่ได้กำหนดตำแหน่งตายตัว ทำให้สินค้าแต่ละชนิดสามารถถูกจัดเก็บไว้ในตำแหน่งใดก็ได้ใน คลังสินค้า แต่รูปแบบการจัดเก็บแบบนี้จำเป็นต้องมีระบบสารสนเทศในการจัดเก็บและติดตาม ข้อมูลของสินค้าว่า จัดเก็บอยู่ตำแหน่งใด โดยต้องมีการปรับปรุงข้อมูลอยู่ตลอดเวลาอซึ่งการจัดเก็บแบบนี้จะเป็นรูปแบบที่ใช้พื้นที่ อย่างคุ้มค่า ตารางที่ 4.5 ระบบการจัดเก็บที่ไม่ได้กำหนดตำแหน่งตายตัว ระบบการจัดเก็บที่ไม่ได้กำหนดตำแหน่งตายตัว(Random Location System) ข้อดี ข้อเสีย - สามารถใช้งานพื้นที่จัดเก็บได้อย่างเกิดประโยชน์ สูงสุด - ง่ายในการปฎิบัติงาน - ต้องมีการบันทึกข้อมูลการจัดเก็บสินค้าอย่างละเอียด - ต้องเข้มงวดในการติดตาม
13 6.ระบบการจัดเก็บแบบผสม(Combination System) เป็นรูปแบบการจัดเก็บที่ผสมผสานกับหลักการของรูปแบบการจัดเก็บ โดยตำแหน่งในการจัดเก็บนั้นจะมีการ พิจารณาจากเงื่อนไขหรือข้อจำกัดของสินค้าชนิดนั้นๆ เช่นหากสินค้านั้นเป็นสินค้าอันตรายหรือสารเคมีต่างๆ รวมอยู่กับสินค้าอาหาร จึงควรแยกการจัดเก็บสินค้าอันตรายให้อยู่ห่างจากสินค้าอาหาร ตารางที่ 4.6 ระบบการจัดเก็บแบบผสม(Combination System) ระบบการจัดเก็บแบบผสม(Combination System) ข้อดี ข้อเสีย - มีความยืดหยุ่นสูง - เป็นการประสานข้อดีจากทุกระบบการจัดเก็บได้ตาม สภาพของคลังสินค้า - อาจทำให้ผู้ปฎิบัติงานเกิดความสับสนเนื่องจากมี ระบบจัดเก็บมากกว่า 1 วิธี 2.8 วิจัยที่เกี่ยวข้อง ประจวบ เพิ่มสุวรรณ จะจัดการบรรจุภัณฑ์โลจิสติกส์ยังไงให้มีประสิทธิภาพ ปัจจุบันภาคอุตสาหกรรม การผลิตต้องเผชิญหน้ากับการแข่งขันที่ทวีความเข้มข้นยิ่งขึ้นทุกทีการสร้างมาตรฐานให้กระบวนการผลิตและ ผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยสร้างจุดขายให้กับสินค้า เนื่องจากสินค้าที่ผลิตมีคุณภาพดีเหนือกว่าคู่แข่งขัน ส่งผล ให้ผู้บริโภคมีความมั่นใจในการเลือกซื้อสินค้าตลอดจนช่วยขจัดข้อกีดกันทางการค้าต่างๆ ทั้งในทางตรงและ ทางอ้อมบรรจุภัณฑ์ทุกวันนี้จึงมีบทบาทมากยิ่งขึ้น ดังนั้น ในการจัดการบรรจุภัณฑ์โลจิสติกส์ให้มีประสิทธิภาพนั้น จะต้องพิจารณาถึงแนวทางการจัดการต่างๆได้แก่การพัฒนาออกแบบบรรจุภัณฑ์ การเพิ่มการจ้างงานในการบรรจุ ภัณฑ์ การเลือกวัสดุบรรจุภัณฑ์ การป้องกันสูญหายในระหว่างการขนส่ง การจัดการบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการใช้เทคโนโลยีในการบรรจุภัณฑ์ทั้งนี้การจัดการบรรจุภัณฑ์ที่ดีและมีประสิทธิภาพ ช่วยลดต้นทุนของ ธุรกิจ และเพิ่มประสิทธิภาพในการกระจายสินค้าให้ลูกค้าได้อย่างมีคุณภาพและทันเวลา ชุลีกร เทพบุรี, ธัญญ์ธิชา ศรีคา , นภัสสร แซ่ลิ้ม , ศุภชัย เหมือนโพธิ์ , วทัญญู รัศมิทัต (2562) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมของผู้ประกอบการรายย่อยการวิจัยครั้งนี้มี วัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความคิดเห็นของบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม และการเลือกใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อ
14 สิ่งแวดล้อมของผู้ประกอบการรายย่อย (2) ศึกษาปัจจัยประชากรศาสตร์ ปัจจัยการเลือกใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อ สิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมของผู้ประกอบการรายย่อย ผู้ประกอบการ รายย่อยมีความต้องการใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ควรมีการส่งเสริมเรื่องคุณสมบัติและข้อดีให้ผู้ประกอบการ ได้รับรู้เพิ่มมากขึ้น และพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความน่าสนใจ เพื่อดึงดูดให้หันมาเลือกใช้และควร เพิ่มช่องทางการจัด จำหน่าย ซึ่งถ้ามีผู้ประกอบการรายย่อยใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นนั้น ก็จะเป็นการ ลดภาวะโลกร้อน ท าให้โลกของเราน่าอยู่ และผู้บริโภคมีสุขภาพที่ดีขึ้น ดนุดา ศักดิ์อุดมเกษ(2558) การหาแนวทางลดความเสียหายระหว่างการขนส่งสินค้า กรณีศึกษา บริษัท เฮลธ์แคร์จำกัด ในปัจจุบัน สภาวะการแข่งขันในตลาดของกลุ่มธุรกิจต่างๆ นับวันยิ่ง ทวีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น การบริหารจัดการ เพื่อให้เกิดการดำรงอยู่ของธุรกิจอย่างยั่งยืน และสามารถฝ่าวิกฤต จากภาวะต่าง ๆ ในตลาดได้อย่างลุล่วง ทั้งนั้น ปัจจัยที่จะทำให้ส่งต่อผลประกอบการที่ดีนอกเหนือจากการเพิ่มยอดขายแล้ว จะต้องมีการบริหารจัดการทางด้าน ต้นทุนที่ดีอีกด้วย บรรจุภัณฑ์เพื่อโลจิสติกส์ วัตถุประสงค์ เพื่อใช้ในกิจกรรมการเคลื่อนย้าย จัดเก็บและ กระจาย สินค้า จากแหล่งผลิตไปยังปลายทาง หรือผู้บริโภคขั้นสุดท้าย ภายใต้เงื่อนไขและ ข้อจำกัดเรื่องเวลาที่จำเป็น จะต้องส่งมอบสินค้าให้ทันเวลาที่กำหนด ด้วยต้นทุนรวมที่ต่ำที่สุด หรือต้นทุนที่สามารถแข่งขันในธุรกิจได้ เทพกมล ศรีระพรม (2559) ได้ศึกษาเรื่องแนวทางการลดการสูญหายของวัตถุดิบในคลัง สินค้า กรณีศึกษา : บริษัท ABC อิเล็กทรอนิกส์มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการทางงานของคลังสินค้าเพื่อหา จุดบกพร่องเกี่ยวกับวัตถุดิบที่สูญหายไปและหาแนวทางในการนำเทคโนโลยีRFIDมาประยุกต์ใช้กับคลังสินค้า พบว่าในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2560 ที่ผ่านมา ไม่พบข้อมูลวัตถุดิบสูญหายจากคลังสินค้า แต่ด้วยการลักขโมย นั้น เป็นนิสัยส่วนบุคคลไม่สามารถรู้ได้ว่าบุคคลใดจะมีนิสัยอย่างไร จึงได้จัดอบรมเกี่ยวกับจริยธรรม กฎหมาย และ ระเบียบวินัยในการทำงานกับพนักงานในคลังสินค้า รัชดาพร บุญตา (2561) ได้ศึกษาเรื่องปัญหาและแนวทางการพัฒนาการบริหารงานพัสดุของโรงเรียน มัธยมศึกษา ในกลุ่มโรงเรียนสหวิทยาเขตสารคาม สังกัดสำนักกงานเขตพื้นที่การศึกษา เขต 6 มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาปัญหาการบริหารงานพัสดุของโรงเรียนมัธยมศึกษาในกลุ่มโรงเรียน ตามความคิดของผู้ปฎิบัติหน้าที่งานพัสดุ โดยจำแนกตามตำแหน่งและประสบการณ์ กลุ่มตัวอย่างได้แก่หัวหน้าเจ้าหน้าที่พัสดุและเจ้าหน้าที่พัสดุและ ครูผู้สอนในโรงเรียน จำนวน 181 คน กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ได้จากตารางเครทซี่และมอร์แกน เครื่องมือที่ ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถาม ซึ่งผู้วิจัยสร้างขึ้นโดยสอบถามเกี่ยวกับปัญหาและแนวทางการ พัฒนาการบริหารงานพัสดุของโรงเรียนมัธยมศึกษาในกลุ่มโรงเรียน สหวิทยาเขตพนมสารคาม เขตพื้นที่การศึกษา
15 เขต 6 ใน 4 ด้านได้แก่ ปัญหาด้านการจัดซื้อพัสดุ ปัญหาด้าน การควบคุมพัสดุ ปัญหาการบำรุงรักษา และปัญหา ด้านการจำหน่ายพัสดุ 2.9 บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด (UDOMSUP LOGISTICS CO.,LTD.) ที่ตั้ง 14/44 ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี12120 ประกอบธุรกิจรับส่ง วัสดุ พัสดุ วัตถุต่างๆ รวมทั้งเก็บ รักษา จัดส่งโดยระบบอัจฉริยะ ติดตามสิ่งชองภายในและภายนอกประเทศ J&T Express ก่อตั้งขึ้นในเดือนสิงหาคม 2558 เป็นบริษัทจัดส่งระหว่างประเทศที่เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีธุรกิจ หลักในด้านบริการส่งพัสดุด่วนและโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน J&T Express มุ่งมั่นที่จะสร้างสรรค์ประสบการณ์ คุณภาพแบบบูรณาการให้กับลูกค้าทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง เครือข่ายของ J&T Express ครอบคลุมกว่า 13 ประเทศ ได้แก่อินโดนีเซีย เวียดนาม มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ไทย กัมพูชา สิงคโปร์ จีน ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เม็กซิโก บราซิล และอียิปต์ โดยให้บริการผู้คนกว่าสองพันล้านคน ที่มา: https://www.jtexpress.co.th
16 บทที่ 3 วิธีการดำเนินการศึกษา การศึกษาเกี่ยวกับการหีบห่อบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐานและไม่ได้มาตรฐานของบริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ผู้ศึกษาได้อธิบายถึงวิธีการดำเนินการศึกษาในขั้นตอนต่างๆ ดังต่อไปนี้ 3.1 วิธีการดำเนินงานวิจัย 3.2 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 3.3 เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล 3.4 การวิเคราะห์ข้อมูล 3.1 วิธีการดำเนินวิจัย งานวิจัยในครั้งนี้ได้กำหนดการดำเนินการดังนี้ 3.1.1. กำหนดหัวข้อที่จะนำมาปรับปรุง โดยทำการศึกษาขั้นตอนและกระบวนการหีบห่อบรรจุภัณฑ์ภายในบริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ซึ่งได้ ทำการศึกษาถึงขั้นตอนการหีบห่อและจัดเก็บ 3.1.2. วิเคราะห์หัวข้อปัญหาที่จะนำมาปรับปรุง ผู้จัดทำวิจัยเล็งเห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการทำงาน การแพ็คสินค้ามาไม่ดีใช้วิธีที่ผิดซึ่งก่อให้เกิดความ เสียหายต่อสินค้า จึงได้ทำการศึกษาและสังเกตกระบวนการทำงานที่เกิดขึ้นที่มีความเกี่ยวข้องกับบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้ มาตรฐาน ซึ่งดูกระบวนการทำงานตั้งแต่ต้นทางจนถึงที่จัดเก็บและนำจ่าย 3.1.3. ดำเนินการของสาเหตุ ผู้จัดทำวิจัยพิจารณาแนวทางแก้ไขปัญหาในส่วนของปัญหา จึงทำการวิเคราะห์หลักการบรรจุหีบห่อ ดังนี้ หลักการที่ 1 ประเภทสินค้าที่แตกต่างกัน ควรเลือกบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะสมกับประเภทสินค้าและบรรจุภัณฑ์ควรมี ความหนาอย่างเหมาะสม หลักการที่ 2 ภายในบรรจุภัณฑ์ สินค้าจะต้องวางไว้ตรงกลางของกล่องและใช้วัสดุกันกระแทกห่อหุ้มอย่าง เหมาะสม
17 หลักการที่ 3 หากสินค้าภายในกล่องมากกว่า 1 ชิ้น ควรเพิ่มวัสดุกันกระแทกหุ้มแต่ละชิ้น เพื่อเสริมความแน่นหนา และลดช่องว่างระหว่างกัน หลักการที่ 4 สินค้าภายในไม่ควรเคลื่อนที่ได้และเมื่อเขย่าต้องไม่เกิดเสียงที่เกิดจากการปะทะหรือชนกันของสิ่งของ ภายใน หลักการที่ 5 สินค้าที่เสียหายได้ง่ายหรือมีมูลค่าสูง ต้องใช้วัสดุกันกระแทกทั้ง 6 ด้านให้แน่นหนา และติดป้าย “ระวังแตก”อย่างน้อย 4 ด้าน เพิ่มเติม • ทำการตรวจสอบการจัดวางของสินค้าภายในว่าได้มาตรฐานหรือไม่ • สินค้าทั่วไป ถ้าน้ำหนักไม่เกิน 20 กก. อนุญาตให้ใส่หลายชิ้นรวมกันในบรรจุภัณฑ์ได้ แต่เมื่อรวมกันแล้วน้ำหนัก ทั้งหมดต้องไม่ 20 กก. หากเกินต้องแยกกล่องบรรจุ • ควรปิดกล่องพัสดุด้วยเทปกาวให้เป็นรูปตัว H ให้แน่นหนา การติดเทปกล่องบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน หากใช้เทปที่มีความกว้าง 1 นิ้วหรือน้อยกว่า มีเกณฑ์การติดดังนี้
18 -กล่องพัสดุที่มีขนาด0, 0+4 , AA , 2A(พันรอบกล่อง 2 รอบ โดยเทปติดทับกันให้ได้ความกว้างประมาณ 2 นิ้วขึ้น ไป) - กล่องพัสดุที่มีขนาด 2Aขึ้นไป (พันรอบกล่อง 4 รอบ โดยเทปติดทับกันให้ได้ความกว้างประมาณ 2 นิ้วขึ้นไป) หากใช้เทปของ J&T หรือเทปที่มีความกว้าง 2 นิ้ว มีเกณฑ์การติดดังนี้ -กล่องพัสดุที่มีขนาด 0, 0+4 , AA , 2A (พันรอบกล่อง 1 รอบขึ้นไป) -กล่องพัสดุที่มีขนาด 2A ขึ้นไป (พันรอบกล่อง 2 รอบขึ้นไป) การใช้บับเบิ้ลในการห่อสินค้าหรือบรรจุภัณฑ์ภายนอกที่ถูกต้อง 1.ขณะพัน ให้นำบับเบิ้ลด้านเรียบอยู่ด้านนอกพัสดุ 2.พันบับเบิ้ลรอบสินค้าหรือบรรจุภัณฑ์ให้มีความหนาทั้ง 6 ด้านเท่ากัน โดยห่อหุ้มให้เป็นไปตามรูปทรงของสินค้า หรือบรรจุภัณฑ์
19 3.ปิดเทปให้เรียบร้อย หนาแน่น หลักการติดสติ๊กเกอร์พิเศษบนพัสดุ • ควรติดสติ๊กเกอร์หรือพันเทประวังแตก อย่างน้อย 4 ด้าน • ใช้กระดาษสติ๊กเกอร์ที่กันน้ำและมีสี เพื่อให้เห็นชัดเจนว่าเป็นพัสดุที่ต้องระวังเป็นพิเศษ บรรจุภัณฑ์ภายนอกที่ใช้ทั่วไป มีดังนี้ ซองใส่เอกสาร กล่องกระดาษ ซองพลาสตติก กล่องกระดาษรังผึ้ง
20 บรรจุภัณฑ์ภายนอก เป็นส่วนหลักของบรรจุภัณฑ์ สินค้าจำเป็นต้องมีบรรจุภัณฑ์ภายนอก ซึ่งบรรจุภัณฑ์ภายนอก ที่ดี คือ ควรห่ออย่างเรียบร้อย ไม่เป็นรู ไม่ควรใช้บรรจุภัณฑ์เก่าหรือฉีกขาด หรือห้ามมีรอยพับขนาดใหญ่และรอย บุบ และสินค้าไม่ควรเกินออกมาจากบรรจุภัณฑ์ ข้อกำหนดพื้นฐานของบรรจุภัณฑ์ 1.บรรจุภัณฑ์ประเภทเรียบง่าย : ลักษณะบรรจุภัณฑ์มีความยืดหยุ่น ทนทาน และไม่ทำให้สินค้าภายในเสียหายได้ ง่าย บรรจุภัณฑ์ด้านนอกจะต้องครบถ้วน ไม่เสียหายสำหรับใช้กับผลิตภัณฑ์สิ่งทอ หรือสินค้าที่มีความอ่อนนุ่ม หาก น้ำหนักสินค้าเกินกว่าที่ถุงพลาสติกจะรับได้ ให้ใช้กล่องกระดาษแข็งแทนสินค้าเอกสาร ไม่สามารถใช้บรรจุภัณฑ์ ถุงพลาสติกได้ สินค้าภายในถุงไม่ได้บรรจุแน่นจนเกินไป 2.บรรจุภัณฑ์ประเภททั่วไป : ลักษณะบรรจุภัณฑ์ แข็งแรง ไม่ชำรุดง่าย บรรจุภัณฑ์ภายนอก เป็นกล่องกระดาษหรือบรรจุภัณฑ์อื่นๆที่มีความแข็งแรงมาก พอ ไม่ควรเพิ่มถุงพลาสติกห่อบรรจุภัณฑ์อีกชั้น (ยกเว้นกรณีกล่องบรรจุภัณฑ์เป็นกล่องสินค้า เช่น พัสดุเป็นลังขวด น้ำมันพืช กล่องน้ำมันพืชต้องมีการห่อภายนอก
21 ด้วยบับเบิ้ลอย่างน้อย 3 ชั้นเพิ่ม เนื่องจากภายในห่อไม่ได้ )การบรรจุสินค้าภายใน ต้องไม่ทำให้สินค้าเกิดรอยหรือ เสียหาย ซึ่งสามารถป้องกันด้วยการใช้วัสดุกันกระแทก 3.บรรจุภัณฑ์สำหรับสินค้าแตกหักง่าย ชำรุดง่าย : ลักษณะสินค้า พัสดุสินค้าราคาแพง หรือแตกง่ายชำรุดง่าย บรรจุภัณฑ์ภายนอก : กล่องบรรจุภัณฑ์ มีความหนา 2 ชั้น มีประสิทธิภาพในการประคองสินค้าภายใน และไม่ควร เพิ่มถุงพลาสติก ถ้าเพิ่มควรใช้เป็นบับเบิ้ลแทนสินค้า 2 ชิ้น ต้องไม่มีการสัมผัสกัน ระยะห่างไม่ควรน้อยกว่า 1 ซม. (สามารถใช้กระดาษแข็ง โฟม บับเบิ้ล กันกระแทกได้)พัสดุประเภทของเหลว ต้องห่อบับเบิ้ลอย่างน้อย 3 ชั้นการ บรรจุสินค้าแตกง่าย สินค้าต้องมีการห่อบับเบิ้ลอย่างน้อย 3 ชั้น วางสินค้าไว้ตรงกลางกล่อง และมีวัสดุกันกระแทก วางไว้ 6 ด้าน พัสดุติดป้าย “ระวังแตก” อย่างน้อย 4 ด้าน 4.หลักการในการบรรจุสินค้าลักษณะพิเศษ : ลักษณะสินค้าที่มีรูปทรงยาว พัสดุแบน หรือพัสดุที่ไม่ตรงตาม มาตรฐาน เลือกบรรจุภัณฑ์ทั้งภายนอกและภายในให้เหมาะกับรูปร่างลักษณะของสินค้าบรรจุภัณฑ์ภายนอกมี ความแข็งแรงมากเพียงพอสำหรับสินค้าที่ลักษณะพิเศษ กรณีที่สินค้ามีรูปทรงยาว บรรจุภัณฑ์ต้องยากต่อการหักงอ เช่น หลอดกระดาษ กรณีที่สินค้าที่มีลักษณะแบน ควรเลือกบรรจุภัณฑ์ภายนอกที่ไม่บุบง่าย เช่น ลังไม้ พัสดุที่มีส่วนที่ชำรุดได้ง่าย ต้องแยกเพื่อป้องกันเฉพาะส่วนโดยต้องใช้วัสดุกันกระแทกประเภทโฟมอ่อนหรือบับเบิ้ล
22 3.2 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาบรรจุภัณฑ์ที่เสียหายรวมถึงตัวสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานมี ทั้งหมด 6,000 กว่าชิ้น ตลอดระยะเวลา 4 เดือน โดยเริ่มตั้งแต่เดือนกรกฏาคม ปี 2566 จนถึง เดือนตุลาคม ปี 2566 พบว่าสินค้าที่เสียหายเกิดมาจากทางต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์แพ็คกล่องมาไม่ได้มาตรฐานและพนักงาน ขับรถจัดวางไม่ดีจึงทำให้เกิดการกดทับพัสดุและสภาพอากาศในช่วงน่าฝนที่ผ่านมา ภาพที่ 3.1 พัสดุเสียหายที่มา https://jms.jtexpress.co.th/indexSub 3.3 เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล Why-Why Analysis มาวิเคราะห์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงที่ทำให้เกิดปัญหาเสียหายตั้งแต่ขั้นตอนการรับสินค้า โดย การตั้งคำถาม ทำไม? ทำไม? ทำไม? เพื่อพบปัญหาที่แท้จริง จุดประสงค์ Why-Why Analysis เพื่อให้พนักงานเข้าใจในกระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบและชำนาญสามารถ แก้ปัญหาได้ วิเคราะห์สาเหตุของปัญหาว่ามาจากที่ไหนเกิดจากอะไร เกิดแนวคิดที่จะป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีกได้
23 ตารางที่ 3.2 การวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาด้วย (Why-Why Analysis) กล่องบรรจุภัณฑ์และสินค้า เสียหายไม่ได้มาตรฐาน ต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์ไม่ เข้าใจในการแพ็คสินค้า สินค้าทเี่สียหายงา่ยไม่ หอ่บับเบลิ้มา ใช้กล่องบรรจุภัณฑ์ผิด ประเภท ไม่ติดสติกเกอร์เตือนบนกล่อง พนักงานขับรถจัดวางไม่เป็ น ระเบียบ พนักงานโยนพัสดุ สภาพอากาศ ฝนตกท าให้ สินค้าเปี ยกและเสียหาย มีสินค้าต้องห้ามฝากส่ง นา ้หนักเกิน
24 WI : Work Instructions คือ คู่มือในการทำงาน หรือคู่มือสำหรับการปฏิบัติงาน เป็นเอกสารที่เป็นลายลักษณ์ อักษร หรือภาพกราฟิก ที่ให้คำแนะนำอย่างละเอียดทีละขั้นตอนสำหรับการปฏิบัติงาน หรือกระบวนการทำงาน ต่าง ๆ โดยทั่วไปแล้วจะนิยมใช้ในอุตสาหกรรมการผลิต เพื่อให้แน่ใจว่าการทำงานนั้นดำเนินการไปอย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ ความสำคัญของ Work Instruction (WI) • เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน Work Instruction (WI) จะให้คำแนะนำและวิธีการปฏิบัติงานหรือ กระบวนการทำงานต่างๆ อย่างละเอียด ชัดเจน ซึ่งจะช่วยลดข้อผิดพลาดและเพิ่มประสิทธิภาพของงานที่ ออกมาได้เป็นอย่างดี • ฝึกอบรมพนักงาน: Work Instruction (WI) สามารถใช้เป็นเครื่องมือการฝึกอบรมที่ดีสำหรับพนักงานใหม่ ได้ ช่วยให้เรียนรู้ทักษะและขั้นตอนที่จำเป็นสำหรับการทำงานได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ • เพิ่มความปลอดภัยในการทำงาน: Work Instruction (WI) จะมีคำเตือนเกี่ยวกับการทำงานและข้อห้าม ต่าง ๆ ในระหว่างการทำงานซึ่งจะช่วยให้พนักงานรู้ถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นและทำงานอย่างระมัดระวัง ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดอุบัติเหตุและการบาดเจ็บในที่ทำงาน • เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านบุคลากร : ความเสี่ยงจะเกิดขึ้นเมื่อขั้นตอนหรือกระบวนการทำงานมีเพียง บุคคลใด บุคคลหนึ่งหรือกลุ่มคนใด กลุ่มคนนึงที่รู้เท่านั้นถ้าหากบุคคลนั้นไม่อยู่การทำงานอาจต้องหยุดลง เพราะพนักงานบางคนไม่มีใครรู้ขั้นตอนการทำงาน แต่หากมี WI จะทำให้สามารถใช้ทำงานแทนกันได้และ สามารถส่งต่องานได้แบบรุ่นสู่รุ่น Work Instruction (WI) ประกอบด้วยอะไรบ้าง 1. หัวข้อ: หัวข้อที่ชัดเจนและกระชับช่วยอธิบายถึงงานหรือกระบวนการที่พนักงานจะต้องทำ หรือใช้ระบุว่า เอกสารนั้น ๆ เป็นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับอะไร 2. วัตถุประสงค์: คำอธิบายของวัตถุประสงค์และกลุ่มเป้าหมายของ Work Instruction (WI) 3. บุคคลที่มีความรับผิดชอบ: คำอธิบายว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบในการปฏิบัติงานหรือกระบวนการที่อธิบายไว้ ใน Work Instruction(WI) 4. วัสดุและอุปกรณ์: รายการวัสดุและอุปกรณ์ที่จำเป็นในการปฏิบัติงานหรือกระบวนการในการทำงาน แนะนำให้เพิ่มภาพหรือสื่อที่ใช้อธิบายไว้ในส่วนนี้ เพราะจะทำให้พนักงานจำได้ง่ายมากกว่า
25 5. ขั้นตอน: คำแนะนำทีละขั้นตอนสำหรับการปฏิบัติงานหรือกระบวนการในการทำงาน สิ่งสำคัญคือต้อง กระชับ เข้าใจง่าย อ่านแล้วสามารถปฏิบัติตามได้ทันที 6. ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย: รายละเอียดของอันตรายที่อาจเกิดขึ้นและข้อควรระวังต่าง ๆ ในส่วนนี้ อาจจะเน้นสีแดงหรือเน้นสัญลักษณ์เพื่อให้พนักงานมองเห็นได้ชัดและจำง่าย เทคนิค Visual Control Visual แปลว่า สิ่งที่มองเห็นด้วยภาพ Control แปลว่า การควบคุม ดังนั้น Visual Control จึงหมายถึง • เทคนิคที่ใช้ในการสื่อสารผ่านการมองเห็น โดย แสดงให้เห็นผลการปฏิบัติงาน เห็นความผิดปกติ หรือ สื่อสารความหมายบางอย่างให้เห็นได้อย่างสะดวก ชัดเจนและเข้าใจได้ง่ายขึ้น Visual Controlจึงอาจอยู่ ในรูปสัญลักษณ์แผ่นป้ายสัญญาณไฟแถบสีรูปภาพกราฟฯลฯ Visual Control เป็นเทคนิคการสื่อสารผ่านการมองเห็นที่อยู่รอบ ๆ ตัวเรา และเห็นกันอยู่ในชีวิตประจำวันทุก ๆ วันอยู่แล้ว เนื่องจากเป็นเทคนิคง่าย ๆ แต่มีประสิทธิภาพสูงในการสื่อสาร เราจึงสามารถมองหา Visual Control ได้ในเกือบทุกสถานที่ เช่น ตามท้องถนน ในโรงเรียน โรงพยาบาล สถานีตำรวจ ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้า ตลาด สวนสนุก พิพิธภัณฑ์ สถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ ในบริษัทหรือโรงงานต่าง ๆ สถานที่ราชการต่าง ๆ ฯลฯ เพียงแต่เราอาจไม่ได้สังเกต หรือไม่ได้ให้ความสำคัญเท่าที่ควรในการนำมาขยายผลและประยุกต์ใช้เพิ่มเติม เพื่อให้ เกิดประโยชน์ในการทำงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานที่มีโอกาสผิดพลาดและส่งผล ให้เกิดอุบัติเหตุ หรือความ เสียหายมาก เทคนิค Visual Control จึงเป็นเทคนิคพื้นฐานในการเพิ่ม Productivity ที่สามารถช่วยช่วยให้การ ทำงานมีประสิทธิภาพ มีคุณภาพ และมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ที่มา: www.hrodthai.com 3.4 การวิเคราะห์ข้อมูล ในการทำบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐานต้องมีการแนะนำวิธีต่างๆที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความเสียหายน้อยที่สุด 3.4.1 ศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นในการหีบห่อบรรจุภัณฑ์ทั้งได้มาตราฐานและไม่ได้มาตราฐานเพื่อนำมา ปรับปรุงให้เสียหายน้อยที่สุด 3.4.2 หาสาเหตุของปัญหา ว่าเกิดมาจากสาเหตุใดในระหว่างก่อนปรับปรุง 3.4.3 นำปัญหาที่ได้มาทำการวิเคราะห์หาสาเหตุโดยใช้ Why Why Analysis
26 3.4.4 ปรับปรุงและแก้ไขโดยใช้WI : Work Instructions คือ คู่มือในการทำงาน หรือคู่มือสำหรับ การปฏิบัติงาน เป็นเอกสารที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือภาพกราฟิก ที่ให้คำแนะนำอย่าง ละเอียดทีละขั้นตอนสำหรับการปฏิบัติงาน เพื่อความถูกต้อง
27 บทที่ 4 ผลการวิจัย จากการศึกษากระบวนการขั้นตอนวิธีการทำงาน การเก็บข้อมูล เพื่อศึกษาการทำงานของกล่องบรรจุภัณฑ์ และการทำงานพนักงาน ภายในบริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด บทนี้เป็นการดำเนินการปรับปรุงกระบวนการ ทำงานเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดจากกระบวนการเคลื่อนย้ายสินค้าที่มีการเสียหาย โดยปัญหาที่กล่าวข้างต้นนั้น สามารถแสดงผลการศึกษา ได้ดังนี้ ตารางที่ 4.1 รายละเอียดพัสดุเสียหายเดือนกรกฎาคม 2566 วัน/เดือน/ปี สาขา จำนวนพัสดุเสียหาย 03/07/66 04Khlong Luang124 42 04/07/66 04Khlong Luang124 59 05/07/66 04Khlong Luang124 31 10/07/66 04Khlong Luang124 70 18/07/66 04Khlong Luang124 26 27/07/66 04Khlong Luang124 65 30/07/66 04Khlong Luang124 57 รวม 350 ชิ้น ที่มา: บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ตารางที่ 4.2 รายละเอียดพัสดุเสียหายเดือนสิงหาคม 2566 วัน/เดือน/ปี สาขา จำนวนพัสดุเสียหาย 01/08/66 04Khlong Luang124 64 07/08/66 04Khlong Luang124 52 08/08/66 04Khlong Luang124 91 17/08/66 04Khlong Luang124 42 22/08/66 04Khlong Luang124 18 23/08/66 04Khlong Luang124 25 29/08/66 04Khlong Luang124 30 รวม 322 ชิ้น
28 ที่มา: บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ตารางที่ 4.3 รายละเอียดพัสดุเสียหายเดือนกันยายน 2566 วัน/เดือน/ปี สาขา จำนวนพัสดุเสียหาย 09/09/66 04Khlong Luang124 68 15/09/66 04Khlong Luang124 28 16/09/66 04Khlong Luang124 10 18/09/66 04Khlong Luang124 31 21/09/66 04Khlong Luang124 42 22/09/66 04Khlong Luang124 50 30/09/66 04Khlong Luang124 17 รวม 246 ชิ้น ที่มา: บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ตารางที่ 4.4 รายละเอียดพัสดุเสียหายเดือนตุลาคม 2566 วัน/เดือน/ปี สาขา จำนวนพัสดุเสียหาย 06/10/66 04Khlong Luang124 12 10/10/66 04Khlong Luang124 45 26/10/66 04Khlong Luang124 32 รวม 89 ชิ้น ที่มา: บริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด
29 ภาพที่ 4.5 ก่อนปรับปรุงพัสดุเสียหาย ภาพที่ 4.6 หลังปรับปรุงพัสดุเสียหาย
30 4.1 การวิเคราะห์เทคนิค Why Why Analysis เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาในการดำเนินงาน โดยการใช้กระบวนการถามตัวเองว่า "ทำไม" (Why) เพื่อหาสาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้น โดยที่แต่ละคำถามจะช่วยค้นหาปัญหาที่เป็นหลักหรือ สาเหตุของปัญหาดังกล่าวได้มากขึ้นเลื่อยๆ จนเราพบปัญหาที่แท้จริง จุดประสงค์ Why-Why Analysis เพื่อให้พนักงานเข้าใจในกระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบและชำนาญ สามารถแก้ปัญหาได้ วิเคราะห์การวิเคราะห์ Why Why Analysis สาเหตุของปัญหาว่ามาจากที่ไหนเกิดจากอะไร เกิดแนวคิดที่จะป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีกได้
31 ตารางที่4.7 การวิเคราะห์หาสาเหตุพัสดุเสียหายโดยเทคนิค Why-Why Analysis กล่องบรรจุภัณฑ์และสินค้า เสียหายไม่ได้มาตรฐาน ท าไมสินค้าถึงเสียหายได้ง่าย ส่วนมากสินค้าทเี่สียหายคือ อะไร ท าไมตอนน าจ่ายเกิดการ เสียหาย ต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์ถึง ส่งสงิ่ของต้องหา้มฝากส่งมา และนา ้หนักเกินมาตราฐาน ต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์ไม่ เข้าใจในการแพ็คสินค้า เป็นสินค้าทแี่ตกหกัได้งา่ย สินค้าเป็ นของสด เน่าเสียง่าย สภาพอากาศ ฝนตก พนักงานขับรถจัดเรียงไม่ดี ไม่รู้ในเรื่องของกฎ SOP
32 จากปัญหาสาเหตุที่กล่าวมาพบว่า สินค้าที่เสียหายเกิดจากต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์แพ็คของมาไม่ได้ มาตรฐาน ซึ่งสินค้าบางชนิดเป็นแก้ว จาน ทำให้เสียหายได้ง่ายแต่ไม่มีการห่อบับเบิ้ลมาและไม่ได้ทำตามกฎSOP ซึ่งสินค้าที่มีนำหนักเกินก็ทำให้เสียหายได้ง่ายเช่นกันไม่มีการติดสติกเกอร์บนกล่องตามมาตรฐาน พนักงานนำจ่าย จัดเรียงในรถไม่ดีซ้อนกันเกินหหลายชั้น อัดแน่น จึงเสียหายระหว่างขนส่ง และสภาพอากาศในช่วงที่ผ่านมามีฝน ตกพายุเข้าจึงได้รับความเสียหาย ตารางที่4.8 การวิเคราะห์หาสาเหตุและวิธีการแก้ปัญหาพัสดุเสียหายโดยเทคนิค Why-Why Analysis ลักษณะของปัญหา Why 1 Why 2 Why 3 แนวทางการแก้ไข ต้น ท า ง ห ร ื อ ร ้ า น ค้ า ออนไลน์ห่อบรรจุไม่ได้ มาตราฐาน บรรจุภัณฑ์เป็นแก้ว ไม่มีสติกเกอร์ติด หรือป้ายเตือน ต้นทางหรือร้านค้า ออนไลน์มองข้าม กฎ SOP 1)ติดป้ายสติกเกอร์หรือ สัญลักษณ์เพื่อให้รู้ว่าใน กล่องเป็นสินค้าที่เสียหาย ง่าย 2) ตรวจสอบสินค้าก่อนทำ การนำจ่าย พนักงานจัดเรียงพัสดุไม่ได้ มาตรฐาน วางทับกันหลาย ชั้น อัดแน่น พนักงานโยนพัสดุ วางพัสดุไม่เป็นที่ พ น ั ก ง า น ข า ด ความรู้เรื่องของกฎ SOP 1) ตรวจสอบพัสดุทุกครั้ง หลังทำการจัดส่ง 2 ) อบรมพนักงานเรื่อง กฎ SOP ของบริษัท 3 ) จัดทำ SOP ใหม่ให้เข้าใจ ง่ายขึ้น พนักงานรีแพ็คผิดวิธีทำให้ ไม่ได้มาตรฐาน พนักงานรีแพคไม่ทำ ตามขั้นตอน ไม่ใช้ที่ ป้องกันพัสดุเสียหาย พ น ั ก ง า น ร ี แ พ ค สื่อสารกันไม่ดี 1) วางกระบวนการทำงาน ในเรื่องของการรีแพคใหม่ 2) ต้องตรวจเช็คพัสดุ หลังจากที่รีแพคเสร็จแล้ว ด้วยกระบวนการนี้ เราจะสามารถหาสาเหตุของปัญหาและแก้ไขได้อย่างแม่นยำ นอกจากนี้ Why Why Analysis หรือ 5 Why ยังช่วยให้เราเข้าใจถึงความสำคัญของการวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา และป้องกันไม่ให้การ
33 เกิดปัญหานั้นเกิดจากสาเหตุหลายประการ และการแก้ไขปัญหาโดยเฉพาะการแก้ไขผลกระทบที่เกิดจากสาเหตุ หลัก สามารถช่วยลดปัญหาเกิดขึ้นอีกเช่นกัน และเมื่อเราเข้าใจสาเหตุหลักของปัญหา จะช่วยให้เราทำการแก้ไข ปัญหาได้อย่างเหมาะสมและตรงประเด็น 4.2 WI : Work Instructions คือ คู่มือในการทำงาน หรือคู่มือสำหรับการปฏิบัติงาน เป็นเอกสารที่เป็นลาย ลักษณ์อักษร หรือภาพกราฟิก ที่ให้คำแนะนำอย่างละเอียดทีละขั้นตอนสำหรับการปฏิบัติงาน หรือกระบวนการ ทำงานต่าง ๆ โดยทั่วไปแล้วจะนิยมใช้ในอุตสาหกรรมการผลิต เพื่อให้แน่ใจว่าการทำงานนั้นดำเนินการไปอย่าง ถูกต้อง ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ วัตถุประสงค์หลักของการมี WI คือเพื่อถ่ายทอดขั้นตอนการทำงานที่ถูกต้องตรงตามมาตรฐานการทำงานที่ระบุ เอาไว้ WI ที่ดีจึงควรเป็น WI ที่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์นั้นได้ ก็คือสามารถถ่ายทอดขั้นตอนการทำงานที่ถูกต้อง ให้พนักงานดูแล้วทำตามได้ คำนึงถึงก่อนสร้าง WI จึงมีดังนี้ - ชัดเจนและตรงประเด็น WI ที่ดีต้องชัดเจน โดยคำว่าชัดเจน คือ ไม่ว่าใครอ่านก็เข้าใจเป็นความหมายเดียวกัน รวมถึงระวังการใช้ คำศัพท์เฉพาะ หากต้องมีการใช้ศัพท์เฉพาะต้องมีการระบุคำอธิบายที่ละเอียดขึ้นเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจ ทั้งหมด นอกจากนั้นความยาวของเนื้อหา WI ในแต่ละงานต้องไม่ยาวเกิน แค่เห็นก็ไม่อยากทำงานแล้ว แทนที่จะเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานอาจทำให้ผลลัพธ์ของงานแย่ลงได้ - เข้าใจง่าย หาก WI นั้นชัดเจนและตรงประเด็นแล้วต้องมาดูว่าเป็น WI ที่เข้าใจง่ายหรือไม่ ใช้เวลาในการทำความ เข้าใจมากหรือเปล่า องค์กรส่วนมากใช้WI ที่ประกอบด้วยตัวหนังสือเป็นหลัก ทำให้เข้าใจยากหรือใช้ เวลานานกว่าจะเข้าใจ ที่เห็นกันบ่อยคือเป็นตัวหนังสือยาวเป็นหน้า ๆ หากมีWI ที่อ่านเข้าใจง่าย จะใช้ เวลาสั้นลงเพื่อทำความเข้าใจ สื่อสารขั้นตอนการทำงานไปยังผู้อ่านได้ครบถ้วน ก็จะทำให้เข้าใจ วัตถุประสงค์ของหัวใจสำคัญที่ว่า “เพื่อถ่ายทอดขั้นตอนการทำงาน ให้พนักงานทำตามได้” ไม่ใช่เพียงเพื่อ มีให้เอกสารครบเท่านั้น - เข้าถึงง่าย หากพนักงานสามารถเข้าถึง WI ได้ยาก เช่น ต้องไปค้นหาจากคอมพิวเตอร์ต้องปรินท์ต้องตรวจสอบเวอร์ ชั่นว่าใหม่ล่าสุดหรือเปล่า หรือต้องขอจากหัวหน้างานในทุกครั้งที่ต้องใช้งานแล้วก็จะยิ่งทำให้การทำงาน
34 ไม่มีประสิทธิภาพ แถมยังเป็นการทำให้พนักงานรู้สึกไม่อยากใช้งาน เพราะกว่าจะเข้าถึงได้มีหลายขั้นตอน เหลือเกิน แต่หากพนักงานสามารถหยิบ WI ที่ต้องการมาใช้ได้ทุกที่ ทุกเวลาที่ต้องการ ก็จะยิ่งกระตุ้นการ ใช้งานให้พนักงานอยากใช้เป็นการสร้างสภาพแวดล้อมที่พนักงานจะสามารถทำงานได้อย่างถูกต้องและมี มาตรฐาน ภาพ 4.2.1 ขั้นตอนการปฎิบัติงาน ที่มา : กิตติศักดิ์ ทาประโคน
35 ข้อดีของการใช้Work Instructions - ผู้ใช้งานส่วนใหญ่เข้าใจได้ง่าย ใช้ง่าย ทำงานผิดพลาดได้น้อยลง - ผู้สร้างคู่มือการทำงานสามารถออกแบบรูปของเอกสารต่าง ๆ ได้อย่างอิสระ เพื่อ “ความปลอดภัย” ทั้งต่อชีวิตของพนักงานและทรัพย์สินของบริษัทด้วย เพราะ WI ถูกคิดขึ้นมาอย่าง รอบคอบจากผู้เกี่ยวข้องหลายส่วน ผ่านการแก้ไข ปรับปรุง ส่วนที่อันตรายออกไปจนกลายมาเป็น WI ฉบับล่าสุดแล้ว ดังนั้นการทำงานตามขั้นตอนที่ระบุใน WI ที่ผ่านการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจึงเป็นวิธีการที่ ปลอดภัยที่สุด - เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านบุคคลากร ความเสี่ยงจะเกิดขึ้นทันทีเมื่อวิธีการทำงานของกระบวนการต่าง ๆ ในองค์กรนั้นมีเพียงบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือกลุ่มคนใดกลุ่มคนหนึ่งเท่านั้นที่รู้ เพราะหากคนหรือกลุ่มคน เหล่านั้นไม่อยู่ งานที่จำเป็นต้องทำอาจจะต้องหยุดลง เพราะไม่มีใครรู้ขั้นตอนในการทำงาน แต่หากมี WI จะทำให้คนที่เหลืออยู่สามารถทำงานแทนได้ และส่งต่อการทำงานจากรุ่นสู่รุ่นได้ด้วย - ลดเวลาในการทำงาน : Work Instruction (WI) จะมีการให้คำแนะนำในการทำงานต่าง ๆ อย่างละเอียด WI สำคัญอย่างมากสำหรับพนักงานใหม่ เพราะพนักงานใหม่อาจจะไม่เข้าใจขั้นตอนในการทำงานมากนัก และจะทำงานช้าหากต้องเสียเวลาไปกับการศึกษาเรียนรู้การทำงานด้วยตัวเอง WI จะเข้ามาช่วยให้การ ทำงานเหล่านั้นใช้เวลาน้อยลง ลดเวลาการทำงานให้น้อยลงแต่ผลงานไม่ได้น้อยลงตามไปด้วย 4.3 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) การประยุกต์ใช้ 1.การกำหนดทิศทางขององค์กร เช่น ป้ายหรือบอร์ดวิสัยทัศน์ พันธกิจขององค์กร 2.แผนการดำเนินงาน เช่น บอร์ดที่แสดงแผนการดำเนินงานที่ระบุเป้าหมายและผลการดำเนินงาน 3.การรายงานสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น บอร์ดแสดงกราฟของผลผลิตในแต่ละสัปดาห์ 4.ระบบคุณภาพ เช่น ภาพตัวอย่างชิ้นงานที่ได้มาตรฐานกับของเสีย 5.5ส และการควบคุมวัสดุ เช่น แผนผังผู้รับผิดชอบพื้นที่
36 ภาพ 4.3.1 แนวคิดเกี่ยวกับการมองเห็น สถิติความปอดภัย ใช้เทคนิค 5 ส 1.แบ่งปันข้อมูลกับผู้คน 2.มีมาตรฐานในการทำงานให้กับผู้ทำงาน 3.สร้างมาตรฐานในที่ทำงาน 4.ให้คำเตือนเกี่ยวกับข้อบกพร่องในการทำงาน 5.ป้องกันข้อบกพร่องจากการที่ของเสียหลุดไปยังกระบวนการถัดไป 6.ป้องกันข้อบกพร่องที่เกิดขึ้น ณ จุดที่ทำงาน การแบ่งประเภทของ Visual Control สามารถแบ่งได้หลายลักษณะ เช่น แบ่งตามประโยชน์ในการประยุกต์ใช้ เป็นกลุ่ม ▪ Visual Control เพื่อความปลอดภัย เช่น สัญลักษณ์ความปลอดภัยแบบต่าง ๆ ▪ Visual Control เพื่อปรับปรุงคุณภาพ เช่น ตัวอย่างลักษณะงานดี งานเสีย ▪ Visual Control เพื่อการบริหารสินค้าคงคลัง เช่น ป้ายบอกประเภทสินค้าต่าง ๆ ▪ Visual Control เพื่อการบำรุงรักษาเครื่องจักร เช่น ขีดบอกระดับสูงสุด ต่ำสุดของน้ำมันเครื่อง ▪ Visual Control เพื่อการส่งเสริมการขาย เช่น ป้ายโฆษณาสินค้า ▪ Visual Control เพื่อติดตามผลการปฏิบัติงาน เช่น กราฟแสดงผลการปฏิบัติงานของ แต่ละแผนกฯลฯ เทคนิคการใช้ Visual management ที่นิยมใช้ทั่วๆไป ▪ บอร์ดสื่อสารต่าง ๆ ▪ สัญญาณไฟ ▪ Kanban แสดงระบบการผลิตแบบดึง
37 ▪ Takt,Production,Service Delivery boards ▪ Skills matrices ภาพที่ 4.3.2 Visual Control เพื่อความปลอดภัยสัญลักษณ์ความปลอดภัยแบบต่าง ๆ แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) ผู้วิจัยได้นำเอาแนวคิด Visual Control มาปรับปรุงใช้ในการดำเนินงานได้รายละเอียดดังนี้ สัญลักษณ์ คำอธิบาย ป้าย จุดคัดแยก GW คือ คัดแยกพัสดุไปที่เกตเวย์ ป้าย รีแพค นำจ่าย คือ หลังจากที่รีแพคพัสดุที่ เสียหายเสร็จแล้ว ให้นำมาวางไว้ตามจุดที่มีป้ายเพื่อจะ ส่งให้ลูกค้าต่อหรือตีกลับ ป้าย ตีกลับ คือ พัสดุที่ถูกยกเลิกแล้วรอตีกลับไปยังต้น ทาง ป้าย เสียหาย คือ พัสดุหรือบรรจุภัณฑ์ที่เสียหายให้ นำมาวางเพื่อรีแพคใหม่ ภาพที่ 4.3.3 ป้ายสัญลักษณ์ในการดำเนินงาน จุดคัดแยก GW รีแพค นำ จ่ำย ตีกลับ เสียหาย
38 บทที่5 สรุปผลการวิจัย การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อหาแนวทางในการแก้ไขพัสดุเสียหายโดยได้ศึกษาการวิเคราะห์หา สาเหตุของปัญหา ด้วยเทคนิค (Why Why Analysis) และ Work Instructions (WI) และแนวคิดเกี่ยวกับการ ควบคุมด้วยการมองเห็นโดยนำมาสรุปผลการศึกษาดังนี้ 5.1 สรุปผลการศึกษา จากการวิจัยเรื่องการหีบห่อบรรจุภัณฑ์ไม่ได้มาตราฐานโดยเสนอแนวทางการใช้วิธีการวิเคราะห์ สาเหตุของปัญหา โดยนำข้อมูลตั้งแต่วันที่ 3 กรกฎาคม-27 ตุลาคม 2565 มาทำการหาแนวทางในการแก้ไขเรื่อง บรรจุภัณฑ์ไม่ได้มาตรฐานเสียหาย โดยมีวิธีการจัดการด้วยการวิเคราะห์ต้นตอของปัญหาดังนี้ 5.1.1 การวิเคราะห์เทคนิค (Why-Why Analysis) เป็นการสอบถามปัญหากับผู้ปฏิบัติงานจริงเพื่อศึกษาปัญหาที่ เกิดขึ้นและหาแนวทางในการแก้ไขพัสดุเสียหาย ปัญหาที่สอบถามจากผู้ปฏิบัติงานจริงมีดังนี้ 5.1.1.1 พนักงาน(คลังสินค้า)โยนพัสดุ วางสินค้าทับกันหลายชิ้น แก้ไขโดยควรมีการจัดทำป้าย หรือสัญลักษณ์ที่บ่งชี้ว่าพัสดุที่เสียหายง่าย ห้ามโยน ห้ามวางซ้อน และอบรมพนักงานให้มีความรู้ความ เข้าใจในกฎ SOP หรือพัสดุแต่ละชิ้น 5.1.1.2 พนักงาน(คลังสินค้า)รีแพ็คผิดวิธีไม่ทำตามขั้นตอน แก้ไขโดยการ วางกระบวนการทำงาน ในเรื่องของการรีแพ็คใหม่ ต้องตรวจเช็คพัสดุหลังจากที่รีแพ็คเสร็จแล้ว 5.1.1.3 ต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์ ห่อบรรจุภัณฑ์มาไม่ดี สินค้าแตกหัก สินค้าที่เป็นแก้วไม่ทำ การห่อบับเบิ้ลมา แก้ไขโดย ติดป้ายสติกเกอร์หรือสัญลักษณ์เพื่อให้รู้ว่าในกล่องเป็นสินค้าที่เสียหายง่าย ตรวจสอบสินค้าก่อนทำการนำจ่าย และตักเตือนในเรื่องของการแพ็คสินค้า 5.1.2 WI : Work Instructions คู่มือในการทำงาน หรือคู่มือสำหรับการปฏิบัติงาน 5.1.1.1 พนักงานทำงานไม่เป็นระเบียบ หยิบพัสดุไปวางผิดตำแหน่ง แก้ไขปัญหาโดยใช้Work Instructions ซึ่งทำให้ผู้ใช้งานส่วนใหญ่เข้าใจได้ง่าย ใช้ง่าย ทำงานผิดพลาดได้น้อยลง 5.1.1.2 พนักงานบางกลุ่มยังไม่เข้าใจลักษณะของงานภายในบริษัท จึงมีเครื่องมือ WI เข้ามาช่วย เพื่อให้เรียนรู้งานได้ง่ายขึ้น และทำงานผิดพลาดน้อยลง
39 5.1.3 แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) โดยใช้ป้ายบ่งบอกตำแหน่งในการวางพัสดุ หรือสิ่งของอื่นเพื่อให้ง่ายต่อการมองเห็น ป้องการการผิดพลาดของกระบวนการทำงานโดยมีการกำหนดสีและ ข้อความของป้ายเพื่อให้เกิดความเข้าใจมากขึ้น โดยป้ายสีเขียวคือป้ายงาน จุดคัดแยก GW คือ คัดแยกพัสดุไปเกต เวย์, ป้ายสีเหลือง คือ ป้ายงาน รีแพ็ค นำจ่าย คือ รีแพ็คบรรจุภัณฑ์ที่เสียหายแล้วให้นำมาวางไว้ที่จุดนี้เพื่อรอนำ จ่าย, ป้ายสีส้ม คือ ป้ายงานตีกลับ คือพัสดุถูกยกเลิกรอตีกลับไปยังต้นทาง, ป้ายสีแดง คือ ป้ายงานเสียหาย พัสดุที่ เสียหายรอรีแพ็คใหม่ 5.2 อภิปรายผลการวิจัย จากการวิเคราะห์งานวิจัยหาแนวทางในการแก้ไขพัสดุเสียหายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการจึงนำ เทคนิค (Why-Why Analysis) มาค้นหาต้นเหตุของปัญหาพบว่าสาเหตุเกิดจาก 1) พนักงาน(คลังสินค้า)โยนพัสดุ วางสินค้าทับกันหลายชิ้น แก้ไขโดยควรมีการจัดทำป้ายหรือสัญลักษณ์ที่บ่งชี้ว่าพัสดุที่เสียหายง่าย ห้ามโยน ห้าม วางซ้อน 2)พนักงาน(คลังสินค้า)รีแพ็คผิดวิธีไม่ทำตามขั้นตอน แก้ไขโดยการ วางกระบวนการทำงานในเรื่องของ การรีแพ็คใหม่ ต้องตรวจเช็คพัสดุหลังจากที่รีแพ็คเสร็จแล้ว 3) ต้นทางหรือร้านค้าออนไลน์ ห่อบรรจุภัณฑ์มาไม่ดี สินค้าแตกหัก สินค้าที่เป็นแก้วไม่ทำการห่อบับเบิ้ลมา แก้ไขโดย ติดป้ายสติกเกอร์หรือสัญลักษณ์เพื่อให้รู้ว่าใน กล่องเป็นสินค้าที่เสียหายง่าย WI : Work Instructions คู่มือในการทำงาน หรือคู่มือสำหรับการปฏิบัติงาน 1)พนักงานทำงานไม่เป็นระเบียบ หยิบพัสดุไปวางผิดตำแหน่ง แก้ไขปัญหาโดยใช้ Work Instructions ซึ่งทำให้ ผู้ใช้งานส่วนใหญ่เข้าใจได้ง่าย ใช้ง่าย ทำงานผิดพลาดได้น้อยลง 2 พนักงานบางกลุ่มยังไม่เข้าใจลักษณะของงานภายในบริษัท จึงมีเครื่องมือ WI เข้ามาช่วยเพื่อให้เรียนรู้งานได้ง่าย ขึ้น และทำงานผิดพลาดน้อยลง แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control)โดยใช้ป้ายบ่งบอกตำแหน่งในการวางพัสดุหรือ สิ่งของอื่นเพื่อให้ง่ายต่อการมองเห็น ป้องการการผิดพลาดของกระบวนการทำงานโดยมีการกำหนดสีและข้อความ ของป้ายเพื่อให้เกิดความเข้าใจมากขึ้น จากการศึกษาสภาพปัญหาที่พบในบริษัทอุดมทรัพย์ โลจิสติกส์จำกัดพบว่ามีแนวทางในการแก้ไขโดยนำเอา หลักการและทฤษฎีต่างๆ มาประยุกต์ใช้เพื่อแนวทางในการแก้ไขปัญหาในกระบวนการทำงานสามารถลด ข้อผิดพลาดในการทำงานได้และบรรจุภัณฑ์เสียหายน้อยลงอีกทั้งยังช่วยทำให้พนักงานสามารถทำงานได้ง่ายขึ้น และเข้าใจมากขึ้นพร้อมทั้งมีประสิทธิภาพมากขึ้นยิ่งขึ้น
40 5.3 ข้อเสนอแนะที่ได้จากการทำวิจัย การศึกษาวิจัยในครั้งนี้เป็นการศึกษาบริษัทอุดมทรัพย์โลจิสติกส์ จำกัด ปัญหาในแต่ละสาขา บริษัท อาจจะแตกต่างกันออกไป เนื่องจากมีวิธีการจัดการที่แตกต่างกัน การศึกษาวิจัยพิจารณา ดังนี้ 1) ด้านพื้นที่ ควรมีการจัดวางพื้นที่ให้เหมาะสมไม่เอาพัสดุชิ้นอื่นมาปะปนกับพัสดุที่เสียหาย 2) ด้านพนักงาน ควรมีการจัดอบรมพนักงานให้ผู้ปฎิบัติงานมีความเข้าใจเกี่ยวกับการปฎิบัติงานมากขึ้น และรับพนักงานที่ตรงตามตำแหน่งเข้ามาปฎิบัติงาน 3) ด้านเทคโนโลยี ควรมีโทรศัพท์ของบริษัทหลายเครื่องจะได้ไม่มีปัญหาในการทำงานและควรติดตั้ง โทรทัศน์วงจรปิดเพิ่มเป็นบางจุด
41 บรรณานุกรม ณธกร อุไรรัตน์ (2559) การศึกษาเพื่อพัฒนาการออกแบบบรรจุภัณฑ์ข้าวเจ๊กเชยเสาไห้ จ. สระบุรีมหาวิทยาลัย ธุรกิจบัณฑิตย์ อ.ขวัญชัย ช้างเกิด (2021) ความหมายของ คลังสินค้า ตามหลักของโลจิสติกส์สืบค้นจาก Bsru.net Lambert และ Stock, (2001) ความหมาย การบริหารสินค้าคงคลัง คำนาย อภิปรัชญากุล (2555). ความหมาย คลังสินค้า (Warehouse) สมพงษ์ เฟื่องอารมณ์,(2550) บรรจุภัณฑ์มีความสำคัญต่อธุรกิจ การบรรจุภัณฑ์ช่วยให้เกิดความประหยัด Hanna และ Wozniak (2001) อธิบาย กระบวนการรับรู้ของผู้บริโภค ธนายุทธ สิรินุตานนท์ (2562) เทคนิค Why-Why Analysis การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคทำไม-ทำไม(Why-Why Analysis) เครื่องมือ Work Instructions (WI) สืบค้นจาก https://teachme-biz.com พิสิษฐ์ อุษยพร (2563) แนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมด้วยการมองเห็น (Visual Control) Jame and Jerry (1998) ได้กล่าวไว้ในหนังสือเรื่อง The Warehouse Management Handbook ; The second edition กลยุทธ์การจัดเก็บสินค้า (Storage Strategy) ในคลังสินค้า เทพกมล ศรีระพรม (2559) ได้ศึกษาเรื่อง แนวทางการลดการสูญหายของวัตถุดิบในคลัง สินค้า กรณีศึกษา : บริษัท ABC อิเล็กทรอนิกส์ รัชดาพร บุญตา (2561) ได้ศึกษาเรื่อง ปัญหาและแนวทางการพัฒนาการบริหารงานพัสดุของโรงเรียนมัธยมศึกษา ในกลุ่มโรงเรียนสหวิทยาเขตสารคาม สังกัดสำนักกงานเขตพื้นที่การศึกษา เขต 6 ชุลีกร เทพบุรี, ธัญญ์ธิชา ศรีคา , นภัสสร แซ่ลิ้ม , ศุภชัย เหมือนโพธิ์ , วทัญญู รัศมิทัต (2562) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมของผู้ประกอบการรายย่อย ดนุดา ศักดิ์อุดมเกษ, และ วรินทร์ วงษ์มณี. (2559). การหาแนวทางลดความเสียหายระหว่างการขนส่งสินค้า กรณีศึกษา บริษัท เฮลธ์แคร์ จำกัด. สาขาการจัดการโลจิสติกส์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย, การ ประชุมสัมมนาเชิงวิชาการด้านการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน ครั้งที่ 16.
42 นพมาศ พรมมัจฉา, และ วรัญญา ศรีสมพงษ์. (2562). การศึกษาการจัดสรรพื้นที่ภายในคลังสินค้าให้เกิดประโยชน์ สูงสุด กรณีศึกษา บริษัท บิทไว้ส์ (ประเทศไทย) จำกัด. สาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์ วิทยาลัยเทคโนโลยี อรรถวิทย์พณิชยการ, หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง. ธนิต โสรัตน์. (2554, 12 พฤศจิกายน). ประสิทธิภาพของการออกแบบบรรจุภัณฑ์สำหรับโลจิสติกส์. ประจวบ เพิ่มสุวรรณ จะจัดการบรรจุภัณฑ์โลจิสติกส์อย่างไรให้มีประสิทธิภาพ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ คำนาย อภิปรัชญาสกุล. (2546). โลจิสติกส์และการจัดการซัพพลายเชน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์นัฐพรการพิมพ์. ประชิด ทิณบุตร, (2531). การออกแบบบรรจุภัณฑ์(Packaging Design), กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร https://www.jtexpress.co.th
43 ประวัติผู้ศึกษา ชื่อ นายภัครพงษ์ นุ่มโต วัน/เดือน/ปีเกิด 13/10/2544 ภูมิลำเนา 22/1 ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประวัติการศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น : โรงเรียนธรรมศาสตร์คลองหลวงวิทยาคม ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย : โรงเรียนธรรมศาสตร์คลองหลวงวิทยาคม ระดับอุดมศึกษา: ปริญญาตรี บริหารธุรกิจ หลักสูตรการจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี