คู่มือการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดนิ่วในไตโดยการเจาะรูส่องกล้องผ่านผิวหนังแท้ๆจ้า

ค่มู ือการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดน่ิวในไตโดยการเจาะรสู อ่ งกลอ้ งผา่ นผิวหนงั
(Percutaneous Nephrolithotomy: PCNL)

กลุ่มงานการพยาบาลผปู้ ว่ ยหอ้ งผา่ ตดั โรงพยาบาลมหาสารคาม
จัดทำโดย นางสาวประภาพร จันตรชี า

นิว่ ในไต Renal calculi

น่วิ ในไต เปน� โรคทเ่ี กิดจากแรธ่ าตุแข็งชนิดต่าง ๆ ทีร่ วมตวั กันเปน� ก้อน
กอ้ นนิว่ มชี นดิ และขนาดทแี่ ตกต่างกนั ไป โดยมักเกิดขึน้ บริเวณไต แต่พบได้
ตลอดระบบทางเดินปส� สาวะ และมโี อกาสเกดิ ไดส้ ูง หากปส� สาวะมคี วาม
เข้มขน้ จนแรธ่ าตตุ า่ ง ๆ ตกตะกอนจบั ตัวเป�นนวิ่ น่ิวในไตอาจสรา้ งความ
เจ็บปวดทรมานให้ผปู้ ว่ ยได้อย่างมากหากกอ้ นน่ิวมขี นาดใหญจ่ นไปป�ดกนั้
และสรา้ งแผลบาดท่ที อ่ ไต และอาจส่งผลใหป้ �สสาวะออกมาเป�นเลอื ด

สาเหตขุ องน่วิ ในไต นว่ิ ในไตอาจเกดิ ข้ึนได้จากปรมิ าณของเกลอื แร่
ธาตุ และสสารตา่ ง ๆ เชน่ แคลเซียม กรดออกซาลิก และกรดยูริกในป�สสาวะที่เปลี่ยนแปลง
ไป โดยมปี รมิ าณมากเกินกวา่ ของเหลวในป�สสาวะจะละลายหรือทำใหเ้ ข้มข้นน้อยลงได้ จน
เกิดการเกาะตวั เปน� ก้อนนว่ิ ในท่สี ุดการเกดิ น่ิวในไตยงั อาจมีปจ� จัยจากพฤติกรรมการ
รบั ประทานอาหารบางชนดิ เชน่ เกลอื นำ้ ตาล และ อาหารทม่ี ีโปรตนี สูง การดม่ื น้ำไม่มากพอ
ในแต่ละวนั หรือเปน� ผลมาจากโรคอื่นทเี่ ปน� อยู่ เช่น การตดิ เช้ือในระบบทางเดนิ ป�สสาวะ โรค
เมตาบอลิก รวมถึงการใชย้ ารักษาโรคบางชนิดอย่างโรคเกาท์ ไทรอยดท์ ำงานเกนิ ปกติ
เบาหวาน โรคอ้วน โรคความดนั โลหติ สูง และการรับประทานวติ ามนิ ดเี สรมิ มากเกินไป

อาการนว่ิ ในไต ได้แก่

• ปวดเอวข้างทมี่ ีกอ้ นนวิ่
• ปวดหลงั หรือช่องทอ้ งชว่ งล่างขา้ งใดขา้ งหนง่ึ
• ปวดเสยี ด ปวดบดิ เปน� พัก ๆ
• มีไขห้ นาว
• คลน่ื ไส้ อาเจยี น
• ปส� สาวะข่นุ แดง
• ปส� สาวะเป�นเม็ดทราย
• ป�สสาวะแล้วเจบ็
• ป�สสาวะบ่อย
• ป�สสาวะน้อย
• ปส� สาวะไมอ่ อก
• ปวดบดิ ในท้องรุนแรงถา้ กอ้ นนวิ่ ตกลงมาทที่ อ่ ไต

การวนิ ิจฉัยนิว่ ในไต จำเป�นต้องอาศัยข้อมลู ประวัตดิ า้ นสุขภาพและผลการตรวจรา่ งกายของ
ผู้ปว่ ย เช่น

• การตรวจเลอื ด ผลการตรวจเลอื ดจะสามารถบง่ บอกถึงสุขภาพไตของผู้ป่วย และช่วย
ใหแ้ พทยว์ ินจิ ฉัยโรคตา่ ง ๆ ได้ รวมทงั้ ตรวจวดั ระดบั ของสารทอ่ี าจทำใหเ้ กิดนิว่ โดย
ผู้ปว่ ยท่มี นี ่ิวในไตอาจตรวจพบว่ามีปริมาณแคลเซียมหรือกรดยรู ิกในเลือดทม่ี ากเกนิ ไป

• การตรวจปส� สาวะ เพอื่ ดวู ่าร่างกายมีการขับแร่ธาตทุ ่ีรวมตวั เป�นกอ้ นน่วิ มากเกินไป
หรอื มสี ารปอ้ งกนั การเกิดนวิ่ ทน่ี ้อยเกนิ ไปหรอื ไม่ ตลอดจนตรวจหาภาวะตดิ เช้อื

สามารถทำไดโ้ ดยเกบ็ ปส� สาวะของผ้ปู ่วยทงั้ หมดในชว่ ง 24 ชัว่ โมง เช่น ถา้ เริม่
นับตัง้ แต่ 8.00 นา�ิกา ในเวลานผ้ี ้ปู ่วยต้องปส� สาวะท้งิ ไปกอ่ น แล้วเก็บคร้ังตอ่ ๆ ไป
ทุกครัง้ จนถงึ 8.00 นา�ิกาของวนั ต่อไปจึงเกบ็ เป�นคร้ังสดุ ท้าย

• การตรวจโดยดจู ากภาพถา่ ยไต วิธนี จ้ี ะชว่ ยใหแ้ พทย์สามารถมองเหน็ กอ้ นนว่ิ ท่ีเกิดข้ึน
ตามทางเดินปส� สาวะ การถ่ายภาพไตมหี ลากหลายวธิ ใี ห้เลอื กใช้ เชน่ การฉายรังสีเอกซ์
เรย์ในช่องทอ้ ง ซึง่ อาจทำให้มองไมเ่ หน็ ก้อนน่ิวในไตขนาดเลก็ หรอื นวิ่ บางชนิด การ
ตรวจด้วยเครอื่ งอลั ตราซาวน์ไต นอกจาก 2 วิธีนี้ แพทย์อาจพจิ ารณาใช้
เคร่อื งเอกซเรย์คอมพวิ เตอร์ (CT scan) ซ่ึงอาจทำให้เหน็ น่วิ กอ้ นเลก็ ๆ ได้

• การตรวจไตและทางเดนิ ปส� สาวะโดยการฉดี สี (IVP) ทำไดด้ ้วยการฉดี สเี ข้าไปทเ่ี ส้น
เลือดใหญบ่ รเิ วณแขน แลว้ ถ่ายภาพเอกซเรย์เพอ่ื ใหเ้ หน็ สง่ิ กีดขวางในขณะทไ่ี ตกรองสี
ดังกล่าวออกจากเลอื ดแล้วขับถ่ายไปเปน� ป�สสาวะ โดยใหผ้ ู้ปว่ ยขบั ปส� สาวะผ่านเครื่อง
กรอง เพอ่ื ดกั จับนว่ิ ท่อี อกมา และนำไปวิเคราะห์หาสาเหตขุ องการเกดิ กอ้ นนวิ่ วธิ ีนีจ้ ะ
ชว่ ยให้แพทย์วางแผนปอ้ งกันการเกิดนิว่ ทอ่ี าจเพม่ิ มากขน้ึ ในอนาคต

การผ่าตดั รกั ษาน่ิวในไตโดยการส่องกล้องผ่านรูผิวหนงั
(Percutaneous Nephrolithotomy: PCNL)

การผ่าตดั รกั ษานว่ิ ในไตโดยการสอ่ งกลอ้ งผา่ นรผู ิวหนงั เปน� การผา่ ตัดทีแ่ ผลมีขนาด
1.5 – 2.0 ซ.ม. โดยการเจาะรทู ่ีหลงั เข้าไปในไต แลว้ ใช้กลอ้ งสอ่ งผา่ นเขา้ ไปจนพบก้อนน่วิ
จากน้ันทำใหน้ ว่ิ แตกด้วยเคร่ืองกระแทกนิ่ว คลน่ื ความถส่ี ูง หรือเลเซอร์ ให้นิว่ มขี นาดเล็กลง
แล้วนำนิ่วออกมา ใชเ้ วลา 1- 4 ชั่วโมง การผา่ ตดั วิธนี ้ีมขี อ้ ดกี ว่าการผา่ ตดั แบบเปด� คอื เจ็บ
แผลจะน้อยกว่าอย่โู รงพยาบาลส้นั กวา่ และฟน� ตัวกลับไปทำงานได้เร็วขึ้น กลับบ้านไดภ้ ายใน
3 - 5 วันหลงั ผ่าตดั และทำงานไดห้ ลงั ผา่ ตดั 2 เดอื น

ขอ้ ดีของการผา่ ตดั PCNL
1. แผลผ่าตดั PNCL มขี นาดเลก็ ประมาณ 1 เซนตเิ มตร ในขณะท่แี ผลผ่าตดั

nephrolithotomyมขี นาดแผล ถงึ 10 -15 เซนตเิ มตร
2. PCNL ใชว้ ธิ กี ารเจาะด้วยเข็มทีม่ ขี นาดเลก็ และมีความคม สามารถเจาะทะลผุ ่านช้ัน

กลา้ มเนือ้ เขา้ ไป ทำใหช้ นั้ กล้ามเนอ้ื ไม่ถูกตดั ออกจากกนั ทำใหม้ ีการเสียเลอื ดและการทำลาย

เน้อื เยื่อจากการลงแผลผา่ ตดั นอ้ ยกว่า ผู้ป่วยสามารถลกุ จากเตียงไดเ้ ร็ว ระยะเวลาในการพกั
รกั ษาในโรงพยาบาลหลงั ผา่ ตดั สั้น สามารถกลับไปทำงานมชี ีวติ ปกติไดเ้ รว็ การสญู เสยี ทาง

3. เปน� ทางเลอื กหนึ่งในการทำผ่าตดั เพอ่ื หลีกเล่ียงบางภาวะที่การผ่าตดั ทเ่ี ส่ยี งมากกว่า
ปกติ เช่น กรณที ีเ่ คยผา่ ตัดมาแล้ว หรอื โอกาสทจ่ี ะตอ้ งตดั ไตทง้ิ ด้วย

4. เปน� ทางเลือกหนงึ่ ในการทำผา่ ตดั เพอ่ื หลีกเลีย่ งบางภาวะท่กี ารผา่ ตัดทีเ่ ส่ียงมากกวา่
ปกติ เชน่ กรณีท่ีเคยผา่ ตดั มาแลว้ หรอื โอกาสที่จะตอ้ งตดั ไตทิ้งด้วย

5. สามารถทำผ่าตดั ไดโ้ ดยใชว้ ธิ ีการ general anesthesia, regional anesthesia
หรอื Intraven-ous assisted local anesthesia ไดเ้ หมาะสมสำหรับผ้ปู ว่ ยทเี่ สยี่ งต่อการใช้
ยาสลบทั่วรา่ งกายในการผา่ ตดั

6. ลดอตั ราตายและอตั ราความเจ็บปวด กรณที ี่น่ิวมขี นาดเล็ก การผา่ ตดั แบบ PCNL จะ
ได้ผลดกี ว่าการเปด� ผ่าตดั ใหญ่

7. สามารถมองเห็นกรวยไตชัดเจนเหมือนกับการผ่าตดั ใหญโ่ ดยเฉพาะเมื่ออาศยั กล้อง
แบบ flexible scope ช่วยในการผา่ ตัด

8. ถ้าทำการผา่ ตดั แบบ PCNL ไมส่ ำเร็จกย็ งั สามารถเปลย่ี นเปน� วธิ ีเปด� ผ่าตัด
nephrolithotomy ได้

ข้อหา้ มในการทำผ่าตดั PCNL
1. ความผิดปกติเกย่ี วกบั การแขง็ ตัวของเลือด (uncontrolled bleedingdisorder)
2. การตดิ เชอ้ื ของระบบทางเดนิ ป�สสาวะ (urinary tract infection)
3. ผู้ปว่ ยอ้วนมาก (morbid obesity)
4. ผูป้ ่วยต้ังครรภ์ (pregnancy)

5. ผปู้ ่วยท่มี ีความดนั โลหติ สูง (hypertension)
6. ผ้ปู ่วยท่มี ีพยาธิสภาพอ่นื ๆ ของไตรว่ มดว้ ย เช่น วณั โรคไต มะเร็ง หรอื เนื้องอก

การพยาบาลระยะก่อนผา่ ตัด(pre-operation)
1. ดำเนนิ การตรวจเย่ยี มผู้ปว่ ย ประเมินสภาพผู้ปว่ ยและวินจิ ฉัยป�ญหา เพอื่ วางแผนในการ
เตรยี มเครอื่ งมอื เครอ่ื งใช้และอุปกรณ์ได้ถกู ต้องเหมาะสมกับสภาวะของผู้ปว่ ยแต่ละราย
2. ตรวจสอบการเตรียมผปู้ ่วยกอ่ นผา่ ตัด การสอบถาม/สังเกตอาการผู้ปว่ ย ตรวจสอบผล
การตรวจทางห้องปฏบิ ตั ิการ การรักษาของแพทย์ การเซน็ อนญุ าตให้แพทย์ทำผา่ ตัดและ
บันทกึ อาการผู้ป่วยแต่ละราย
3. ตรวจสอบประวตั ิการเจบ็ ป่วยในอดตี การเจบ็ ป่วยในป�จจบุ นั และประวตั ิการแพย้ า
4. ประเมินสภาวะรา่ งกายทว่ั ไป เกี่ยวกบั สัญญาณชพี ภาวการณ์รู้สกึ ตวั และการรบั รู้
5. สรา้ งสมั พันธภาพกับผูป้ ่วย อธบิ ายให้ผปู้ ว่ ยแตล่ ะรายทราบถงึ ขัน้ ตอนวิธีการผ่าตดั โดย
ย่อและสภาพแวดลอ้ มในหอ้ งผ่าตดั เพ่ือลดความวิตกกงั วลของผปู้ ่วยเกยี่ วกบั การผา่ ตดั ผู้ป่วย
จะเกิดความมน่ั ใจ รสู้ ึกปลอดภยั และมที ศั นคตทิ ดี่ ีตอ่ การผ่าตดั
6. ควบคมุ การรับ-สง่ ผ้ปู ว่ ย จากหอผู้ป่วยมายังห้องผา่ ตดั ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งและปลอดภัย ดแู ล
ให้การพยาบาลอย่างใกล้ชดิ

อุปกรณ์ทตี่ อ้ งเตรียมในห้องผ่า

เตยี งผา่ ตัด ขาหยั่ง

หมอ้ นำ้ กลอ้ งวดิ ที ศั น์

หนา้ จอเครอื่ ง Fluoroscopy เคร่อื ง Fluoroscopy C-arm

เครือ่ งกรอนวิ่ อปุ กรณ์ในการจัดท่า

อุปกรณ์ทีใ่ ชใ้ นการทำ Cystoscopy ใสส่ าย Uretreral catheter

23 1. Sheath no.21
1 2. Bridge
3. Stopcock
4 4. สายไฟ

Len scope 30 องศา

Camera

Uretreral catheter

foley cath
Urine B

อปุ กรณ์ในการผา่ ตดั Percutaneous Nephrolithotomy: PCNL

15

14 9
13

12
11
10

1 23 4 6 7 8
5

1. Artery clampตรง.1 ตัว Set. PCNL
2. Babcock 1ตัว
9. เขม็ cutting. 1 อนั
3. Needle holder. 1ตวั 10.ดา้ มมดี สั้น. 1. ตัว
4. Towel clips 5 ตวั
11. Non-Tooth forceps ,
5. Spong holder ตรง. 1ตัว Tooth forceps สน้ั 1,1. ตวั
6. army Retractor. 1 คู่
12. Metzenbaum กลาง 1 ตวั
7.ถว้ ยยา. 3 ถ้วย 13.ตดั ไหมสนั้ . 1. ตวั
8.ชามรูปไต. 1 อนั
14. LongNon-Tooth forceps 1 ตัว
15. mental dilate. 8. อัน

1 2 34 5 6 7

9 10

8
11

1.Fascia dilators 7. ผา้ ยางกนั นำ้
2. needle 8. silk no.1

3. Safety guide wire 9. สาย Extansion
4. Amplatz 10. three-way

5. ถุงกลอ้ ง 11. Nephrotomy tube
6. ถุง คลมุ Flu

เครอ่ื งมอื ในการผ่าตัด PCNL

12
2
1 3 11

4

65

7 9 10
8

1. สายนำ้ +กระป๋องกรองนิว่ 7. guide wire

2. Sheath PCNL 8. .Fascia dilators+ needle
3. Len nephroscope 9. ประแจ

4. Grasping forceps 10. Probe + หวั Ultrasonic
5. Stockcock 11. Camera

6. guide ตมุ่ 12. สายไฟ

การพยาบาลระยะขณะผ่าตดั (perioperative)

1. ทำหนา้ ทพี่ ยาบาลสง่ เคร่ืองมือผ่าตดั (scrub nurse) โดย
- รว่ มกับพยาบาลช่วยรอบนอก (circulating nurse) จดั เตรยี มเครอื่ งมอื อปุ กรณท์ ี่จะตอ้ งใชใ้ นการ
ผา่ ตัดในรายนน้ั ๆ อย่างถูกต้อง
- ทำ surgical safety checklist ร่วมกบั ทมี ผา่ ตดั
- ร่วมจดั ท่าผู้ปว่ ยใหเ้ หมาะสมในแตล่ ะการผา่ ตดั ตรวจสอบการเตรียมบรเิ วณผ่าตัด ทำความสะอาด
บรเิ วณผา่ ตัดดว้ ยน้ำยาฆ่าเชือ้
- ตรวจสอบประสิทธิภาพของเครื่องมือใหพ้ รอ้ มใช้งาน
- ส่งเคร่อื งมอื ตามลำดับของการผา่ ตดั และตามความต้องการของแพทย์ได้ถกู ต้อง รวดเรว็ และ
สงั เกตการณ์ผา่ ตดั ให้ความช่วยเหลือตา่ งๆ เม่อื ทีมผา่ ตัดต้องการ
- เกบ็ ช้ินเนือ้ สง่ ตรวจร่วมกบั พยาบาลชว่ ยรอบนอก
2. ทำหน้าท่พี ยาบาลชว่ ยรอบนอก (circulating nurse)
- ร่วมเตรียมเคร่ืองมอื อปุ กรณ์ท่ีตอ้ งใช้ในการผ่าตดั
- จัดสภาพแวดลอ้ มในหอ้ งผ่าตดั ให้สะอาดเรยี บร้อย ทักทาย สมั ผสั กับผ้ปู ่วยให้เกดิ ความมน่ั ใจในห้อง
ผา่ ตัด บอกใหผ้ ปู้ ่วยทราบก่อนการปฏบิ ตั ิการ ตอบข้อซกั ถามของผปู้ ว่ ย และให้ความสะดวกกับผู้ปว่ ย
- ทำ surgical safety checklist รว่ มกับทมี ผ่าตดั
- จดั ทา่ ผปู้ ว่ ยให้เหมาะสมในแต่ละการผา่ ตดั
- ตรวจสอบการเตรียมบรเิ วณผ่าตดั ทำความสะอาดบรเิ วณผา่ ตัดด้วยน้ำยาฆา่ เชื้อ
- รว่ มกับพยาบาลส่งเคร่อื งมือนับเคร่อื งมือ อุปกรณ์ วสั ดุผกู เยบ็ และผา้ ซับเลอื ด ให้ตรงกนั ท้ังก่อนลงมดี
ผา่ ตดั และก่อนเย็บปด� แผล
- ชว่ ยดูแลอำนวยความสะดวกของทมี ผ่าตดั สงั เกตอันตรายของผ้ปู ่วยขณะทำการผา่ ตัด ตัดสินใจกบั
เหตุการณ์ฉุกเฉนิ เพอ่ื ให้การช่วยเหลอื ทนั ที และมปี ระสิทธิภาพ

- ดแู ลใหผ้ ปู้ ่วยปลอดภยั จากเครือ่ งจีไ้ ฟฟ้า ใชเ้ คร่ืองผกู รัดเพ่อื ปอ้ งกนั ผปู้ ่วยตกเตียง เคลื่อนยา้ ยผู้ปว่ ย
ดว้ ยความระมัดระวงั
- เกบ็ ช้ินเนอ้ื สง่ ตรวจร่วมกบั พยาบาลสง่ เครอื่ งมือ
- ดูแลปด� แผลและดแู ลความสุขสบายทัว่ ไปของผปู้ ่วย ไปสง่ ผู้ป่วยทห่ี อผู้ป่วยหรือห้องพกั ฟ�นรว่ มกบั
วิสัญญีพยาบาล
3. ในกรณไี มม่ ผี ู้ชว่ ยแพทย์ผ่าตดั พยาบาลตอ้ งทำหน้าที่เป�นผชู้ ว่ ยแพทย์ผา่ ตัด (assistant)

ตวั อย่างการจัดวางตำแหนง่ การยนื Right PCNL

Suction วิสญั ญี surgeon
Fluroscope เตียงผ่าตดั Assistant
เครื่องวิดที ศั น์

เครือ่ งUltrasonic lithotrisy Scrub nurse
โต๊ะส่งเครือ่ งมือ
จอ Fluroscope

หม้อน้าํ

การดูแลจัดท่าผู้ป่วยขณะผ่าตัด

ท่าขนึ้ ขาหย่ัง(lithotomy)
การจดั ท่าข้นึ ขาหยง่ั น้จี ะทำใหข้ อ้ สะโพกงอเป�นมุม 80-100 องศากับลำตัว และกาง

ออก 30-45 องศาจากแนวกลางตัว เข่าท้ังสองขา้ งงอเพื่อให้ขาอยใู่ นแนวขนานกับลำตัว ใช้
อปุ กรณพ์ ยุงบริเวณท่อนลา่ งของลำตวั เพื่อใหอ้ ยู่ในทา่ ท่ตี ้องการในการจัดท่าน้คี วรใช้ผชู้ ว่ ย
เหลืออยา่ งนอ้ ยสองคนข้นึ ไปเพ่ือให้สามารถจดั ตำแหนง่ ของขาท้ังสองขา้ งไดพ้ ร้อมกันชา้ ๆ
เพ่อื หลกี เลี่ยงการตงึ ตวั ของกล้ามเนือ้ หลังและการเคลอื่ นของขอ้ สะโพก และเมอื่ จดั ผปู้ ่วยกลบั
อยใู่ นท่านอนหงายราบกค็ วรทำเช่นเดียวกัน ท่าขนึ้ ขาหย่ังใช้ในการส่องกลอ้ ง ใสส่ าย
Ureteral catheter เขา้ ไปยังทอ่ ไตเพ่ือใช้ในการฉดี สดี ตู ำแหน่งของไต ในการแทงเขม็

ท่านอนคว่ำ (Prone position)ส่วนใหญ่ในการผา่ ตัด Percutaneous Nephrolithotomy
ผู้ป่วยจะถูกจัดให้อยใู่ นท่านอนคว่ำ เนื่องจาก
การเจาะไตในท่านอนคว่ำ จะมพี ้ืนที่ในการเลอื กตำ่ แหนง่ การเจาะไดม้ ากกว่าจัดผปู้ ว่ ยใน
ท่าอ่ืน
การเจาะเขา้ ไตในท่าคว่ำ พบมีโอกาสการเกิดภาวะบาดเจ็บตอ่ อวัยวะขา้ งเคียงโดยเฉพาะ

อวยั วะในช่องท้องนอ้ ยกว่าการเจาะในท่าอ่ืน
การจัดทา่ ผ้ปู ่วยนอนคว่ำ
ใชบ้ คุ ลากรในการจดั ทา่ 7 คน คอื ศรี ษะมีวสิ ญั ญพี ยาบาล 2 คน บรเิ วณลำตวั ข้างละ 2
คน รวมเปน� 4 คน และขาอีก 1 คน วิสญั ญีใหส้ ญั ญาณในการจัดทา่
การจดั ทา่ นอนคว่ำใช้ chest roll รองรับร่างกาย บริเวณหนา้ อก และบริเวณ iliac crest

เพ่อื ยกบริเวณทรวงอกขนึ้ และป้องกนั การบาดเจบ็ บรเิ วณรักแร้ ลดแรงกดบริเวณทอ้ ง ให้
ผปู้ ่วยหายใจ
งอเขา่ เลก็ น้อย ใช้หมอนรองใต้เขา่ และมหี มอนหนุนรองทปี่ ลายเทา้
จัดแขนผปู้ ่วยวางบนท่ีรองแขนไว้ขา้ งศรี ษะงอข้อศอกคว่ำมอื เพื่อปอ้ งกันไม่ให้ไหล่เหยยี ด
เกินไป ใชห้ มอนหรอื เบาะสำหรับรองไหล่และขอ้ ศอกทั้งสองข้าง ไม่ควรกางแขนมากกว่า

90 องศา เพราะอาจบาดเจ็บเสน้ ประสาทได้

ทา่ นอนควำ่ (Prone position)

ฟอกทำความสะอาดบรเิ วณทจี่ ะทำการผา่ ตดั
ทายาฆา่ เช้อื บรเิ วณที่จะทำการผา่ ตัด

ขณะทำการผา่ ตัด

เศษน่วิ ทีค่ บี ออกมา
แผลหลังผ่าตดั

แผลหลังผา่ ตดั

การพยาบาลระยะหลังผ่าตัด (post operation)

1. ใหก้ ารพยาบาลผู้ป่วยหลงั ผ่าตดั ตรวจดูความผิดปกตหิ ลงั ผ่าตัด ดแู ลแผลผ่าตดั
สภาพผู้ป่วยหลังผา่ ตดั และใหก้ ารพยาบาลตามป�ญหาของผ้ปู ว่ ย

2. ตดิ ตามเย่ยี มผูป้ ว่ ยหลงั ผา่ ตัดภายใน 24 - 72 ช่วั โมง เพ่อื ประเมินประสิทธภิ าพ
ทางการพยาบาล ให้คำแนะนำเพิ่มเตมิ จากทใี่ ห้เมอื่ กอ่ นผา่ ตัด ครอบคลุมท้ังทางด้านร่างกา
จิตใจ อารมณ์ และสงั คม ฟ�นฟูส่งเสรมิ ใหผ้ ้ปู ว่ ยคนื สภาพปกตโิ ดยเร็ว

ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด

1. มรี ูทะลุ ทไี่ ตอาจเกดิ ไดใ้ นระหว่างการผา่ ตดั ซึ่งเกิดจากการเจาะผ่านของเข้ม หรอื
ลวดนำ หรอื อาจเกิดจากการขยายแผล อาการแสดงที่พบคอื ผปู้ ว่ ยมไี ข้ และปวดแผลมาก

2. มีเลือดออก อาจเกดิ หลังการเจาะเขม็ การตดั หรือการขยายแผลของผิวหนงั ปกติก็
สามารถควบคมุ การมเี ลอื ดออกได้ บางรายมีเลือดออกมากมวี ธิ ีแกไ้ ขคอื ใส่ nephrostomy
tube ใหข้ นาดใหญพ่ อจนอดุ จุดเลอื ดออกได้ หรอื หนบี สายไวป้ ระมาณ 15 นาที เพื่อกนั กอ้ น
เลอื ดเกดิ ข้นึ ที่ไตซึ่งทำให้เลือดหยุดได้

3. การตดิ เชือ้ การใหย้ าปฎิชวี นะ ในปรมิ าณทเี่ หมาะสมจะปอ้ งกันการติดเชอื้ ไดม้ าก
ผ้ปู ว่ ยมกั มอี าการ 1-2 วันแรก

4. การลม้ เหลวในการผ่าตัด อาจเกิดไดห้ ลายขน้ั ตอนเชน่ ไมส่ ามารถเจาะเข้าไปหาไต
ในตำแหนง่ ทต่ี อ้ งการได้ ไมส่ ามารถใส่ลวดนำ ลงไปในท่อไตได้เน่ืองจากมนี ่วิ ก้ันอยุ่ หรอื หานวิ่
ไมพ่ บเน่อื งจากมีเลอื ดออกหรอื เจาะเข้าหาไตในตำแหน่งไม่ถกู ต้อง

5. เกิดแผลของอวัยวะอืน่ ๆ อาจเกดิ ได้ถา้ เจาะถกู อวยั วะอ่ืนที่ใกลเ้ คยี งได้

6. น่ิวตกคา้ งอาจพบได้ โดยมากเป�นเศษนิ่วเลก็ ๆทีแ่ ตกขณะทำการกระแทกนวิ่ สว่ น
หนง่ึ จะหลดุ ได้เอง บางส่วนจะคงค้างอยใู่ นไต อาจตอ้ งมาเอาออกเปน� ครง้ั ทสี่ องหรอื สามโดย
ผ่านทางสายท่ีมีอย่แู ลว้ หรอื นดั มาสลายน่วิ ตอ่ แลว้ แต่กรณี

7. เกดิ การแพส้ ารฉดี สี ขระผ่าตดั จะมกี ารฉดี สีเขา้ ไปในท่อไต การแพส้ ารท่ใี ช้ฉดี สี
เอ๊กซ์เรย์อาจเกดิ ได้น้อยมาก

คำแนะนำสำหรบั ผปู้ ว่ ยหลงั ผ่าตดั
1. วนั แรกอาจจะรสู้ ึกปวดแผล สามารถรบั ประทานยาแก้ปวดทีแ่ พทย์จดั ให้
2. ปส� สาวะอาจเปน� สแี ดงหรอื สนี ้ำลา้ ง อาการจะดีขึ้นภายใน 1-2 วนั
3. วธิ กี ารลดการปวดแผล ทนี่ อกเหนือจากการใชย้ า เช่นการป�ดแผลทแี่ น่นเกนิ ไป การ
นอนทบั สายหรือแผล
4. ระวังไมใ่ หแ้ ผลเป�ยกนำ้ ทำแผลทุกวัน ห้ามแกะ แคะเกา
5. ระวังไมใ่ หส้ ารระบายท่แี ผลหัก พบั งอไม่ดงึ ร้งั เพ่อื ให้สารคดั หลงั่ ไหลไดด้ ี ระวังไมใ่ ห้
เลอ่ื นหลดุ
6. ดม่ื นำ้ มากๆอยา่ งนอ้ ย 3-4 ลิตรต่อวนั เพื่อใหม้ ีปส� สาวะมากๆช่วยพดั พาเศษนิว่ ท่ี
แตกแลว้ ให้หลุดออกมาได้เรว็ ขน้ึ
7. สามารถกลับมาทำกจิ กรรมตามปกติไดใ้ นเวลา 1 สปั ดาห์
8. ถ้ามีอาการปวดมาก ไขส้ ูง ป�สสาวะนอ้ ยลงหรอื ป�สสาวะไมอ่ อก ควรรีบกลบั มาพบ
แพทยท์ ันที
9. รับประทานยาตามแพทยส์ ั่ง หมั่นสังเกตอาการของตนเองอยู่เสมอ และมาพบแพทย์
ตามนัดแมอ้ าการจะปกติก็ตาม