E-BULTEN SUBAT-2021

2 Ofis Bülten - Şubat 2021

İçindekiler KÜNYE

/4 Toprak Mahsulleri Ofisi
Genel Müdürlüğü
Lisanslı Depoculuk Toplantı Hazırlıkları Günler Aylık Bülteni
Öncesinden Başladı
Yıl: 5 Sayı: 51 Şubat 2021
/8
Sahibi
Kapak Haber / Lisanslı Depoculuk Değerlendirme Toprak Mahsulleri Ofisi
Toplantısı Yapıldı Genel Müdürlüğü Adına

/18 Ahmet GÜLDAL
Yönetim Kurulu Başkanı
Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan , Cirit Takımı
Gösterisini İzledi Genel Müdür

/22 Genel Yayın Koordinatörü
Ümit ORHAN
Bakanımız Pakdemirli. TMO Cirit Takımını Ziyaret Etti
Genel Müdür Yardımcısı
/30
Sorumlu Birim
Araştırma - İnceleme / Toprak Ofis’in Sesi Radyosu Basın Yayın ve Halkla İlişkiler

Şube Müdürlüğü

Yayın Sorumlusu
İsa DEMİREL

Basın Yayın ve Halkla İlişkiler
Şube Müdürü V.

Editör
Muhittin AYDOĞAN

Onur ÖZKILIÇ
Sırrı ÖZERDAL

Grafik ve Tasarım
Yeliz NİGAR SÜLÜN

TMO OFİS adıyla yayın hayatına
başlayan,“Ofisçi Olmak” anlayışının
pekişmesini sağlayacak dergimiz
hakkındaki görüş ve önerileriniz
ile dergimizin ilerleyen sayılarında
yayımlanmasını istediğiniz yazı,
şiir, resim, vb. çalışmalarınızın
dergimizin her geçen sayıda daha
da gelişmesi adına önemli olduğunu
düşünüyor; dergimize katkılarınızı
bekliyoruz.

e-mail
[email protected]

Tel
0 312 416 30 47

Ofis Bülten - Şubat 2021 3

Sunuş

Değerli Mesai Arkadaşlarım,

Ülkemizde kışın son ayı olarak değerlendi-
rilen Şubat ayına girmiş bulunuyoruz. Ülke
olarak sonbahar yağışlarını yeteri kadar
alamadık. Ocak ayında ise bazı bölgele-
rimiz beklenen yağışı aldı. Ancak birçok
bölgemizde yağışlar hala istediğimiz
düzeye ulaşmadı. Şubat ve sonraki aylarda
gelecek yağışlarla bu durumun tamamen
pozitife dönmesi en büyük temennimizdir.

Biz Kurum olarak ülke sathına yayılmış bir Toplantıya, Bakanımız, Bakan Yardımcımız
ağa sahibiz. Bu avantajımızı değerlendi- Sayın Fatih METİN, Türkiye Odalar ve
rerek sahadan birebir gözlemle alacağımız Borsalar Birliği, 127 lisanslı depo şirke-
verilerle değerlendirmeler yapıyoruz. ti yetkilileri, 16 ticaret borsası, 191 yetkili
Önümüzdeki dönemde de yağışı ve bitki sınıflandırıcı laboratuvarı, Ticaret Bakanlığı
gelişimini yakından takip etmeye devam İç Ticaret Genel Müdürü ve yetkilileri, Tarım
edeceğiz. ve Orman Bakanlığı Genel Müdürleri, Tür-
kiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası yetkilileri,
Değerli Mesai Arkadaşlarım, Merkezi Kayıt Kuruluşu, Takasbank, TÜRİB,
TUSAF ve Ulusal Hububat Konseyi katıldı.
Ocak ayının son haftasında Toprak Üretici örgütleri ve bazı üreticilerimizde
Mahsulleri Ofisi olarak “Lisanslı Depoculuk izleyerek toplantımıza katkı sağladı.
Değerlendirme Toplantısı”nı koordine et-
tik. Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Dr. Ben buradan toplantıya katılan tüm sektör
Bekir PAKDEMİRLİ’nin de katılım sağladığı temsilcilerimize bir kez daha teşekkür et-
toplantıda; lisanslı depoculuk sisteminin mek istiyorum. Bu toplantının lisanslı de-
gelecek vizyonu, sistemdeki gelişmele- poculuğun büyüyerek gelişmesine katkı
rin yanı sıra yaşanan sorunlar ve çözüm sağlayacağına inanıyorum.
önerileri gündeme geldi.
Değerli Mesai Arkadaşlarım,
Aslında toplantıyı 2020 yılı içerisinde
çalıştay olarak yüz yüze yapmayı plan- Şubat ayında eğitim öğretimin ikinci yarısı
lamıştık. Ama salgın hastalık nedeniyle başlıyor. Salgın hastalık nedeniyle uzaktan
ertelemek durumunda kaldık. Lisanslı eğitimle geçirilen ilk döneme rağmen ikinci
depoculuk çok önemli bir merhaleye gel- dönemin inşallah daha iyi koşullarda devam
di. Kuruluş kanunundan itibaren 16 yıl etmesini temenni ediyorum. 2020-2021
içerisinde çok ciddi gelişmeler sağladı. eğitim-öğretim yılının ikinci yarısında tüm
Geldiği sürecin değerlendirilmesi, sorun- öğrencilerimize başarılar diliyorum.
ları ve çözüm önerilerinin görüşülmesi
son derece önemliydi. Bunu gerçekleştir-
dik. Son derece verimli geçen toplantıya
Lisanslı depoculuğun tüm paydaşları geniş
bir katılım gösterdi. Bu durumdan da son
derece memnunuz.

4 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

LİSANSLI DEPOCUK

TOPLANTI HAZIRLIKLARI GÜNLER

ÖNCESİNDEN BAŞLADI

Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Bekir
PAKDEMİRLİ’nin katılımı ile 26 Ocak
2021 tarihinde video konferans yön-
temi ile düzenlenen Lisanslı Depoculuk
Değerlendirme Toplantısı hazırlıkları
Kurumumuzda günler öncesinden
başladı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 5

TMO’dan kısa kısa

6 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

Toplantı Hazırlıkları Günler Öncesinde Başladı

Alım ve Muhafaza Dairesi Başkanlığımız öncülüğünde,
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile Basın Yayın ve Halkla
İlişkiler Şube Müdürlüğü koordinasyonunda tüm birim-
lerimizin aktif katılımı ile yapılan toplantı hazırlıklarında
tüm olasılıklar günler öncesinden gözden geçirildi.

Ofis Bülten - Şubat 2021 7

TMO’dan kısa kısa

Toplantı Hazırlıkları Günler Öncesinde Başladı

Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürümüz Ahmet GÜLDAL’da
5 Ocak 2021 tarihinde yaptığı açıklamada, Lisanslı Depoculuk
Sisteminin, ülkemizde son yıllarda yapılan önemli projelerden
olduğuna dikkat çekerek, “Biz TMO olarak sistemin merkezinde
yer alan kurumlardanız. Sistemin mevcut durumunun ele alınması
ve geleceğe yönelik bir projeksiyonunun çizilmesi için Lisanslı de-
poculuk sisteminin konuşulması gerektiğini düşünüyoruz. Bu ay
içinde geniş katılımlı bir toplantı organize etme niyetimiz var. Bu-
rada paydaşlar öncelikli olmak üzere lisanslı depoculukla ilgili tüm
kesimleri bir araya getirme hedefindeyiz. İlgili paydaşlarla süreci
görüşmeye başladık. Önümüzdeki günlerde daha detaylı bilgiler
paylaşacağız.” ifadelerini kullandı.

26 Ocak 2021’de gerçekleştirilen toplantı, lisanslı depoculuk sek-
törünün tüm paydaşlarının geniş katılımı ile düzenlendi.

8 Ofis Bülten - Şubat 2021

Kapak Haber

LİSANSLI

DEPOCULUK

DEĞERLENDİRME
TOPLANTISI YAPILDI

26 Ocak 2021

Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Dr. Bekir PAKDEMİRLİ’nin
katılımıyla lisanslı depoculuk sisteminin gelecek vizyonunun
çizildiği, sistemdeki gelişmelerin yanı sıra yaşanan sorunlar
ile çözüm önerilerinin ele alındığı “Lisanslı Depoculuk Değer-
lendirme Toplantısı” video konferans yöntemi ile gerçekleştiril-
di.

TMO koordinasyonunda ilgili paydaş sektörlerin geniş katılımı
ile düzenlenen toplantıda, Kurumumuz, Yönetim Kurulu
Başkanı ve Genel Müdürümüz Ahmet GÜLDAL başkanlığında
ilgili birimlerimiz tarafından oluşturulan geniş bir ekiple temsil
edildi.

Bakanımızın açılış konuşması öncesinde söz alarak toplantı
içeriğine ilişkin bilgiler veren Genel Müdürümüz GÜLDAL,
toplantının 2020 yılı için planlandığını aktararak, salgın hastalık
nedeniyle bugüne ertelendiğini belirtti. “Bugün bu toplantının
yapılıyor olmasından büyük memnuniyet duyuyoruz” diyen
GÜLDAL, toplantının hayırlara vesile olmasını diledi.

Ofis Bülten - Şubat 2021 9

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

Bakan PAKDEMİRLİ: lisanslı depo şirketi sayısı
126'ya ulaştı

Toplantı açılışında konuşan Bakanımız Dr. Bekir PAKDEMİRLİ ise
tarımsal ürün ticaretinin artması ve borsaların gelişmesiyle, Lisanslı
depoculuğun bu yapıyı destekleyen en önemli unsur olarak öne çık-
tığını vurguladı ve "Lisanslı depoculuk kapsamında Ülkemizde 2000'li
yıllarda başlayan süreç, 2005 yılında, Lisanslı Depoculuk Kanunu'nun
çıkmasıyla hız kazandı. 2010 yılında kurulan TMO-TOBB LİDAŞ ülke-
mizin ilk lisanslı depoculuk şirketi oldu. TMO-TOBB LİDAŞ tarafından
2011 yılında Ankara Polatlı'da kurulan 40 bin ton kapasiteli Lisanslı
hububat deposu, bu alanda ülkemizdeki ilk depo" diye konuştu.

PAKDEMİRLİ "Özellikle, Cumhurbaşkanlığı Hükümet sisteminin
sağladığı imkânlar sayesinde, son 3 yılda hem lisanslı depo şirketi sayısında hem
de kapasitede büyük artışlar oldu. Böylelikle; lisanslı depo şirketi sayısı 38'den,
bugün 3,3 kat artarak, 126'ya ulaştı. Lisanslı Depo kapasitesi ise 1,8 milyon
tondan, bugün itibariyle 4 kat artışla, 177 noktada, toplam 7 milyon tona ulaştı.
Toplam kuruluş izni alan firma sayısı ise 232'ye yükselerek, kuruluş izni verilen
kapasite 15,7 milyon tonun üzerine çıktı. Lisanslı depoculukta; ürün bazında
hububat ile başlayan bu süreç, baklagiller ve yağlı tohumlar, pamuk, fındık, zey-
tin-zeytinyağı, kuru kayısı ve antepfıstığının dâhil olmasıyla giderek genişledi.
Toplam lisanslı depoların bugün itibariyle yüzde 99'unu hububat oluşturmaktadır.
Diğer ürünlerde ise; 13 bin 250 tonu fındık, 36 bin tonu pamuk, 5 bin tonu kuru
kayısı, 2 bin tonu antepfıstığı ve 13 bin 500 tonu zeytin veya zeytinyağı lisanslı
deposu faaliyet göstermektedir" dedi.

10 Ofis Bülten - Şubat 2021

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

“ Bu sistem sayesinde piyasalarda öngörülebilirlik
sağlandı”

Bakanımız "Türk çiftçisi bıkmadan, usanmadan, yorulmadan, ekmeye, biçmeye
ve hasadını yapmaya devam ediyor. Çiftçilerimizin bu gayretlerinin sonucunda;
2020 yılında toplam bitkisel üretimimiz, bir önceki yıla göre 7 milyon ton artışla
124 milyon tona ulaşarak, Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdı. Buradan bütün
çiftçilerimize teşekkür ediyor, ellerine, emeklerine sağlık diyorum. İşte lisanslı de-
poculuk bu emeği ve bereketi garanti altına alan, çiftçimizin kazancını ve gelirini
daha da arttıran bir sistemdir. Bu sistem sayesinde çiftçimiz depo masraflarından
kurtularak, ürünleri güvenli, sigortalı ve sağlıklı şekilde modern depolarda mu-
hafaza ederek saklıyor. Böylece; hasat döneminde arz yığılması nedeniyle oluşan
fiyat düşüşlerinden daha az etkileniyor. Tabi; lisanslı depolardaki ürününü son-
raki aylarda daha yüksek fiyattan satma imkânına kavuşuyor" açıklamasını yaptı.

Bakanımız Dr. Bekir PAKDEMİRLİ "Lisanslı depoya teslim ettiği ürün karşılığın-
da aldığı ürün senedi ile ürün borsasında, elektronik ortamda mahsulünü daha
geniş bir yelpazede çok sayıda alıcıya ulaştırabiliyor. Lisanslı depoya koyduğu
ürünlerini teminat göstererek uygun koşullarda kredi kullanabiliyor. Tabi, Lisanslı
depoculuk sisteminin üretici yanında sanayiciye de önemli katkıları var. Sanayici
ihtiyaç duyduğu miktar, tür ve kalitede hammaddeyi, güvenilir şekilde, Lisanslı
depolardan kısa sürede temin edebiliyor. Böylelikle sanayici; depo ve nakliye
masraflarını azaltmış oluyor. Bu sistem sayesinde piyasalarda öngörülebilirlik
sağlandığından, sanayici planlamasını daha doğru şekilde yapabiliyor" değer-
lendirmesinde bulundu.

Ofis Bülten - Şubat 2021 11

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

“ISIN kodu sayısının azaltılmasıyla ELÜS işlemleri
derinlik kazanacak”

Bakanımız sözlerine “Ürün ihtisas borsaları Lisanslı depoculuk sisteminin
işlerliğini artıran, ürünlerin kayıt altına alındığı, alım satımının yapıldığı, hare-
ketlerinin takip ve kontrol edildiği bir yapı. Üretici, ürününü lisanslı depoya
teslim ettiğinde, kendisine Elektronik Ürün Senedi, kısa adıyla ELÜS veriliyor.
Üretici bu belge ile ürünlerini istediği zaman satabiliyor. ELÜS sayesinde;
Ziraat Bankası'ndan 5 Milyon Liraya kadar sıfır faizli kredi kullanarak, finans-
man ihtiyacını karşılıyor. Borsalar sayesinde üreticiler mahsullerini sadece
yerel piyasada değil, ulusal ve uluslararası pazarlara da ulaştırabiliyor. Tabi
bu durum, hem rekabeti, hem de kazancı beraberinde getiriyor.

İhtisas borsalarında ürünler, kaliteye göre sınıflandırarak fiyatları belir-
lendiğinden, bu yapının gelişmesi, kaliteli üretimin artmasına da doğru-
dan katkı sağlamaktadır. Ayrıca, ürünleri temsil eden ISIN kodu sayısının
azaltılmasıyla ELÜS işlemleri derinlik kazanacak, ürün ihtisas borsası fiyat
oluşumunda daha aktif rol alacak ve piyasa fiyatlarının daha şeffaf ortam-
da oluşması sağlanacaktır. Böylece, tarımsal ürünlerin fiyatlarında zaman
ve mekân gibi faktörlerden kaynaklı farklılıklar telafi edilecek, tüketiciler bu
ürünlere daha uygun ve reel rakamlarla ulaşabilecektir" diyerek devam etti.

12 Ofis Bülten - Şubat 2021

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

"Lisanslı depoculuk yatırımlarına; Ziraat Bankası
tarafından 50 Milyon Liraya kadar yüzde 50 faiz
indirimli kredi sağlanıyor”

PAKDEMİRLİ "2050'de bu nüfusun gıda ihtiyacını karşılamak için bugünkün-
den yüzde 60 daha fazla üretim yapmak zorundayız. Diğer taraftan, Dün-
ya'da üretilen gıdanın her yıl 3'te biri maalesef kayıp ve israf oluyor. Bunun
neredeyse yarısı, yani toplam üretiminin %14'ü, hasattan perakendeye kadar
olan süreçte kayba uğruyor. Üretimi artırmak için yoğun gayret gösterirken,
bu kayıpları ve israfı görmek bizi gerçekten çok üzüyor. Amacımız halkımı-
za; sürekli, yeterli, besleyici ve güvenilir gıda sunmaktır. İşte Lisanslı depolar;
tarım ürünlerini güvenli ve sağlıklı ortamlarda kalitesini koruyarak uzun süre
muhafaza ettiğinden dolayı, bu kaybı azaltmakta ve gıda güvenliğimizi daha
sağlam hale getirmektedir" diye konuştu.

Bakanımız, "Lisanslı depolarda ürünü muhafaza eden üretici, üretici birliği,
kooperatiflere ürün çeşidine göre kilogram başına depo kira desteği veri-
yoruz. Ayrıca, kira desteği alan üreticilere 750 Liraya kadar nakliye desteği
ve 25 Lira analiz desteği ödüyoruz. 2015 yılında başlayan Lisanslı depocu-
luk destekleri kapsamında; bugüne kadar beş yılda toplam 323 Milyon Lira
destek sağladık. Bu desteğin yüzde 78'ini, yani 252 Milyon Lirasını ise son 2
yılda ödedik. Ayrıca üreticilerimizin lisanslı depolarda ürün teslimlerinde %2
zirai stopaj, %20 gelir ve kurumlar vergisi ile % 2 SGK prim kesintisinden
muaf olduğunu da özellikle belirtmek isterim" dedi.

Bakanımız PAKDEMİRLİ "Lisanslı depoculuk yatırımlarına; Ziraat Bankası
tarafından 50 Milyon Liraya kadar yüzde 50 faiz indirimli kredi sağlanıyor.
Yatırım teşvik sistemi kapsamında ise Lisanslı depoculuk öncelikli yatırımlar
kapsamındadır. Bu kapsamda lisanslı depo yatırımcıları; vergi indirimleri, faiz
ve kar payı desteği, sigorta primi destekleri, yatırım yeri tahsisi gibi çok sayıda
destek kaleminden faydalanabilmektedir" açıklamasını yaptı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 13

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

Toplantıya Kimler Katıldı?

Tarım ve Orman Bakanı Dr. Bekir PAKDEMİRLİ,
Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Fatih METİN,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rifat HİSARCIKLIOĞLU,
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürü Ahmet GÜLDAL ve TMO Heyeti,
127 lisanslı depo şirketi yetkilileri,
16 ticaret borsası,
191 yetkili sınıflandırıcı laboratuvarı,
Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürü ve yetkilileri,
Tarım ve Orman Bakanlığı Genel Müdürleri,
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası yetkilileri,
Merkezi Kayıt Kuruluşu,
Takasbank,
TÜRİB,
TUSAF,
Ulusal Hububat Konseyi,
Üretici Örgütlerinden bazı isimler,
Önder üreticiler.

14 Ofis Bülten - Şubat 2021

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

“Son iki buçuk yılda hız verdiğimiz çalışmaları, daha
da yukarılara
taşıyacağız”

PAKDEMİRLİ "TMO'nun 2016 yılında başladığı lisanslı depolarda ELÜS yoluy-
la, hububat alım-satımı son 4 yılda büyük gelişme gösterdi. TMO; 2016'da 12
noktada alım yaparken, 2020 yılında 108 lisanslı depodan alım yaptı. 2016
yılında TMO toplam alımının sadece %5'i ELÜS kapsamında iken, bu oran
2020 yılında %80'lere ulaşmıştır. Hedefimiz, lisanslı depoculuk sisteminin
ülke genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte, TMO'nun üreticiden yaptığı alımların
tamamını, lisanslı depolar üzerinden ELÜS yoluyla gerçekleştirmek. ELÜS
yoluyla ürününü TMO'ya veya piyasaya satan üreticimiz daha fazla gelir elde
ediyor" diye konuştu.

Bakanımız "Çiftçimiz; bir kamyon yani 20 ton buğdayını bu yıl açıkladığımız
1.650 Lira'dan TMO işyerine sattığında, vergi, SGK ve hizmet bedeli gibi ke-
sintilerle eline net 31 bin 350 Lira geçti. Ama Lisanslı depo üzerinde ELÜS
olarak satarsa eline net 33 bin 400 Lira geçiyor. Yani geliri yüzde 7 artmış
oluyor. Yine 20 ton nohudunu ELÜS üzerinden satarsa, net gelirinde yüzde 6
artış oluyor. Kuru kayısıda ise 5 ton üzerinden benzer sistemde ELÜS ile satış
yaparsa net gelirinde yüzde 5 artış oluyor. Son iki buçuk yılda hız verdiğimiz
çalışmaları, daha da yukarılara taşıyacağız. Bakanlığımız, Toprak Mahsulleri
Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen bu değerlendirme toplantısının,
Lisanslı Depoculuğun gelişmesine büyük katkı sağlayacağına yürekten
inanıyorum" diyerek sözlerini tamamladı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 15

Kapak Haber

Lİsanslı Depoculuk Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

Toplantıda söz alan TOBB başkanı Rifat HİSARCIKLIOĞLU’da yaptığı
konuşmasında Türkiye’de lisanslı depo kapasitesinin 7 milyon tonu geçtiği-
ni belirterek, “Lisans alıp faaliyet gösteren 126 adet işletmemiz bulunmak-
tadır. Kuruluş izni alan işletme sayısı ise 235’e ulaşmıştır.” dedi.

HİSARCIKLIOĞLU, lisanslı depoculuğun, kamu ve özel sektörün ortak
amaçla bir araya geldiği, aynı vizyonu paylaştığı, ülkeye somut bir eser or-
taya kazandırdığı, güzel bir örnek olduğunu ifade ederek, bugünkü lisanslı
depoculuk sisteminin temelini oluşturan Lisanslı Depoculuk Kanunu’nun,
2005 yılında, TOBB’un katkılarıyla hazırlandığını söyledi.

TOBB Başkanı, “LİDAŞ, şu an 330 bin ton için lisans almış durumdadır.
İnşaatların tamamlanmasıyla birlikte, 8 ayrı bölgede 406 bin tonluk kapasi-
teye ulaşacaktır. Lisanslı depoculuk için attığımız bu adımların neticesinde,
özel sektörümüz de bu alana yönelmiştir. ” dedi.

HİSARCIKLIOĞLU, TOBB ve ticaret borsalarının, Türkiye’de lisanslı depocu-
luğun ve ürün senedine bağlı tarımsal ürün ticaretinin gelişmesi için önemli
görev üstlendiklerini belirterek, “Hedefimiz, tarım piyasalarının etkinliğini
artırarak gelişmiş bir tarım piyasasına sahip olur hale gelmektir. Çevremizde
ve özellikle güneyimizde, büyük tahıl ve gıda ithalatçısı ülkeler bulunuyor.
Tarım ve gıdanın öneminin arttığı bu zamanda, gelişmiş bir tarım piyasasıy-
la Türkiye, coğrafi konum avantajını kullanarak tarımda merkez üssü haline
gelebilir.” dedi.

Youtube üzerinden de canlı yayımlanan toplantı yaklaşık 3,5 saat sürdü.
Toplantıda Lisanslı depoculuk sektör paydaşları sırayla söz alarak, sorun-
larını ve çözüm önerilerini dile getirdiler.

16 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BASIN AÇIKLAMASI 05 Ocak
2021

TMO, BAKLİYAT GÖREVİ VERİLEN HİÇ BİR
DÖNEMDE NOHUT İTHALATI GERÇEKLEŞTİRMEMİŞTİR!!!

Bazı basın yayın organlarında yer alan, CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in Sayıştay rapo-
rundaki verileri referans aldığını beyan ederek, “TMO, stoklarında nohut varken yurtdışın-
dan nohut ithal etti…” şeklindeki ifadeleri gerçeği yansıtmamaktadır.

Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamanın yapılmasına gerek
görülmüştür.

Öncelikle şunu belirtmek gerekir; Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü’nün (TMO) 2019
yılı Sayıştay Denetim Raporu’nun hiçbir bölümünde, TMO’nun nohut ithal ettiğine ilişkin
tek bir tespit bulunmamaktadır.

Nitekim TMO, bakliyat görevi verilen hiçbir dönemde nohut ithalatı gerçekleştirmemiştir.

Son olarak 2018 yılında Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bakliyat alımları ile görevlendi-
rilen TMO, bu kapsamda yurt içinden 2018 yılında 96 bin ton, 2019 yılında 234 bin ton ve
2020 yılında 6 bin ton nohut alımı yapmıştır.

İthalatın aksine TMO, 2019 yılında 22 bin ton nohut ihracatı gerçekleştirmiştir.

Stoklarımızda bulunan nohut yurt içi satışlara arz edilmiş olup sektör tarafından Kuruluşu-
muzdan alımı yapılan nohut gerek yurt içi tüketime gerek ihracata yönelik olarak değerlendi-
rilmektedir.

Ülkemiz 2018 yılından itibaren her yıl artan oranda nohutta net ihracatçıdır.

TMO olarak hiçbir dönemde nohut ithal etmedik, etmiyoruz.

Ancak, özel sektör tarafından, özel tüketim amaçlı bir çeşit olan 10 mm ve üzeri yüksek
kalibreli nohut ithal edilmektedir.
Nitekim özel sektör tarafından;
2018 yılında 93 bin ton nohut ithalatına karşılık, 117 bin ton nohut ihracatı,
2019 yılında 13 bin ton ithalata karşılık, 127 bin ton nohut ihracatı,
2020 yılı Kasım ayı itibariyle de 18 bin ton ithalata karşılık, 128 bin ton nohut ihracatı
gerçekleştirilmiştir.
TMO, dün olduğu gibi bugün de üretici ve tüketicimiz başta olmak üzere tüm sektör pay-
daşlarının yararına çalışan bir kurumdur.
Bilgi, belge ve gerçeklere dayanmadan yapılan açıklamalara halkımız itibar etmemelidir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Ofis Bülten - Şubat 2021 17

TMO’dan kısa kısa

Kurumumuz Merkez ve Taşra teşkilatı teknik personelimizin sahadan birebir gözlem,
meterolojik veri ve teknik bilgilerle hazırladığı “Fenolojik Değerlendirme – Hububatta
ve Bakliyatta Yağış, Ekiliş ve Gelişim Analizi (Aralık 2020 Değerlendirmesi)”
yayımlandı.

Rapora www.tmo.gov.tr adresi üzerinden ulaşabilmektedir.

18 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

CUMHURBAŞKANIMIZ SAYIN

ERDOĞAN, TMO CİRİT TAKIMI

GÖSTERİSİNİ İZLEDİ 12 Ocak 2021

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN, Ankara Geleneksel Spor-
lar Gençlik ve Spor Kulübü Tesisleri’nin açılış törenine katılarak, burada TMO
Spor Kulübü Cirit Takımının gösteri maçını izledi.

Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Bekir PAKDEMİRLİ ile Yönetim Kurulu Başkanı
ve Genel Müdürümüz Ahmet GÜLDAL’ın da hazır bulunduğu törende konuşan
Cumhurbaşkanımız ERDOĞAN, geleneksel sporlara gönül veren Ankara'daki
vatandaşlara hizmet edecek tesisin hayırlı olmasını diledi.

Ofis Bülten - Şubat 2021 19

TMO’dan kısa kısa

Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan, TMO Cirit Takımı Gösterisini İzledi

Tesisin, özellikle binicilik, okçuluk ve ata
yadigârı güreş gibi sporları öğrenmek,
bu alanlarda kendilerini geliştirmek, hat-
ta hoşça vakit geçirmek isteyen her-
kes için yeni bir nefes alanı olacağına
inandığını dile getiren Cumhurbaşkanımız
ERDOĞAN, bünyesindeki ahırı, açık ve
kapalı menajleri, gezi alanları, tribünü,
açık ve kapalı ok atış sahaları, güreş alan-
ları, satış ve tamir atölyeleri, konferans
salonu, kafeteryası ve diğer tüm
birimleriyle tesisin Ankara'ya
kazandırılmasında emeği
geçenleri tebrik etti.

20 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan, TMO Cirit Takımı Gösterisini İzledi

At, ok ve güreşin bu üç spor dalının dahi, binlerce yıllık Türk tarihini tek başlarına
anlatmaya yetecek zenginliğe sahip olduklarını kaydeden Cumhurbaşkanımız,
atın Türk kültüründeki yerini göstermesi bakımından Dede Korkut Destanı'ndan,
zindana atılan Bamsı Beyrek'in, kendisini 16 yıl boyunca bekleyen atına “At
demezem sana, kardaş direm, kardaşımdan ileri” diye seslendiğini örneğini ak-
tardı.

Divanü Lugati't-Türk'te de atla ilgili tam 180 tabir yer aldığına dikkati çeken
Cumhurbaşkanımız ERDOĞAN, Dadaloğlu'nun Aydost Bozlağındaki “Kalktı
göç eyledi avşar elleri, ağır ağır giden eller bizimdir. Arap atlar yakın eder ırağı,
yüce dağdan aşan yollar bizimdir” dizelerini paylaştı.

Cumhurbaşkanımız, ata sporlarını ihya etmek için çalışırken, aynı zamanda dile
getirdiği değerleri de yeni nesillere aktarmayı hedeflediklerini vurguladı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 21

TMO’dan kısa kısa

Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan, TMO Cirit Takımı Gösterisini İzledi

Tüm vatandaşları, özel-
likle çocukları ve gençleri
bu güzel tesisten fay-
dalanmaya davet eden
Cumhurbaşkanımız
Erdoğan, tesisin hayırlı
olmasını dileyerek, emeği
geçenleri kutladı.

Tören sonunda gösteri

maçı yapan TMO Spor

Kulübü Cirit Takımını

izleyen Cumhur-

başkanımız, atlar ve cirit

takımı hakkında bilgi-

ler aldı. Sporcularımıza

başarı dileklerinde bu-

lundu.

22 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

BAKANIMIZ PAKDEMİRLİ, TMO
CİRİT TAKIMINI ZİYARET ETTİ

12 Ocak 2021

Tarım ve Orman Bakanımız Dr. Bekir PAKDEMİRLİ, Toprak Mahsulleri Ofisi
(TMO) Spor Kulübü Cirit Takımını ziyaret ederek, yetkililerden bilgi aldı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 23

TMO’dan kısa kısa

Bakanımız Pakdemirli, TMO Cirit Takımı Ziyaret Etti

Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürümüz Ahmet GÜLDAL’ın da eş-
lik ettiği ziyarette Bakanımız PAKDEMİRLİ, TMO Spor Kulübü Cirit Takımı
tesislerinde incelemelerde bulundu. Cirit takımı atlarından Murathan ve
Başyiğit hakkında detaylı bilgiler alan Bakanımız, atların beslenmesi, sağlık
durumları ve çıktığı spor müsabakaları konusunda da yetkililerin sunu-
munu dinledi.

TMO Cirit Takımı sporcularına başarı dileğinde bulunan Bakanımız
PAKDEMİRLİ, daha sonra tesisten ayrıldı.

24 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

SAYIN BAKANIMIZ GENEL MÜDÜR
YARDIMCILARIMIZI KABUL ETTİ

15 Ocak 2021

Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürümüz Sayın Ahmet GÜLDAL riyasetinde,
Genel Müdür Yardımcılarımız Sayın Cihan SOYALP ve Sayın Muharrem AKYAKA,
Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Bekir PAKDEMİRLİ’ye teşekkür ziyaretinde bulun-
du.

Resmî Gazetenin 9 Ocak 2021 tarihli nüshasında yayımlanan 2021/44 ve 2021/45
sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararları ile Kurumumuzda açık bulunan Genel Müdür
Yardımcılıklarına atanan Sayın SOYALP ve AKYAKA, atanmaları sonrasında kendile-
rini bu görev için uygun görüşle Sayın Cumhurbaşkanımıza arz eden Bakanımız Sayın
Bekir PAKDEMİRLİ’yi makamında ziyaret ederek şükranlarını ifade ettiler.

Sayın Bakanımız, iki Genel Müdür Yardımcımızın da uzun süredir TMO’da görev
yaptıklarına dikkat çekerek başarı dileklerinde bulundu.

Ofis Bülten - Şubat 2021 25

TMO’dan kısa kısa

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ 23 Ocak
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2021

KAMUOYU DUYURUSU

TMO STOKLARI PİYASA DENGESİ İÇİN YETERLİ SEVİYEDEDİR

Kurumumuzca, 22 Ocak 2021 tarihinde gerçekleştirilen ekmeklik
buğday ithalatı ihalesinde 400 bin tonluk tekliflerin tamamı kabul edilmemiş yalnızca

dörtte biri kadar bir miktar satın alınmıştır.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) hububat piyasalarında düzenleyici kurum olarak kamu hizme-
ti yürütmektedir. Bu görevi yürütürken en önemli düzenleme aracı stoklarındaki ürünlerdir.
TMO stokları, piyasadaki spekülatif hareketlerin önüne geçilmesi anlamında sigorta görevi
görmektedir.

TMO, öncelikle üreticilerimizden yaptığı iç alımlarla stoklarını oluşturmakta ardından ihtiyaç
duyulması durumunda dış alım yolu ile stoklarını takviye etmektedir.
Nitekim 2020/21 sezonunda hasat öncesinde 4 Mayıs tarihinde alım fiyatlarımız açıklanmış
ve iç alımlarımız gerçekleştirilmiştir. Ardından farklı zamanlarda yapılan bir dizi dış alım ile
stoklarımızın takviyesi yapılmıştır.

TMO’nun alım fiyatı ve ithalat bağlantı fiyatı arasındaki ilişki zaman zaman gündeme getir-
ilmekte ve kamuoyunda yanlış bir algıya neden olunmaktadır. TMO fiyat açıkladığı dönem-
de, alım fiyatları dünya fiyatlarının yaklaşık 20 $/ton üzerinde gerçekleşmiştir. Fiyatımızın
açıklandığı dönemden bu yana yaklaşık 9 ay geçmiştir. O dönem geçerli olan piyasa fiyatları
bugün buğdayda 2.100-2.200 TL/ton seviyesinde seyretmektedir. Elinde hala ürün olan
üreticimiz varsa bugün bu fiyatlardan ürününü pazarlayabilmektedir.

TMO’nun yeni sezona kadar rahatlıkla yetecek miktarda stoku mevcuttur. Gerek iç alım ge-
rek sezon içerisinde yaptığı ithalatlarla stoklarını belirli bir seviyeye getirmiş, sektörün ihti-
yacını karşılamaktadır.

22 Ocak’ta Kuruluşumuzca mevcut stoklarımızı muhafaza etmek ve mümkün olduğunca dış
alım yoluyla iç piyasa regülasyonunu sağlamak amacıyla ihtiyaten 400 bin tonluk ekmeklik
buğday ithalat ihalesi gerçekleştirilmiş, fiyat teklifleri kalitesine göre 301,90-315,50 $/ton
arasında oluşmuştur. Ancak fiyatların yüksek bulunması nedeniyle tekliflerin tamamı kabul
edilmemiş yalnızca dörtte biri kadar bir miktar ortalama 303 $/ton fiyatla satın alınmıştır.

Bundan sonraki süreçte piyasa gelişmeleri her zaman olduğu gibi yakından takip edilerek
Kuruluşumuz politikaları üretici ve tüketici menfaati birlikte gözetilerek oluşturulacaktır. Şunu
belirtmek isteriz ki Kuruluşumuz geçmişte olduğu gibi yeni hasat döneminde de üreticimizi
memnun edecek şekilde alım politikalarını oluşturacaktır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

26 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

BAKANIMIZ PAKDEMİRLİ
DİYARBAKIR’DA TEMASLARDA BULUNDU

24 Ocak 2021

Tarım ve Orman Bakanımız Sayın Bekir PAKDEMİRLİ bir dizi temasta bulunmak ve
Diyarbakır-Silvan Barajı Gövde Dolgu Çalışması Tamamlanması Merasimi ile Ergani
Barajı, Başlar Barajı ve Ergani İçme Suyu Arıtma Tesisi Açılış Töreni'ne katılmak üzere
Diyarbakır’a geldi.

Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürümüz Ahmet GÜLDAL’ın da katılım sağladığı
program, Diyarbakır'ın "çılgın projesi" olarak anılan Silvan Projesi kapsamında inşa
edilen ve gövde dolgusu tamamlanan Silvan Barajı alanında incelemelerle başladı.

Ofis Bülten - Şubat 2021 27

TMO’dan kısa kısa

Bakanımız Pakdemirli Diyarbakır’da Temaslarda Bulundu

Barajın mevcut durumunu yerinde
görerek yetkililerden bilgi alan
Bakanımız PAKDEMİRLİ burada
gazetecilere açıklamalarda bulun-
du. Bir gazetecinin kuraklığa ilişkin
sorusunu da cevaplayan Bakanımız,
"18 yılda DSİ'nin yaptığı yatırımlar-
la bugün aslında kuraklığı hissetmi-
yoruz. Geçen yıl da bir kuraklık vardı
ama Cumhuriyet tarihinin en önem-
li bitkisel üretimini gerçekleştirdik
ve geçen yıl bitkisel üretimimiz bir
yıl öncesine göre yüzde 6 arttı. Yani
meteorolojik kuraklık tarımsal kurak-
lığa dönmedi, bunun sebebi depo-
lama kapasitemiz sayesinde. İşte bu
ve bunun gibi projelerin devamıyla
inşallah ilerleyen yıllarda yağış rejimi
azalsa dahi inşallah ülkemizde üre-
tim devam edecek." değerlendirme-
sinde bulundu.

28 Ofis Bülten - Şubat 2021

TMO’dan kısa kısa

Bakanımız Pakdemirli Diyarbakır’da Temaslarda Bulundu

Daha sonra Bakanımız PAKDEMİRLİ ile birlikte baraj alanından ayrılan Genel
Müdürümüz Ahmet GÜLDAL, buradan Diyarbakır Şube Müdürlüğümüze geçe-
rek personelimiz ile bir araya geldi. Şube Müdürlüğü hinterlandı içerisindeki faali-
yetlerimize ilişkin çalışmaları yerinde gören Genel Müdürümüz, “Diyarbakır Şube
Müdürlüğümüzü ziyaret ederek arkadaşlarımızdan hububat satışlarımız, piyasalar ve
bitki gelişimi hakkında bilgi aldık.” dedi.

Şube Müdürlüğümüz ziyareti sonrasında yeniden Bakanımız Bekir PAKDEMİRLİ’nin
programına mülaki olan Genel Müdürümüz GÜLDAL, Bakanımızla birlikte Diyarbakır
Besi OSB’de atık gaz tesisi gezisi ile Beynir Et Entegre tesisinin açılışına katıldı. Tesi-
sin, Diyarbakır ve ülkemize hayırlı olması temennisinde bulunan Genel Müdürümüz,
açılış sonrası organize edilen bir toplantıda paydaş sektörlerle ile bir araya geldi.

Ofis Bülten - Şubat 2021 29

TMO’dan kısa kısa

Bakanımız Pakdemirli Diyarbakır’da Temaslarda Bulundu

Bir sonraki gün, tarım gündemin değer-
lendirildiği geniş kapsamlı ve tüm tarım
paydaşlarının katılım sağladığı sektör
toplantısına katılan Bakanımız
PAKDEMİRLİ, burada sektörün sorun-
larını dinleyerek, bürokratlara birtakım
talimatlar verdi. Genel Müdürümüz
GÜLDAL da bu toplantıda ilgili sek-
törün talep ve önerilerini dinleyerek
notlar aldı.

Sektör toplantısı sonrasında
Bakanımız PAKDEMİRLİ ve Genel
Müdürümüz, Diyarbakır-Silvan Barajı
Gövde Dolgu Çalışması Tamamlan-
ması Merasimi ve Ergani Barajı, Başlar
Barajı ve Ergani İçme Suyu Arıtma
Tesisi Açılış Töreni’nde hazır bulun-
du. Tören, Cumhurbaşkanımız Sayın
Recep Tayyip ERDOĞAN'ın video
konferans yöntemi teşrifi ile yapıldı.

30 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

İsa DEMİREL Değerli Ofis Bülten Okuyucuları;

Bu sayımızda, ‘TMO tarih kitabının yazarı’ Doç.Dr.
Seyfi Yıldırım hocamızın Cumhuriyet Tarihi Araştır-
maları Dergisi’nde yayımlanan “Toprak Ofis’in Sesi
Radyosu” isimli makalenin ikinci bölümünü yayım-
lıyoruz.

Üç bölüm halinde yayımlayacağımız makale için
Sayın Yıldırım’a teşekkür ediyoruz. Siz değerli
okuyucularımızı makalemizin ikinci bölümü ile baş
başa bırakıyoruz.

Ofis Bülten - Şubat 2021 31

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Telsiz ve Kurum Radyosundan
İl Radyolarına: Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Seyfi YILDIRIM
Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
E-Mail: [email protected] - ORCID ID: 0000-0002-3318-6089
Araştırma Makalesi / Kabul Tarihi / 30.11.2020

Radyo Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) hükümetin üreticiye yönelik iyileştirme ve
bünyesinde kuruldu. TMO, 1938 yılında güçlendirme politikalarının yanı sıra dün-
esas olarak Türkiye’de üretilen hububatın ya piyasalarında özellikle Kore Savaşı’nın
ticari değerinin korunması ile geniş da etkisi ile tarım ürünlerinin fiyatlarının
tüketici kitlesinin ana besinlerinden biri büyük bir artış göstermesi de pazara
olan hububatın zamanında ve uygun fi- yönelik tarım üretiminin artmasında diğer
yatla temini, afyon ticaretinin tekeli gibi önemli bir etkiyi oluşturdu.
kendi alanında bir regülasyon görevi-
ni yürütmesi amacı ile kurulan TMO’nin Kurulan DP hükûmetinin halka
ana görevleri içerisinde satın alınan hizmet şeklinde özetlenen politikaları
hububatın depolanması görevi de bu- Toprak Mahsulleri Ofisi’nin üreticiden
lunmaktaydı. Ofis kuruluşundan hemen aldığı hububatın fiyatında önemli artışlar
sonra başlayan II. Dünya Savaşı yılların- sağladığı gibi alım miktarının da büyük
da önemli görevler üstlenmişti. Bunlar- miktarlara ulaşmasını sağladı. Demokrat
dan biri de savaş şartlarında yönetimin Parti’nin tarım politikaları da alımların
koyduğu ayni olarak Toprak Mahsulleri hem miktar hem de fiyat olarak yüksek
Vergisi’ni toplamaktı. Bu durum Ofis’in olmasını öngörmekteydi. Ofis’in 1952
görevlerini genişletmekte, alımlarını art- yılından itibaren izlediği fiyat ve alım
tırmakta ve aynı zamanda kapalı depo uygulamaları, dönemin hükûmetinin
ihtiyacını arttırmaktaydı. genel tarım ve kırsala yönelik politika-
larının derin izlerini taşımaktadır. Bu se-
Ofis’in faaliyetlerinin gelişmesi ve beple Ofis eli ile üreticiden alınan hubu-
yoğunlaşmasının sonraki yıllarda da de- bat miktarı önceki dönemlere göre hayli
vam ettiği görülmektedir. Nitekim 1950 artmıştı. Nitekim Ofis 1950 yılında 320
yılının 14 Mayıs’ında yapılan seçimleri bin ton buğday alırken, üretim artışı se-
Demokrat Parti’nin kazanması Türkiye’de bebiyle 1952, 1953 yıllarında sırasıyla
birçok değişimi de beraberinde getirdi. 1.230 bin ve 1.723 bin ton buğday almış,
Bu değişim TMO’nin faaliyetlerinde de bu alımlar için gerekli depolama ihtiyacı
açıkça görülür. Özellikle 1952 yılından iti- da yüksek bir noktaya çıkmıştı.1 Alımlar-
baren Ofis’in faaliyetleri ve hububat poli- daki bu artış beraberinde ciddi bir depo
tikalarını da içine alan çizgileri son derece ihtiyacını gündeme getirdi.
koyu birçok değişim yaşandı. Bu artışta

1 Seyfi Yıldırım, Toprak Mahsulleri Ofisi Tarihçesi 1938-2018, Toprak Mahsulleri Ofisi, Ankara, 2019, s.532.

32 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Ofis esasında kurulduğu 1938 yılından tesisatı kurulmasına Bakanlar Kurulu
itibaren hububatı depolamak üzere çeşit- Kararı ile izin verildi.3
li özelliklere sahip yeni depolar inşa etme
yolunda zaten faaliyetlerini sürdürmek- Bu şekilde başlayan telsiz haberleşme
teyken bu dönemde yukarıda bahsedilen sistemi daha sonra genişletildi. 1956
yüksek alımlar daha önce planlanandan yılında Ofis adına çeşitli bölgelere kuru-
daha fazla bir depo ihtiyacını ortaya lan çelik siloların müteahhidi Raymond –
çıkardı. Bu ihtiyacın ortaya çıkması üze- Byrne Orgazation firmasından hibe yolu
rine TMO tarafından bir depolama planı ile alınan yeni alıcı ve verici cihazlarla
yapıldı. Bu plan çerçevesinde ülkenin 60 aynı yıl Ofis’te taşra teşkilatı ile haber-
yerinde çelik silo kurulması kararlaştırıldı. leşmek üzere bir telsiz sistemi kuruldu.
1954 yılında FAO (Birleşmiş Milletler Bu inşaatlar bittikten sonra 16 adet telsiz
Gıda ve Tarım Teşkilatı) kredilerinden verici tesisatının Ofis Genel Müdürlüğü
faydalanarak Ofis tarafından Amerikalı tarafından bölgelerle merkez arasındaki
Raymond-Byrne Organization firmasına haberleşmesinde kullanılmasına 13222
60 adet çelik silo ve iki adet 10 bin ton- Sayılı Telsiz Kanunu ve 14.12.1956 tarih
luk çelik silo ihale edildi.2 ve 1/8437 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile izin verildi. Bu karar sonrasında sistem
1954 yılında yurdun muhtelif yerlerinde kurularak 1957 yılının başlarından itiba
Raymond – Byrne Organization Şirketi ren Ofis merkez ve taşra işyerleri arasın-
tarafından silo inşaatları başlatıldı. Silo da telsiz haberleşmesine geçildi.4
inşaatları yürütülen birçok şehir ve ka-
sabada posta telgraf ve telefon faaliye- Telsiz sistemi kurumun iş ve işleyişinde
ti olmadığı gibi Ofis tarafından PTT’ye son derece önemli bir rol oynamıştı. Ni-
yapılan taleple ve ancak sırayla yapılan tekim Ofisin günlük hububat alımları
telefon haberleşmesi de işlerde istenen 1 Haziran 1957’den itibaren, her gün
hızı sağlamamaktaydı. Bu dönemde düzenli bir şekilde aynı yıl kurulmuş olan
birçok işyerinde süren silo inşaat şanti- Telsiz Şefliği’nden alınıp raporlar hazır-
yeleri arasında kullanılmak üzere Ofis’e landı ve ilgili makamlara dağıtıldı. Ofisin
13.09.1955 tarih ve 4/5891 sayılı iştigal konusuna giren maddelerin bütün
Bakanlar Kurulu (iki adet telsize izin) ve hareketlerinin istatistikleri, haftalık, aylık,
03.02.1956 tarih ve 4/6595 sayılı (14 yıllık (kampanya ve takvim yılı) olarak der-
adet telsize izin) Bakanlar Kurulu karar- lenip cetvellere geçirildi ve Ofis içinde ve
ları ile telsiz haberleşmesi izni verildi. dışında ilgili makamlara verildi. Aynı yılın
1955 yılında telsiz sistemin kurulması 23 Ekim’den itibaren de haftalık istatistik
çeşitli silo ve inşaat şantiyeleri arasın- cetvelleri telsiz cihazları ile bölgelerden
da haberleşmek amacıyla iki adet telsiz alınmaya başlanmıştı.5

2 Toprak Mahsulleri Ofisi, İdare Meclisi Kararları, Toplantı No:110, Toplantı Tarihi: 24.02.1954, Karar No:
VIII/1645.
3 T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), Fon No: 030, 30 - 18 -1- 2, Kutu
No: 145, Dosya No:100, Sıra No:5, Ek No: 119-12 (Bundan sonra sadece sayılar verilecektir).
4 BCA -030- 18 -01- 02 / 145- 100 -5 Ek No: 119-12.
5 Toprak Mahsulleri Ofisi, 1957 Yılı Yirminci Hesap Devresi, Bilânço Kâr ve Zarar İdare Meclisi Raporu, s.54.

Ofis Bülten - Şubat 2021 33

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Bunun yanı sıra Telsiz Servisi İzahname- İşte Ofis elindeki bu teknolojik alt yapı
si yayımlanarak bu şekildeki bilgi akışı da bu şekilde haberleşme ve iletişim
bir düzene konulmuş oldu. Aynı şekilde amacıyla verimli bir şekilde kullanılırken
1 Haziran 1958 tarihinden itibaren de bu hizmetler dışında günün diğer va-
telsiz sistemi vasıtasıyla merkezde Tel- kitlerinde Ankara, İzmir, İskenderun, Er-
siz Şefliği’ne gelen bilgiler burada topla- zurum, Diyarbakır gibi işyerlerinde çiftçi-
narak rapor haline getirilmekte ve dâhili lere yönelik yayın yapan ve Ofis’i tanıtan
birimlerle birlikte Başbakanlık, Ticaret, “Toprak Ofis’in Sesi” adında bir radyo is-
Maliye ve Devlet Bakanlıkları gibi ilgili tasyonu da kuruldu. (Bkz. Fotoğraf 2)
makamlara çok gecikmeden gönderil-
mekteydi. (Bkz. Fotoğraf 1) TMO telsiz tesislerinin Toprak Mahsul-
leri Ofisi Radyosu titri altında halen yap-
Bu tarihten sonra uzun bir süre telsizi makta olduğu neşriyat için gerekli İcra
bulunan işyerlerindeki haberleşmenin Vekilleri Heyeti kararının, 3222 Sayılı
büyük çoğunluğu telsizle yapılır hale gel- Telsiz Kanunu ve 5392 sayılı Basın-Yayın
di. Böylece Ofis bu anlamda Türkiye’de- ve Turizm Genel Müdürlüğü Teşkilat Ka-
ki önder kurumlardan biri oldu. Telsiz nunu’nun 26’ncı maddesi hükümlerine
sistemi sayesinde ülke sathında hizmet göre Bakanlar Kurulu Kararı çıkarılması
gören TMO iş yerleri arasında etkili bir gerektiği düşünülmekteydi. Basın-Yayın
haberleşme gerçekleştirebilmekte, acil ve Turizm Genel Müdürlüğü 10.08. 6226
olabilecek birçok talimat ve emir taşra tarihli yazısı ile böyle bir yayını mahzur-
birimlerine hızlı bir şekilde iletilebil- lu görmediğini ortaya koydu. Buna
mekteydi. Bunların dışında İzmir, İstanbul, dayanarak Münakalat Vekâleti’nin uy-
İskenderunveSamsunBölgeMüdürlükleri gun yorumu ve Ticaret Vekâleti’nin de
ile Mersin, Haydarpaşa, Tekirdağ ve onayı üzerine ise 3222 sayılı Kanun’un
Trabzon Şube Müdürlüklerindeki silo te- 7035 sayılı Kanun’a muaddel 5’inci
sisi veya limanlarda yapılan tahmil-tahli- maddesine çerçevesinde 4/12220 sayılı
ye işlerinde sağlıklı ve hızlı haberleşmeyi ve 02.10.1959 tarihinde Bakanlar Kuru-
sağlamak üzere el telsizleri de kullanıldı. lu Kararı ile Toprak Ofis’in Sesi Radyosu
Telsiz sistemi Ofis’te uzun yıllar boyun- kuruldu.
ca haberleşme amacıyla kullanıldı. Telsiz
sistemi Ofis’in iş ve işlemlerinde kolaylık Radyo bu tarihten sonra genel itibariyle
sağladığı gibi bütçeye ekonomik katkı bir program çerçevesinde TMO Genel
yapmakta ve daha verimli çalışmasında Müdürlük binasının 8. katında müzik ve
da etkili olmaktaydı. çiftçiyi bilgilendirici yayınlar yaptı.

6 Toprak Mahsulleri Ofisi, 1957 Yılı …, s.60; Toprak Mahsulleri Ofisi, 1961 Yılı ve 23. Hesap Devresine Ait, Çalış-
ma, Bilanço, Kâr ve Zarar Faaliyet Raporu, s.39; Toprak Mahsulleri Ofisi, 1963 Yılı ve 25. İnci Hesap Devresine
Ait Çalışma; Bilanço, Kâr ve Zarar Faaliyet Raporu, s.38.
7 Yıldırım, age., s.393.
8 Kocabaşoğlu, age., s.380.
9 BCA 30-18-1-2 158-35-9 49, Ek No. 119-28.
10 BCA 30-18-1-2 158-35-9 50, Ek No. 119-28; BCA, 030-18-01-02 / 153 -54 -3 -36.

34 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

TMO radyosu yayınlarını sürdürürken (Radyo Telefon) haberleşmesi için tahsis
gelir elde etmek üzere reklam da aldı. ve tescil edildiği,
Ofis radyosunda müzik ve öğretici yayın-
lar arasında, üretici ve tüketici vatan- Bu yüzden bu frekansta müzik yayını
daşın ürettiği metaları ülkeye tanıtmak yapma ve bu yayın için 1000 watlık verici
ve sürümünü kolaylaştırmak amacı ile bir kullanmanın, gerek yurt içi ve gerek yurt
dizi reklam yaptı. Bu reklamların ücret- dışı telsiz ve muhabere şebekelerine –
leri, radyonun yeni ve sınırlı dinleyici müzik yayını geniş bir band işgal ettiğin-
kitlesine hitap etmesi dikkate alınarak bir den dolayı müdahale edilebileceğinden
fiyat listesi hazırlandı ve reklamlar buna yapılan muhaberatta bir yanlışlığa ve
göre ücretlendirildi.11 muhtemelen havacılık haberleşmesinde
bir kazaya sebep olabileceğinden, Ofise
1960 darbesi sonrasında gerek yeni sorumluluk ve mali tazminat tahmiline
il radyolarının kurulması hususlarının sebep olmasının her an mevcut bulun-
yeniden değerlendirildiği bir süreç duğu,
başladı. Çünkü darbe yönetimi DP yöne-
timi tarafından radyo ile ilgili olarak Ofis’in radyo müzik yayın postasının
yapılanları son derece yetersiz, düzen- çalıştığı frekans ve mesafece yakınlığı
siz ve eksikleri olan bir hizmet alanı dolayısıyla Ofis telsizlerinin, Dışişleri,
olarak görmekteydiler. Bu süreçte İzmir Millî Savunma Bakanlıklarıyla, Jandarma
radyosunun güçsüz yayınlarının takvi- Genel Kumandanlığı ve Emniyet Genel
yesi kararlaştırıldı. İzmir Radyosu’nun Müdürlüğü telsizlerinin mühim muha-
takviyesinde ise ilk akla gelen TMO bere hizmetlerini güçleştirmeye sebebi-
elinde bulunan ve dönemine göre old- yet verdiği,
ukça güçlü 1000 watlık verici cihazı gel-
di. Başbakanlık’tan gelen talimat üze- Yukarıda maruz teknik mahzurlara
rine TMO elinde bulunan bu vericinin ilaveten Ofis’in mali hizmetleri dışında bir
Basın-Yayın ve Turizm Bakanlığı’na İzmir mevzu olan müzik yayınlarının, işletme
Radyosu için kullanılmak üzere devrine bakımından (plak, band ve elektrik mas-
karar verildi. TMO bu konuda; 05.9.1960 rafları olarak) 27 Mayıs İnkılabına kadar
tarih ve 145 sayılı cevabi yazısında 1500 lira, müzik yayınında kullanılan iki
aynen şu görüşleri bildirdi: spiker, iki tomays’ter, bir arşiv ve bir plak
memuru personel masrafı olarak senede
“…Ofis radyosunun halen çalıştığı toplam 36.000 liralık bir mali külfeti old-
frekans, Milletlerarası Cenevre Tele- uğu,
komünikasyon Frekans Dağıtım Büro-
su’nca, Toprak Mahsulleri Ofisi telsizleri Milletlerarası anlaşmalar dışı-
CW (Maniple – Radyo Telgraf) ve R/T
müsaadesi ve kaçak olarak muhabere

11 BCA 30-18-1-2 / 158-35-9 45. Reklam ilanlarından alınacak ücretlerin tespiti hakkında İcra Vekilleri Heyetin-
den kararname alınabilmesi hususunda 9 Nisan 1960 tarihli Başvekâlet yazısı BCA 30-18-1-2 / 158-35-9 44,
Ek No. 119 – 28.

Ofis Bülten - Şubat 2021 35

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

frekansında yapılagelmiş bulunan – bu tasarrufu başta radyonun çalışanları
mezkûr radyo yayınına son verildiği olmak üzere bir kısım vatandaşın üzüntü
takdirde, halkımızın dikkatinin, bugün ve tepkisine yol açtı. Millî Birlik Komite-
önemli bir eğitim radyosu haline gelen si’ne bu konuda verilen dilekçede;
Devlet Radyoları üzerinde toplanmasının
mümkün kılacağı ve Ofis radyosunun “…tatil edileceğini haber aldık. Günün
İzmir Radyosu’na devredilmesiyle bu birçok saatlerinde kıymetli müzik yayın-
radyonun takviyesinin ve lüzumlu yedek larından istifade ettiğimiz ve zevkle din-
parçaları da elde etmesinin sağlanmış lediğimiz bu radyo neşriyatının müm-
olacağı”, künse devam etmesini arzu ediyoruz.
Birer vatandaş olarak bu arzularımızın
ortaya konularak, “Toprak Ofis’in Sesi” mümkünse kabulünü ve eskiden olduğu
radyo yayınlarının kapatılması için” izin gibi yine güzel müzik yayınlarından is-
istenildi.12 tifade etmemize fırsat verilmesini Sayın
Millî Birliğinizden hürmetlerimizle rica ve
Bütün bu sebeplere dayanılarak çiftçi- arz ederiz”
lere aydınlatıcı yayınlar ile birlikte müzik
yayını yapan bu istasyon Eylül 1960’a denilmekteydi.14
kadar faaliyetini sürdürdükten sonra
02.09.1960 tarih ve 5/360 sayılı Bakan- Ticaret Bakanlığı, “ Toprak Ofisin Sesi
lar Kurulu Kararı ile Toprak Ofis’in Sesi radyosu yayımının, bir taraftan mali ve
Radyosu radyosunun işletme ruhsatı ip- teknik mahzurları gözönünde tutularak,
tal edildi.13 diğer taraftan da bu radyonun 1000 wat-
lık verici cihazının takviyesi maksadıyla
Darbe öncesi ve sonrasında radyo ile il- İzmir radyosuna devrini sağlamak üzere
gili düşüncelerin oldukça keskin farklar tatilinin TMO Genel Müdürlüğü’nce talep
içerdiği açık bir şekilde görülmektedir. edilmesi dolayısıyla, bu konuda Bakan-
Bu keskin farklılığın sadece TMO radyo- lar Kurulu Kararı’nın istihsalini teminen
su ile sınırlı olmadığı da diğer bir husus- keyfiyet 13.9.1960 günlü ve 6/10590
tur. DP döneminde il radyoları ile ilgili sayılı yazı ile Başbakanlığa arz olundu”
hususlar darbe sonrasında oldukça farklı şeklinde bir cevap vermişti. Dilekçede
ve değişik bir statüye ulaştı. imzası olanlardan İsmet Parmaksız Ofis
Radyo’da hizmet veren teknisyenlerden
Yönetimin Toprak Mahsulleri Ofisi biriydi.15
Umum Müdürlüğü Radyo yayını ile ilgili

12 BCA 30-18-1-2 / 158-35-9 37-38, Ek No. 119-28.
13 BCA 30-18-1-2 / 158-35-9 36, Ek No. 119-28.
14 BCA 30-18-1-2 / 160-28-8 7 34, Ek No. 119-28.
15 Aynı yer.

36 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Ofis Bülten - Şubat 2021 37

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Toprak Ofis’in Sesi Radyo- meleri bununla sınırlandırmanın mümkün
su’ndan İl Radyolarına olmadığını, hükümetin radyo ile ilgili gi-
rişimlerine sebep diğer başka hususların
Türkiye’de radyo yayıncılığı tarihine da bulunduğunu belirtmek gerekir.
bakıldığında yerelleşmenin il radyolarıy-
la birlikte başladığı görülmektedir. İl Bu anlayış çerçevesinde radyo ağının
radyoları, daha sonra kurulan bölge güçlendirilmesi ve çeşitlendirilmesi
radyolarının da çekirdeğini oluşturacak- amacıyla harekete geçildiği görülmek-
tır. tedir. 1953 yılında yeni radyo istasyon-
larının kurulabilmesini Bakanlar Kurulu
İl radyolarının kurulması hususu daha inisiyatifine veren yeni radyo İstasyon-
çok DP döneminde ortaya konulan ve larının kurulması ve Ankara Radyo İs-
gelişen bir süreçtir. Bilhassa DP dönemi tasyonu’nun Tevsi ve Takviyesi İçin
yayıncılık alanında önemli gelişmelerin Gelecek Yıllara Geçici Taahhütlere Gi-
yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu nok- rişilmesi Hakkında 6128 sayılı Kanun
tada bu dönemde radyoculuk alanında- kabul edildi.17
ki gelişmelere ve il radyolarının kurul-
ması ile ilgili hususlara kısaca göz atmak 1953 yılında Basın-Yayın ve Turizm
yararlı olacaktır. Genel Müdürlüğü’nün yüksek mühen-
dis ve teknisyenleri ile İstanbul Teknik
1950 yılındaki siyasal iktidar değişikliğin- Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. A.At-
den sonra, bütün Türkiye çapında bir aman ile Ankara radyosu başmühendisi
radyo yayın şebekesinin kurulması için Muzaffer Eke içinde bulunduğu bir heyet,
çalışmalara başlanmış; fakat 1950 yılın- Doğu’da; Erzurum, Kars, Tunceli, Elazığ,
da ödenek tahsisi yapılamadığından bu Diyarbakır, güney doğuda; Urfa, Gazian-
çalışma bir tarafa bırakılmıştır. Ancak tep, Hatay, güneyde; Seyhan, İçel, Anta-
radyo konusunda bu dönem için en fa- lya, Burdur, Denizli, batıda; Aydın, İzmir,
zla sözü edilen husus hükümet ve radyo Balıkesir, Bursa ve Eskişehir’de yaptıkları
arasındaki münasebetin şekline dair olan inceleme ile konuyla ilgili olarak görüşle-
konulardır. Adnan Menderes’in 1952 rini oluşturdu.18 28.08.1953 tarihli olan
yılında partisinin Antalya kongresinde- bu Rapor dönemin radyo faaliyetleri ile
ki ‘radyo, bir devlet vasıtasıdır, orta ilgili önemli bilgiler içermektedir. Buna
malı değildir” şeklindeki sözü, dönemin göre özetle;
hükümetinin radyoya bakış açısını net
bir şekilde ortaya koymaktadır.16 An- ...Kurulacak radyolar için doğu, güney
cak bu dönemde radyo ile ilgili geliş- ve batı illerinde gece ve gündüz alan şid-
detleri için ölçümler yapıldı.

16 Ayşe Asker, “DP’nin Radyoyu İktidar Aracı Yapması: 1957 Seçim Sonuçlarının Radyo Aracılığıyla Erken Yayın-
lanması”, İletişim Araştırmaları, Cilt 12, Sayı 1 (2014), s.132.
17 Yeni Radyo İstasyonlarının Kurulması ve Ankara Radyo İstasyonunun Tevsi ve Takviyesi İçin Gelecek Yıllara
Geçici Taahhütlere Girişilmesi Hakkında Kanun, Resmi Gazete, Tarih 15.07.1953, Sayı 8458.
18 Basın-Yayın ve Turizm Genel Müdürlüğü’nün 1950’li yıllardaki faaliyetleri ve Demokrat Parti’nin basın-yayın
politikaları için bkz. İdris Yücel, “Demokrat Parti Dönemi Türk Basını Üzerine İngiliz ve Fransız Gözlemleri.” Mod-
ern Türklük Araştırmaları Dergisi, Cilt 14, Sayı 1 (2017), 206-233.

38 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Ölçümlerde yayın için öngörülen kanal- kalitesinin her ikisinin de iyi olmadığı
lardaki ülke dışından gelen güçlü yayınlar ortaya konuldu. İzmir radyosunun da
da göz önüne alındı. Buna göre Erzurum kısa dalgalı ve zayıf bir kuvvetle oluşu
ve Rus hududunda İstanbul radyosunun dolayısıyla İzmir bölgesini tatmin ede-
gündüzleri hiç dinlenilemediği, Ankara mediği ifade edildi. Bu sebeplere bağlı
radyosunun da parazitli ve zayıf kaldığı, olarak ilk planda Erzurum, Adana ve
geceleri de yine diğer istasyonlarla İzmir’e kurulmuş olan bu istasyonların
karıştığı anlaşılmaktadır. Buna karşılık hem memleketin önemli ekonomik ve
Rus radyolarının bölgede kuvvetli ol- kültürel merkezlerine kurulmuş, hem de
duğu da tespit edildi. Bu sebeple bölge ülkede düzenli ve nispeten eşit aralıklar-
halkının Azeri Türkçesi ile yayın yapan la kurulmuş olacağı ve aynı zamanda
Bakü radyosunu dinlediği görülmekte- doğuda günün erken başlaması sebe-
dir. Bu sebeple Erzurum’un merkezî ol- biyle sabah 8.30’da başlayan yayınların
ması, Tortum’da kurulacak hidro-elektrik oldukça geç olduğu, bu sebeple ahali-
santralinden yararlanılabileceği, bu ilde nin dış radyo yayınlarını dinlediği ve bu
bir radyo kurulmasının yerinde olacağı yayınların da Pazar ve bayram günleri
düşüncesi ortaya konuldu. dikkate alınmaksızın daha erken başlatıl-
ması gerektiği ortaya konulmaktaydı.
Güney bölgesinde İstanbul radyosunun
hiç işitilemediği, Ankara radyosunun Genel Müdürlük ise; yeni vericilerin An-
gündüz ve geceleri iyi dinlenebildiği, kara ve İstanbul yayın sahalarının müm-
akşam üzerleri ise atmosferik para- kün olduğu ölçüde dışında olması, bu
zitlerin fazla olduğu tespiti yapıldı. sebeple yeni kurulacak istasyonların
Buna karşılık Halep, Şam, Kudüs, Bey- bu radyoların etki sahasının dışında ka-
rut ve Kahire radyo yayınlarının bölgede lan yerlerde kurulması, yabancı yayın-
oldukça kuvvetli ve İstanbul, Ankara ların nüfuzu altında bulunan bölgelerin
radyolarından daha iyi dinlenebildiği, seçilmesi, tesis ve işletme masraflarının
bu sebeple de bölgedeki ahalinin ya- asgari düzeye çekilmesi için şehir elektrik
bancı radyoları dinlemeyi tercih ettikleri cereyanı ile beslenme imkânlarının mev-
görülmüştür. Bu sebeple ilk etapta bu cut olması, bu istasyonların radyo yayım
bölgede radyonun Seyhan nehri üze- postaları arasında program değişiminin
rinde kurulacak hidro-elektrik santralin- sağlanmasına imkân vermesi, bu şekil-
den de yararlanılabileceği gerekçesiyle de kalitesi yayınla birlikte program mas-
Adana’da kurulması gündeme gelmişti. raflarından tasarruf edilebileceği
düşüncesiyle bu heyetin görüşlerini
Batı bölgesinde ise Ankara radyosunun benimsedi.191955 yılında bu projede yer
gündüzleri iyi olduğu, İstanbul alan Adana radyosu yerine şimdilik Di-
radyosunun ise zayıf, geceleri ise yayın yarbakır’da kurulmasına karar verildi.20

19 BCA 30-18-1-2 / 139-55-11 4, Ek No. 119-6.
20 Üç ilde radyo kurulması kararı 21.09.1953 tarih ve 4/1444 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerçekleşti. BCA
30-18-1-2 / 139-

Ofis Bülten - Şubat 2021 39

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

Yukarıda bahsedilen rapora bağlı olarak resmi dokümanlarında “…yurttaki din-
ülkede Başbakanlık Basın- Yayın ve leyicileri dış radyoları dinlemek mecburi-
Turizm Genel Müdürlüğü’nün teklifi ile yetinden kurtarmak…” ve “… bazı yabancı
radyo yayın ağının güçlendirilmesi ve radyoların zararlı yayınlarından halkımızı
genişletilmesi çalışmalarına başlandı korumak ve uyarmak…” şeklinde
ve 21.09.1953 tarihli ve 4/1444 sayılı verilmekteydi.24
Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde
Adana, Erzurum ve İzmir’de radyo ev- Yukarıda bahsi geçen 4/11296 sayılı
leri inşası ile birlikte 100 KW güce sahip Kararname çerçevesinde 27 ilde kurul-
radyo istasyonlarının kurulması karar- ması düşünülen radyolardan yedisinin
laştırıldı.21 (Van, Trabzon, Edirne, Kars, Diyarbakır,
Erzurum ve Urfa, Van, Trabzon ve
Bu kararnamenin gereğinin uzunca bir Edirne) 1959 yılında ihaleleri yapıldı,
süre yerine getirilmediği görülmektedir. bunlar için gereken cihazlar da aynı yılın
Ortaya konulan bu düşünceler ödenek Eylül ayında TEM şirketine sipariş edil-
yokluğundan dolayı uygulamaya bir di.25
süre girmemesine rağmen il radyolarının
kurulması düşüncesi devam etti. DP Ancak proje henüz gerçekleşmeden
Hükümeti tarafından 1958 yılında ku- DP yönetimi 27 Mayıs 1960 tarihinde
rulan Basın-Yayın ve Turizm Vekâleti’nin askeri bir darbe ile devrildi. Darbe son-
30.01.1959 tarih ve 13 sayılı yazısı üze- rasında bu konunun ilgili devlet ma-
rine 6128 sayılı Kanun ve 10.02.1959 kamları nezdinde yeniden ele alınarak
tarih ve 4/11296 sayılı Kararname etüt edildiği ve sorgulandığı görülmek-
çerçevesinde 27 ilde küçük takatli il tedir. Genelkurmay Başkanlığı’nın Eylül
radyoları kurulmasına karar verdi.22 1960’da radyo konusundaki mütalaası
dönemin düşüncesini yansıtması açısın-
Bu projedeki temel amaç halkı yabancı dan burada aynen verilmektedir:
radyoların muzır yayınlarından koru-
maktı. Çünkü II. Dünya Savaşı sonrasın- “1. Ankara ve İstanbul radyolarının
da ortaya çıkan Soğuk Savaşta radyo memleketin her tarafından iyice duyu-
yoluyla propaganda yaygın bir şekilde lamaması sebebiyle muhtelif bölgelerde
kullanılmasından dolayı güvenlik birim- yeniden kurulması kararlaştırılmış olan
leri Türkiye dâhilinde çeşitli bölgelerde 7 adet istasyonun çok düşük takatli (bir
radyo yayınlarının yapılmasını tavsi- tanesi 2 Kw, diğerleri 1 Kw) olacakları;
ye etmekteydi. Bu dönemde Türkiye’ye ayrıca bu istasyonların yerlerinin tespiti
karşı propaganda yapan 40 radyodan işinin de esaslı bir etüde dayanmadığı
bahsedilmektedir.23 Yeni radyoların ku- öğrenilmiştir.
rulmasındaki temel amaç, dönemin

21 BCA 30-18-1-2 / 139-55-11- 10-13, Ek No. 119-6.
22 30-18-1-2 151-75-1 27 2, 119-30. Bu iller sırasıyla şunlardır: Ağrı, Ankara, Antalya, Aydın, Bitlis, Denizli,
Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzincan, Erzurum Eskişehir, Gaziantep, Giresun İstanbul, İzmir, Kars, Malatya, Mani-
sa, Maraş, Mardin, Muğla, Samsun, Sinop, Trabzon, Urfa ve Van.
23 Sezer Akarcalı, Radyoda Türk Dış Yayınları, İmaj Yayınevi, Ankara, 2003, s. 80, 83.
24 Kocabaşoğlu, age., s.389.
25 BCA 30-18-1-2 / 160-28-8 7 20, Ek No. 119-28.

40 Ofis Bülten - Şubat 2021

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

2. Yakın komşularımızın, bize sesleri- timinin iktidarı ele geçirdikten sonraki ilk
ni kuvvetli bir şekilde duyuran Moskova, teşebbüslerinden biri de radyo ile ilgili
Erivan, Bükreş Sofya, Atina, Kahire ve işler oldu. Bu sebeple özerk radyoculuk
Bağdat radyolarından maada, Suriye’nin ilkesi çerçevesinde bazı adımlar atılmıştı.
Humus şehrinde 6 aya kadar faaliyete Diğer taraftan da il radyoları oluşturu-
geçeceği bir istasyon tesis ederlerken; bi- larak “muzır yayınlar” ın önüne geçilmesi
zim kuracağımız birer kw lik istasyonlar- hedeflendi.28
dan, emek ve masrafımız karşılığında bir
hâsıla alınamayacağı aşikâr görülmekte- Yeni Kararname ile aynı zamanda Er-
dir. zurum’un yanı sıra Van, Diyarbakır ve
İskenderun’da TMO’ne ait 1 Kw gücünde-
3. Faaliyette bulunacakları müddetçe ki kısa dalga radyo vericilerinin “il radyosu”
daha fazla teknik personele ve işletme olarak kullanılması uygun görüldü.29 Bu
masrafına ihtiyaç gösterecek olan bu çok geçici bir uygulama olacaktı. Bu radyolar
sayıdaki istasyon yerine gerekirse yüksek bu şekilde çalışmaya başlayacak ancak
takatli ve modern iki istasyonun kurul- yeni radyo evleri inşası ve güçlü teknoloji-
masının, memleket için daha faydalı ola- nin temini ile güçlü birer bölge radyolarına
cağı düşünülmektedir. dönüşecekti.
Uygun görüldüğü takdirde, adı geçen 7
istasyonun her türlü inşaat ve imalatının İllerde radyo kurulması kararının alın-
durdurularak, bu hususun yeniden esaslı masının ardından yapılan Ofis’in Sesi
bir şekilde etüd edilmesini emir ve ten- Radyosu sebebiyle TMO elindeki teknik
siplerine arzederim” 26 cihazların bu konuda çalışan kurumların
dikkatini çektiği anlaşılmaktadır. Bu karar
denmekteydi. Böylece konu yeniden etüd sonrasında telsiz sistemleri ve radyo
edilmişti. yayınları konusunda tecrübe sahibi olan
TMO ile Basın-Yayın ve Turizm Genel
Yukarıda da görüldüğü üzere darbe yöne- Müdürlüğü’nün sıkı bir işbirliğine giriştiği
timi küçük takatli radyoların Türkiye’ye görülmektedir. Bu sebeple de müstakil il
yayın yapan zararlı yayınları önleye- radyolarının kuruluşları devam ederken
meyeceğini düşünmekteydi. Bu düşün- gerekli inşaatların bitirilmesi ile ekipman-
cenin sonucu olarak 31.12.1960 tarih ve ların temini gibi işlerin tamamlanması-
5/694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile DP na kadar bazı il radyolarının kuruluşunda
hükümeti tarafından çıkarılan 10.02.1959 Ofis’in elindeki bu telsiz haberleşmesi
tarih ve 4/11296 sayılı kararnameyi ip- ve radyo yayınında kullanılan teknoloji-
tal ederek daha önceki Kararname nin devreye sokulduğu görülmektedir. Bu
çerçevesinde yapılan/yapılacak olan 7 işbirliği esas itibariyle İzmir, Diyarbakır,
radyo ile ilgili ihale ve müteahhitlerle ak- İskenderun ve Van radyolarının kurulması
dedilen sözleşmelerden vazgeçildi.27 DP ve işletilmesinde söz konusu oldu. Bu
döneminde radyonun iktidarın etkin kul- işbirliğinin ayrıntıları aşağıda verilmekte-
landığı ve muhalefete söz hakkı tanımadığı dir.
düşüncesinden yola çıkan darbe yöne-

26 BCA 30-18-1-2 / 158-35-9 41, Ek No. 119 – 28.
27 BCA 30-18-1-2 / 158 - 35 – 9, Ek No. 119 – 28.
28 Uygur Kocabaşoğlu, “Radyo”, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt 10, ss. 2732-2737, s.2735.
29 Akarcalı, age., s.73.

Ofis Bülten - Şubat 2021 41

Araştırma - İnceleme Toprak Ofis’in Sesi Radyosu

42 Ofis Bülten - Şubat 2021

Sağlık Köşesi

TANSİYON NEDİR?

Kalp durmadan çalışarak, vücut için ge-
rekli olan temiz kanı, doku ve organlara
gönderir; oksijen seviyesi azalan kirli kanı
geri toplayarak da tüm vücudun beslen-
mesini sağlar. Kalp kasının sürekli olarak
kasılıp gevşemesiyle gerçekleşen
bu durum, dolaşım sistemi
aracılığıyla gerçekleştirilir.

Ofis Bülten - Şubat 2021 43

Sağlık Köşesi

Kalp her kasıldığında, kapakçıklar açılarak kan, atardamarlara ve buradan da çatalla-
narak tüm damarlara gönderilir. Bu sırada kan damarlarında basınç oluşur. Bu basınç,
tıp dilinde sistolik basınç ya da farklı bir deyişle yüksek tansiyon olarak tanımlanır.
Kalp kasının gevşemesiyle damarların üzerindeki basınç düzeyi azalır. Genişlemiş olan
damarlar, kana basınç uygulayarak kan akımını devam ettirir. Ancak bu süre boyunca
da kan damarlarında hala bir miktar basınç bulunur. Bu basınç ise küçük tansiyon ya
da tıp dilindeki adıyla diyastolik basınç olarak adlandırılır.

Tansiyon ölçümü sırasındaki koşullar kan basıncını önemli ölçüde etkilediğinden
ölçüm, 5 dakikalık istirahat sonrasında yapılmalıdır. Yemek ve egzersiz sonrası tan-
siyon ölçümü normalden düşük, kahve tüketimi ya da sigara kullanımından sonra ise
normalden yüksek sonuç verebilir. Bu yüzden tansiyon ölçümünden önceki yarım saat
boyunca kişinin bu eylemlerden uzak kalması gerekir.

Tansiyonun iki farklı çeşidi bulunur.

Hipotansiyon (Düşük tansiyon)

Kan basıncının anormal şekilde düşmesi ya da halk arasında yaygın olarak bilinen adıy-
la tansiyon düşüklüğü, hipotansiyon olarak tanımlanır. Büyük tansiyonun 90 mm Hg,
küçük tansiyonun 60 mm Hg değerinin altında olmasıyla oluşur. Çoğunlukla kişide bir
belirtiye neden olmayan bu durum, tedavi de gerektirmez. Ancak tansiyonun aniden
düşmesi, hafif ya da şiddetli belirtilere yol açabilir. Aşırı terleme, dehidrasyon, ishal,
yetersiz beslenme, alerjik reaksiyonlar, stres, gebelik, hormonal dengesizlik, bazı kalp
damar hastalıkları, anemi, kan kaybı gibi nedenlerin yanı sıra bazı ilaçların kullanımı-
na bağlı olarak da hipotansiyon oluşabilir. Hipotansiyon çoğunlukla üç farklı şekilde
görülür:

Ortostatik Hipotansiyon: Tüm yaş gruplarında görülebilen ortostatik hipotansiyon
genellikle zayıf ve sağlıksız yaşlıları etkiler. Otururken birden ayağa kalkmak gibi vü-
cut pozisyonu değişikliğinde oluşan bu durum, kişinin başının dönmesine, gözlerinin
kararmasına yol açabilir. Genellikle birkaç saniye süren bu durum bazı sağlık problem-
lerinin habercisi olabilir.

Sinirsel Aracılı Hipotansiyon: Diğer yaş gruplarına göre çocuk ve gençlerde daha sık
görülen bu durum, kişinin uzun süre ayakta durmasına bağlı olarak gelişir. Baş dönme-
si ve baygınlık gibi belirtilere yol açar.

Şoka Bağlı Hipotansiyon: Travma, yanık, zehirlenme, ani kan kaybı gibi kişinin şoka
girmesine yol açan durumlarda oluşan hipotansiyon, kişinin hayatını tehdit edecek
boyutta olabilir ve acil tıbbi yardım gerektirir.

44 Ofis Bülten - Şubat 2021

Sağlık Köşesi

Hipertansiyon
(Yüksek tansiyon)

Tansiyonun 130/80 mm Hg
değerinin üzerinde olması hiper-
tansiyon ya da farklı bir deyişle yük-
sek tansiyon olarak tanımlanır. Toplum-
da görülme sıklığı %30 ila %45 arasında
olan bu rahatsızlık, mutlaka kontrol altına alın-
ması gereken bir durumdur. Primer ve sekonder
hipertansiyon olmak üzere iki farklı türü bulunur.
Toplumda yaklaşık olarak %90 oranında görülen
primer hipertansiyonda tansiyonun yükselmesine neden
olan odak bir hastalık bulunmaz. Sekonder hipertansiyon ise
yaklaşık olarak %10 oranında görülür ve tansiyon yüksekliği altta
yatan farklı bir sağlık probleminden kaynaklanır. Sıklıkla sorulan "Tan-
siyona ne iyi gelir?" sorusunu yanıtlamadan önce "Hipertansiyon belirtileri
nelerdir? sorusunu cevaplamak gerekir.

Tansiyon Yükselmesi (Hipertansiyon) Belirtileri

Ailede yüksek tansiyon öyküsünün varlığı, 40 yaşın üzerinde olmak, diyabet ve siga-
ra kullanımı, hipertansiyon riskini arttıran etkenler arasında yer alır. Baş ağrısı, baş
dönmesi, kulak çınlaması, hâlsizlik, nefes darlığı, bulanık görme, sık idrara çıkma, bu-
run kanaması, kalp ağrısı ya da kalp ritminin düzensiz olması, hipertansiyon belirtileri
arasında yer alır. Kalp, beyin, böbrek ve göz gibi organlar üzerinde olumsuz etkileri
bulunan hipertansiyon, zaman içinde atardamarlarda deformasyona yol açar. Beyin
kanaması, kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği, beyin damarlarında tıkanıklık ve körlük
gibi ciddi sağlık problemlerine yol açabilen hipertansiyonun mutlaka kontrol altına
alınması gerekir.

Tansiyon Yükselmesine Ne İyi Gelir?

Tansiyon yüksekliğinde kişinin mutlaka hekime görünmesi ve tedavi alması gere-
kir. İlk kez tanı alan ve tedavisine başlanan hastaların ilk hekim kontrolü 2 ila 4 hafta
arasında yapılmalıdır. İlk kontrol sırasında hekim, ilaçların dozunu ya da kullanım şek-
lini değiştirebilir. Daha sonra her 6 ayda bir kez hekim kontrolüne gidilmelidir. Tansi-
yon yüksekliği varlığında yaşam tarzında değişiklik olmazsa olmazlar arasında yer
alır. Sigara kullanımının bırakılması, vücut kitle endeksine göre kilonun dengelenme-

Ofis Bülten - Şubat 2021 45

Sağlık Köşesi

si, tuz tüketiminin günlük
6 gr. ile sınırlandırılması ve
düzenli egzersiz yapılması son
derece önemlidir. Taze meyve ve
sebzelerden alınan potasyum da tan-
siyon yüksekliğine iyi gelir. Tüm bunların
haricinde tuzsuz ayran, nar suyu, greyfurt,
sarımsak, kekik, limon suyu gibi gıdaların alın-
ması, tansiyonun dengelenmesi için önerilebilir.

Tansiyon Düşüklüğü (Hipotansiyon) Belirtileri

Hipotansiyon, çoğunlukla belirti vermese de bazı durumlarda baş
dönmesi, bulantı, kusma, hâlsizlik, nefes darlığı, aşırı terleme, dep-
resyon, vücut ısısının düşmesi, bayılma ve nefes darlığı gibi be lirtilere
yol açabilir. Tansiyon düşüklüğü belirtileri görülmesi durumunda hekime
başvurulması ve nedenlerinin araştırılması önemlidir.

Tansiyon Düşüklüğüne Ne İyi Gelir?

Yetersiz beslenmeye bağlı olarak görülen folik asit ve B12 vitamin eksikliği, diyabet,
kalp hastalıkları, dehidrasyon, iç kanama, aşırı kan kaybı ve bazı ilaçların kullanımı tan-
siyonun düşmesine neden olabilir. Tuzlu ayran, havuç suyu, zeytin, üzüm, zencefil,
fesleğen ve su tüketiminin artırılması tansiyon düşüklüğüne iyi gelebilir.

Hamilelikte (Gebelikte) Tansiyon

Gebelerin yaklaşık %10'unda yüksek tansiyon görülür. Gebelik öncesi var olan ya
da gebeliğin beşinci ayından önce görülen tansiyon yüksekliği, kronik hipotansiyon
olarak değerlendirilirken, gebelik tansiyonu olarak bilinen tansiyon yüksekliği çoğun-
lukla gebeliğin beşinci ayından sonra görülür. Mide bulantısı, kusma, idrar miktarında
azalma, çift görme, hızlı kilo artışı, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında farklılık gibi
semptomlarla görülen gebelik tansiyonu, hamilelik zehirlenmesine (Preeklampsi) yol
açabilir. Bu yüzden gebelik boyunca kan basıncının kontrol altına alınması son derece
önemlidir. Hafif vakalarda anne adaylarına istirahat önerilirken daha şiddetli vakalarda
ilaç tedavisi gerekebilir.

anadolusaglik.org

46 Ofis Bülten - Şubat 2021

Tarım Takviminde Şubat Ayı

ŞUBAT AYINDA YAPILACAK İŞLER

MEYVECİLİK

*Ocak ayında yapılması gereken işlerden, gerçekleştirememiş olanlar
sonuçlandırılır.
* Klok hastalığına karşı mücadeleye devam edilir.
* Uygun hava koşullarında toprak işlemesine başlanır.
* Çelik alma işleri yapılarak ;çelikler kumda saklamaya (Katlamaya)
alınır.

BAĞCILIK

* Bağlarda kış budamasına devam edilir.
* Anaçlıklarda asma çeliği kesimine devam edilir ve kesilen çelikler
kum içine ters olarak bütünüyle katlanır.
* Uygun havada fidan dikimi yapılır. Ay sonunda birinci kış ilaçlaması
yapılır.

SEBZECİLİK

* Bölgemizde fasulye ve bezelye ekilecek yerlerin toprak hazırlığı yapılır.
* Karnabahar ,lahana ve pırasanın hasadı tamamlanır. Havuç , ıspanak,
marul ve turpun hasadına devam edilir.
* Fide elde etmek için , sıcak yastıklar hazırlanır.
* Biber , domates ve patlıcan tohumları sıcak yastıklara ekilir.
* Hava şartları elverişli gittiği takdirde , toprak hazırlığına devam edilir.
* Fidelik toprağı mantari hastalıklara karşı ilaçlanır.

SÜS BİTKİLERİ

Seralarda
* Saksılı süs bitkilerinde , saksı değiştirme yapılır.
* Karanfil ve kasımpatlarında çelik almaya devam edilir. Yumrulu be-
gonya yumruları saksılara dikilir. Yediveren (B.Semperflorens) ve ağaç
(Begonin Lugerna) begonyalar budanır. Bu sırada , alınan çelikler ser-
alarda köklendirilir.
* Yıldız yumruları sera içindeki yastıklara , çelik almak üzere dikilir.
Düzenli bir şekilde sulanır.

Ofis Bülten - Şubat 2021 47

Tarım Takviminde Şubat Ayı

* Kauçuk ve deve tabanından göz çeliği alınır.
Park ve Bahçelerde
* Çim sahalarında organik gübre verilmemişse , bu ayda mutlaka ver-
ilmelidir.
* Ağaçların kar yükü hafifletilmelidir.
* Bu ayın sonuna doğru , güllerde budama yapılır.
* Fidanlıktan elde edilen fidanlar, bahar dikimi için hendeklenir.
* Spirea(Keçi Sakalı),(Syringa (Leylak), Deutzia(Havlu Püskülü), Phil-
adelphus (Filbahar), Weigelia(Vejelya), Symphoricarpus (İnci Çalısı)
, Lonicera Tatarica (Tatar Hanımeli) gibi bazı yaprağını döken süs
çalılarıile;Lonicera (Hanımeli), Bignonia (Acem Borusu), Wistaria (Mor
Salkım), Hedera Helix (Kaya Sarmaşığı), Ampelopsis(Amerikan Asması)
gibi sarılıcı bitkilerden odun çeliği alınabilir. Alınan çelikler, ilkbaharda
dikilinceye kadar, nemli kum içinde katlama yapılarak bekletilir.

TARLA BİTKİLERİ

* İkinci azotlu gübre tatbikatına başlanır.
* Tarla faresi ile mücadeleye devam edilir.

Baklagiller

* Nohut , mercimek ve fasulye ekilecek yerlerin toprak işlemesine de-
vam edilir.

Sanayi Bitkileri

* Toprak işlemesine devam edilir.
* Turfanda patates için ekime başlanır.
* Uygun hava koşullarında şeker pancarı ekimine başlanır.

Çayır – Mera ve Yem Bitkileri

* Bu ayda da meralara kesinlikle hayvan sokulmamalıdır.
* Havaların uygun gittiği günlerde bozulan çitler onarılır.
* Çiftlik gübresi veya suni gübrelerle besin takviyesi yapılır.
* Padoksların bakım ve onarımları ile ocak ayından arta kalan işler
sürdürülür.
* Açılmış olan su kanalları ile drenaj çukurları kontrol edilerek temizliği
yapılır.

48 Ofis Bülten - Şubat 2021

Edebiyat Köşesi

Yakup Kadri KARAOSMANOĞ-
LU’nun imzasını taşıdığı bu eser ilk
defa 1932 yılında Kadro Dergisinde
yayımlanarak okuyucuyla buluşmuş-
tur. Roman I. Dünya Savaşından
Sakarya Meydan Muharebesi’nin
sonuna kadar geçen süreyi yani Milli
Mücadele dönemini anlatmaktadır.
Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu
halkının savaşa bakış açısını konu
alan kitap bu çerçevede aydın-halk
arasındaki çatışmayı açık ve drama-
tik bir şekilde anlatmaktadır. Ayrı-
ca kitap milli mücadele yıllarındaki
koşulların zorluğunu ustalıkla gözler
önüne seriyor.

Roman, bir paşa oğlu olan ve I. Dün-
ya Savaş’ında Subay olan Ahmet Ce-
lal’in yaşadıklarını anlatıyor. Ahmet
Celal, savaş esnasında bir kolunu
kaybetmiştir. Bu yüzden büyük
üzüntü duymaktadır. Daha sakin
ve sessiz bir yerde ömrünün geriye
kalan kısmını geçirmek ister ve bir
köye yerleşir. Ahmet Celal, geldiği
bu köyde konuşmasından ve giyim
tarzından dolayı köylülerce dışlanır.
Köylüler yabancı bu kişiyi yaban
olarak tanımlar. Ahmet Celal yeni yerleştiği
bu köye, köylülerinde O’na alışması sürecinde
cephede de vatanın kurtuluş mücadelesi verilmektedir.
Fakat köylüler vatan savunmasına duyarsız kalmışlardır. Ahmet
Celâl, zaten alışamadığı bu insanların vatan savunması konusunda
bu derece duyarsız olmaları karşısında ne yapacağını şaşırır, derin bir ümit-
sizliğe kapılır. Anadolu köylüsüne olan kızgınlığı bir kat daha artar.

Ahmet Celal’in bu hikayesi, Milli Mücadele dönemine ve dönemin zorlu şartlarına
ışık tutmaktadır. Bir solukta okuyacağınız bu eserin diğer kahramanları Mehmet Ali,
Zeynep Kadın, Emine, İsmail, Salih Ağa ve Şeyh Yusuf’tur.

Ofis Bülten - Şubat 2021 49

UNESCO SOMUT OLMAYAN

KÜLTÜREL MİRASLARIMIZ

Mevlevi Sema Töreni

Mevlevî Sema Töreni, Allah’a ulaşma yolunun derecelerini sembolize eden, içinde dini
öğe ve temalar barındıran ve bu haliyle ayrıntılı kural ve niteliklere sahip tasavvufî bir
törendir. Mevlevîliğe özel bu seremoni, Mevlânâ Celâleddîn Rûmî (ö. 17 Aralık 1273)
zamanında belli bir kurala bağlı kalmaksızın yapılırken Sultan Veled ve Ulu Arif Çelebi
zamanından başlayarak disiplinli bir şekilde icra edilmiştir. Bu kurallar, Pir Adil Çelebi
zamanına kadar geliştirilmiş ve son şeklini alarak günümüze kadar gelmiştir.

Tören, birbiriyle bütünlük içinde farklı tasavvufî anlamlar içeren naat, ney taksimi,
peşrev, Devr-i Veledî ve dört selâm bölümünden oluşmaktadır. Sema Töreni, Mevlevîlik
kültürünün doğru olarak aktarılabileceği mekânlarda gelenekten gelen Mevlevî müziği
ile icra edilir. Itri’nin rast makamında bestelediği 17. yüzyılın sonundan itibaren çalın-
makta olan naat-ı şerif ile törene başlanır. Pir Adil Çelebi gibi bestekârlar tarafından
bestelenmiş ilahiler, müzik eğitimi almış koro tarafından okunur. Ney, kudüm ve ut gibi
enstrümanlar, koroya eşlik eder. Mevlânâ’nın Farsça yazılmış eserleri, tören süresince
mutrib heyeti (ses ve saz topluluğu) tarafından icra edilen bestelerin temel kaynağıdır.
Törene, Hz. Muhammed’i (S.A.V.) öven naat-ı şerifin okunmasıyla başlanır. Naat-ı şe-
rifin okunmasından sonra ney taksimine geçilir. Ney taksiminin bitiminde semazen-
ler, semazenbaşının işaret ettiği yere geçip semaya başlarlar. Bundan sonra başlayan
Devr-i Veledî ölümden sonra dirilmeyi betimler. Hırkası kabri; sikkesi mezar taşı olan
semazen, otururken ölmüş sayılır. Devr-i Veledî’den sonra başlayan ayinde semazen-
ler usulünce hırkalarını çıkarır, dünyevi işlerinden soyunurlar.

Sema törenlerinde selam
bölümü dört kısımdan oluş-
maktadır: 1. Selâm, insanın
kulluğunu idrak etmesini;
2. Selâm, Allah’ın kudreti
karşısında hayranlık du-
yulmasını; 3. Selâm, kudret
karşısında duyulan hayran-
lığın aşka dönüşmesini;
4. Selâm, insanın kulluğa
dönüşünü anlatır. Tören,
okunan Kur’an-ı Kerim ve
dualarla bitirilir.

50 Ofis Bülten - Şubat 2021

Mevlevi Sema Töreni

Gökler âleminin bir sembolü olarak Mevlevî Sema’sında semazenler dönerken, semazen-
başı aralarında gezinir ve semazenlerin birbirlerine olan mesafesinin korunmasını sağlar.
Postnişin olarak adlandırılan ve töreni yöneten kişi ise kırmızı postun ucunda ayakta
durarak dualar okur. Sema yapılan yer yuvarlak olmasından dolayı dünyaya, Postnişin
güneşe, semazenbaşı aya ve semazenler de gezegenlere benzetilerek semanın güneş
sistemini sembolize ettiği varsayılır.

İcra edilmesi özen ve dikkat gerektiren bu tören, başından sonuna kadar birçok aşama-
da mistik anlamda semboller taşır. Sema esnasında dönmek tüm mekân ve yönlerde
Allah’ı seyretmeyi temsil eder. Ayak vurmak, nef-
sin sınırsız ve doyumsuz isteklerini ayaklar altına
alıp ezmek ve onunla mücadele edip nefsi mağlup
etmektir. Kollarını yana açmak, en mükemmel’e
yönelik bir acziyettir. Semada sağ elin yukarı, sol
elin ise aşağı doğru kollar açık bir hale gelmesi,
sağ elle Tanrı’dan feyiz alıp O’ndan başkasına yüz
çevirmek ve sol elle bu feyzin dağıtılması anlamı-
na gelmektedir.

Töreni icra eden semazenler, manevi ve bedeni
uzun bir eğitim süreci sonrasında ayin için hazır
hale gelirler. Sema yapılan alandaki tüm hal ve ta-
vırlar edep ve erkâna riayet edilerek gerçekleştirilir.
Sema yapacak kişinin, Mevlânâ’nın yazılı eserleri-
ni okuyup anlayabilecek kapasiteye ve müzik, ka-
ligrafi gibi sanatlarla meşgul olabilecek yeteneğe
sahip olması beklenir. Semazen için gerekli bu
eğitim süreci onu, seyr-ü sülûk’a yani bilgiyi edin-
dikten sonra değişimi ve gelişimi öngören İnsan-ı
Kâmil yoluna ulaştırır. Maneviyat yolu; bağlılık,
muhabbet, hizmet, Allah’ın hatırlanması ve inziva
gibi pek çok aşamayı içermektedir.

Koreografisi ve karmaşık müzik yapısıyla hem
sanatsal hem de ilahi aşkı anlatan Mevlevî Sema Törenleri, yaz ayları boyunca özel-
likle Konya ve İstanbul’da haftada en az iki kez gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Kültür ve
Turizm Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Konya Türk Tasavvuf Müziği ve İstanbul Tarihi
Türk Müziği Toplulukları, Mevlevî ayinlerinin yer aldığı etkinliklerde performanslarını ser-
gilemektedir. Mevlânâ’nın ölüm yıldönümü olan ve kulun Rabbine kavuşma gecesi olarak
kabul edilen Şeb-i Arus’da (17 Aralık) gerçekleştirilen Mevlevî Sema törenlerine yurtiçi ve
yurtdışından büyük bir izleyici kitlesi katılmaktadır.

13’üncü yüzyılda ortaya çıkmış, zaman içinde gelişip şekillenerek Türk tarihinin ve
kültürünün önemli bir parçası haline gelmiş olan Mevlevîliğe bağlı kültürün ve özel-