ใบงานและแบบฝึกหัด รายวิชาฟิสิกส์เพิ่มเติม ม.5 เทอม 1 ฉบับปรังปรุง พ.ศ.2560 (ล่าสุด)

ใบงาน และแบบฝกึ หัด ฟิสิกส์ ม.5
เทอม 1

 บทท่ี 8 การเคลอื่ นทแ่ี บบฮาร์มอนิกอย่างงา่ ย
 บทที่ 9 คล่ืน
 บทท่ี 10 แสงเชงิ คล่นื
 บทที่ 11 แสงเชิงรงั สี

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551

(ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ.2560)

บทท่ี 8 การเคลื่อนที่แบบฮารม์ อนกิ อย่างง่าย

แนวสมดุล

ใบงาน เรือ่ ง ลกั ษณะการเคลอื่ นท่ีแบบฮาร์มอนกิ อยา่ งงา่ ย

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

พจิ ารณาการเคลื่อนทข่ี องรถทดลองติดปลายสปรงิ ทีต่ าแหนง่ ตา่ งๆ ดงั รปู ต่อไปนี้ แลว้ ตอบคาถามให้ถกู ต้อง

ก. รถทดลองติดปลำยสXป0รงิ และอย่ทู ่ีตำแหนง่ สมดุล ข. ตำแหน่งรถXท0ดลองทีเ่Xว1ลำ t = t0

X2 X0 X1 X2 X0 X1
ค. ตำแหนง่ รถทดลองทเี่ วลำ t = t1 ง. ตำแหนง่ รถทดลองที่เวลำ t = t2

1. จากรปู ก. รถทดลองอยนู่ ง่ิ สปริงไมย่ ดื และไมห่ ดตวั เรยี กตำแหน่งนวี้ ่ำ …………………………………..……………….………….
2. จากรูป ข. ดึงรถทดลองให้เคล่อื นทอ่ี อกจำกตำแหน่งสมดลุ ไปทำงขวำที่ตำแหน่ง X1 ใหต้ ำแหน่งนเ้ี ป็น

ตำแหนง่ …………………………………………....… มีเวลำเทำ่ กบั …………………………และมอี ัตรำเรว็ เท่ำกบั …………………..…….
3. จากรูป ค. ปลอ่ ยให้รถทดลองเคลอื่ นท่จี ำกหยุดนง่ิ ไปทำงซำ้ ย ผ่ำนตำแหนง่ สมดุล ขณะผำ่ นตำแหน่งสมดลุ

มีอัตรำเร็ว…………………………..จนกระทัง่ ที่เวลำ t = t1 รถทดลองมีอัตรำเร็วเทำ่ กบั ………………ทีต่ ำแหนง่ ……………….
4. จากรูป ง. รถทดลองเคลอ่ื นทีก่ ลับมำยังตำแหนง่ เริม่ ตน้ ท่ีเวลำ t = t2 แสดงวำ่ รถเคลอื่ นทค่ี รบ………..…………….รอบ
5. จงเขียนทศิ ทำงกำรเคลือ่ นท่ีของรถทดลองขำ้ งต้น …………………………………………………………………………………………….
6. เวลำทีร่ ถทดลองใช้ในกำรเคลอ่ื นท่จี ำกตำแหน่งเร่ิมตน้ จนกลับมำตำแหน่งเดิม ซ้งึ เปน็ เวลำทใ่ี ช้ในกำรเคล่อื นท่ีครบ

หนึ่งรอบ เรยี กวำ่ …………………………มีสัญลกั ษณ์ คอื ………………………………… มหี นว่ ยเป็น ………………………………
7. ระยะจำกตำแหนง่ สมดลุ ไปยงั ตำแหน่งของรถทดลองขณะนัน้ ๆ เรียกเวกเตอร์นวี้ ่ำ ……………………………………………..

มีสัญลกั ษณ์ คอื ………………………………… มหี นว่ ยเป็น ……………………………………………………………………………………..
8. จากรูป ง. ทต่ี ำแหน่ง X1 และ X2 เป็นตำแหนง่ ท่รี ถทดลองอยู่ห่ำงจำกตำแหน่งสมดลุ ………………………..หรอื มกี ำร

กระจดั มำกทส่ี ุด เรยี กขนำดกำรกระจัดสงู สดุ นีว้ ำ่ …………………………มสี ัญลักษณ์ คือ ……… มีหน่วยเป็น …………………
9. กำรเคล่ือนที่ของรถทดลองติดปลำยสปริงมลี กั ษณะกำรเคลอ่ื นทอ่ี ยำ่ งไร……………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………………
10. กำรเคล่อื นทขี่ องรถทดลองติดปลำยสปรงิ เปน็ กำรเคลอ่ื นทแี่ บบใด………………………..…………………………………………...

โจทยป์ ญั หา เร่ือง ลกั ษณะการเคล่อื นที่แบบฮาร์มอนกิ อย่างง่าย

ช่ือ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาชี้แจง จงแสดงวธิ ีการหาคาตอบให้ถกู ตอ้ ง

1. วัตถชุ น้ิ หนงึ่ ติดท่ปี ลำยสปรงิ มตี ำแหนง่ สมดุลท่ี x = 0 ดงึ วัตถุไปตำแหนง่ x = 30 เซนติเมตร จำกตำแหนง่ สมดุล
แลว้ ปล่อยวตั ถุพร้อมเร่ิมจับเวลำ พบวำ่ วัตถเุ คลือ่ นที่กลบั มำทตี่ ำแหน่ง x = 30 เซนติเมตร อีกครงั้ ใช้เวลำ 5.5
วินำที จงหา ก. แอมพลิจดู ข. คาบ และ ค. ความถี่
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
2. ถ้ำอนภุ ำคสน่ั ครบ 30 รอบ ในเวลำ 60 วินำที จงหา ก. ความถ่ี และ ข. คาบ

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
3. จงหำคำบต่อไปนี้ (ในหน่วยวนิ ำที)

ก. ส้อมเสยี งอนั หน่งึ สน่ั 700 รอบในเวลา 35 วินาที
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ข. มะปรางน่ังชิงชา้ แกว่งกลับไปกลบั มา 30 รอบ ใน 65 วนิ าที

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
4. จงหำควำมถ่ีต่อไปนี้ (ในหน่วยเฮริตซ์)

ก. สายกตี า้ รส์ นั่ 47 รอบ ใน 0.5 วนิ าที
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ข. เครือ่ งเล่นไวก้งิ ในสวนสนุกแกว่ง 20 รอบ ใน 1 นาที

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ใบงาน เร่อื ง ปรมิ าณทเี่ กย่ี วข้องกับการเคลือ่ นทแี่ บบฮาร์มอนิกอยา่ งงา่ ย

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขที่...................

1 คาชีแ้ จง จงนาอกั ษรทางด้านขวามือเติมลงหนา้ ขอ้ ความดา้ นซ้ายมือใหถ้ กู ตอ้ ง

……………. 1. เวลำท่ีใช้ในกำรเคลอ่ื นท่คี รบหน่งึ รอบ ก. แอมพลิจดู

……………. 2. จำนวนรอบทีว่ ตั ถเุ คลือ่ นทไ่ี ดใ้ นหน่งึ หน่วยเวลำ ข. ควำมถ่เี ชิงมมุ

……………. 3. ระยะห่ำงทีว่ ัตถเุ คลือ่ นผำ่ นตำแหน่งสมดลุ ไปไดไ้ กลทส่ี ุด ค. 2 เรเดียน

……………. 4. ง. กำรกระจดั

……………. 5. จ. มุมเฟส

……………. 6. ฉ. ควำมถ่ี (f)

……………. 7. ช. แรงดึงกลบั

……………. 8. มมุ 360 องศำ ซ. ควำมเร็ว

……………. 9. กำรเคลื่อนที่ฮำร์มอนิกอยำ่ งงำ่ ยของวัตถุจะมแี รงดงึ วตั ถุ ฌ. คำบ (T)

ให้กลับมำที่ตำแหนง่ สมดลุ ญ. ควำมเรง่

……………. 10. มหี น่วยเป็น เรเดยี นต่อวนิ ำที (rad/s)

2 คาชแ้ี จง ให้นกั เรยี นเตมิ เคร่อื งหมาย √ หน้าข้อความที่เหน็ ดว้ ย และเติมเครื่องหมาย X หนา้ ขอ้ ความท่ไี ม่
เห็นด้วย

1. กำรกระจัดในเรือ่ งกำรเคล่ือนท่ีแบบฮำร์มอนกิ อย่ำงงำ่ ย มสี ัญลักษณ์ คอื X

2. กำระจัดและควำมเร่งของวัตถทุ ่ีเคลื่อนที่แบบฮำร์มอนกิ อย่ำงงำ่ ยมีทศิ ทำงเดียวกัน
3. ควำมเรง่ ของวตั ถุท่เี คล่อื นท่ีแบบฮำร์มอนกิ อยำ่ งง่ำยมีคำ่ คงตัวตลอดกำรเคลื่อนท่ี
4. ขนำดของควำมเร่งจะแปรผันตรงกับขนำดกำรกระจดั
5. วัตถหุ นงึ่ ท่สี ่ันแบบฮำร์มอนิกอย่ำงงำ่ ยจะมคี ำบกำรสน่ั คงตัว และไมข่ ึ้นกับแอมพลิจูด

ตำแหน่งสมดุลเดิม

โจทยป์ ญั หา เรอื่ ง ปรมิ าณทเ่ี ก่ียวขอ้ งกบั การเคล่อื นทแ่ี บบฮาร์มอนิกอย่างง่าย

ชอื่ ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขที่...................

คาช้แี จง จงแสดงวิธกี ารหาคาตอบให้ถกู ต้อง

1. จงเขยี นสมกำรกำรกระจัดทข่ี ้ึนกบั เวลำของวตั ถุตดิ ปลำยสปริงท่เี คลื่อนท่ีแบบฮำร์มอนิกอยำ่ งงำ่ ยมีตำแหน่งเรม่ิ ตน้ ท่ี
จับเวลำตำ่ งกันในตำรำง กำหนดให้ ควำมถเี่ ชิงมมุ เท่ำกบั แอมพลิจดู เท่ำกบั A

รปู แสดงตาแหน่งเรม่ิ ต้นท่ี t = 0 เฟสเร่ิมตน้ สมการการกระจดั

ก. X= 0 X= A

ข.
X = -A/2 X= 0

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2. อนภุ ำคหนง่ึ มกี ำรเคล่ือนทีแ่ บบฮำร์มอนิกอย่ำงง่ำย มกี ำรกระจัดเปน็
ก. จากสมการในโจทย์ จงระบุ มมุ เฟส เฟสเร่ิมต้น ความถเี่ ชิงมมุ และแอมพลิจูด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
ข. ท่ีเวลา t = 2.0 วนิ าที มมุ เฟสและการกระจัดของอนภุ าคมีค่าเท่าใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....
…………………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………..

โจทยป์ ัญหา เร่อื ง ปริมาณท่เี กี่ยวขอ้ งกับการเคลอื่ นทแ่ี บบฮาร์มอนิกอย่างงา่ ย

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาช้ีแจง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบใหถ้ กู ต้อง สมกำรควำมเร็วของอนุภำคเป็นอย่ำงไร และทเ่ี วลำ

3. จำกขอ้ 2. อนภุ ำคมกี ำรกระจดั
t = 2.0 วนิ ำที ควำมเรว็ ของอนุภำคมีคำ่ เทำ่ ใด

………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………….….……………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………….…….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………….………….…………………..
4. จำกข้อ 2. สมกำรควำมเรง่ ของอนภุ ำคเป็นอย่ำงไร และทเี่ วลำ t = 2.0 วินำที ควำมเรง่ ของอนุภำคมีคำ่ เท่ำใด

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………….…………………………………..
5. วัตถเุ คลอื่ นท่แี บบฮำร์มอนกิ อยำ่ งงำ่ ย ดว้ ยควำมถี่ 5 รอบต่อวนิ ำที ณ ตำแหน่งทีม่ กี ำรกระจัด 12.5 เซนติเมตร
วตั ถมุ คี วำมเร่งเทำ่ ใด

……………………………………………………………………………………………………………………………….….………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....

โจทย์ปญั หา เรอ่ื ง ปรมิ าณที่เกีย่ วข้องกับการเคล่ือนท่ีแบบฮาร์มอนกิ อย่างง่าย

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขท่ี...................

คาช้แี จง จงแสดงวิธกี ารหาคาตอบใหถ้ กู ตอ้ ง

6. วตั ถุเคล่ือนท่ีแบบฮำร์มอนกิ อยำ่ งงำ่ ยผำ่ นตำแหน่งสมดลุ โดยควำมถเ่ี ชิงมุม 0.8 เรเดียนตอ่ วินำที และขนำดกำร
กระจดั สงู สดุ 20 เซนติเมตร ขณะวัตถอุ ยหู่ ่ำงจำกตำแหน่งสมดลุ เปน็ ระยะ 12 เซนติเมตร วัตถุมีควำมเร็วเท่ำใด

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
7. วตั ถเุ คลอ่ื นแบบฮำร์มอนิกอย่ำงง่ำย มีกำรกระจัดสูงสุด 50 เซนติเมตร และมีคำบกำรเคลื่อนท่ี 10 วินำที อัตรำเร็ว
สงู สุดของกำรเคลอ่ื นที่มีคำ่ เท่ำใด
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
8. วัตถุเคล่อื นแบบฮำร์มอนิกอยำ่ งงำ่ ยด้วยควำมถ่ี 120 รอบตอ่ นำที และมีแอมพลิจดู 5 เซนตเิ มตร ขนำดควำมเร่ง
สงู สุดของวัตถนุ ้มี คี ่ำเทำ่ ใด

………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
9. วัตถเุ คล่ือนแบบฮำร์มอนิกอย่ำงงำ่ ยดว้ ยควำมถ่ี 10 รอบตอ่ วนิ ำที เมื่อเวลำผ่ำนไป 5 วนิ ำที วตั ถุอยใู่ นมมุ เฟสตำ่ งจำก
เดมิ เทำ่ ใด

………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....

โจทยป์ ัญหา เร่ือง การเคล่ือนทข่ี องรถทดลองมวลติดปลายสปรงิ

ช่อื ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาชแ้ี จง จงแสดงวิธีการหาคาตอบใหถ้ กู ต้อง

1. วตั ถุมวล 0.45 กิโลกรัม ติดอยู่ปลำยสปรงิ ที่มคี ่ำคงตวั สปริง 5.0 นวิ ตันตอ่ เมตร อยบู่ นพ้ืนล่นื ดงั รูป
ตำแหนง่ สมดลุ

m

เม่ือดึงวัตถุออกจำกตำแหนง่ สมดุล แลว้ ปลอ่ ยใหเ้ คลอ่ื นทกี่ ลับไปกลับมำแบบฮำร์มอนิกอยำ่ งง่ำย คำบกำรเคลื่อนที่
เป็นเทำ่ ใด

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
2. จำกข้อ 1. ควำมถมี่ คี ่ำเท่ำใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
3. วัตถมุ วล 500 กรมั ติดท่ปี ลำยสปริงซึง่ มีคำ่ คงตัว 5 นวิ ตันตอ่ เมตร ถำ้ วตั ถุเคลื่อนทีแ่ บบฮำร์มอนกิ อยำ่ งงำ่ ยท่ี
ตำแหน่ง x = 5.0 เมตร จำกตำแหน่งสมดุล วตั ถมุ คี วำมเร็วเป็นศูนย์ จงหำ
3.1 ควำมถี่เชิงมมุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
3.2 ควำมเร่งทีต่ ำแหน่ง x = 3 m
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
3.3 ขนำดควำมเรง่ สูงสดุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..

โจทยป์ ัญหา เรื่อง การเคลอื่ นท่ขี องรถทดลองมวลติดปลายสปรงิ

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขท่ี...................

คาชแี้ จง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบให้ถกู ตอ้ ง
4. วัตถุมวล 500 กรมั ตดิ ท่ปี ลำยสปริงซึ่งมีค่ำคงตวั 5 นวิ ตนั ต่อเมตร ถำ้ ดึงวัตถแุ ละปล่อยจำกหยดุ นิง่ ทตี่ ำแหนง่

x = 5.0 เมตร จงหำ
4.1 ควำมถเ่ี ชิงมุม
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
4.2 ควำมเร็วของวัตถทุ ต่ี ำแหนง่ x = 3 m
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
4.3 ขนำดควำมเร็วทมี่ ีคำ่ สูงสดุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
5. รถทดลองตดิ อยู่กับปลำยข้ำงหนึ่งทวี่ ำงบนพ้นื รำบลืน่ ตรงึ ปลำยอกี ข้ำงของสปรงิ ไว้ ดงั รูป

ถ้ำรถเคลื่อนทแ่ี บบฮำร์มอนกิ อยำ่ งงำ่ ย โดยมีแอมพลิจูด 0.2 เมตร และอตั รำเร็วสูงสุดเป็น 5.0 เมตรต่อวินำที ใน
เวลำ 15 วินำที รถวง่ิ กลับไปกลับมำไดก้ ่รี อบ (ใหค้ ำตอบตดิ )
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..

โจทย์ปัญหา เร่อื ง การเคล่ือนท่ขี องลูกตุ้มอยา่ งงา่ ย

ชอื่ ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาชี้แจง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบให้ถูกตอ้ ง

1. ลกู ตุ้มนำฬิกำเคลอ่ื นทีแ่ บบฮำร์มอนกิ อย่ำงงำ่ ย แขวนดว้ ยเชอื กยำว 100 เซนติเมตร อยำกทรำบคำบมคี ่ำเท่ำใด และ
ควำมถ่มี ีคำ่ เท่ำใด

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
2. แขวนมวล 4.8 กิโลกรมั กับสปรงิ แล้วปลอ่ ยใหส้ ่ันขน้ึ ลง วัดคำบของกำรส่นั ได้ 0.2 วนิ ำที ถำ้ เอำมวล 4.8 กิโลกรมั
ออก สปรงิ จะส้ันกวำ่ ตอนทแ่ี ขวนมวลอยู่เทำ่ ใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
3. เม่ือนำมวล 1.5 กโิ ลกรัม แขวนกับปลำยสปรงิ ในแนวด่งิ ทำให้สปริงมคี วำมยำวเพิม่ ข้ึน 30 เซนตเิ มตร ถำ้ ทำให้มวล
ตดิ สปรงิ ส่ันในแนวด่ิง จะสนั่ ไดก้ ีร่ อบในเวลำ 1 วินำที (ใหค้ ำตอบติดค่ำ )
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………..

โจทยป์ ัญหา เรื่อง การเคลือ่ นท่ขี องลูกตุ้มอย่างง่าย

ชื่อ………………………………………………………………………………………ช้นั ....................................เลขที่...................

คาชี้แจง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบให้ถูกต้อง

4. ลูกตุ้มเหล็กทรงกลมมวล 10 กรมั แกวง่ แบบฮำรม์ อนิกอย่ำงงำ่ ย มีแอมพลจิ ูด 20 มิลลเิ มตร ควำมเร่งท่ีจุดปลำยของ
กำรแกวง่ มคี ่ำ 4 x 102 เมตรต่อวนิ ำที2 จงหำ
4.1 ควำมถีข่ องกำรแกว่ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
4.2 ควำมเรว็ ท่ตี ำแหนง่ สมดลุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..

ใบงาน เร่ือง แรงกบั การส่ันของมวลตดิ ปลายสปรงิ และลกู ต้มุ อยา่ งง่าย

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขที่...................

คาช้ีแจง ใหน้ ักเรียนเติมคาหรือขอ้ ความลงในชอ่ งว่างใหถ้ ูกตอ้ ง
1. จงอธิบำยแรงดึงกลบั

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
2. ถ้ำตอ้ งกำรเพิ่มคำบกำรส่ันของวตั ถุตดิ ปลำยสปรงิ สำมำรถทำได้ด้วยวธิ ใี ดบำ้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
3. ถ้ำต้องกำรเพ่มิ ควำมถ่เี ชงิ มมุ ของลกู ต้มุ อย่ำงง่ำยทำไดด้ ้วยวธิ ีใดบ้ำง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
4. ถ้ำควำมยำวเชอื กเท่ำกบั 50 เซนตเิ มตร คำบของลกู ตมุ้ อยำ่ งง่ำย มวล m และ 2m มคี ่ำเทำ่ กนั หรอื ไม่ อย่ำงไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
5. ลกู ตุ้มเคลื่อนทแี่ บบฮำร์มอนกิ อย่ำงงำ่ ยระหวำ่ งจดุ A และจดุ C โดย B เป็นจุดตำ่ สุด ดงั รปู

A BC
จงเขียนแผนภำพแสดงแรงกระทำตอ่ ลกู ตมุ้ ในขณะทีล่ ูกตมุ้ อยูท่ จี่ ดุ A จุด B และจุด C

ใบงาน เรือ่ ง ความถ่ีธรรมชาตแิ ละการสั่นพอ้ งของวัตถุ

คาชีแ้ จง ให้นักเรียนเติมคาหรอื ข้อความลงในช่องว่างให้ถกู ต้อง

1. ในกำรกระตนุ้ ให้วัตถุสั่นอยำ่ งอสิ ระพบว่ำทกุ ครงั้ วตั ถสุ ั่นด้วยควำมถค่ี ำ่ เดมิ เสมอ ควำมถนี่ เี้ รยี กว่ำ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………..…..………………….

2. กิจกรรม เร่อื ง ควำมถี่ของธรรมชำติ กำรทีล่ กู ตุ้มที่มีควำมยำวเชือกเท่ำกับลกู ตุม้ ลกู ใหญ่แกว่งดว้ ยกำรกระจดั มำก
ทส่ี ุด เพรำะเกิดปรำกฏกำรณใ์ ด………………………………………………………………………………………………………………………

3. ลูกตมุ้ ขนำดเลก็ มคี วำมยำวเชอื กคงตวั ค่ำหนึ่งใช้เวลำในกำรแกว่งครบ 1 รอบ เท่ำกบั 8 วนิ ำที กำรแกวง่ ของลกู ตมุ้ นี้
มคี วำมถธ่ี รรมชำตเิ ท่ำใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..

4. จงหำควำมถ่ีธรรมชำติของกำรแกว่งของลูกต้มุ อยำ่ งงำ่ ยท่ีผูกตดิ กับเชอื กเบำท่ีมีควำมยำว 70 เซนติเมตร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..

5. จงหำควำมถ่ธี รรมชำติของวัตถตุ ิดปลำยสปริง เม่อื วัตถมุ มี วล 10 กโิ ลกรมั และสปรงิ มีคำ่ คงตัวของสปรงิ 1000
นิวตนั ต่อเมตร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….…………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………..

แบบทดสอบท้ายบท เร่ือง การเคลือ่ นทแี่ บบฮาร์มอนกิ อย่างง่าย

คาชแี้ จง ให้นักเรียนเลอื กข้อทถี่ กู ตอ้ งทส่ี ุด 6. ลกู ตุม้ นำฬกิ ำกำลงั แกว่งกลับไปกลบั มำแบบฮำร์มอนิ

1. ข้อใดไม่ใชล่ ักษณะกำรเคล่อื นท่ีแบบฮำร์มอนกิ อย่ำง กอยำ่ งง่ำย ทต่ี ำแหนง่ ตำ่ สุดของกำรแกว่งลูกต้มุ นำฬิกำมี
ง่ำย
สภำพกำรเคลอื่ นทีอ่ ย่ำงไร
ก. มีควำมเรว็ สงู สุด ณ จดุ สมดลุ
ข. ทศิ ของควำมเร่งเขำ้ ส่จู ุดสมดลุ ตลอดเวลำ ก. ควำมเรว็ สูงสดุ ควำมเรง่ สงู สุด
ค. คำบของกำรเคลือ่ นท่ขี ึ้นอยู่กบั แอมปลจิ ูด
ง. แรงทที่ ำใหว้ ตั ถุเคลอ่ื นที่แปรตำมกำรกระจัด ข. ควำมเรว็ ต่ำสุด ควำมเร่งสงู สุด
2. ขอ้ ใดเป็นลกั ษณะของกำรเคล่ือนทีแ่ บบฮำร์มอนิกอยำ่ ง
งำ่ ย ค. ควำมเรว็ สงู สดุ ควำมเร่งต่ำสดุ
ก. กำรเคลือ่ นท่ีในแนวด่งิ
ข. กำรเคลื่อนที่แบบเกลียวสว่ำน ง. ควำมเรว็ ต่ำสุด ควำมเร่งต่ำสดุ
ค. กำรเคลื่อนทีแ่ บบซ้ำรอยเดมิ เปน็ รอบ
ง. กำรเคลื่อนที่แบบซำ้ รอยเดมิ กลบั ไปกลบั มำ 7. ลกู ต้มุ ขนำดเล็กมีควำมยำวเชือกคงตัวค่ำหนง่ึ ใช้เวลำใน
3. ขอ้ ควำมใดถูกต้องเก่ียวกับคำบของลกู ตุม้ นำฬกิ ำ
ก. ไม่ขึ้นอย่กู บั ควำมยำวเชอื ก กำรแกวง่ ครบ 1 รอบ เท่ำกบั 10 วนิ ำที กำรแกว่งของ
ข. ไมข่ ึน้ อย่กู ับมวลของลูกตมุ้
ค. ไมข่ น้ึ อยูก่ ับแรงโน้มถ่วงของโลก ลกู ตุ้มน้ีมคี วำมถธ่ี รรมชำตเิ ทำ่ ใด
ง. มคี ำบเท่ำเดมิ ถ้ำไปแกวง่ บนดวงจนั ทร์
4. กำรทดลองเรื่องกำรเคลอื่ นท่แี บบฮำร์มอนกิ อยำ่ งงำ่ ย ก. 0.1 Hz ข. 0.2 Hz
ถำ้ ใหล้ กู ตุม้ เคลอื่ นทจ่ี ำก A ไป B แล้วไป C ดังรปู โดยใช้
เวลำ 10 วินำที คำบของกำรเคลอ่ื นท่มี คี ำ่ เทำ่ ใด ค. 0.4 Hz ง. 0.5 Hz

ก. 5 วินำที ข. 10 วนิ ำที 8. แขวนมวล 30 กรัม ติดกบั ปลำยสปริงเบำทมี่ ีค่ำนจิ
ค. 15 วินำที ง. 20 วินำที
สปริง (k) = 100 N/m เม่ือดงึ มวลออกมำให้ห่ำงจำก
5. ข้อใดตอ่ ไปนีไ้ ม่ไดท้ ำให้วัตถุมีกำรเคลอ่ื นท่แี บบ
ฮำร์มอนิกอยำ่ งง่ำย สมดลุ 20 cm แล้วปลอ่ ยใหแ้ กว่งแบบฮำร์มอนิกอยำ่ งง่ำย

ก. แขวนลูกต้มุ ดว้ ยเชือกในแนวดิ่ง ผลักลกู ตมุ้ ใหแ้ กวง่ จงหำควำมถ่เี ชงิ มุมของกำรสน่ั
เปน็ วงกลม โดยเส้นเชือกทำมุมคงตวั กบั แนวด่ิง
ก. 0.57 rad/s ข. 1.82 rad/s
ข. แขวนลูกตุ้มด้วยเชอื กในแนวด่ิง ดึงลกู ตุ้มออกมำจน
เชือกทำมมุ กบั แนวด่ิงเลก็ น้อยแลว้ ปลอ่ ยมอื ค. 18.2 rad/s ง. 57.7 rad/s

ค. ผูกวตั ถุกบั ปลำยสปริงในแนวระดบั ตรงึ อกี ดำ้ นของ 9. คำบกำรสั่นของกำรเคลอื่ นทแี่ บบฮำร์มอนิกอย่ำงงำ่ ย
สปริงไว้ ดงึ วัตถุใหส้ ปริงยดื ออกเล็กน้อย แล้วปล่อยมอื
ของวัตถทุ ่ตี ิดปลำยสปรงิ ขนึ้ อยกู่ บั อะไร
ง. ผูกวตั ถกุ ับปลำยสปริงในแนวดง่ิ ตรงึ อีกด้ำนของ
สปริงไว้ ดึงวัตถใุ ห้สปริงยืดออกเล็กน้อย แลว้ ปลอ่ ยมือ ก. มวลของวัตถุทต่ี ิดปลำยสปรงิ

ข. ค่ำคงท่ขี องสปรงิ

ค. ควำมยำวของสปรงิ

ง. ข้อ ก. และ ขอ้ ข. ถูก

10. เดก็ ชำยแดงอว้ นกว่ำเด็กชำยดำ นัง่ เล่นชิงชำ้ ทสี่ นำม

เด็กเล่น ซ่ึงมีควำมยำวของสำยชิงชำ้

เท่ำกัน ถ้ำแกวง่ ด้วยแรงท่เี ท่ำกนั คำบกำรแกวง่ ของเด็กทง้ั

สองเปน็ อย่ำงไร

ก. คำบกำรแกว่งของเดก็ ชำยท้ังสองเท่ำกนั

ข. คำบกำรแกวง่ ของเดก็ ชำยดำนอ้ ยกว่ำเด็กชำยแดง

ค. คำบกำรแกว่งของเดก็ ชำยดำมำกกวำ่ เดก็ ชำยแดง

ง. สรปุ ไม่ได้ขนึ้ อยู่กับวำ่ ใครแกวง่ แรงกวำ่ กัน

บทท่ี 9 คล่นื

ใบงาน เรื่อง ธรรมชาติของคลน่ื และชนดิ ของคลื่น

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาชแี้ จง ใหน้ ักเรยี นเตมิ คาหรือขอ้ ความลงในชอ่ งว่างให้ถูกต้อง

1. ถ้ำนักเรียนขวำ้ งกอ้ นหนิ ออกไปขณะทก่ี ้อนหินเคลอื่ นท่ี กอ้ นหนิ มี พลงั งำนกล เมอ่ื ไปกระทบผิวนำ้ ทอี่ ยูน่ ่งิ จะ

มีกำรถำ่ ยเท พลังงำน ส่วนหน่ึงให้กบั อนภุ ำคนำ้ .ทำใหอ้ นภุ ำคนำ้ ตรงจุดทกี่ ้อนหนิ กระทบ เคลือ่ นท่ขี ึน้ ลงดงึ ให้

อนุภำคนำ้ สว่ นที่อยู่รอบๆ เคลือ่ นท่ขี น้ึ ลงตำมไปดว้ ย

2. จงอธบิ ำยคำว่ำ “การเกดิ คล่นื ” กำรทำใหเ้ กดิ คล่ืนเปน็ กำรรบกวนตัวกลำง เช่น กำรหยดนำ้ จำกทสี่ ูงลงบนผิวน้ำที่

อยู่นงิ่ จะเกิดคล่ืนวงกลมแผ่ขยำยออกไป ใ

3. กำรแบง่ ชนดิ ของคลื่นสำมำรถแบ่งได้อย่ำงไรบ้ำง 1. แบ่งตำมลักษณะกำรสน่ั ของอนภุ ำค 2. แบ่งตำมกำรใช้ตวั กลำงใน

กำรถำ่ ยทอดพลังงำน และ 3. แบ่งตำมควำมต่อเนอ่ื งของกำรให้กำเนดิ คลื่น ใ

4. กำรแบง่ ชนดิ ของคล่ืนตำมลักษณะกำรส่ันของอนุภำคตัวกลำง มี 2 ชนดิ คือ 1. คลื่นตำมขวำง และ

2. คลืน่ ตำมยำว ใ

5. อนภุ ำคตวั กลำงส่ันขน้ึ ลงในแนวตง้ั ฉำกกับทิศทำงกำรเคลอ่ื นทข่ี องคลนื่ คอื คลืน่ ชนดิ ใด ก คลน่ื ตำมขวำง ใ

6. อนุภำคตัวกลำงส่ันไปมำในแนวเดยี วกับทศิ ทำงกำรเคลือ่ นทข่ี องคล่นื คอื คล่นื ชนิดใด ก คลืน่ ตำมยำว ใ

7. จงยกตวั อยำ่ งของคลน่ื ตำมขวำง ก คลื่นนำ้ คล่ืนในเสน้ เชอื ก คล่นื แมเ่ หลก็ ไฟฟำ้ ใ

8. จงยกตัวอยำ่ งของคล่นื ตำมยำว ก คลื่นเสยี ง คล่ืนอดั ของสปริง ใใ

9. กำรแบง่ ชนดิ ของคลนื่ ตำมกำรใชต้ ัวกลำงในกำรถำ่ ยทอดพลังงำน มี 2 ชนิด คอื 1. คลน่ื กล และ

2. คลื่นแม่เหลก็ ไฟฟำ้ ใ

10. คลน่ื กล คอื คลน่ื ทต่ี ้องอำศัยตัวกลำงในกำรส่งผ่ำนพลังงำนจงึ จะแผ่ไปได้ ใ

11. คลื่นท่ีไมอ่ ำศยั ตวั กลำงในกำรแผ่หรอื เป็นคล่ืนท่ีสำมำรถแผไ่ ปในบรเิ วณทีเ่ ป็นสญุ ญำกำศไดค้ อื คลน่ื ชนิดใด

คล่ืนแมเ่ หล็กไฟฟ้ำ ใ

12. จงยกตัวอยำ่ งของคลืน่ กลก คลืน่ ในสปรงิ คลื่นแผ่นดนิ ไหว คลืน่ เสยี ง ใ

13. จงยกตัวอยำ่ งของคลน่ื แม่เหล็กไฟฟ้ำก คลน่ื วทิ ยุ ไมโครเวฟ อินฟำเรด คลน่ื แสง รงั สีอัลตรำไวเลต รงั สีเอ็กซ์ ใ

14. กำรแบ่งชนิดของคลืน่ ตำมควำมตอ่ เน่ืองของกำรใหก้ ำเนดิ คล่นื มี 2 ชนดิ คอื 1. คลื่นดล และ 2. คล่นื ต่อเน่ือง ใ

15. คลื่นดล คอื เปน็ คลน่ื ทเี่ กิดจำกกำรรบกวนตัวกลำงแบบไมต่ อ่ เนอื่ ง .

ใบงาน เรื่อง ชนดิ ของคลื่น

ช่ือ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาชแ้ี จง ใหน้ กั เรยี นเตมิ คาหรอื ข้อความลงในช่องวา่ งใหถ้ กู ต้อง

1. กำรแบง่ ชนดิ ของคลืน่ ตำมลกั ษณะกำรสัน่ ของอนภุ ำคเปน็ เกณฑ์

คลื่นตามยาว คลื่น ตามขวาง

ลกั ษณะของคลืน่ ลักษณะของคลืน่
อนภุ ำคตวั กลำงสน่ั ขนึ้ ลงในแนวตงั้ ฉำกกับทศิ ทำงกำร
อนุภำคตัวกลำงส่นั ไปมำในแนวเดยี วกบั ทศิ ทำงกำร เคล่อื นท่ีของคลื่น

เคลอ่ื นท่ขี องคลืน่ ใ

ตัวอยา่ งคล่นื ตัวอย่างคลน่ื ฝ
คลน่ื เสยี ง คล่นื อัดของสปริง คลืน่ นำ้ คลนื่ ในเสน้ เชือก คลืน่ แม่เหล็กไฟฟ้ำ ฝ
คลน่ื ในสปริง

2. กำรแบง่ ชนิดของคล่ืนตำมกำรใชต้ ัวกลำงในกำรถำ่ ยทอดพลงั งำนเปน็ เกณฑ์

คลน่ื กล คล่ืนแม่เหลก็ ไฟฟ้า
ลักษณะของคลื่น
คล่นื ทตี่ ้องอำศยั ตวั กลำงในกำรสง่ ผำ่ นพลังงำน ลกั ษณะของคลน่ื

ตวั อย่างคลนื่ คลืน่ ทไี่ ม่อำศยั ตวั กลำงในกำรแผ่หรือเปน็ คลื่นทส่ี ำมำรถ
คลนื่ ในสปรงิ คลน่ื แผ่นดินไหว คลน่ื เสียง
แผไ่ ปในบริเวณที่เปน็ สุญญำกำศได้ ใ

ตวั อย่างคล่นื
คล่ืนวทิ ยุ ไมโครเวฟ อินฟำเรด คลื่นแสง
รงั สีอลั ตรำไวเลต รงั สีเอก็ ซ์

3. กำรแบง่ ชนดิ ของคลน่ื ตำมตำมควำมตอ่ เน่ืองของกำรใหก้ ำเนิดคลื่นเปน็ เกณฑ์

คล่นื ดล คลื่น ต่อเนื่อง
ลกั ษณะของคลื่น
ลกั ษณะของคล่นื เปน็ คลนื่ ท่เี กดิ จำกกำรรบกวนตัวกลำงแบบตอ่ เนื่อง
ทำให้เกดิ คล่ืนหลำยลูกคล่ืนตอ่ เน่ืองกนั
เป็นคลื่นทเ่ี กิดจำกกำรรบกวนตวั กลำงแบบไมต่ อ่ เน่ือง
วาดภาพคลื่น
ทำใหเ้ กิดคลน่ื 1-2 ลกู คลน่ื ใ

วาดภาพคล่นื

ใบงาน เรอื่ ง ส่วนประกอบของคล่นื

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขท่ี...................

1 คาชี้แจง ให้นักเรยี นนาอกั ษรในกรอบเติมลงในชอ่ งว่างให้ถูกตอ้ ง

ก. ควำมยำวคลนื่ ข. แอมพลิจดู ค. ทิศทำงกำรเคลือ่ นที่ของคลื่น
ง. สันคล่นื จ. ทอ้ งคลื่น ฉ. แนวสมดุล

2 คาชแ้ี จง ใหน้ ักเรยี นเติมคาหรือขอ้ ความลงในชอ่ งวา่ งใหถ้ กู ตอ้ ง

1. สันคล่ืนหรือยอดคลน่ื (Crest) คือ ก จดุ ที่อนภุ ำคของเชอื กเคล่ือนท่ีข้นั ไปไดส้ งู สดุ ใ

2. ทอ้ งคลื่น (Trough) คอื กจุดท่ีอนุภำคของเชือกเคลอ่ื นทีล่ งไปได้ต่ำสุด ใ

3. แอมพลิจดู (Amplitude, A) คอื กำรกระจดั จำกแนวสมดลุ ขึ้นไปถึงสนั คลนื่ หรอื กำรกระจัดจำกแนวสมดลุ ลงไปถึง

ทองคลื่น ใ

4. กำรกระจดั ของคลืน่ คือ ระยะทอี่ นภุ ำคของตัวกลำงสั่นขนึ้ หรือลงจำกแนวสมดลุ ใ

5. ระยะกำรกระจัดทมี่ ำกทส่ี ดุ ของคลื่น เรยี กวำ่ คอื ก แอมพลิจูด ใ

6. หน่งึ ลูกคลื่น คอื ชวงจังหวะคลื่นกระเพอื่ มขนึ้ 1 อนั รวมกบั ลงอีก 1 อัน เชน ในรูปชวง WX คอื 1 ลกู คลื่น

7. ควำมยำวคลืน่ (wavelength : λ) คอื ก ระยะควำมยำวคล่ืน 1 ลกู เทำ่ กบั ระยะระหวำ่ งสันคลื่นถัดกนั หรอื

ระหว่ำงทอ้ งคลืน่ ถัดกัน ใใ

8. คำบ (Period , T) คอื เวลำทคี่ ลื่นใชในกำรเคล่อื นที่ครบ 1 ลกู คลื่น มีหนวยเปนวินำที (s) ใ

9. ควำมถี่ (Frequency , f) คือ จำนวนลูกคล่ืนทเ่ี กิดขนึ้ ในหน่งึ หนวยเวลำ ใ

ใบงาน เรอื่ ง ส่วนประกอบของคลนื่

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขท่ี...................

1 คาช้แี จง ให้นักเรยี นศึกษากราฟความสัมพนั ธ์ระหวา่ งการกระจดั กับเวลา และการกระจัดกับเฟส
ในการสน่ั ของอนภุ าคของเชอื กแล้วตอบคาถามใหถ้ กู ตอ้ ง

กำรกระจดั กำรกระจัด

0 0.5T เวลำ 0o 180o เฟส
0.25T T 90o 360o

0.75T 270o

1. เมือ่ เวลำเรม่ิ ต้นอนุภำคมกี ำรกระจัดเท่ำกบั 0 และเฟสเทำ่ กับก. 0o หรอื 0 เรเดียน
2. เมื่อเวลำเทำ่ กับ 0.25T อนุภำคมีกำรกระจัดเทำ่ กบั A และเฟสเท่ำกับก. 90o หรอื เรเดยี นใ
3. เมอ่ื เวลำเทำ่ กบั 0.5T อนภุ ำคมีกำรกระจัดเท่ำกับ 0 และเฟสเทำ่ กบั ก. 180o หรอื เรเดียนใ
4. เม่ือเวลำเทำ่ กบั 0.75T อนภุ ำคมีกำรกระจัดเท่ำกับ -A และเฟสเทำ่ กบั ก. 270o หรอื เรเดยี นใ
5. เมื่อเวลำเท่ำกบั T อนภุ ำคมีกำรกระจดั เทำ่ กบั 0 และเฟสเท่ำกับก. 360o หรือ เรเดียนใ

2 คาช้แี จง ใหน้ กั เรียนเตมิ คาหรือขอ้ ความลงในช่องวา่ งให้ถกู ต้อง

กำรกระจัด c f g i เฟส
b e

0a

dh

1. ตำแหน่งท่มี เี ฟสตรงกนั จะมเี ฟสต่ำงกนั เรเดียน หรืออย่หู ่ำงกนั ก. λ, 2λ 3λ, … .
2. ตำแหนง่ ทมี่ ีเฟสตรงขำ้ มกนั จะมีเฟสต่ำงกัน
3. ระยะทำงจำก b ไป f มีจำนวนลูกคลนื่ 1 เรเดยี น หรืออยู่หำ่ งกัน กλ/2, 3λ/2 5λ/2, …
4. ระยะทำงจำก e ไป g มีจำนวนลกู คล่นื 0. 5
5. ระยะทำงจำก g ไป h มจี ำนวนลูกคลื่น 0.25 ลกู มีควำมยำวคล่ืนเทำ่ กบั ก λ ใ

ใ ลูก มีควำมยำวคลน่ื เทำ่ กบั ก λ/2 ใ

ลูก มีควำมยำวคลน่ื เทำ่ กับก λ/4 ใ

ใบงาน เรื่อง ส่วนประกอบของคลนื่

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขท่ี...................

คาช้ีแจง จงแสดงวิธีการหาคาตอบให้ถูกต้อง

1. คลนื่ กลหนงึ่ มีควำมถ่ี 200 เฮิรต์ ซ์ แผ่ออกไปด้วยอัตรำเรว็ 240 เมตรตอ่ วนิ ำที จงหา
ก. จุด 2 จดุ บนคล่ืนท่ีอยหู่ ำ่ งกนั เป็นระยะ 80.0 เซนติเมตร จะมีเฟสตำ่ งกันกี่องศำ

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

ข. จดุ 2 จดุ บนคล่ืนที่มเี ฟสตำ่ งกนั 107 องศำ จะอยู่หำ่ งกนั เท่ำใด

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..

ค. จุด 2 จุดบนคลื่นท่ีมเี ฟสต่ำงกนั 180 องศำ จะอยู่หำ่ งกันเทำ่ ใด

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..

ใบงาน เรอื่ ง ความสมั พันธร์ ะหว่างอัตราเร็ว ความถี่ และความยาวคลื่น

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาชี้แจง จงแสดงวิธีการหาคาตอบใหถ้ ูกตอ้ ง

1. เมอื่ สังเกตคลนื่ เคลอ่ื นที่ไปบนผวิ นำ้ พบว่ำนำ้ กระเพอื่ มข้ึนลง 1200 รอบใน 1 นำที และระยะระหวำ่ งสนั คลื่นท่ีถดั กนั ไป
วดั ได้ 0.05 เมตร เม่อื คลื่นนเ้ี คลือ่ นทไ่ี ปใน 1 นำที จะไดร้ ะยะทำงกเ่ี มตร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

2. เกิดคล่นื ผวิ น้ำจำนวน 60 ลูกคล่ืนในเวลำ 2 นำที ถ้ำคลนื่ เคลือ่ นทดี่ ้วยอตั รำเร็ว 4 เมตรตอ่ วนิ ำที ระยะระหว่ำงสนั คลนื่
และท้องคล่ืนท่ีอยูต่ ดิ กันเปน็ ก่ีเมตร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

3. สำหรับคลน่ื กลต่อเนือ่ งท่ีแผผ่ ่ำนตวั กลำงดว้ ยควำมถ่ี 315 เฮิรตซ์ และควำมยำวคลื่น 1.45 เมตร คลน่ื นีม้ อี ัตรำเรว็
เทำ่ ใด และคำบของคล่ืนมคี ำ่ เท่ำใด
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โจทยป์ ัญหา เรื่อง อัตราเรว็ ของคลื่นในตัวกลาง

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาช้ีแจง จงแสดงวธิ ีการหาคาตอบใหถ้ ูกต้อง

1. ดำ้ นลำ่ งแสดงรปู รำ่ งคลืน่ ในเส้นเชือกที่กำลงั เคลือ่ นทีไ่ ปทำงขวำด้วยอตั รำเรว็ 100 เซนติเมตรตอ่ วนิ ำที โดยในรูป
แสดงเฉพำะรปู ร่ำงคลื่นที่เวลำ t = 0.01 วินำที เทำ่ นน้ั จงหำ
ก. จงวาดรูปร่างคล่นื ทีเ่ วลา t = 0.00 s, t = 0.02 s, t = 0.003 s และ t = 0.04 s

y(mm)

t = 0.00 s 2 x(m)
-4 -2 -2
2 4 6 8 10 12

y(mm) CD

t = 0.01 s A2 B EF x(m)

-4 -2 -2 2 4 6 8 10 12

y(mm)

t = 0.02 s 2 x(m)
-4 -2 -2
2 4 6 8 10 12

y(mm)

t = 0.03 s 2 x(m)
-4 -2 -2
2 4 6 8 10 12

y(mm)

t = 0.04 s 2 x(m)
-4 -2 -2
2 4 6 8 10 12

ข. อนภุ าคของเชือกทจ่ี ุด A, B, C, D, E และ F มีคา่ การกระจัดเท่าใด ระหวา่ งเวลา t = 0.01 s กบั t = 0.03 s

(การกระจัดเปน็ ปริมาณเวกเตอร์ ต้องระบุทง้ั ขนาดและทิศทาง)

ตอบ ระยะจำก t = 0.01 s ถึง t = 0.03 s ใชเ้ วลำกับ 0.03-0.01 = 0.02 s .

คลื่นเคลอ่ื นทีไ่ ด้ระยะทำง = 100x0.02 = 2 cm ไปทำงขวำ ใ

อนภุ ำคเชือกท่ีจุด A มีกำรกระจัด = 0 อนภุ ำคเชือกทีจ่ ุด B มกี ำรกระจดั = 0 .

อนภุ ำคเชือกทีจ่ ดุ C มกี ำรกระจัดลดลงจำก 2 mm เป็น 0 mm .

อนุภำคเชอื กที่จุด D มกี ำรกระจัดลดลงจำก 2 mm เป็น 0 mm .

อนภุ ำคเชอื กทจ่ี ุด E มกี ำรกระจัดเพม่ิ ขึน้ จำก 0 mm เปน็ 2 mm อนภุ ำคเชอื กที่จดุ F มกี ำรกระจัด = 0 .

ใบงาน เร่อื ง หลกั การทเ่ี กี่ยวกับคลื่น

ช่ือ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขที่...................

1 คาชแี้ จง จงนาอักษรทางด้านขวามือเตมิ ลงหน้าข้อความด้านซ้ายมือให้ถูกตอ้ ง

ช 1. แต่ละจดุ บนหนำ้ คล่นื เปน็ แหลง่ กำเนิดแบบจดุ ทท่ี ำให้เกิดหน้ำคลน่ื ก. หน้ำคลื่น (wave-front)
รปู วงกลมใหมซ่ ่งึ สง่ คล่ืนออกไป

ก 2. จดุ ของสันคลน่ื ท่อี อกมำจำกแหลง่ กำเนดิ พรอ้ มๆ กัน มีเฟสตรงกนั ข. ควำมยำวคล่ืน
เรียกเส้นโค้งน้ีวำ่
ฉ 3. หนำ้ คล่นื ทแี่ ผอ่ อกไปเปน็ เสน้ ตรง ค. กำรแทรกสอดแบบหักล้ำง

จ 4. คล่ืนรวมจะมีกำรกระจัดของตวั กลำงท่แี ตล่ ะตำแหน่ง ณ เวลำหน่งึ ๆ ง. แอมพลิจูด
เท่ำกบั ผลบวกของกำรกระจดั ของตวั กลำงทเ่ี กิดจำกแต่ละคลืน่ ท่ี
ตำแหนง่ และเวลำน้ันๆ จ. หลักกำรซ้อนทับ

ช 5. ถ้ำคล่นื 2 คลืน่ มีกำรกระจดั ของตวั กลำง ณ ตำแหนง่ ทร่ี วมกันอย่ใู น ฉ. คลน่ื ระนำบ (plane waves)
ทิศทำงเดียวกัน
ค 6. ถำ้ คล่นื 2 คล่ืนมกี ำรกระจัดของตัวกลำง ณ ตำแหน่งท่รี วมกันอยู่ใน ช. กำรแทรกสอดแบบเสรมิ

ทศิ ทำงตรงขำ้ มกัน ซ. หลักกำรของฮอยเกนส์

ง 7. ถ้ำคลนื่ ท่ีมำแทรกสอดกนั เป็นแบบหกั ลำ้ งกัน มตี ำแหนง่ หนึ่งใน

ตวั กลำงจะไม่เคลอื่ นท่หี รอื ขยบั แสดงว่ำมคี ่ำอะไรเท่ำกนั

ข 8. คลนื่ ท่เี กดิ จำกแหลง่ กำเนดิ แบบจุด จะระยะระหว่ำงหน้ำคลนื่ ท่อี ยู่

ถัดกนั จะมีค่ำเท่ำกบั ค่ำใด

2 คาชแี้ จง ให้นกั เรียนวาดภาพของคลืน่ ณ ตาแหน่ง ข. ทคี่ ลืน่ เคลอ่ื นที่พบกนั พอดใี หถ้ ูกตอ้ ง

1. คลืน่ สองขบวนทมี่ ีแอมพลิจดู เท่ำกันเคลือ่ นท่ใี นทิศทำงข้ำมกัน (มำรวมกนั แบบหักลำ้ งกัน)

ก. ข. ค.
2. คล่ืนสองขบวนท่มี ีแอมพลิจูดไม่เทำ่ กนั เคล่อื นทใี่ นทิศทำงข้ำมกัน (มำรวมกนั แบบเสริมกัน)

ก. ข. ค.
3. คลน่ื สองขบวนทมี่ ีแอมพลิจูดไม่เทำ่ กันเคลอ่ื นที่ในทศิ ทำงข้ำมกนั (มำรวมกันแบบหักล้ำงกัน)

ก. ข. ค.

ใบงาน เร่อื ง พฤตกิ รรมของคลน่ื

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขท่ี...................

1 คาชี้แจง ใหน้ ักเรยี นพจิ ารณาขอ้ ความตอ่ ไปน้ี แล้วทาเครอื่ งหมาย √ หน้าข้อความท่ถี กู
และทาเคร่ืองหมาย X หน้าข้อทผี่ ิด

√ 1. เมื่อคลนื่ เคลือ่ นท่ีผ่ำนชอ่ งเปดิ ท่ีกวำ้ งนอ้ ยกว่ำควำมยำวคล่ืน คลนื่ จะเลี้ยวเบนไดด้ ี
X 2. สมบตั ิทีใ่ ชแ้ ยกควำมเปน็ คล่นื และอนภุ ำค ไดแ้ ก่ กำรแทรกสอด และกำรหักเห
√ 3. กำรท่ีคลื่นขบวนหนึง่ เคลอ่ื นท่จี ำกตัวกลำงหนึง่ ไปสู่ตัวกลำงหนงึ่ แลว้ ทำใหอ้ ตั รำเรว็ ของคลน่ื เปลี่ยนไป เรยี กว่ำ

ปรำกฏกำรณ์นี้วำ่ กำรหักเหของคลื่น
X 4. อตั รำเรว็ ของคลนื่ ในบริเวณนำ้ ลกึ จะมคี ำ่ นอ้ ยกวำ่ อตั รำเรว็ ของคลน่ื ในบริเวณนำ้ ตน้ื เสมอ
X 5. ควำมยำวคลืน่ ในบริเวณนำ้ ลกึ จะมีคำ่ นอ้ ยกวำ่ ควำมยำวคลนื่ ในบรเิ วณน้ำตื้นเสมอ
√ 6. กำรสะทอ้ นของคลน่ื เป็นไปตำมกฎกำรสะท้อน คือ มมุ สะท้อน = มมุ ตกกระทบเสมอ
X 7. คลื่นที่เลีย้ วเบนอ้อมสิง่ กดี ขวำง จะมีควำมยำวคลื่น ควำมถี่ อัตรำเรว็ และแอมพลิจูดของคลืน่ คงท่เี สมอ
√ 8. เมือ่ คล่นื ท่ีเคล่อื นทีม่ ำพบกนั จะเกดิ กำรรวมกนั ตำมหลกั กำรซอ้ นทบั ของคล่นื
√ 9. คล่ืนอำพนั ธ์สองขบวนเคล่อื นที่สวนทำงกนั จะเกิดกำรแทรกสอดเกิดเปน็ ปฏิบพั และบพั ท่ีอย่นู ิ่งโดยมรี ะยะ

ระหวำ่ งบัพท่ถี ัดกนั และปฏิบพั ท่ีถดั กันเทำ่ กับครงึ่ หนึ่งของควำมยำวคลืน่ เรียกวำ่ คลืน่ น่งิ
X 10. เมอื่ คลน่ื เคลอื่ นทผี่ ่ำนรอยตอ่ ของตวั กลำงท่ีต่ำงกนั โดยควำมถี่คงที่ จะเกิดกำรแทรกสอดขึน้

2 คาชแี้ จงใหน้ ักเรยี นเตมิ คาหรอื ข้อความลงในชอ่ งวา่ งใหถ้ กู ต้อง

1. พฤตกิ รรมของกำรสะท้อนคลื่น คอื คล่นื เคลอ่ื นทีม่ ำถงึ ขอบเขตของตัวกลำง เมอ่ื กระทบรอยต่อของตัวกลำง พบว่ำเกิด

คลื่นออกมำจำกรอยตอ่ กลับมำยงั ตวั กลำงเดมิ ม

2. คลืน่ ที่เคล่ือนท่เี ข้ำหำจำกรอยต่อกลับมำยงั ตวั กลำงเดิม เรยี กว่ำ คลน่ื ตกกระทบ ม

3. คลื่นที่เคลอ่ื นทอี่ อกมำจำกรอยต่อกลับมำยังตวั กลำงเดิม เรียกว่ำ คล่ืนสะท้อน ม

4. จงอธิบำยกฎกำรสะท้อนของคลนื่ เสน้ รงั สตี กกระทบ รงั สีสะท้อน และเส้นแนวฉำกอยู่ในระนำบเดยี วกัน ม

และมมุ ตกกระทบเทำ่ กับมุมสะท้อน ม

5. เม่อื คลน่ื กระทบรอยตอ่ ของตัวกลำง คล่นื ส่วนหน่งึ สะท้อนกลบั ไปในตัวกลำงเดิม อกี ส่วนหนึง่ เคล่อื นท่ผี ่ำนไปในอี

ตัวกลำงหนง่ึ เรียกว่ำ กำรหักเห ม

6. เม่อื คลนื่ ผวิ น้ำเคล่ือนท่ีจำกบริเวณนำ้ ตนื้ ไปน้ำลึกจะมคี ่ำ ควำมถี่ ไมเ่ ปลีย่ นแปลง

7. กำรแทรกสอดแบบเสรมิ กนั ของคลน่ื ทำให้ขนำดของ กำรกระจดั ของคลน่ื เพ่ิมขน้ึ

8. กำรแทรกสอดแบบหกั ล้ำงกนั เกดิ จำก สันคล่นื ของขบวนหนง่ึ รวมกบั ท้องคลื่น ของอีกขบวนหนึ่ง

9. คลน่ื จะเกิด กำรเลย้ี วเบน เม่ือเคลอ่ื นที่พบสง่ิ กีดขวำงหรือช่องแคบ

10. เมอ่ื คลน่ื เคล่ือนท่มี ำถงึ สิ่งกีดขวำง ทกุ จดุ บนหน้ำคลืน่ จะทำตวั เป็นแหลง่ กำเนดิ จดุ ใหม่ เปน็ หลักกำรของ ฮอยเกนส์

แบบฝกึ หัด เร่ือง พฤติกรรมของคล่ืน

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาชแ้ี จง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบให้ถูกตอ้ ง
1. เชอื กเสน้ หน่ึงถกู สะบัดปลำยเชอื กอยำ่ งสมำ่ เสมอ 75 รอบในเวลำ 10 วินำที และทำให้คลื่นผ่ำนเชือกเป็นระยะทำง

20 เมตร อยำกทรำบวำ่ ควำมยำวคลน่ื ในเสน้ เชอื กนีเ้ ปน็ เท่ำไร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
2. คลนื่ กลผ่ำนตวั กลำงแรกด้วยควำมเร็ว 12 เมตรต่อวนิ ำที ตกกระทบรอบต่อของตัวกลำงด้วยมมุ ตกกระทบ 30 องศำ
และผ่ำนเขำ้ สูต่ วั กลำงที่สองดว้ ยมมุ หักเห 60 องศำ ควำมเรว็ คลื่นในตัวกลำงทสี่ องมีคำ่ เทำ่ ใด
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
3. คลื่นผวิ น้ำในถำดคลื่นเกิดจำกแหลง่ กำเนิดคลื่นสัน่ ด้วยควำมถ่ี 100 รอบตอ่ วนิ ำที และคลนื่ แผอ่ อกไปดว้ ยควำมเรว็
2 เมตรต่อวินำที ตำแหนง่ ของคลนื่ ผิวน้ำทีม่ เี ฟสตำ่ งกนั 180 องศำ อยหู่ ำ่ งกนั เทำ่ ไร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..

แบบทดสอบท้ายบท เรอ่ื ง คลน่ื

คาชีแ้ จง ให้นักเรียนเลือกขอ้ ทถ่ี ูกต้องทส่ี ุด

1. คลื่นในขอ้ ใดแตกต่างจำกข้ออื่น ถ้ำใช้กำรแบง่ ชนดิ ของ 8. คลน่ื กลหนึ่งมีควำมถ่ี 200 เฮริ ตซ์ แผอ่ อกไปด้วย
คลน่ื ตำมลกั ษณะกำรสนั่ ของอนุภำคเปน็ เกณฑ์
อัตรำเรว็ 240 เมตรต่อวนิ ำที จงหำจุด 2 จดุ บนคลื่นทอี่ ยู่
ก. คลน่ื น้ำ
ข. คลนื่ เสียง หำ่ งกัน เป็นระยะ 80.0 เซนติเมตร จะมเี ฟสต่ำงกนั กี่องศำ
ค. คลื่นในเสน้ เชือก
ง. คล่ืนแม่เหลก็ ไฟฟ้ำ ก. 0 องศำ ข. 180.0 องศำ

ค. 147.5 องศำ ง. 241.2 องศำ

2. คลน่ื ผวิ น้ำเคล่อื นทีไ่ ด้ 200 เซนติเมตร ในเวลำ 5 วินำที 9. กำรทีค่ ลื่นขบวนหน่ึงเคลื่อนทจ่ี ำกตัวกลำงหนง่ึ ไปสู่
ตวั กลำงหนง่ึ แล้วทำใหอ้ ตั รำเรว็ ของคลนื่ เปลีย่ นไป
ถ้ำคล่ืนนีม้ ีควำมถี่ 50 เฮิรตซ์ อยำกทรำบว่ำควำมยำวมคี ่ำ เรยี กว่ำ ปรำกฏกำรณ์น้วี ่ำอะไร

เทำ่ ไร ก. กำรสะท้อนของคลน่ื
ข. กำรหกั เหของคลื่น
ก. 0.01 เมตร ข. 0.02 เมตร ค. กำรแทรกสอดของคลน่ื
ง. กำรเลีย้ วเบนของคล่นื
ค. 0.008 เมตร ง. 0.125 เมตร

3. คล่ืนชนิดใดไมจ่ ำเปน็ ต้องอำศยั ตัวกลำงในกำรเคล่อื นที่ 10. เกิดคลื่นผิวน้ำจำนวน 100 ลูกคลืน่ ในเวลำ 1 นำที
ก. คล่นื นำ้ ถำ้ คลนื่ เคล่อื นที่ด้วยอัตรำเรว็ 5 เมตรต่อวินำที ระยะ
ข. คล่ืนเสียง ระหว่ำงสนั คลน่ื และทอ้ งคลื่นทีอ่ ยู่ติดกนั เป็นก่ีเมตร
ค. คลนื่ ในเสน้ เชือก
ง. คลน่ื แมเ่ หลก็ ไฟฟำ้ ก. 0.5 เมตร
ข. 1.0 เมตร
4. มุมทใี่ ชบ้ อกตำแหน่งกำรกระจดั ของคลื่น ค. 1.5 เมตร
ง. 2.0 เมตร
ก. มมุ เฟส ข. มมุ ป้ำน

ค. มมุ ระยะ ง. มุมระนำบ

5. เวลำทีค่ ลืน่ เคลื่อนทีค่ รบ 1 ลูกคล่นื ตรงกบั ขอ้ ใด

ก. คำบ ข. ควำมถี่

ค. แอมพลิจูด ง. ควำมยำวคลน่ื

6. ระยะควำมยำวคลนื่ 1 ลูก เท่ำกับระยะระหวำ่ งสันคลน่ื

ถัดกนั หรือระหว่ำงทอ้ งคลืน่ ถดั กนั ตรงกบั ขอ้ ใด

ก. คำบ ข. ควำมถี่

ค. แอมพลิจูด ง. ควำมยำวคลน่ื

7. ขอ้ ใดกล่ำวถงึ กำรแทรกสอดเสรมิ ของคลนื่ ไดถ้ ูกต้อง
ก. ทำใหค้ วำมยำวคลนื่ เพ่ิมขึ้น
ข. ทำใหอ้ ัตรำเร็วของคลน่ื เพมิ่ ขึ้น
ค. ทำให้ขนำดกำรกระจดั ของคลนื่ ลดลง
ง. ทำให้ขนำดกำรกระจัดของคล่นื เพิ่มขน้ึ

บทที่ 10 แสงเชงิ คล่นื

ใบงาน เรอ่ื ง แสงเชิงคล่นื

ชื่อ………………………………………………………………………………………ช้ัน....................................เลขท่ี...................

1 คาช้ีแจง ให้นกั เรยี นพิจารณาข้อความตอ่ ไปน้ี แลว้ ทาเครอ่ื งหมาย √ หน้าขอ้ ความทถี่ ูก
และทาเคร่ืองหมาย X หนา้ ขอ้ ท่ผี ิด

√ 1. แสงทีต่ ำมองเห็นได้เปน็ ช่วงหนึง่ ในสเปกตรมั ของคลื่นแมเ่ หลก็ ไฟฟ้ำ
X 2. แสงท่ีตำมองเหน็ ได้ มคี วำมยำวคลน่ื อยูใ่ นชว่ ง 700 – 1,000 นำโมเมตร (แก้ไข 400 – 700 นำโมเมตร)
√ 3. แสงทต่ี ำมองเหน็ ได้มอี ัตรำเรว็ เท่ำกบั 3 X 10 8 เมตรต่อวินำที
√ 4. เกรตตงิ เป็นอุปกรณท์ ำงแสงที่มีช่องเล็กๆ จำนวนหลำยๆ ช่อง และระยะห่ำงแตล่ ะช่องเท่ำกัน เม่ือแสงผำ่ น

เกรตติงจะเกิดกำรเล้ยี วเบนและแทรกสอด
X 5. แสงเป็นคล่ืนชนดิ เดียวกนั กับคลืน่ เสียง (แก้ไข แสงเปน็ คล่นื ตำ่ งจำกคลนื่ เสยี ง คลนื่ เสียงเป็นคลื่นกล)
√ 6. มนษุ ย์สำมำรถรับรู้คลน่ื แสงไดจ้ ำกกำรมองเห็น
√ 7. เมือ่ แสงผำ่ นสลิตคู่ แสงจะเกดิ กำรเลย้ี วเบนอ้อมไปปรำกฏดำ้ นหลังของช่องสลติ และเกิดกำรแทรกสอด

ปรำกฏเปน็ แถบมดื แถบสว่ำง
X 8. ควำมกวำ้ งของชอ่ งสลติ คู่มีผลตอ่ จำนวนของแถบสว่ำงที่ปรำกฏ (แก้ไข ขึน้ กบั ระยะหำ่ งระหว่ำงชอ่ งของสลิต)
X 9. กำรแทรกสอดของแสงขำวผำ่ นสลิตคู่ จะปรำกฏแถบสวำ่ งเป็นสีขำวเท่ำน้ัน (แกไ้ ข เป็นสีขำวเฉพำะแถบสวำ่ งกลำง)
X 10. แหลง่ กำเนิดแสงเลเซอร์สำมำรถแบ่งได้เปน็ 5 ช้นั (แกไ้ ข 7 ชนั้ )

2 คาชแ้ี จง ให้นกั เรยี นเติมคาหรอื ขอ้ ความลงในชอ่ งว่างใหถ้ กู ต้อง

1. กำรเลี้ยวเบนของแสงผ่ำนสลติ เดีย่ ว แถบสว่ำงจะมีควำมกว้ำง มำกขนึ้ เมือ่ ขนำดของชอ่ งสลิตมีควำมกว้ำง ลดลง ใ

2. แถบมืดทีเ่ กดิ จำกสลิตเด่ียวคำนวณได้จำกสมกำร เมอ่ื n = 1, 2, 3, … .

3. a คอื ควำมกวำ้ งของสลติ เด่ียว ม 4. คือ มมุ ของตำแหน่งที่เกิดแถบมดื ม
5. n คือ
อันดับของแถบมดื ม λ คอื ควำมยำวคลนื่ ม

6. แถบสว่ำงและแถบมดื ของสถิตเดยี วทปี่ รำกฏบนฉำกเหมอื นหรอื แตกต่ำงจำกสลติ คู่อยำ่ งไร

แตกตำ่ งกนั โดยแถบสวำ่ งกลำงซ่ึงเกิดจำกสลิตเดย่ี วมคี วำมกว้ำงมำกกวำ่ แถบสว่ำงอื่นๆ แตแ่ ถบสว่ำงทเี่ กดิ จำกสลติ คมู่ ี

ขนำดควำมกวำ้ งเทำ่ ๆ กัน ใ

7. เมือ่ แสงเลเซอร์ผ่ำนสลิตเด่ยี ว ปรำกฏแถบสว่ำงกลำงกวำ้ งมำกกวำ่ ควำมกว้ำงของสลิต แสดงว่ำแสงมี กำรเลยี้ วเบน ท

8. กำรกระจำยแสงของปรซิ ึมเกดิ จำกพฤตกิ รรม กำรหักเห ของแสงทมี่ คี วำมยำวคล่นื ตำ่ งกนั ส่วนกำรแยก

แสงขำวเปน็ สีต่ำงๆ เม่ือผ่ำนเกรตติงเกดิ จำกพฤติกรรม กำรเลี้ยวเบน และกำรแทรกสอด ของแสงทม่ี ี

ควำมยำวคลนื่ ตำ่ งกัน

9. แสงขำวทผ่ี ่ำนเกรตตงิ จะแยกเปน็ แสงสตี ำ่ งๆ และปรำกฏเปน็ กลมุ่ ๆ กลมุ่ ของแสงสที ีอ่ ยู่ใกล้ตำแหน่งแนวสว่ำงกลำง

มำกท่ีสดุ คอื แถบสวำ่ งอันดบั ที่ 1 ,

10. เมือ่ มองแสงขำวผ่ำนเกรตติงจะเหน็ เป็นแสงสตี ่ำงๆ โดยแสงสีแดงจะเบนออกจำกแนวกลำง มำกท่สี ดุ และแสงสี

มว่ งเบนจำกแนวกลำง นอ้ ยทีส่ ดุ ม

โจทย์ปัญหา เร่ือง การแทรกสอดของแสงผ่านสถติ คู่

ช่อื ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขท่ี...................

คาช้ีแจง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบใหถ้ กู ตอ้ ง
1. แสงมีควำมยำวคลน่ื 6.4 x10-7 เมตร ตกกระทบต้งั ฉำกในแนวสลติ คู่ ถ้ำสลติ ทงั้ สองอย่หู ่ำงกนั 2.0 x 10 -3 เมตร

ภำพกำรแทรกสอดบนฉำกทอี่ ยหู่ ่ำงจำกสลิตค่เู ป็นระยะ L ให้ x คอื ระยะท่ีแถบสวำ่ งแรกอยู่ห่ำงจำกแถบสว่ำงกลำง
ดังรปู

x

L ฉำก

หน้ำคลนื่

ถ้ำ L มคี ำ่ 5 เมตร x จะมีคำ่ เทำ่ ใด

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
2. เสน้ ทึบข้ำงล่ำงแทนแถบสว่ำงของภำพแทรกสอดท่เี กดิ จำกแสงทมี่ ีควำมยำวคลื่น 5.0 x10-4 เมตร เม่ือตกกระทบ

สลติ คู่ในแนวตงั้ ฉำก ถ้ำสลติ ท้ังสองอยหู่ ่ำงกัน 1.5 x10-2 เมตร และฉำกรับภำพอยหู่ ่ำงจำกสลติ 8.0 เมตร จงหำ
ระยะ x x

แถบสว่ำง

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

โจทย์ปญั หา เรือ่ ง การเลยี้ วเบนของแสงผา่ นสถิตเด่ียว

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชั้น....................................เลขท่ี...................

คาช้แี จง จงแสดงวธิ ีการหาคาตอบให้ถกู ต้อง
1. แสงมคี วำมยำวคลนื่ 450 นำโนเมตร ตกกระทบสลิตเดย่ี วทีม่ ีควำมกว้ำงของชอ่ ง 250 ไมโครเมตร ในแนวต้งั ฉำก

ภำพกำรเลี้ยวเบนจะปรำกฏบนฉำกทอี่ ยู่หำ่ งออกไป 2.50 เมตร จงหำ
ก. ขนาดของมมุ ทแ่ี ถบมดื อันดบั ท่ี 1 เบนจากเสน้ แนวกลาง

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
ข. แถบสวา่ งกลางกวา้ งเท่าใด

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
2. ฉำยแสงท่ีมีควำมยำวคลนื่ 700 นำโนเมตร ตกกระทบตัง้ ฉำกกับแผ่นสลิตเดี่ยวท่ีมคี วำมกว้ำง 0.05 เซนตเิ มตร ซึง่ อยู่
หำ่ งจำกฉำก 3.5 เมตร จงหำ
ก. ขนาดของมุมทีแ่ ถบมืดอนั ดบั ท่ี 4 เบนจากเสน้ แนวกลาง
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
ข. ตาแหน่งแถบมืดท่ี 4 อยหู่ า่ งจากเสน้ แนวกลางเปน็ ระยะเทา่ ใดในหน่วยมิลลิเมตร

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

โจทย์ปญั หา เรอ่ื ง การเลยี้ วเบนของแสงผา่ นเกรตติง

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาช้แี จง จงแสดงวธิ ีการหาคาตอบให้ถูกต้อง

1. แสงมีควำมยำวคลนื่ 500 นำโนเมตร เม่ือผำ่ นเกรตตงิ แถบสว่ำงอนั ดับท่ี 2 เบนไปจำกแนวแถบสวำ่ งกลำงเปน็ มุม
30 องศำ ดงั รปู

แถบสวำ่ งที่ 2

30o แถบสวำ่ งกลำง

เกรตติง

จงหำจำนวนช่องตอ่ เซนตเิ มตรของเกรตติงทใ่ี ช้

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
2. ฉำยแสงทม่ี คี วำมยำวคลน่ื เดยี วตกกระทบในแนวตัง้ ฉำกกับเกรตตงิ ทมี่ ีจำนวนชอ่ ง 10000 ชอ่ งต่อเซนติเมตร

เกิดแถบสว่ำงท่ี 1 ทำมมุ 30 องศำกบั แถบกลำง เป็นระยะ 5 เมตร ถ้ำเกรตติงอยหู่ ำ่ งจำกฉำก 20 เซนตเิ มตร

3m
30o แถบสว่ำงกลำง

เกรตติง 20 cm

จงหำควำมยำวคลื่นของแสงนม้ี ีค่ำเทำ่ ใดในหนว่ ยนำโนเมตร

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..

แบบทดสอบท้ายบท เรือ่ ง แสงเชงิ คล่นื

คาชแี้ จง ใหน้ ักเรียนเลอื กขอ้ ทถี่ กู ตอ้ งที่สุด

1. กำรทดลองเกี่ยวกบั สลิตคู่ แสดงถงึ สมบตั อิ ะไรของคลืน่ 6. เกรตติงมี 2000 เส้นตอ่ เซนติเมตร ถำ้ ฉำยแสงควำม
ก. กำรหักเห
ข. กำรเลยี้ วเบน ยำวคล่ืนขนำดหนึง่ ไปยงั เกรตตงิ น้ี แถบสว่ำงทเ่ี กดิ ขนึ้ แถบ
ค. กำรเลีย้ วเบนและกำรหกั เห
ง. กำรเล้ยี วเบนและกำรแทรกสอด แรกบนจอจะอยหู่ ำ่ งจำกแนวกลำง 30 องศำ แสงนัน้ มี

ควำมยำวคล่นื เทำ่ ใดในหน่วยนำโนเมตร

ก. 1000 ข. 1500

2. ปรำกกฎกำรณใ์ ดซึง่ ยนื ยันว่ำ แสงแสดงสมบตั ขิ องคลน่ื ค. 2000 ง. 2500
ได้
7.แสงมคี วำมยำวคลน่ื 500 นำโนเมตร ตกตง้ั ฉำกผำ่ นสลิต
a. กำรสะท้อน b. กำรหักเห
c. กำรเลี้ยวเบน d. กำรแทรกสอด เดี่ยวทม่ี ีควำมกวำ้ ง 2 ไมโครเมตร ปรำกฏภำพชอ่ งแคบท้งั

ระยะห่ำงออกไป 10 เซนตเิ มตร จงหำควำมกวำ้ งของ

ก. ขอ้ c. ทำ่ นนั้ ข. ข้อ c. และ d. แถบสว่ำงตรงกลำงทเี่ กิดข้นึ
ค. ข้อ a. b. และ d. ง. ข้อ a. b. c. และ d.
ก. 0.05 m ข. 0.5 m

ค. 1.0 m ง. 1.5 m

3. เมอื่ ใหแ้ สงสเี ดยี วผ่ำนช่องสลติ เดย่ี วซึง่ กว้ำง 1 8. เมื่อแสงเลเซอร์ผ่ำนสลติ เดี่ยว ปรำกฏแถบสวำ่ งกลำง
ไมโครเมตร ปรำกฏวำ่ แถบมดื แรกเบนจำกแนว กลำงเป็น กวำ้ งมำกกวำ่ ควำมกวำ้ งของสลติ แสดงว่ำแสงมสี มบตั ิตำม
มุม 30o ควำมยำวคลืน่ แสงน้ีมกี ่นี ำโนเมตร ขอ้ ใด

ก. 400 ข. 450 ก. กำรหักเหของคลื่น
ค. 500 ง. 550 ข. กำรสะทอ้ นของคล่ืน
ค. กำรเลีย้ วเบนของคล่ืน
4. เม่ือให้แสงขำวผำ่ นตง้ั ฉำกกับเกรตติง แสงสีใดในแถบ ง. กำรแทรกสอดของคล่นื

เดียวกันจะเบนจำกแนวกลำงนอ้ ยทส่ี ุด

ก. สสี ้ม ข. สเี ขียว 9. แสงขำวท่ผี ำ่ นเกรตตงิ จะแยกเป็นแสงสตี ่ำงๆ และ

ค. สเี หลอื ง ง. สีน้ำเงนิ ปรำกฏเปน็ กลุ่มๆ กลุม่ ของแสงสที ี่อยู่ใกล้ตำแหน่งแนว

5. เมื่อแสงผำ่ นชอ่ งแคบเดี่ยว ข้อควำมใดไม่ถกู ต้อง สว่ำงกลำงมำกที่สดุ
ก. ถ้ำลดควำมกวำ้ งของชอ่ งแคบลง แล้วควำมกว้ำงของ
ก. แถบสว่ำงอนั ที่ 1 ข. แถบสว่ำงอนั ท่ี 2
แถบสว่ำงกลำงจะเพิ่มขึน้
ข. เม่ือลดควำมยำวคลื่นแสงลง ทำให้ควำมกว้ำงของ ค. แถบสว่ำงอันท่ี 3 ง. แถบสวำ่ งอันที่ 4

แถบสวำ่ งกลำงเพม่ิ ข้นึ 10. แสงท่ีตำมองเหน็ ได้ มีควำมยำวคลื่นตรงกับขอ้ ใด
ค. แถบสวำ่ งกลำงกวำ้ งกว่ำแถบสวำ่ งอน่ื ๆ ก. อยู่ในช่วง 50 – 100 นำโมเมตร
ง. แถบสว่ำงกลำงสวำ่ งกว่ำแถบอนื่ ๆ ข. อยูใ่ นชว่ ง 400 – 700 นำโมเมตร
ค. อยู่ในชว่ ง 700 – 1,000 นำโมเมตร
ง. ไม่มขี ้อใดถกู

บทที่ 11 แสงเชงิ รงั สี

ใบงาน เรือ่ ง การสะทอ้ นของแสง

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ช้นั ....................................เลขท่ี...................

1 คาชี้แจง ใหน้ ักเรยี นเติมคาหรอื ขอ้ ความลงในช่องวา่ งใหถ้ ูกตอ้ ง

ก. รังสตี กกระทบ
ข. รังสีสะท้อน
ค. มุมตกกระทบ
ง. มมุ สะท้อน
จ. เส้นแนวฉาก

ผิวสะท้อน

2 คาช้แี จง ให้นกั เรียนเติมคาหรือขอ้ ความลงในช่องวา่ งใหถ้ ูกตอ้ ง

1. จงอธบิ ำยควำมหมำย “การสะท้อนของแสง (reflection of light)” กำรที่แสงเคลอ่ื นทีก่ ระทบสงิ่ กดี ขวำงแลว้

สะทอ้ น กลบั ส่ตู ัวกลำงเดมิ ใ

2. รงั สีตกกระทบ (Incident Ray) คอื รงั สีของแสงทพ่ี ่งุ เขำ้ หำผวิ ของวัตถุ ใ

3. รงั สีสะทอน (Reflected Ray) คือ รงั สขี องแสงท่พี งุ่ ออกจำกพน้ื ผิวของวตั ถุ ใ

4. เสนแนวฉำก (Normal line) คอื เส้นทต่ี งั้ ฉำกกบั พืน้ ผิวของวัตถุตรงจดุ ท่ีแสงตกกระทบ ใ

5. มุมตกกระทบ (Angle of Incident) คือ มมุ ที่รงั สกี ระทบทำกับเสน้ แนวฉำก ใ

6. มมุ สะทอน (Angle of Reflection) คอื มุมที่รงั สกี ระทบทำกบั เสน้ แนวฉำก ม

7. กฎกำรสะท้อนของแสง (Law of Reflection) มี 2 ขอ้ ดังน้ี

1. รังสตี กกระทบ รงั สีสะท้อน และเสน้ แนวฉำกจะอย่ใู นระนำบเดยี วกัน ใ

2. มุมตกกระทบเทำ่ กับมมุ สะทอ้ น ใ

8. กำรสะทอ้ นปกติ คือ รงั สตี กกระทบ รังสสี ะท้อน และเส้นแนวฉำก อยู่ระนำบเดยี วกนั มุมตกกระทบและมมุ สะท้อน

จะมีค่ำเท่ำกนั เสมอ โดยจะเกดิ กบั วตั ถผุ วิ เรยี บ เปน็ ระเบียบ ม

9. กำรสะทอ้ นกระจำย คือ เกดิ กับวัตถทุ ่ีมีผวิ ขรขุ ระ ซ่งึ แสงจะสะทอ้ นออกไปหลำยทิศทำง ไมเ่ ป็นระเบียบ ม

10. กำรสะทอ้ นของแสงแบบมีระเบยี บจะเกดิ ขน้ึ เมอ่ื แสงตกกระทบวตั ถุทบึ แสง ผวิ เรียบ เป็นมนั ม

แบบฝึกหดั เร่ือง การสะทอ้ นของแสง

ช่ือ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขที่...................

คาช้ีแจง ให้นกั เรียนเตมิ คาหรือขอ้ ความลงในช่องวา่ งให้ถูกต้อง

DF E
A 68 o B C
G

1. จงบอกของตำแหน่ง D, F และ E ตำมลำดบั รงั สีตกกระทบ, รังสสี ะท้อน และเส้นแนวฉำก ใ
2. มุม A, B และ C มคี ำ่ เท่ำใด มมุ A = 22 องศำ, มมุ B = 68 องศำ และ มุม C = 22 องศำ ใ
3. สำมเหลีย่ ม DGE มมุ G มคี ำ่ เท่ำใด มุม G = 68 + 68 = 136 องศำ ใ

คาชี้แจง จงแสดงวิธีการหาคาตอบใหถ้ กู ตอ้ ง กระจกเงำรำบ

ผนัง แหล่งกำเนดิ แสง ผนัง
X Y

W 8o

Z

100 เมตร

1. สำมเหลยี่ ม XYZ มมี มุ XYZ เทำ่ กับ 8 + 8 = 16 องศำ ใ

2. แสงทส่ี ะท้อนกลบั มำจะกระทบผนงั หำ่ งจำกบรเิ วณท่แี หล่งกำเนดิ แสงตั้งอยู่เป็นระยะทำงเท่ำใด
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………….

ใบงาน เรือ่ ง การหกั เหของแสง

ชอื่ ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขท่ี...................

1 คาชีแ้ จง ให้นักเรยี นนาอกั ษรในกรอบเติมลงในช่องว่างใหถ้ ูกต้อง

ก. รงั สตี กกระทบ

อากาศ ข. รงั สหี กั เห

นา้ ค. มมุ ตกกระทบ
ง. มมุ หักเห

จ. เส้นแนวฉาก

2 คาชแี้ จง ให้นักเรียนเตมิ คาหรอื ขอ้ ความลงในชอ่ งว่างใหถ้ ูกตอ้ ง

1. จงอธบิ ำยควำมหมำย “การหกั เหของแสง (refraction of light)” เกดิ จำกกำรที่แสงเคลอ่ื นทีผ่ ำ่ นตัวกลำงที่มี

ควำมหนำแน่นตำ่ งกนั ใ

2. รงั สตี กกระทบ (Incident Ray) คอื รงั สีของแสงทเ่ี ข้ำไปในตวั กลำงท่ี 1 ใ

3. รงั สีหกั เห (Refracted Ray) คอื รังสขี องแสงที่เขำ้ ไปในตัวกลำงท่ี 2 ใ

4. เสนแนวฉำก (Normal line) คือ เสน้ ที่ตัง้ ฉำกกับพื้นผิวของวตั ถุตรงจุดท่แี สงตกกระทบ ใ

5. มุมตกกระทบ (Angle of Incident) คอื มุมทรี่ ังสกี ระทบทำกบั เสน้ แนวฉำก ใ

6. มุมหกั เห (Angle of Refraction) คือ มุมทรี่ งั สหี ักเหทำกับเสน้ แนวฉำก ม

7. กฎกำรหกั เหของแสง (Law of Refraction) มี 2 ขอ้ ดงั น้ี

1. รังสีตกกระทบ รังสสี ะทอ้ น และเสน้ แนวฉำกจะอยู่ในระนำบเดยี วกัน ใ

2. รังสีตกกระทบ รงั สหี กั เห และเสน้ แนวฉำกจะอยใู่ นระนำบเดียวกัน ใ

8. มุมวิกฤต (Critical angle) คอื เปน็ มมุ ตกกระทบคำ่ หนง่ึ ทำใหเ้ กดิ มมุ หักเหมคี ำ่ เปน็ 90 องศำ ม

9. กำรสะทอ้ นกลับหมด (total reflection) คอื เมอื่ แสงเคล่อื นทีถ่ งึ รอยตอ่ ระหวำ่ งตวั กลำงจะเกิดกำรสะทอ้ นกลบั สตู่ รง

กลำงเดมิ ม

10. กำรกระจำยของแสงเมื่อผ่ำนปรึซมึ แสงทหี่ กั เหออกจำกปริซึมจะแยกออกเป็นแสงสตี ่ำงๆ ม

แบบฝกึ หดั เรือ่ ง การหกั เหของแสง

ชื่อ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขท่ี...................

1 คาชแ้ี จง จงแสดงวธิ ีการหาคาตอบใหถ้ กู ตอ้ ง

1. นำ้ แขง็ มดี รรชนีหักเห 1.309 แสดงว่ำเม่ือแสงเดนิ ทำงในน้ำแข็ง จะมีอัตรำเร็วของแสงเท่ำใดในหนว่ ยเมตรต่อวินำที
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………
2. แกว้ ครำวน์ เม่ือแสงเดินทำงในแก้วพบว่ำมอี ตั รำเรว็ ของแสง 1.97 x 108 เมตรตอ่ วินำที จงหำคำ่ ดรรชนีหักเหของ

แก้วครำวน์
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………
3. จงหำมมุ วิกฤตท่ีทำใหเ้ กดิ กำรสะท้อนกลับหมดในแกว้ ท่ีรอยตอ่ ระหวำ่ งแก้วกับอำกำศ กำหนดให้ดรรชนีหกั เหของ

อำกำศเท่ำกบั 1.00 และดรรชนีหักเหของแก้วเท่ำกับ 1.50)

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………

2 คาช้แี จง ใหน้ ักเรยี นเขียนทางเดินของแสงเมือ่ ผา่ นตวั กลางทม่ี ีความหนาแน่นต่างกัน และเติมคาหรือ
ข้อความลงในชอ่ งว่างให้ถูกตอ้ ง

กรณที ่ี 1 แสงเดินทางจากอากาศไปยงั น้า

รงั สตี กกระทบ สรปุ แสงเดนิ ทำงจำกควำมหนำแนน่ นอ้ ย ไปยัง
มุมตกกระทบ
อากาศ ควำมหนำแน่น มำก ทำใหม้ มุ หกั เห นอ้ ยกวำ่ อ
มุมตกกระทบ

นา้

กรณที ่ี 2 แสงเดนิ ทางจากแกว้ ไปยังอากาศ

สรปุ แสงเดินทำงจำกควำมหนำแนน่ มำก ไปยงั

อากาศ ควำมหนำแน่น น้อย ทำให้มุมหักเห มำกกว่ำ อ
มุมตกกระทบ
มุมตกกระทบ
รงั สีตกกระทบ แกว้

ใบงาน เร่ือง การมองเหน็ และการเกดิ ภาพของกระจกเงาราบ

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชั้น....................................เลขท่ี...................

1 คาชีแ้ จง ให้นกั เรยี นพิจารณาข้อความต่อไปน้ี แล้วทาเคร่อื งหมาย √ หน้าข้อความที่ถกู
และทาเครอื่ งหมาย X หนา้ ข้อทผี่ ิด

√ 1. เม่ือวตั ถนุ ัน้ มแี สงสว่ำงในตัวเอง จะมแี สงสวำ่ งจำกวัตถเุ ข้ำตำเรำโดยตรง
√ 2. กำรมองเห็นวตั ถมุ ีสตี ่ำงๆ เพรำะแสงสนี น้ั ๆ สะท้อนเข้ำสูต่ ำเรำ
X 3. เลนสต์ ำทำหน้ำทชี่ ว่ ยให้แสงไปตกกระทบทีม่ ่ำนตำ
√ 4. แสงทีเ่ คลอ่ื นทเ่ี ข้ำตำหรือเคลือ่ นทีไ่ ปบรเิ วณใดๆ เคล่ือนทเี่ ป็นแนวเส้นตรง
X 5. กำรเกดิ ภำพของกระจกเงำรำบเปน็ ภำพเสมือนหวั กลบั

2 คาชแี้ จง จงศกึ ษาแผนภาพแสดงตาแหนง่ ของภาพทเี่ กิดจากการสะท้อนแสงของกระจกเงาราบ
แลว้ ตอบคาตอบใหถ้ ูกตอ้ ง

D หน้ำกระจก หลังกระจก 1. ตำแหนง่ A คอื วตั ถุ ตำแหน่ง B คือ ภำพ ม
C ตำแหน่ง C คือ รังสตี กกระทบ ตำแหนง่ D คือ รังสสี ะทอ้ น

2. ตำแหนง่ ของ A และ B มคี วำมสัมพันธ์ดังนี้ ระยะจำก A ถึง

A B กระจกเท่ำกบั ระยะจำกกระจกถงึ B ใ

3. ขนำดของ A และ B มคี วำมสมั พันธ์ดังนี้ ขนำดของ A เทำ่ กบั ขนำดของ B ใ

4. ลักษณะของภำพท่ีเกิด คอื ภำพเสมือน หัวตง้ั ใ

5. สรปุ กำรเกิดภำพของกระจกเงำรำบ ดังน้ี ภำพทเ่ี กดิ เป็นภำพเสมือน หัวตั้ง ขนำดภำพเทำ่ กบั ขนำดวัตถุ และระยะ

ภำพเทำ่ กบั ระยะวตั ถุ ม

3 คาช้ีแจง จงศึกษาแผนภาพแสดงตาแหน่งของภาพทเ่ี กิดจากการหกั เหของแสง แลว้ ตอบคาตอบให้ถูกต้อง

1. ตำแหน่ง A คือ วตั ถุ ตำแหนง่ B คอื ภำพ ท
ตำ 2. ตำแหนง่ C คือ ระยะภำพ ม ตำแหนง่ D คือ ระยะวตั ถุ ม

3. ตำแหน่ง E คอื เลนสต์ ำ ม ตำแหน่ง F คือ เรตินำ ม
4. ตำแหนง่ E ทำหนำ้ ที่ รับแสงและหักเหแสง ม

ตำแหนง่ F ทำหนำ้ ที่ เปน็ ฉำกรบั ภำพที่เกดิ จำกกำรหกั เหของแสงผ่ำนเลนส์ตำ
5. จำกภำพเกิดกำรหกั เหท่ใี ด เกิดกำรหกั เหท่ตี รงรอยตอ่ ระหวำ่ งอำกำศกบั น้ำ ใ

ใบงาน เร่ือง การเกิดภาพของเลนส์นนู

ช่อื ………………………………………………………………………………………ชนั้ ....................................เลขที่...................

คาชแ้ี จง จงเขยี นทางเดินของ เพือ่ หาตาแหนง่ และลักษณะภาพของวตั ถุที่เกดิ จากเลนส์นนู

กรณีท่ี 1 S > 2F ภำพทเี่ กดิ ม
2F F O F 2F ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ
นำไปใชป้ ระโยชน์ ม

กรณที ี่ 2 S = 2F ภำพที่เกดิ ม
2F F O F 2F ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ
นำไปใชป้ ระโยชน์ ม

กรณที ่ี 3 F < S < 2F F 2F ภำพที่เกดิ ม
2F F O ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ
นำไปใชป้ ระโยชน์ ม

กรณีท่ี 4 S = F F 2F ภำพทีเ่ กิด ม
2F F O ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ
นำไปใช้ประโยชน์ ม

กรณีที่ 5 S < F F 2F ภำพทเ่ี กดิ ม
2F F O ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ
นำไปใชป้ ระโยชน์ ม

ใบงาน เรือ่ ง การเกิดภาพของเลนสเ์ ว้า

ชอ่ื ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขท่ี...................

คาชีแ้ จง จงเขียนทางเดินของ เพือ่ หาตาแหน่งและลักษณะภาพของวัตถุท่ีเกดิ จากเลนส์เวา้

กรณีที่ 1 S > 2F

ภำพที่เกดิ ม
ท
2F F O F 2F ขนำดของภำพ ใ
ตำแหน่งภำพ

กรณที ่ี 2 S = 2F O F 2F ภำพทีเ่ กิด ม
2F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ

กรณีท่ี 3 F < S < 2F O F 2F ภำพที่เกดิ ม
2F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ

กรณที ่ี 4 S = F O F 2F ภำพที่เกดิ ม
2F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ

กรณที ี่ 5 S < F O F 2F ภำพท่เี กดิ ม
2F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ

ใบงาน เรื่อง การเกดิ ภาพของกระจกนูน

ช่ือ………………………………………………………………………………………ชั้น....................................เลขที่...................

คาช้ีแจง จงเขยี นทางเดนิ ของ เพือ่ หาตาแหน่งและลักษณะภาพของวัตถทุ ีเ่ กิดจากกระจกนูน

กรณีท่ี 1 S > 2F

ภำพท่ีเกดิ ม
ท
P F 2F ขนำดของภำพ ใ
2F F ตำแหนง่ ภำพ

กรณีที่ 2 S = 2F

ภำพทเ่ี กดิ ม
ท
P ขนำดของภำพ ใ

2F F F 2F ตำแหน่งภำพ

กรณีที่ 3 F < S < 2F F 2F ภำพที่เกดิ ม
F 2F ขนำดของภำพ ท
P ตำแหน่งภำพ ใ
2F F
ภำพทีเ่ กิด ม
กรณีที่ 4 S = F ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ
P
2F F

กรณที ี่ 5 S < F F 2F ภำพท่ีเกิด ม
ขนำดของภำพ ท
P ตำแหนง่ ภำพ ใ
2F F

ใบงาน เรอื่ ง การเกดิ ภาพของกระจกเว้า

ช่อื ………………………………………………………………………………………ชัน้ ....................................เลขที่...................

คาชี้แจง จงเขยี นทางเดนิ ของ เพ่ือหาตาแหนง่ และลักษณะภาพของวตั ถทุ เ่ี กิดจากกระจกเว้า

กรณีท่ี 1 S > 2F

ภำพทีเ่ กดิ ม
ท
2F F P 2F ขนำดของภำพ ใ
F ตำแหน่งภำพ

กรณที ่ี 2 S = 2F P 2F ภำพทเี่ กดิ ม
2F F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ

กรณที ี่ 3 F < S < 2F P 2F ภำพทเ่ี กดิ ม
2F F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหน่งภำพ ใ
กรณที ่ี 4 S = F P 2F
2F F F ภำพท่ีเกดิ ม
ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ

กรณีที่ 5 S < F P 2F ภำพท่เี กดิ ม
2F F F ขนำดของภำพ ท
ตำแหนง่ ภำพ ใ

โจทย์ปัญหา เรอื่ ง การเกดิ ภาพของเลนสบ์ าง

ชือ่ ………………………………………………………………………………………ช้นั ....................................เลขท่ี...................

คาช้แี จง จงแสดงวิธีการหาคาตอบให้ถกู ต้อง
1. จงหำตำแหนง่ ชนิด และควำมสูงของภำพท่ีเกิดจำกเลนสน์ ูนควำมยำวโฟกสั 6 เซนติเมตร เมื่อวำงวัตถสุ งู 10

มลิ ลิเมตร หำ่ งจำกเลนสน์ ูนเปน็ ระยะ 24 เซนตเิ มตร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
2. วำงวตั ถสุ งู 3 เซนตเิ มตร หำ่ งจำกหนำ้ เลนส์เวำ้ เปน็ ระยะ 12 เซนติเมตร ถำ้ เลนส์เวำ้ มีควำมยำวโฟกัส 15 เซนตเิ มตร
จงหา ตำแหนง่ ของภำพ ชนดิ ของภำพ และควำมสงู ของภำพ
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

โจทย์ปญั หา เรือ่ ง การเกิดภาพของกระจกเงาทรงกลม

ช่ือ………………………………………………………………………………………ช้นั ....................................เลขท่ี...................

คาช้ีแจง จงแสดงวธิ กี ารหาคาตอบให้ถกู ตอ้ ง
1. จงหำตำแหน่ง ชนดิ และควำมสูงของภำพทเี่ กิดจำกกระจกเวำ้ ควำมยำวโฟกัส 8 เซนตเิ มตร เม่อื วำงวัตถุสูง 5

เซนตเิ มตร หำ่ งจำกกระจกเว้ำเป็นระยะ 16 เซนติเมตร
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….……………………….
2. วำงวัตถสุ งู 10 เซนตเิ มตร ห่ำงจำกหน้ำกระจกนูนเป็นระยะ 15 เซนติเมตร ถ้ำกระจกนูนมีควำมยำวโฟกสั 30
เซนติเมตร จงหา ตำแหนง่ ของภำพ ชนดิ ของภำพ และควำมสูงของภำพ
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………….……….………………………..

ใบงาน เรื่อง แสงสีและการมองเหน็ แสงสี

ชอื่ ………………………………………………………………………………………ชน้ั ....................................เลขที่...................

1 คาช้ีแจง ให้นกั เรียนพจิ ารณาขอ้ ความต่อไปน้ี แล้วทาเครื่องหมาย √ หน้าขอ้ ความที่ถูก
และทาเครอ่ื งหมาย X หน้าขอ้ ท่ผี ิด

√ 1. มนุษยม์ องเห็นสีต่ำงๆ เป็นเพรำะมแี สงสีตกกระทบบนจอตำ ซง่ึ มีเซลล์รปู กรวย 3 ชนดิ คอื ชนิด S, M และ L
X 2. เซลลร์ ูปกรวยชนดิ M คอื ควำมยำวคลนื่ ยำว
X 3. เซลลร์ ปู กรวยชนดิ L คอื ควำมยำวคลน่ื กลำง
X 4. เซลลร์ ปู กรวยชนิด XL คอื ควำมยำวคลน่ื สน้ั
√ 5. ถำ้ มีแสงคล่ืนควำมยำวคลื่น 500-700 นำโนเมตร มำตกกระทบ เซลล์รูปกรวยชนดิ L จะทำงำนและ

ส่งสญั ญำณไปยังสมอง
√ 6. กำรแยกแยะสีของแสงจำเป็นจะตอ้ งมีเซลลร์ ปู กรวยชนิด S และ M ทำงำนรว่ มกัน
X 7. สเปกตรัมของแสงในชว่ งทตี่ ำมองเหน็ มคี วำมยำวคล่ืน 600 – 1000 นำโนเมตร
X 8. แสงสีแดง สีเขยี ว และสีน้ำเงนิ จดั วำ่ เปน็ “แสงสีทุติยภมู ิ”
√ 9. ถำ้ เซลล์รปู กรวยบำงชนดิ ทำงำนบกพร่องจะทำให้กำรมองเห็นสมี คี วำมผิดปกติ ท่ีเรียกว่ำกันวำ่ การบอดสี
√ 10. ในกรณที ี่แสงขำวตกกระทบวตั ถทุ ึบแสงซ่ึงมีสำรทที่ ำหนำ้ ท่ดี ดู กลนื แสงและสะทอ้ นแสงสว่ นท่เี หลือกลับเข้ำ

ตำ สำรวนวัตถุนีเ้ รียกว่ำ สำรสี (pigment)

2 คาช้ีแจง จงศกึ ษาแผนภาพการผสมสี แล้วตอบคาตอบให้ถกู ตอ้ ง

A 1. ตำแหน่ง A คือแสงสใี ด แดง ม

เหลือง B 2. ตำแหน่ง B คอื แสงสใี ด แดงมว่ ง ท
D นา้ เงิน
3. ตำแหน่ง C คือแสงสีใด น้ำเงนิ เขียว ม
เขียว C
4. แสงสใี ดบำ้ งที่รวมกนั แลว้ ไดแ้ สงสขี ำวคือ ม แดง+น้ำเงิน+เขยี ว ม

3 คาชแ้ี จง ใหศ้ กึ ษาภาพการดดู กลนื และสะท้อนแสงสีต่างๆ ของสารสีปฐมภมู ิ แล้วขอ้ ความลงในชอ่ งวา่ งให้
สมบรู ณ์

สารสปี ฐมภูมิ แสงสที ่ีดดู กลืน แสงสีท่สี ะทอ้ น
สารสีเหลือง แสงสีแดงกบั แสงสเี ขยี ว
สารสนี ้าเงนิ เขียว แสงสแี ดง
แสงสเี ขยี ว แสงสนี า้ เงนิ กับแสงสแี ดง

แบบทดสอบทา้ ยบท เร่ือง แสงเชงิ รังสี

คาช้ีแจง ให้นักเรยี นเลอื กขอ้ ทถ่ี ูกต้องท่สี ุด 5. ขนำดภำพของเลนส์ A เปน็ อยำ่ งไรกับวตั ถุ
ก. ขนำดเทำ่ กบั วัตถุ ข. ขนำดเลก็ กว่ำวัตถุ
ให้ศกึ ษาภาพการสะทอ้ นแสงของกระจกเงาราบ ค. ขนำดใหญ่กวำ่ วัตถุ ง. ไมม่ ีขอ้ ถูก
แลว้ ตอบคาถามข้อ 1. – 3.
ใหศ้ ึกษาภาพตอ่ ไปน้ี แล้วตอบคาถาม ขอ้ 6. – 7.
DF E
A 72 o B C
G

1. จำกภำพอักษร D และ E คอื อะไรตำมลำดบั กระจก A
ก. รังสีหกั เห และเส้นแนวฉำก
ข. เส้นแนวฉำก และรังสีสะท้อน 6. กระจก A เกดิ ภำพลกั ษณะอยำ่ งไร ที่ตำแหนง่ ใด
ค. รังสีสะทอ้ น และรงั สีตกกระทบ ก. ภำพจรงิ หวั กลับ ตำแหนง่ ภำพอยหู่ นำ้ กระจก
ง. รังสตี กกระทบ และรังสสี ะทอ้ น ข. ภำพจริง หัวกลับ ตำแหน่งภำพอย่หู ลังกระจก
ค. ภำพเสมือน หัวตง้ั ตำแหน่งภำพอยูห่ นำ้ กระจก
2. จำกภำพมมุ สะท้อนมีคำ่ เท่ำใด ง. ภำพเสมอื น หัวต้ัง ตำแหนง่ ภำพอยู่หลังกระจก

ก. 18 องศำ ข. 72 องศำ

ค. 90 องศำ ง. 180 องศำ 7. ขนำดภำพของกระจก A เปน็ อยำ่ งไรกับวตั ถุ
ก. ขนำดเท่ำกบั วตั ถุ ข. ขนำดเล็กกวำ่ วัตถุ
3. จำกภำพมุม C มคี ่ำเทำ่ ใด ข. 72 องศำ ค. ขนำดใหญ่กว่ำวตั ถุ ง. ไมม่ ขี อ้ ถกู
ก. 18 องศำ ง. 180 องศำ
ค. 90 องศำ 8. เมือ่ ผสมสำรสปี ฐมภมู ิ เหลือง น้ำเงินเขียว และแดงม่วง
เข้ำดว้ ยกันจะไดส้ ตี ำมข้อใด
ให้ศึกษาภาพต่อไปนี้ แล้วตอบคาถาม ขอ้ 4. – 5.
เลนส์ A ก. ดำ ข. แดง ค. มว่ ง ง. ขำว

9. เซลลร์ ูปกรวยชนิด L ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. ควำมยำวคลนื่ ส้นั ข. ควำมยำวคลืน่ กลำง
ค. ควำมยำวคล่นื ยำว ง. ถกู ท้งั ก. และ ข.

4. เลนส์ A เกิดภำพลกั ษณะอยำ่ งไร ท่ีตำแหน่งใด 10. ปรำกฏกำรณ์ธรรมชำติใดทำให้เรำมองเหน็ นำ้ อยู่บน
ก. ภำพจริง หวั กลบั ตำแหน่งภำพอยู่หน้ำเลนส์
ข. ภำพจรงิ หัวกลับ ตำแหน่งภำพอย่หู ลงั เลนส์ พ้นื ถนน
ค. ภำพเสมือน หวั ต้งั ตำแหนง่ ภำพอยู่หน้ำเลนส์
ง. ภำพเสมอื น หัวต้งั ตำแหน่งภำพอยหู่ ลังเลนส์ ก. กำรเกดิ รุง้ ข. กำรทรงกลด

ค. กำรเกิดมิรำจ ง. กำรกระเจงิ ของแสง