สีม่วง สีชมพู สีส้ม น่ารัก ภาพประกอบกระต่าย ขอบกระดาษ A4 เอกสารขนาด A4

ประวัติ จังหวัดสระแก้ว

คำนำ

สระแก้ว เป็น จังหวัด หนึ่งใน ภาคตะวันออก
ของ ประเทศไทย แยกออกมาจาก จังหวัด
ปราจีนบุรี เมื่อ พ.ศ. 2536 โดยในปัจจุบันถือเป็น
จังหวัดที่มีพื้นที่มากที่สุดในภาคตะวันออก และเป็น
อีกหนึ่ งจังหวัดพรมแดนที่มีการติดต่อค้าขายเป็ น

อย่างมาก

ก

สารบัญ

เรื่อง หน้า

คำนำ ก

สารบัญ ข

ประวัติจังหวัดสระแก้ว 1

การเกิดชุมชนและการตั้งถิ่นฐาน

สมัยหลังเปลี่ยนแปลงการ 3
ปกครอง

ที่ตั้งและอาณาเขต 4

ภูมิประเทศ 5

คำขวัญจังหวัดสระแก้ว 6

ข

ประวัติจังหวัด
สระแก้ว

สระแก้ว เป็นชื่อที่มาจากชื่อสระน้ำโบราณซึ่งอยู่ใน
พื้นที่อำเภอเมืองสระแก้ว มีอยู่จำนวน 2 สระ ในสมัย

กรุงธนบุรี ราว พ.ศ. 2323 สมเด็จเจ้าพระยามหา
กษัตริย์ศึก เป็นแม่ทัพยกทัพไปตีกัมพูชา (เขมร) ได้
แวะพักกองทัพที่บริเวณสระน้ำทั้งสองแห่งนี้ กองทัพได้
อาศัยน้ำจากสระใช้สอยและได้ขนานนามสระทั้งสองว่า
"สระแก้ว-สระขวัญ" และได้นำน้ำจากสระทั้งสองแห่งนี้
ใช้ในการประกอบ พิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยา โดยถือว่าเป็น

น้ำบริสุทธิ์

1

การเกิดชุมชนและการ
ตั้งถิ่นฐาน

ประมาณ 4,000 ปีก่อน บริ
เวณอ่าวไทยยังเป็นทะเล

โคลนตมเว้าลึกเข้ามาในแผ่นดินมากกว่าปัจจุบัน พื้นที่
ที่เป็นจังหวัดสระแก้วยังไม่มีผู้คนอยู่อาศัย เป็นเพียงแค่
ทางผ่าน ต่อมาเริ่มมีคนมาตั้งถิ่นฐานจนขยายใหญ่ขึ้น
เป็นหมู่บ้าน ผู้คนพากันตั้งหลักแหล่งบริเวณเชิงเขา ซึ่ง

ปัจจุบันคือ อำเภอตาพระยา อำเภอโคกสูง อำเภอ
วัฒนานคร อำเภออรัญประเทศ อำเภอเมืองสระแก้ว
และอำเภอเขาฉกรรจ์ โดยเฉพาะบนสองฝั่งลำน้ำพระ
ปรงและพระสะทึง จากนั้นผู้คนได้กระจายออกไปอยู่
บริเวณที่ดอนกลางทะเลโคลนตม ที่ปัจจุบันคือ อำเภอ
บ้านสร้าง อำเภอเมืองปราจีนบุรี อำเภอประจันตคาม ใน

จังหวัดปราจีนบุรีโบราณ)

2

พ.ศ. 1000 ชุมชนที่ตั้งถิ่นฐานบริเวณเมืองสระแก้วได้
พัฒนาเป็นชุมชนที่หนาแน่นขึ้น โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม

คือ กลุ่มลำน้ำพระปรง-พระสะทึง มีวัฒนธรรมแบบ
สุวรรณภูมิสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และแบบทวาราวดี มี
ศูนย์กลางอยู่ที่เขาฉกรรจ์ และกลุ่มลำห้วยพรมโหด มี
วัฒนธรรมแบบขอม ศูนย์กลางอยู่ที่ปราสาทเขาน้ อย-เขารัง
และบ้านเมืองไผ่ (ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภออรัญประเทศ)

สมัยโบราณ สระแก้วมีความสำคัญในด้านเป็นเส้นทาง
คมนาคมทางตะวันตก-ตะวันออก (ระหว่างเมืองชายฝั่ง
ทะเลอ่าวไทยกับกัมพูชา) และทางเหนือ-ใต้ (ระหว่างเมือง
ในลุ่มน้ำโขง ชี มูล กับเมืองชายฝั่งทางจันทบุรี) กระทั่งหลัง
พ.ศ. 1500 รัฐพื้นเมืองต่าง ๆ ในสุวรรณภูมิมีการปรับตัว
เนื่องจากการทำการค้ากับจีน ประกอบกับภูมิประเทศ
บริเวณอ่าวไทยเปลี่ยนแปลงกลายเป็ นแผ่นดินตื้ นเขินขึ้น
เส้นทางคมนาคมทางน้ำเปลี่ยนแปลง ผู้คนจึงอพยพย้ายถิ่น

ออกจากสระแก้ว
บริเวณลุ่มน้ำบางปะกงมีกลุ่มบ้านเมืองเกิดขึ้นราว พ.ศ.
1900 เป็นชุมชนขนาดเล็ก ผู้คนเสาะหาของป่าเพื่อส่งส่วย
ให้แก่ราชธานีต่าง ๆ ต่อมาพัฒนาเป็นเมืองชายแดน เป็น

เส้นทางเดินทัพผ่านไปยังกัมพูชา
ในสมัยอาณาจักรสุวรรณภูมิและอาณาจักรทวารวดี
สระแก้วเป็นชุมชนที่มีความสำคัญแห่งหนึ่ง มีฐานะเป็นเมือง
ขึ้นของเมืองปราจีนบุรี (เมืองประจิมในสมัยโบราณ)

3

สมัยหลังเป)ลี่ยนแปลง
การปกครอง




สระแก้วเคยมีฐานะเป็ นตำบลขึ้นอยู่ในการปกครองของ

อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดกบินทร์บุรี ซึ่งทางราชการได้ตั้ง
เป็นด่านสำหรับตรวจคนและสินค้าเข้า-ออก มีข้าราชการ
ตำแหน่งนายกองทำหน้ าที่เป็นนายด่าน จนถึง พ.ศ. 2452

ทางราชการจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ ชื่อว่า กิ่งอำเภอ
สระแก้ว โดยใช้ชื่อสระน้ำเป็นชื่อกิ่งอำเภอ ขึ้นกักบินทร์บุรี

ต่อมาเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2501 ได้มีพระราช
กฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็นอำเภอชื่อว่า อำเภอสระแก้ว ขึ้น

อยู่ในการปกครองของจังหวัดปราจีนบุรี และในวันที่ 1
ธันวาคม พ.ศ. 2536 ได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัด เป็น
จังหวัดลำดับที่ 74 ของประเทศไทย โดยเป็นหนึ่งในสาม
จังหวัดที่ได้รับจัดตั้งยกฐานะเป็นจังหวัดขึ้นในปีนั้น พร้อม

กับ จังหวัดหนองบัวลำภู และ จังหวัดอำนาจเจริญ

4

)

ที่ตั้งและอาณาเขต




สระแก้ว เป็นจังหวัดชายแดนด้านตะวันออกตอนบนของ

ประเทศ ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 13 องศา 15 ลิปดา ถึง 14
องศา 15 ลิปดาเหนือ กับประมาณเส้นแวงที่ 101 องศา 45
ลิปดา ถึง 103 องศาตะวันออก โดยมีอาณาเขตติดต่อกับ

จังหวัดใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดกับจังหวัดบุรีรัมย์และจังหวัดนครราชสีมา

ทิศตะวันออก ติดกับปอยเปต จังหวัดบันทายมีชัย
ประเทศกัมพูชา

ทิศใต้ ติดกับจังหวัดจันทบุรี
ทิศตะวันตก ติดกับจังหวัดปราจีนบุรีและจังหวัด

ฉะเชิงเทรา

5

)

ภูมิประเทศ




สภาพทั่วไป พื้นที่จังหวัดสระแก้วโดยรวมเป็นพื้นที่ราบถึง

ที่ราบสูง และมีภูเขาสูงสลับซับซ้อน มีระดับความสูงจากน้ำ
ทะเล 74 เมตร โดยทางด้านทิศเหนือ มี ทิวเขาบรรทัด ซึ่ง
เป็นต้นกำเนิดของ แม่น้ำบางปะกง มีลักษณะเป็นป่าเขาทึบ

ได้แก่ บริเวณ อุทยานแห่งชาติปางสีดา เป็นแหล่งต้นน้ำ
ลำธาร ทางด้านทิศใต้ มีลักษณะเป็นที่ราบเชิงเขา มีสภาพ
เป็นป่าโปร่ง ส่วนใหญ่ถูกบุกรุกแผ้วถางป่าเพื่อทำการเกษตร
ทำให้เกิดสภาพป่าเสื่อมโทรม ตอนกลางมีลักษณะเป็นที่ราบ
ได้แก่ อำเภอวังน้ำเย็น อำเภอวังสมบูรณ์ ซึ่งเป็นเขต
ติดต่อ จังหวัดจันทบุรี ทางด้านทิศตะวันตก มีลักษณะเป็น
ที่ราบถึงที่ราบสูง และมีสภาพเป็นป่าโปร่ง ทำไร่ ทำนา และ

ทางด้านทิศตะวันออก นับตั้งแต่ อำเภอวัฒนานคร มี
ลักษณะเป็น สันปันน้ำ และพื้นที่ลาดไปทาง อำเภอเมือง
สระแก้ว และ อำเภออรัญประเทศ เข้าเขต ประเทศกัมพูชา

6

)

คำขวัญจังหวัดสระแก้ว



ชายแดนเบื้องบูรพ
า ป่างามน้ำตกสวย

มากด้วยรอยอารยธรรมโบราณ ย่านการค้า
ไทย – เขมร”

7

บรรณานุกรม

https://www.sakaeo.go.th/websak
aeo/content/slogan

https://th.wikipedia.org/wiki

8