นิทานชาดก

นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ช า ด กนิทาน
ติตติรชาดก และ
เรื่อง
อัมพชาดก

( ติ ต ติ ร ช า ด ก )

นกกระทา ลิง ช้าง

พี่น้อง 3 เผ่าพันธุ์

ใ น อ ดี ต ก า ล ที่ ป่า ใ ห ญ่ แ ห่ ง ห นึ่ ง
มี ต้ น ไ ท ร ต้ น ใ ห ญ่ เ ป็ น ที่ อ ยู่ อ า ศั ย ข อ ง
น ก ก ร ะ ท า ลิ ง แ ล ะ ช้ า ง

แ ม้ ทั้ ง ส า ม จ ะ อ า ศั ย อ ยู่ ที่ ต้ น ไ ท ร
ต้ น เ ดี ย ว กั น แ ต่ ก็ ไ ม่ ไ ด้ มี ค ว า ม เ ค า ร พ
ยำ เ ก ร ง กั น เ ล ย

เ จ้ า ช้ า ง นึ ก อ ย า ก เ ข ย่ า ต้ น ไ ท ร เ มื่ อ ไ ร
ก็ เ ข ย่ า

เ จ้ า ลิ ง ก็ ค อ ย แ ต่ จ ะ แ ก ล้ ง เ พื่ อ น ต า ม
ประสาความซน
ส่ ว น เ จ้ า น ก ก ร ะ ท า ก็ ช อ บ ร้ อ ง เ พ ล ง
ต อ น ก ล า ง คื น ร บ ก ว น เ พื่ อ น ๆ ที่ จ ะ น อ น

บินขี้ใส่หัวเจ้าพวกนี้
ดีกว่า!! ชอบเสียงดัง
และแกล้งข้าดีนัก

แป๊นนนน นี่แน่ะ ๆ
(เขย่าต้นไม้ไปมา )

แกล้งเจ้าช้าง กับเจ้านก
เล่นดีกว่าา!! ฮ่าาๆๆ

ทั้งสามอยู่กันด้วยความขุ่นข้องหมองใจเสมอมา จน
กระทั่งวันหนึ่ง มันก็คิดขึ้นได้ว่าขืนอยู่กันอย่างนี้ต่อไป
คงไม่มีความสงบสุขแน่ จึงหันมาคุยกันว่าพวกมันควร
ให้ความเคารพและเชื่อฟังแก่ผู้ที่แก่กว่า …แต่เอ…แล้ว
พวกมันจะรู้ได้ยังไงว่าใครแก่กว่า

เราทั้ง 3 ตัว เลิกแกล้งกัน
แล้วอยู่ด้วยกันอย่างมี

"ความสุข" กันเถอะ

“ถ้าอย่างนั้นใช้ต้นไทรนี้เป็นตัวบอก
อายุก็แล้วกัน เริ่มที่เจ้าช้างก่อนนะ เจ้า

เห็นต้นไทรนี้ครั้งแรกเมื่อไร”

“ข้าน่ะหรอ… ข้ารู้จักต้นไทรนี้ตั้งแต่มัน
ยังเป็นพุ่มเล็ก ๆ เวลาข้าเดินผ่าน ยอด
ต้นไทรเล็ก ๆ มันจั๊กจี้ท้องข้าเรื่อยเลย”

“ส่วนข้า ข้าเห็นมันตั้งแต่ต้นไทรนี้ยัง
เป็นต้นเล็ก ๆ ตอนที่ข้าเป็นลูกลิง ข้าก็
มานั่งกินยอดอ่อนต้นไทรต้นนี้แหละ”

“ส่วนข้า...ข้ารู้จักต้นไทรนี้ตั้งแต่มันยัง
ไม่ขึ้นด้วยซ้ำ จริง ๆ ที่นี่ไม่มีต้นไทร
หรอก ต้นไทรมีอยู่แต่ฝั่ งโน้น!!!
ข้าไปกินลูกไทรฝั่ งโน้นแล้วบินกลับรัง
...ตอนนั้นข้าปวดท้องทนไม่ไหว เลย
ถ่ายไว้ตรงนี้ ลูกไทรในท้องข้าก็เลยงอก
เป็นต้นไทรต้นนี้ไง”

“อ้อ...ถ้าอย่างนั้น เจ้าก็เป็นพี่ใหญ่สิ
พี่นกกระทา”

“ส่วนข้าก็เป็นพี่รอง”

“ เจ้าช้างตัวใหญ่สุด เป็นน้องเล็ก ”
“เอาล่ะ...ตอนนี้เราจะเคารพกันตามลำดับอาวุโส
จะได้ไม่มีเรื่องทะเลาะกันอีก”

“ครับผม”

" ติ ต ติ ร ช า ด ก "

นกกระทา ลิง ช้าง พี่น้อง 3 เผ่าพันธุ์

... ตั้งแต่นั้นมาสัตว์ทั้งสามก็อยู่กันด้วยความสามัคคี
ปรองดองและมีความเคารพซึ่งกันและกัน
นกกระทาพี่ใหญ่มักจะให้โอวาทแก่น้อง ๆ เสมอ เมื่อถึง
เวลาหาอาหารทั้งสามจะไปด้วยกันโดยนกกระทาและลิง
จะขึ้นหลังช้างไป นกกระทาจะคอยบอกทางว่าทางไหนมี
ผลไม้เยอะ ๆ เมื่อไปถึงต้นไม้ที่ผลอยู่สูง เจ้าลิงก็จะอาสา
ปีนไปเก็บลงมา

ตลอดชีวิตทั้งสามจึงมีความรักใคร่ ไม่ทะเลาะกันอีก
เลย

" ติ ต ติ ร ช า ด ก "

เหตุที่ตรัสชาดก

ติตติรชาดก : ครั้งหนึ่งท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ได้นิมนต์พระ
ศาสดาและพระภิกษุไปยังนครสาวัตถี ในระหว่างทางต้องมีการ
ค้างพักแรมที่เมืองเวลาลี พระหนุ่มๆที่ล่วงหน้ามาก่อนต่าง
จับจองอาสนะที่พักของตน พระสารีบุตรซึ่งเป็นพระเถระมีอายุ
มาก และคณะมาถึงทีหลังจึงไม่ได้ที่พัก ต้องพักอยู่ใต้ต้นไม้ รุ่ง
เช้าพระพุทธเจ้าเห็นจึงตรัสถาม เมื่อทราบความจึงเกิดสลดใจว่า
ขนาดท่านยังมีพระชนม์ชีพอยู่พระภิกษุยังทะเลาะกัน จึงทรง
ปรารภการไม่เคารพกันของพระภิกษุ

ข้อคิดจากชาดก การถือกำเนิด

1. ผู้น้อยควรให้ความ ได้เกิดเป็น
เคารพต่อผู้ใหญ่โดยการ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
แสดงความนอบน้อม
2. ผู้ใหญ่ควรทำตนให้ดี ได้เกิดเป็น
สมควรเป็นแบบอย่าง พระโมคคัลลานะ
3. การให้ความเคารพกัน
ให้เกียรติผู้อื่น ถือเป็น ได้เกิดเป็น
คุณธรรมเบื้องต้น พระสารีบุตร

( อั ม พ ช า ด ก )

มนต์เสื่อม

เพราะลบหล
ู่ ครู อาจารย์

...ในอดีตกาลมีชายหนุ่มคนหนึ่งได้
เล่าเรียน "มนต์เสกมะม่วง" ให้ออกผล
ได้ในชั่วพริบตา โดยอาจารย์ซึ่งเป็น
จัณฑาล

มีข้อแม้ว่า " มนต์นี้ หาค่ามิได้
อาศัยมนต์นี้ แล้วจะได้ลาภสักการะ
มากมาย ถ้ามีคนถามว่าเรียนมนต์
นี้ มาจากใคร ให้บอกตามความ
เป็นจริงว่าศึกษามาจากอาจารย์ผู้
เป็นจัณฑาล มิฉะนั้นแล้วมนต์ก็จะ
เสื่อม "

ชายหนุ่มใช้มนต์เสกมะม่วงในการเลี้ยงชีพ วัน
หนึ่งคนรักษาพระราชอุทยานของพระเจ้ากรุงพา
ราณสีซื้อมะม่วงที่เกิดจากมนต์ไปถวายพระราชา
พระองค์ทรงติดใจรสชาติของมะม่วง

เจ้าหนุ่ม
เจ้าเรียนมนต์เสก
มะม่วงมาจากใคร

ข้าพระพุทธเจ้า
เรียนมนต์
มาจาก
ทิศาปาโมกข์

แห่งกรุงตักศิลา

ด้วยความละอายที่จะบอกว่าอาจารย์ของตนเป็นจัณฑาล ชาย
หนุ่มจึงกราบทูลเป็นเท็จ ทันทีที่ชายหนุ่มกล่าวเท็จ มนต์ก็เสื่อม
โดยไม่รู้ตัว เมื่อพระราชารับสั่งให้เสกมะม่วงให้เสวย แม้ชาย
หนุ่มจะร่ายมนต์อย่างไร ก็ไม่ได้ผลอย่างเช่นเคย

เมื่อพระราชาทรงทราบความจริงก็กริ้วชายหนุ่ม แล้วตรัสว่า...

"บุคคลใดรู้แจ้งธรรมจากอาจารย์ใด ไม่ว่า
เป็นกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร คน
จัณฑาล อาจารย์นั้นแลเป็นคนที่ประเสริฐ
สุดของเขา"

ข้าพระพุทธเจ้ากล่าวความ
เท็จจริง ๆ แล้วเรียนมนต์
มาจากอาจารย์จัณฑาล

เมื่อตรัสแล้วพระราชาก็รับสั่งให้เฆี่ยนชายหนุ่ม
และขับไล่ออกจากพระนคร

ชายหนุ่มกลับไปยังที่อยู่ของอาจารย์จัณฑาล กราบแทบ
เท้าอาจารย์แล้วสารภาพความผิด และขอเรียนมนต์ใหม่

" เราประสาทมนต์แก่เจ้าโดยธรรม เจ้าก็รับเอาไปโดยธรรม
ถ้าเจ้าตั้งอยู่ในธรรม มนต์ก็จะไม่เสื่อม ดูก่อนเจ้าทราม
ปัญญา มนต์นั้นเจ้าได้มาโดยลำบาก เป็นของหายากที่จะ
หาได้ในมนุษย์ในโลกนี้ เราอุตส่าห์ถ่ายทอดให้เจ้าเพื่อเป็น
เครื่องมือเลี้ยงชีพ แต่เจ้ากลับทำลายด้วยการพูดเท็จ
หลอกลวง เจ้าคนชั่วเอย มนต์ใดจะมีแก่เจ้า เราไม่มีวัน
ถ่ายทอดมนต์ให้เจ้าอีกแล้ว"

เมื่อกล่าวจบ..อาจารย์จัณฑาลก็ขับไล่ชายหนุ่มไปให้พ้น ข้าจะอยู่ไป
จากบ้านของตน ชายหนุ่มออกจากบ้านอาจารย์จัณฑาล ทำไมกัน ?
ด้วยจิตใจแตกสลาย คิดว่าตนจะมีชีวิตอยู่ทำไม ตาย
เสียดีกว่า แล้วก็เดินทางเข้าป่า ตายอย่างคนอนาถา

" อั ม พ ช า ด ก "

เหตุที่ตรัสชาดก

พระเทวทัตกล่าวว่าเราเป็นพระพุทธเจ้า พระสมณโค
ดมมิใช่อาจารย์ ไม่ได้บวชให้เรา เมื่อกล่าววาจาเช่น
นั้น ก็เสื่อมจากฌาน เมื่อเดินทางมากรุงสาวัตถี ก็ถูก
ธรณีสูบอยู่ภายนอกสวนเชตวัน ไปเกิดอยู่ในนรกอเวจี
แม้ในกาลก่อนพระเทวทัตก็เคยกระทำเช่นนี้มาแล้ว
ดังนิทานอดีตชาตินี้

ข้อคิดจากชาดก การถือกำเนิด

ความกตัญญูกตเวที หรือ ได้เกิดเป็น
ความรู้จักและตอบแทน พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
บุญคุณเป็นพื้นฐานสำคัญ
ของบุคคล ได้เกิดเป็น
พระอานนท์

ได้เกิดเป็น
พระเทวทัต

ชือ่ -นามสกุล................................................................
ช้นั ............................ เลขท่ี.................................

ใบงานท่ี 1.4

เรื่อง ติตตริ ชาดก และอัมพชาดก
คำชี้แจง้ : ให้นกั เรยี นเขียนแนวทางการปฏบิ ัตติ นจากข้อคิดทไี่ ด้รับสามารถนามาปรับใช้

ในชีวิตประจาวันไดอ้ ยา่ งไร

แนวทำงกำรปฏิบัติตนจำกข้อคดิ ที่ได้รบั
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
...............................................................................................

แนวทำงกำรปฏิบัตติ นจำกข้อคิดท่ีได้รบั
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
................................................................................................
...............................................................................................