IFS-CH2 : ส่วนประกอบในแผ่นพิมพ์ทดสอบมาตรฐาน (Test form)

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

ช่อื วชิ า : การสร้างแบบพิมพท์ ดสอบเพอ่ื ช่างพมิ พอ์ อฟเซตป้อนแผน่ เอกสารใบเนือ้ หา
หวั ข้อ : หน่วยที่ 3.1 I บอกส่วนประกอบทค่ี วรมอี ยู่ในแบบพิมพท์ ดสอบได้
ภาควิชาครุศาสตรเ์ ทคโนโลยีและสารสนเทศ คณะครุศาสตรอ์ ุตสาหกรรม เวลา : D-IFS-TP3.1

นาที วันที่ :

ใบเนอื้ หา [หนว่ ยที่ 3.1]
บอกสว่ นประกอบท่ีควรมีอย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้

รายการวัตถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม :

Topic 3 : การสรา้ งแบบพิมพท์ ดสอบ (Testform)
Topic 3.1 : บอกสว่ นประกอบที่ควรมีอยู่ในแบบพิมพ์ทดสอบได้

3.1.1 ระบุช่ือสว่ นประกอบในแบบพิมพท์ ดสอบได้
3.1.2 บอกประเภทของการตรวจสอบคุณภาพงานพมิ พ์ในแต่ละส่วนประกอบได้

ผู้จดั ทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลิศล้ำกจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการที่ปรึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วริ ิยานนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 1

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอยใู่ นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

1. แถบข้นั บันไดดจิ ติ อล / Digital Ladder Target

แถบขั้นบันไดดิจิตอล (Digital Ladder Target) ใช้วัดความหนาของชั้นฟิล์มหมึกพิมพ์ และความสม่ำเสมอใน
การปล่อยหมึกพิมพ์กระจายตามแนวกว้างของกระดาษตลอดแนวของโมพิมพ์, วัดระยะแนวการป้อนกระดาษของหัว
จับกระดาษ (gripper) ในเคร่ืองพมิ พ์

แถบขั้นบันไดดิจิตอลจะอยู่ในตำแหน่งตามขอบด้านนอกของแบบพิมพ์ทดสอบ ประกอบด้วยแถบพื้นทึบ
(Solid element) หมึกพิมพ์สีเดียวแตล่ ะสี จำนวน 4 แถบสี คือ เหลือง (Yellow), ม่วงแดง (Magenta), น้ำเงินเขียว
(Cyan), และดำ (Black) วางติดกัน โดยแถบแตแ่ ถบสีจะมขี นาด 70 x 400 mm. (กวา้ ง x ยาว) และจะขยายไปจนสุด
ท้งั ดา้ นแนวตงั้ และแนวนอน ตลอดตามแนวขอบของโมพิมพ์ทงั้ 3 ดา้ น

ในการวิเคราะห์ค่าแถบขั้นบันไดดิจิตอล มักใช้การตรวจด้วยสายตา อย่างไรก็ตามในบางครั้งสามารถใช้เครื่อง
Densitometer เพื่อวัดหาปรมิ าณความแตกต่างของค่าความหนาของชัน้ ฟลิ ์มหมึกพิมพ์ (Density) ในการปลอ่ ยหมึก
พิมพ์ และตรวจสอบความสม่ำเสมอในการปล่อยหมึกกระจายตามแนวกว้างของกระดาษตลอดแนวโมพิมพ์ ในจุดที่
ต้องการสงั เกตเหน็ ได้

เปา้ หมายในการสร้างของแถบขัน้ บันไดดจิ ิตอล สรา้ งขน้ึ เพ่ือให้ผู้ตรวจสอบสามารถสงั เกตเห็นความหนาของชั้น
ฟิล์มหมึกพิมพ์ และความสม่ำเสมอในการจ่ายหมึกพิมพ์ไดโ้ ดยการดูด้วยตาเปล่า จากแถบขั้นบันไดดิจิตอลท้ัง 3 ด้าน
ซึ่งประกอบด้วย แถบแนวตั้ง 90º ที่ขอบนอกด้านซ้ายและขวาของแผ่นพิมพ์ทดสอบ และแถบแนวนอน 0º ที่ขอบ
นอกดา้ นบนของแผ่นพิมพ์ทดสอบท่ีตดิ กบั แนวตัวจบั กระดาษ (gripper) ในเครอ่ื งพมิ พ์

แถบขั้นบนั ไดดจิ ิตอลควรได้รับการยืนยนั ความสมบรู ณ์และสม่ำเสมอตลอดแถบสี บนแผ่นฟลิ ม์ (film) หรือบน
แมพ่ มิ พ์ (Plate) ตงั้ แต่ระยะหวั จบั กระดาษ (gripper) จนถึงระยะขอบทา้ ยของแผ่นพมิ พ์ กอ่ นนำไปพิมพ์

• หากแถบขน้ั บันไดดจิ ิตอลทงั้ 3 ด้านมีความหนาของชั้นฟลิ ม์ หมึกพมิ พท์ ่ีแตกตา่ งกนั อย่างเห็นได้ด้วยตาเปลา่
แสดงว่าเกดิ ปญั หาในการพมิ พ์ขึ้นแลว้

• หากส่วนทา้ ยของแถบขนั้ บันไดดจิ ติ อลท่ีอยู่ดา้ นขอบท้ายของแผ่นพิมพ์ มคี วามเข้มของชนั้ ฟลิ ์มหมึกพมิ พ์
มากกว่าความเขม้ ท่ดี ้านหัวจบั กระดาษ (gripper) ท่อี ยู่ดา้ นบนของแผน่ พิมพ์
แสดงว่าเกดิ ปญั หาการพมิ พ์ด้าน การเคลื่อนตัวของกระดาษ (paper fan-out) ในระหวา่ งพมิ พ์

• หากแถบบนั ไดดิจิตอลดา้ นซา้ ยและขวา แสดงผลความเข้มของชนั้ ฟิลม์ หมกึ พมิ พอ์ อกมาไมต่ รงกนั
แสดงวา่ เกิดปญั หาการพมิ พด์ ้าน แรงกดของโมในแทน่ พิมพ์ทางดา้ นซา้ ยและขวาไมเ่ ท่ากนั
หรอื อาจเกิดจากปัญหา การเลอื่ นไถลของแผ่นพิมพ์

ผู้จดั ทำ : นายจริ ะณัฐ ลลี าเลิศลำ้ กิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการท่ปี รกึ ษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิรยิ านนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 2

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

2. แถบสีเทาสามสี / Three – Color Gray Bars

โดยทั่วไปแถบสีเทาสามสี ส่วนมากจะติดตั้งอยู่ที่ตำแหน่งด้านบนของแผ่นพิมพ์ทดสอบ ที่ใกล้กับแนวตัวจับ
กระดาษ (gripper) ในเครอื่ งพิมพ์

สีสัน (hue) ของแถบสีเทาสามสี (three – color gray bars) ประกอบด้วยสีน้ำเงินเขียว (cyan), ม่วงแดง
(Magenta), และเหลือง (yellow) ท่มี ีคา่ % เมด็ สกรนี ดงั น้ี (C45, M36, Y36) แทนลักษณะการถา่ ยโอนภาพ กับแถบ
สีดำ (black) ที่มีค่า % เม็ดสกรีน (K50) โดยจะพิมพ์ติดกับแถบสีเทาสามสี เพื่อเป็นค่าสีเทามาตรฐาน และใช้ในการ
เปรียบเทียบกับรูปภาพ ซึ่งทำให้สามารถสังเกตเห็นได้ง่ายและรวดเร็ว นอกจากนี้ขนาดและรูปร่างของแถบสามารถ
ปรับแตง่ ใหพ้ อดกี บั พื้นทีท่ ่มี อี ยู่บนแผน่ พิมพท์ ดสอบได้ตามความเหมาะสม

แถบสีเทาสามสีในแบบพิมพ์ทดสอบนี้ จะใช้ค่าสมดุลสีเทา swop 50% แทน ภายใต้เงื่อนไขการพมิ พ์ที่ถกู ตอ้ ง
คา่ สมดลุ สีเทาของแถบสีเทาสามสจี ะไม่ตรงกับคา่ สีเทามาตรฐานเสมอไป ในทางปฏิบัติเมื่อแผน่ OK Sheet ถูกบันทึก
ค่าสีลงในแท่นพมิ พ์แลว้ ค่าของแถบสีเทาสามสี (C45, M36, Y36) จะกลายมาเป็นคา่ มาตรฐานในการพิมพ์สีเทา

เมอื่ ทำการเปรียบเทียบตวั อยา่ งงานพิมพ์กับแผ่น OK Sheet แลว้ มกี ารปรับเปลย่ี นค่าสี (hue) ไมว่ า่ จะเป็นการ
ลดหรือเพิ่มคา่ % เม็ดสกรนี ในสใี ดสีหน่งึ กต็ าม ย่อมต้องทำการปรบั ตง้ั ค่าสมดลุ สีเทามาตรฐานใหม่ด้วยทุกครงั้

ในการวิเคราะห์ค่าแถบสีเทาสามสี ขอแนะนำให้ใช้เครื่อง densitometer ในการอ่านค่าความดำ (density)
ตลอดแนวของแถบสีเทาสามสี ประกอบในการวิเคราะห์ค่าสมดุลสีเทา ถึงแม้ว่าจะสามารถสังเกตเห็นได้ง่ายและ
ชัดเจนได้ด้วยการดูด้วยตาเปล่า ว่าช่องควบคุมการจ่ายหมึก (ink keys) ในช่องใด ที่มีการจ่ายหมึกมากหรือน้อยได้
ชัดเจนกต็ ามที

ผจู้ ัดทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลศิ ลำ้ กิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทป่ี รกึ ษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิรยิ านนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 3

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

3. แถบสมดลุ สีเทา / Gray Balance control strip

แนวทางหน่ึงในการกำหนดช่องสมดลุ สเี ทาที่เหมาะสมทสี่ ุด คือการสร้างชุดคา่ สี CMY มาจากขอ้ มลู การกำหนด
ลักษณะสีตามลำดับท่ีตรงกับค่าเทยี บเคียงของสีดำบรสิ ุทธิ์ (สีเทาจริง) หรือค่าสี CIELAB ที่เหมือนกันทุกประการเมอ่ื
ผ่านการวดั สีด้วยเคร่ืองวัดคา่ ความดำ

แถบควบคุมสมดุลสีเทามีขนาด (กวา้ ง x สูง) 36 x 8 มม. และในแต่ละชอ่ งมขี นาด 6 x 6 มม. แนะนำใหใ้ ช้ค่าสี
เทาที่ระดับ 30%, 50% และ 70% โดยการมีช่องสีดำเทียบข้างกับสีเทาสามสีจะช่วยให้สามารถประเมินความเป็นสี
เทากลางของชอ่ งสี่เหล่ยี มได้ดว้ ยสายตา

ผจู้ ดั ทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลิศลำ้ กจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทปี่ รึกษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วริ ิยานนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 4

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

4. แถบสมดลุ สีเทากับค่าการทบั ซอ้ นสี /
Gray Balance & Trapping control strip

แถบควบคุมเพื่อเปรียบเทียบคา่ สมดลุ สเี ทากับคา่ การทบั ซ้อนสีของชุดคา่ สี CMY ทีเ่ หมาะสม มาจากข้อมูลการ
กำหนดลักษณะสีตามลำดับทีต่ รงกับค่าเทียบเคียงของสดี ำบริสทุ ธิ์ (สีเทาจริง) หรือค่าสี LAB ที่เหมือนกันทุกประการ
เม่ือผ่านการวัดสดี ว้ ยเครื่องวัดคา่ ความดำ

เพื่อใช้วัดและสังเกตปริมาณความหนาของชั้นฟิล์มในช่วงโทนของภาพในส่วนสว่าง (Hilight) 30% โทนของ
ภาพในส่วนกลาง (Midtone) 50% โทนของภาพในส่วนเงา (Shadow) 70% ช่องพื้นทึบ (Solid) 100% ของชุดค่าสี
CMY โดยมีช่องสีดำบริสุทธิ์ (สเี ทาจริง) ที่มีพน้ื ทเ่ี มด็ สกรนี 30%, 50%, 70% และ 100% วางไว้เทียบดา้ นข้างกับช่อง
สเี ทาสามสี จะชว่ ยให้สามารถวดั ค่าความดำไดส้ ะดวก และสามารถประเมินคา่ สีเทากลางได้ด้วยสาตา

แถบควบคมุ ดังกล่าวในตวั อยา่ งแบบพมิ พ์ทดสอบนี้ มีขนาด 90 x 10 มม. และแต่ละช่องมขี นาด 10 x 10 มม.

CMY 30% K 30% CMY 50% K 50% CMY 70% K 70% Paper-white K 100% CMY 100%

ผจู้ ัดทำ : นายจิระณัฐ ลลี าเลิศลำ้ กจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการท่ีปรึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วริ ยิ านนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 5

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอยใู่ นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

5. แถบควบคมุ คุณภาพงานพมิ พ์ / Control strip

แถบควบคุมคุณภาพงานพิมพ์ (Control strip) ใชใ้ นการปรับสมดุลการต้ังค่าปุ่มหมึกเพื่อการจา่ ยหมึกพิมพ์ ใน
ระหว่างการเตรียมพร้อมพิมพ์ โดยขนาดของแต่ละช่องต้องมีความกว้างที่เพียงพอสำหรับการวัดค่าด้วยเครื่องวัดค่า
ความดำ หรอื เครอ่ื งวดั คา่ สี สำหรับในตวั อยา่ งแบบพิมพท์ ดสอบนม้ี ขี นาด 6 x 6 มม.

โดยทั่วไปนิยมใช้เป็นแถบยาวเพยี งแถบเดียววางไวท้ ้ายวสั ดุพิมพ์ตามแนวขวางตลอดความยาวของโมพิมพ์ของ
แท่นพิมพ์ ซึ่งมีช่องสำหรับการวัดค่าเม็ดสกรีนบวม (dot gain), ช่องวัดค่าการพิมพ์ซ้อนทับสี (Trapping), ช่องวัดค่า
สมดลุ สเี ทา (Gray Control), และช่องวดั การพมิ พพ์ รา่ กับการพิมพ์ทับซ้อน (Slur & Doubling)

ผจู้ ดั ทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลศิ ล้ำกจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทป่ี รกึ ษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิริยานนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 6

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

6. แถบโทนเมด็ สกรนี 13 ระดับกบั แถบพนื้ ทบึ /

Thirteen-step Tone Scales and Vignettes

แถบโทนเม็ดสกรีน 13 ระดับ (13-step tone scales) และแถบพื้นทึบ (Vignettes) ของ 4 แถบสี คือ แถบสี
เหลือง (Yellow), ม่วงแดง (Magenta), น้ำเงินเขียว(Cyan), และดำ (Black) โดยในแต่ละแถบสี ประกอบไปด้วยช่อง
จำนวน 13 ช่อง ที่บรรจุเม็ดสกรีนตั้งแต่ 0% ถึง 100% โดยในแต่ละช่องมีขนาด 10 X 8 mm. (กว้าง X สูง) มี
ช่องว่างระหว่างช่อง อยู่ที่ระยะ 1 mm. ซึ่งมีขนาดช่องที่ใหญ่เพียงพอกับการใช้เครื่อง densitometer วัดด้วยมือ
และในแตล่ ะแถบโทนเม็ดสกรนี ของแตล่ ะสี จะถกู วางเทยี บอย่ขู า้ ง ๆ กับแถบพ้นื ทบึ 100% ของแถบสีน้นั ๆ

ความละเอียดของเม็ดสกรีน, รูปรา่ งของเม็ดสกรีน, และมมุ องศาของเมด็ สกรนี ไม่สามารถกำหนดไวไ้ ดล้ ว่ งหนา้
แตผ่ ใู้ ชง้ านจะเป็นคนกำหนดคา่ ดังกล่าวในข้นั ตอนการส่ังยงิ ข้อมลู (output) กบั อุปกรณ์ส่งออก

โทนเม็ดสกรีน ประกอบไปด้วยเม็ดสกรีนส่วนสว่าง (highlight) และเม็ดสกรีนส่วนมืด (shadow) ใช้วัดเม็ด
สกรนี บวม (dot gain) ในระบบพิมพ์ แลว้ นำขอ้ มูลคา่ ที่วัดได้ ไปสรา้ งกราฟแสดงค่าเม็ดสกรนี บวม (dot gain curves)

ผ้จู ัดทำ : นายจิระณฐั ลลี าเลศิ ลำ้ กจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทีป่ รกึ ษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วริ ิยานนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 7

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมอี ยใู่ นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

7. แถบพื้นท่โี ทนสวา่ งและโทนเงา / Hilight & Shadow section

แถบไฮไลต์กับส่วนเงา ใช้เพอ่ื คน้ หาค่าจุดเม็ดสกรีนที่แตกตา่ งกันไปตง้ั แต่ 1 ถึง 4 % ในส่วนของเม็ดสกรีนส่วน
ไฮไลต์ และ 99 ถึง 96 % ในส่วนของเม็ดสกรีนส่วนเงา สำหรับในแต่ละสีของชุดสี่สี่ (process colors) สามารถใช้
แว่นขยาย และเครอื่ งมอื วดั คา่ ความดำในการตรวจสอบได้

ผู้จัดทำ : นายจิระณัฐ ลลี าเลิศล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการท่ปี รึกษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วริ ยิ านนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 8

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมอี ยใู่ นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

8. บลอ็ กข้อมลู / Information Block

บล็อกข้อมูล เป็นพื้นที่สำหรับใช้ในการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับระบบภาพและระบบการพิมพ์ ข้อมูลเหล่านี้
ประกอบไปด้วย สารละลายที่ใชใ้ นระบบทำความชนื้ , ระบบการพิมพท์ ี่ใช้ในการทดสอบพิมพ์, ชนดิ ของกระดาษ, ชนิด
ของหมกึ พิมพ์, ความละเอียดของเมด็ สกรีนทีใ่ ช้ในการทดสอบ, ชนิดของแม่พิมพ,์ ชนิดของผ้ายาง

โดยผ้ใู ชส้ ามารถท่จี ะใส่ข้อมลู เกีย่ วกบั รายละเอยี ดเฉพาะ ท่ีเกี่ยวข้องในการพิมพ์ของแบบพมิ พ์ทดสอบ อาทเิ ชน่
ข้อมลู เฉพาะของระบบพิมพ์ทีใ่ ช,้ ลำดับสที ีใ่ ชใ้ นการพมิ พ,์ สตอ็ กวสั ดุทใี่ ชพ้ ิมพ,์ และข้อมลู เฉพาะของสที ี่ใชพ้ มิ พ์

การตรวจสอบข้อมูลอย่างรวดเร็วจากบล็อกข้อมูลนี้ ส่งผลให้ผู้ใชง้ านนำมาใช้เปน็ ข้อมูลพื้นฐานที่ดีสำหรับการ
วิเคราะห์ภาพในสว่ นต่าง ๆ ที่เหลอื ของแผน่ พมิ พท์ ดสอบได้

ผ้จู ัดทำ : นายจริ ะณัฐ ลลี าเลศิ ลำ้ กิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทีป่ รึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วริ ยิ านนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 9

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

9. เครอ่ื งหมายตรวจสอบตำแหนง่ พิมพ์ / Register mark

ใช้ในการตรวจสอบตำแหน่งพิมพ์ ในระหว่างการกดพิมพ์ของสีพิมพ์ในแต่ละสี โดยจะอยู่ในตำแหน่งด้านนอก
สุดของแผ่นพิมพ์ทดสอบ เป็นส่งิ จำเป็นอย่างยิง่ สำหรับระบบการพิมพส์ ่ีสีทดี่ ี ภาพตน้ ฉบบั ทีม่ ีตำแหน่งตรงสมบูรณ์ จะ
เกดิ จากภาพสีท้งั สามสี (cyan, magenta, and yellow) พิมพซ์ อ้ นทบั ตรงกนั พอดีบนตำแหน่งภาพสดี ำ (black)

ในระบบการแยกสี ข้อมลู จากสพี ิมพ์เหล่านจ้ี ะถูกบันทึกแยกลงบนฟลิ ์มแยกสี แล้วถูกนำมารวมกันใหม่บนแท่น
พิมพ์ด้วยชุดหมึกสีพิมพ์สี่สี จากกระบวนการแยกสีดังกล่าว นำไปการสู่การคลาดเคลื่อนของตำแหน่งภาพพิมพ์ที่
รวมกันใหม่อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ พบว่าระดับตำแหน่งการพิมพ์คลาดเคลื่อนที่ระยะ 0.001 นิ้ว (0.1 มม.) เป็นระยะท่ี
หลาย ๆ องคก์ รใหก้ ารยอมรับ และถูกนำไปใช้เป็นเกณฑ์ค่าความคลาดเคลื่อนของตำแหนง่ พิมพ์ที่ยอมรบั ได้

เคร่อื งหมายรีจสี เตอร์มาร์ครูปไม้กางเขนจะถูกพิมพ์ทีละสีทับซ้อนกนั จนครบตามจำนวนสีพิมพ์ท้ังหมดบนแท่น
พิมพ์ และสามารถใช้แว่นขยายในการตรวจสอบตำแหนง่ พมิ พ์ ว่าทับซ้อนกันไดต้ รงตำแหน่งหรือไม่

ผูจ้ ดั ทำ : นายจิระณฐั ลลี าเลศิ ล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการที่ปรึกษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วริ ิยานนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 10

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

10. ภาพโลว์คยี ์ / Low – key image

ภาพโลว์คีย์ (Low key Image) เป็นภาพที่มีเฉดสีเข้ม รายละเอียดของภาพอยู่ในส่วนโทนสีกลาง (midtone)
ถงึ โทนเงา (Shadow) ของกราฟเส้นโค้งการสรา้ งโทนสี

ใช้ภาพโลว์คีย์เพื่อการตรวจสอบการไล่โทนสีของเม็ดสกรีนในส่วนโทนสีกลางไปถึงส่วนเงาได้ง่าย ประกอบกับ
ช่องเม็ดสกรีนช่วงโทนสีกลางถึงส่วนเงา 40% - 99% ของแต่ละสีในแถบควบคุมคุณภาพงานพิมพ์ (Control strip)
โดยใชก้ ารตรวจสอบด้วยสายตารว่ มกบั การวดั ค่าด้วยเครอ่ื งวัดคา่ ความดำ (Densitometer)

ผู้จัดทำ : นายจริ ะณัฐ ลลี าเลิศล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทป่ี รึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิริยานนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 11

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

11. ภาพไฮคยี ์ / High – key image

ภาพไฮคีย์ (High key Image) เป็นภาพที่มีเฉดสีอ่อน,สีอ่อนออกไปทางโทนสว่าง รายละเอียดของภาพอยู่
ในชว่ งโทนสสี ว่าง (high-light) ถงึ โทนสีกลาง (midtone) ของกราฟเส้นโคง้ การสรา้ งโทนสี

ใช้ภาพไฮคยี ์เพ่ือการตรวจสอบการไล่โทนสีของเมด็ สกรีนในส่วนโทนสีสว่างไปถึงโทนสีกลางได้ง่าย ประกอบกับ
ชอ่ งเมด็ สกรนี ชว่ งโทน 1% - 60% ของแตล่ ะสีในแถบควบคุมคณุ ภาพงานพิมพ์ (Control Strip) โดยใชก้ ารตรวจสอบ
ด้วยสายตาร่วมกบั การวดั ค่าด้วยเครือ่ งวดั คา่ ความดำ (Densitometer)

ผจู้ ดั ทำ : นายจิระณัฐ ลลี าเลิศล้ำกจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทีป่ รกึ ษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วิริยานนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 12

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

12. ภาพสมดลุ สเี ทา / Gray Neutral image

การปรบั สมดลุ สเี ทาในภาพถ่ายนน้ั ถูกกำหนดได้ง่ายมากท่ีสดุ โดยการตรวจสอบโทนสีท่ีใกลเ้ คียงกับสีเทากลาง
โดยพ้ืนทเ่ี หลา่ นส้ี ามารถมองเหน็ ส่ีได้มากที่สุด การแก้ไขสที ี่ถกู ตอ้ งขน้ึ อยู่กับการสร้างสมดุลสเี ทาท่เี หมาะสม

สงิ่ ที่ทำให้ภาพทเ่ี ป็นสเี ทากลางพิมพ์ให้ถูกต้องได้ยาก เพราะถา้ สามารถปรับสมดลุ สีเทาให้เปน็ กลางได้แลว้ ก็จะ
สามารถควบคุมสีเทาในสว่ นสวา่ งและโทนมดื ท่ีเหลอื อยโู่ ดยรอบไดง้ า่ ยขนึ้

สีเทากลางมีความสำคัญต่อภาพโลว์คีย์ (Low key image) ด้วยเช่นกัน เนื่องจากมีรายละเอียดของโทนภาพที่
ใกล้เคียงกัน กล่าวคือ เป็นภาพที่มีรายละเอียดส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 1% - 99% หรือก็คือโทนสีกลาง (midtone) ถึง
สว่ นเงา (shadow) ของกราฟเสน้ โค้งการสร้างโทนสี จงึ ต้องเนน้ การรกั ษาคา่ คอนทราสต์ (contrast) ให้มีความคมชัด
ทีเ่ พียงพอสำหรับการแยกโทนสี เพ่ือใหภ้ าพพิมพ์มีการไลโ่ ทนสีของเม็ดสกรีนไดส้ มูทกลมกลืน ไม่เกิดปัญหาการไล่โทน
สที เ่ี ปน็ ขั้นบันได

ผจู้ ัดทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลศิ ล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทป่ี รึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิรยิ านนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 13

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

13. ภาพความเปรยี บต่าง / Print contrast image

ค่าความเปรียบต่างงาน (Print contrast) หรือคอนทราส เป็นค่าที่ใช้ในการบ่งบอกคุณภาพงานพิมพ์ โดยหาก
ภาพพิมพ์มีค่าคอนทราสที่ตำ่ จะทำให้ภาพนั้นมีลกั ษณะขาดรายละเอียด ซึ่งทำให้ช่างพิมพ์หรือผู้ควบคุมการผลิตงาน
พิมพ์ ต้องมีความเข้าใจในเรื่องของค่าความเปรียบต่างงานพิมพ์ จะทำให้สามารถผลิตงานพิมพ์ได้อย่างมีคุณภาพ ค่า
ความเปรียบต่างงานพิมพ์ที่จะต้องมีการควบคุมการทำแม่พิมพ์ ความละเอียดสกรีน ค่าความดำหรือเดนซิตี้ ให้
เหมาะสมกับกระดาษหรือวัสดุท่ใี ช้พิมพ์ สำหรบั การวดั ค่าความเปรียบตา่ งงานพิมพ์นนั้ โดยปกติจะทำการวัดค่าความ
ดำของงานพมิ พก์ อ่ น (วดั ที่บริเวณพ้ืนทึบของงานพิมพ์, พื้นทบี่ ริเวณ 100 %) และทำการวดั คา่ ความดำของพ้นื ท่ีสกรีน
ที่ 75 % หรือ 80 % หลังจากนน้ั เครื่องมือวัดจะทำการคำนวณคา่ ความเปรียบต่างงานพมิ พ์ออกมาให้

ค่าความดำน้อยเกนิ ไป ค่าความดำมาตรฐาน คา่ ความดำมากเกินไป

Solid 0.95 75% 0.61 Solid 2.27 75% 1.23 Solid 2.47 75% 1.83

Print contrast 37.11% Print contrast 45.81% Print contrast 25.91%

• ค่าความเปรียบตา่ งมาตรฐาน // Limit of Print contrast standard
ของการพิมพ์งานลงบนกระดาษเคลือบผวิ มีคา่ ดังตอ่ ไปน้ี

• สี Cyan • สี Magenta • สี Yellow • สี Black
มากกว่า 39 % มากกวา่ 41 % มากกวา่ 37 % มากกว่า 43 %

ผจู้ ัดทำ : นายจิระณฐั ลลี าเลิศล้ำกจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทปี่ รกึ ษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิรยิ านนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 14

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมีอย่ใู นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

• นยิ มใช้ภาพขาวดำ ( ทส่ี ร้างจากค่าเม็ดสกรนี 4 สี ) แทนภาพชดุ 4 สี
ในการตรวจสอบค่าความเปรียบต่าง (Print contrast) เนื่องจากผู้ที่ทำการตรวจสอบ จะสามารถตรวจสอบ

ด้วยสายตา ถงึ ความแตกต่างในโทนภาพ กบั คา่ การไล่โทนของค่า % เมด็ สกรนี ของค่าความเปรียบต่างได้ง่ายและ
ชัดเจนกวา่ การตรวจสอบดว้ ยสายตาจากในภาพ 4 สีทว่ั ไป

Low contrast Hight contrast

Low contrast Hight contrast

ผจู้ ดั ทำ : นายจริ ะณฐั ลลี าเลศิ ล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทป่ี รกึ ษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วิริยานนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 15

เอกสารใบเนอื้ หา [ หน่วยท่ี 3.1 บอกส่วนประกอบท่คี วรมีอยใู่ นแบบพมิ พท์ ดสอบได้ (Testform) ]

• ภาพสี Cyan + Magenta

• ภาพสี Cyan + Yellow

• ภาพสี Magenta + Yellow

14. ภาพการพมิ พ์ซอ้ นทบั สี / Trapping image

ค่าการพิมพ์ซ้อนกันของหมึกพิมพ์ (Trapping) เป็นค่าที่ใช้ในการตรวจสอบการทับซ้อนกันของหมึกพิมพ์ ของ
หมึกพิมพช์ ดุ 4 สี (Process colors : CMYK) ซึ่งถ้ามีการทับซอ้ นกนั ไมด่ ี จะสง่ ผลตอ่ ปัญหาสีพมิ พ์ผิดเพยี้ นได้

การจัดลำดับสีทาการพิมพ์ที่แตกต่างกัน กับการพิมพ์งานด้วยค่าความดำหรือค่าความหนาของชั้นหมึกพิมพ์ท่ี
แตกต่างกัน จะส่งผลให้การผลิตสีทางการพิมพ์เกิดความแตกต่างกัน โดยถ้ามีการพิมพ์งานตามลำดับพิมพ์สีที่ถูกต้อง
และมีการควบคุมการปล่อยหมึกพิมพ์ที่ถูกต้องและได้ตามมาตรฐาน จะทำให้ได้ค่าสีที่ไม่ผิดเพี้ยน แต่หากมีการ
จัดลำดับสีพิมพท์ เ่ี ปลี่ยนไป อาจจะทำให้สีพิมพ์มีการผิดเพ้ยี นเกิดขน้ึ

• เมื่อมีการพิมพ์สี Magenta ก่อน แล้วทับตามด้วยสี
Cyan ความหนาของชนั้ หมกึ พมิ พ์ท่ไี มเ่ ทา่ กนั จะส่งผล
ตอ่ การผลิตสีเกดิ การผดิ เพยี้ นไป โดยสจี ะเพ้ยี นไปทาง
สขี องชนั้ ฟิลม์ หมกึ พิมพท์ ม่ี ีคา่ ความหนาท่ีมากกว่า

• รูปที่ 1 > ชั้นหมกึ พมิ พข์ องทั้ง 2 สี หนาเทา่ กนั
ไดผ้ ลลพั ธ์สีพมิ พท์ ี่ถกู ต้อง (สนี ำ้ เงนิ )

• รูปที่ 2 > ช้ันหมึกพิมพข์ องสี M มีความหนากว่า
สีจงึ เพี้ยนไปทางสี M (สีเพย้ี นไปทางม่วง)

• รปู ท่ี 3 > ชั้นหมึกพิมพข์ องสี C มคี วามหนากวา่
สจี ึงเพยี้ นไปทางสี C (สเี พ้ยี นไปทางฟ้า)

ผู้จัดทำ : นายจิระณัฐ ลลี าเลิศลำ้ กจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทีป่ รกึ ษา : อ.ดร.ธีรพงษ์ วิรยิ านนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 16

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมอี ย่ใู นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

• ข้ันตอนการวดั คา่ การทบั ซอ้ นกันของหมกึ พมิ พ์ (Trapping)
เลอื กเมนคู ำสงั่ วัด Trapping จากเครอ่ื งวัดคา่ ความดำ แล้วเรมิ่ วดั ค่าตามลำดับ ดงั นี้
1. วัดค่าความดำของหมึกพมิ พ์สแี รก
2. ทำการวดั ค่าความดำของหมกึ พิมพ์ สีท่ี 2 ทีพ่ ิมพ์ทับ
3. ทำการวัดค่าของสพี ิมพ์ทัง้ 2 สี ทพี่ มิ พซ์ ้อนทบั กนั
แถบควบคมุ คุณภาพทางการพิมพ์มบี รเิ วณที่ใช้สำหรับการวัดค่าการทับซ้อนกันของหมึกพิมพ์ (Trapping) โดย

สังเกตไดว้ า่ จะมกี ารเรยี งตวั กนั ในชอ่ งสกรีนตามลำดับ ส่งผลใหเ้ กดิ ความสะดวกและง่ายตอ่ การวดั คา่ แทรป็ ป้ิงดังกลา่ ว
อาทเิ ชน่ จะทำการวดั คา่ แทร็ปป้ิงของสนี ้ำเงิน ก็สามารถวัดค่าความดำของทง้ั 3 ช่อง ตามลำดับไดโ้ ดยง่าย

อาทิเช่น ถ้าเราต้องการวัดค่าการทับซ้อนกันของหมึกพิมพ์ ของสีน้ำเงิน (ซึ่งเกิดจากการพิมพ์ทับซ้อนกันของ

หมึกพิมพ์สี Cyan กับ Magenta) โดยมีการพิมพ์สี Cyan ลงบนกระดาษเป็นสีแรก แล้วพิมพ์สี Magenta ทับตามต่อ

เป็นสีทสี่ อง เราจะเริม่ วัดค่าความดำตามลำดบั ดงั น้ี

1. วดั คา่ ความดำของสี Cyan > หมกึ พมิ พ์สีแรก

2. วัดค่าความดำของสี Magenta > หมึกพิมพส์ ีที่ 2 / ทีพ่ มิ พ์ทับลงไป

3. วัดค่าความดำของสีนำ้ เงนิ ( C+M ) > หมกึ พมิ พ์ของท้ัง 2 สี / ทพี่ มิ พซ์ ้อนทบั กัน

• ค่าความดำสำหรบั การตรวจสอบคา่ การพิมพท์ ับซอ้ นกนั ของหมึกพิมพ์ // ( % Trapping)

•C+M •M+Y •C+Y

มากกว่า 60 % มากกวา่ 72 % มากกวา่ 85 %

• ปัจจัยท่ีส่งผลต่อการทับซอ้ นกันของหมกึ พิมพ์

1.คา่ ความดำ หรอื ค่าความเขม้ ของหมึกพิมพ์ 2. ลำดบั สีทางการพิมพ์

เพื่อให้เกิดความสม่ำเสมอของสีในระหว่างพิมพ์ ควร การจัดลำดับสีทางการพิมพ์ มีความสำคัญมาก โดย

กำหนดค่าความดำมาตรฐานในแต่ละสีที่พิมพ์ ส่งผลต่อ เครื่องพิมพ์ออฟเซตป้อนแผน่ แบบ 1 สี 2 สี และ 4 สี น้ัน

ปริมาณความหนาของช้ันฟิลม์ หมกึ พมิ พ์ในแตล่ ะสี ได้ปริมาณ มีการจัดลำดับสีพิมพ์ที่ไม่เหมือนกัน โดยส่วนใหญ่จะจัด

ความหนาของชัน้ ฟิล์มหมึกพมิ พ์เท่ากันทุกสี ตามลำดับของค่าความเหนียวของหมึกพมิ พใ์ นแตล่ ะสี

3. ค่าความเหนียวของหมกึ พิมพ์ • หมกึ พมิ พท์ ่มี ีความเหน่ยี วมาก
ค่าการทับซ้อนกันของหมึกพิมพ์ที่ดี คือการที่สีพิมพ์สีที่ 2 ทำใหเ้ กิดปัญหาการถอนผวิ กระดาษ

พิมพ์ทับลงไปบนสีพิมพ์สีแรก แล้วมีการทับซ้อนกันอย่าง
สมบูรณ์ ไม่เกิดการถอนตัวของหมึกพิมพ์ โดยส่วนใหญ่ค่า
ความเหนียวของหมึกพิมพ์ชุด 4 สี ในแต่ละย่ีห้อจะมคี ่าความ
เหนยี วของหมึกพมิ พ์ทีไ่ มเ่ ท่ากัน จึงไม่ควรใช้หมกึ พิมพ์ชดุ 4 สี
: ผสมยห่ี ้อกัน เพ่อื หลีกเลย่ี งปญั หาการถอนตัวของหมกึ พิมพ์

ผูจ้ ดั ทำ : นายจิระณฐั ลลี าเลิศล้ำกิจ, นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทีป่ รกึ ษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วริ ิยานนท,์ อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกจิ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 17

เอกสารใบเนอื้ หา [ หนว่ ยท่ี 3.1 บอกสว่ นประกอบท่คี วรมีอยใู่ นแบบพิมพท์ ดสอบได้ (Testform) ]

บรรณานุกรม

ภาษาไทย
อนนั ต์ ตนั วิไลศิร.ิ (2563). [ออนไลน์]. สาระนา่ รเู้ ก่ียวกับการพิมพ์ออฟเซต การควบคมุ คุณภาพทาง

การพมิ พ์ออฟเซต (5). [สืบค้นวันที่ 16 พฤษภาคม 2564].
จาก https://www.thaiprint.org/2020/12/vol128/knowledge128-01/
_______. (2564). [ออนไลน์]. สาระน่ารเู้ ก่ียวกับการพิมพ์ออฟเซต การควบคุมคุณภาพทางการพิมพ์
ออฟเซต (6). [สบื ค้นวันที่ 16 พฤษภาคม 2564].
จาก https://www.thaiprint.org/2021/03/vol129/knowledge129-01/

ภาษาองั กฤษ
ECI/bvdm Gray Control Strip (S) • FOGRA39 • v2 (2012). Instructions for Use of

Gray Balance Control in offset Prinitng with the ECI/bvdm Gray Control Strip.
: Bundesverband Druck und Medien e.V. & European Color Initiative. (2012).
Gregory A. Bassinger (1997). GATF Test Form/Analysis User Guide. United States of
America : Graphic Arts Technical Foundation 1997.
Heidelberger Druckmaschinen AG. (2020). [Online]. PCM Test Charts : 35x50 T Color
Calibration 3_5. [cited 26 Sep. 2020]. Available from : URL : https://www.
heidelberg.com/gb/en/products/overview_5/iso_certification/print_colour_
management_services/pcm_test_charts.jsp

ผูจ้ ดั ทำ : นายจริ ะณัฐ ลลี าเลศิ ล้ำกจิ , นศ.ป.โท มจพ. / M.S.Tech.Ed. (Digital Technology for Technical Education)

กรรมการทปี่ รึกษา : อ.ดร.ธรี พงษ์ วิรยิ านนท์, อ.ดร.ภราดร เสถยี รไชยกิจ [D-IFS-TP3.1-Re.3] 281264 หน้า | 18