The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by khikmatf, 2022-10-12 04:37:00

Bahan Ajar Crita Wayang OK

Bahan Ajar Crita Wayang OK

BA HAN AJAR

Kangge kelas X /
FASE E

CARIYOS WAYANG
BIMA BUNGKUS

Khikmatul Fuadhiyah, S.Pd

B1 / 22223299041

BAHAN AJAR
MATERI CARIYOS WAYANG

Satuan Pendidikan : SMA N 1 KUTOWINANGUN

Kelas / Fase : X / FASE E

Materi Pokok : Cariyos Wayang Mahabarata ( Bima Bungkus)

ELEMEN CP : MENYIMAK

Peserta didik mampu mengapresiasi dan
memahami informasi berupa arahan atau
pesan yang akurat dari menyimak teks
sastra dalam bentukcerita wayang
mahabharata (Bima Bungkus)

INDIKATOR PENCAPAIN TUJUAN

PEMBELAJARAN



Peserta didik mampu Peserta didik
manganalisis unsur menentukan nilai luhur
pembangun cerita
wayang Bima Bungkus yang terdapat dalam
cerita wayang Bima
(C4)
Bungkus (P5)

TUJUAN
PEMBELAJARAN

Melalui model pembelajaran

Problem Base Learning, Setelah

menyimak video, flipbook dan

model pembelajaran CIRS, peserta

didik mampu : MATERI AJAR

1. Menganalisis unsur 1.Faktual
Video contoh cerita wayang
pembangun cerita wayang Bima Bungkus, dan gambar
tokoh wayang bima Bungkus
Bima Bungkus dengan tepat


(C4) 2.Konseptual
Pengertian wayang dan jenis-
2.Menentukan pitutur luhur
jenis wayang
yang terdapat dalam cerita


wayang Bima Bungkus dengan 3.Prosedural
Unsur - unsur pambangun crita
baik dan benar (P5)
wayang Bima bungkus,
Pertanyaan
Pemantik tatacara penulisan sinopsis


1. Sapa sing durung nate maos crita wayang.


cariyos wayang?
2. sapa sing durung nate nonton 4.Metakognitif
Penerapan nilai luhur cerita
wayang ? wayang Bima Bungkus dalam
3. Menapa siswa kedah nyinaoni
kehidupan sehari hari.
bab cariyos wayang?

PETA MATERI

CERITA WAYANG

Para siswa sumangga dipunsin
au saha
dipunrembag materi ing ngandhap
menika!

Tuladha cariyos Wayang

Tegese Wayang

Negesi tembung angel

Unsur Pambangun Crita

Pitutur Luhur

Sinopsis

Fase 1 : Identifikasi
Masalah

Materi Faktual

Para siswa samenika saperangan gambar ingkang wonten ing
salebeting cariyos wayang Bima Bungkus.




Gambar dalang kaliyan tokoh
gajah sena

Sumber : https://www.youtube.com/watch?v=lefvfpHyCxM

Gambar tokoh wayang Bima Bungkus, ingkang
dados lakon utama wonten ing cariyos wayang

Bima Bungkus.

Wonten ngandhap punika wonten tuladha
cariyos wayang bima bungkus, sumangga
para siswa kasuwun mriksani video punika
kanthi pratitis, saklajengipun para siswa

saged ngrantam pitakenan.p geguyan
kaliyan video punika.




Sumber : https://youtu.be/SlclPO_iw6w

Fase 2 Mengkoordinasi
Peserta Didik

Wonten ing pasinaon punika samangke siswa badhe nyinaoni bab
unsur cariyos wayang, saha tatacaranipun damel sinopsis cariyos wayang
Bima Bungkus.

A. Pangertosan Wayang

Cariyos Wayang inggih punika salah satunggaling jinis
sastra tradisional ingkang tasih kawentar ing masarakat.
Cariyos kasebut sinebat dados sastra utawi cariyos
tradisional amargi wekdalipun ingkang dangu, gadhahipun
bangsa saha warisan kanthi turun-temurun. Wayang saged
dipunsebat wiracarita ingkang cariyosaken kepahlawanan
para tokok ingkang gadhahi watak sae, kiat ngicalaken tokok
ingkang watak elek. Seni ingkang kaandhut salebeting
pertunjukan inggih punika: seni swara, seni sastra, seni
musik, seni tutur, seni lukis, lan sanesipun.

Wayang kathah sanget jinisipun minangka kesenian

rakyat utawa kraton, wonten wayang golek ingkang

kadamel saking kayu, wonten wayang ingkang

dipundamel saking kulit, wayang klithik dipundamel

saking, wayang beber dipungambar wonten ing kertas

utawi kulit.Sumberipun cariyos saking Ramayana lan

Mahabarata.

Mahabarata punika salah satunggaling cariyos wayang
ingkang kawentar ngantos samenika. Wonten

salebeting cariyos punika ngandhut piwulang becik.
Cariyos Bima Bungkus punika salah satunggaling cariyos

ingkang kalebet Mahabarata.

TEKS CARIYOS WAYANG BIMA
BUNGKUS

Wacanen teks Cariyos wayang menika kangge
garap LKPD !

Prabu Pandu lan Dewi Kunthi sedhih amarga jabang Bayi kang lair awujud
ora lumrah bayi,ananging awujud wungkus. Kabeh wong ngupaya kanggo
mbedah si bungkus kabeh uga ora sinf kasil, kabeh gegana lan senjata kang bisa
mecah si bungkus kanthi sawetara warsa. Si bungkus banjur dibuang ing Alas
Krendhawahana alas iki kondhang. Akeh kewan galak lan raksasa kang
manggon ing Alas kasebut.

Ancase dibuwang ing alas kasebut yaiku supaya kewan galak utawa
raksasa sing manggon ing kana bisa bukak si bungkus. sawetra minggu si
bungkus tasih ajeg ora ana sing bisa mecah, Raden permadi bingung amarga
kakange yaiku si bungkus ora bisa dibedah, dheweke sowan menyang Eyang e
yaiku Begawan Abiyasa ing pertapan Mugerretawung. Sowane Raden Permadi
kadhereake papat punakawan sak tekane Pertapan Begawan abiyasa wis pirsa
apa kang ana ing pikirane Raden Permadi.

Putuku..Nger Permadi ora usah sedhih lan ora usah bingung sejathine
kakangmu si bungkus lagi nglakoni karmane ing tembe kakangmu bakal dadi
Satriya utama lan oleh wahyu Jati, Mula ayo padha nyenyuwun marang Dewa,
supaya si Bungkus enggal purna saka karmane. suralaya geger ndadekaken bumi
gonjang-ganjing langit kelap-kelap, Bathara Guru nimbali putrane kang awujud
gajah kang aran Gajah SSna, Gajah Sena di utus mbedah si Bungkus supaya dadi
manusa sejati. Bathara uga ngutus Dewi Umayi supaya gladhi kawruh babagan
kautaman marang si Bungkus.

Cariyos saklajengipun ....

Purna anggenipun paring ajaran Dewi Umayi uga nyiapake busana, sumping,
porong lan kuku pancanaka, sawise kabeh kang tinata gajah sena mbedah
bungkus, pecahe bungkus gawe kagete sak kloron. kekarono padha gelutan
gajah sena kalah ragane Sirna lan daya kekuatane nyawiji maring anggane si
bungkus, Bathara Narandra maringi tetenger Bratasena marang si bungkus.
Bratasena takon aku iki sapa? "Bathara Narandha mangsuli "sejatine kowe kui
putra kapindo Ratu ing Amarta, yaiku prabu pandu dhewanata. Ngger...lan
kersane dewa kowe kudu dadi satriya utama

Prabu Gandha sena Ratu ing Tasik Madu nyuwun pitulungan marang Bratasena
ngutus kanggo nyernaaken Ratu Raksasa kang aran kaladhahana,Patih
Kalabanthala, Kala maruta lan kala Ranu, Raksasa papat mau sirna roh lan
kekuwatane nyawiji marang anggane Bratasena, si bungkus wis berubah dadi
Bratasena, Bratasena nalika micara nggunakake basa ngoko, nadyan to sing
diajak micara Dewa. Dheweke micara basa krama karo dewa Raja, nadyan
micarane ora alus ananging athine alus lan seneng tetulung marang
pepadhane, Bratasena pribadi kang kuwat lan wicaksana

B. Negesi tembung angel

Sakderengipun para siswa mangertosi wosing cariyos wayang
siswa kedah mangertosi tegesipun tembung tembung ingkang

sangel wonten cariyos. kangge negesi tetembungan saged
ngginakaken kamus Bausastra online anggitanipun

Poerwadarminta utawi kamus online sanesipun kadasta
https://www.sastra.org/leksikal.

Sumber : https://www.apkmonk.com/app/id/com.kamusjawa/

Sumber : http://futureloka.com/aplikasi-bahasa-jawa-gratis-android/

UNSUR PEMBANGUN
CRITA

UNSUR INSTRINSIK

1. Tema ALUR / Plot
2. Lampahan
3. Paraga/Watak Alur punika
njlentrehaken
4. Latar / Setting lakuning cariyos
panggonan saking wiwitan
waktu nganti pungkasan.
Swasana
Sudut Pandang

Nedahaken caranipun
pangripta nglakokaken

paraga ing crita.

Amanat / Pitutur Luhur

Amanat menika ngandhut piwulang becik
lan pesen saking pangripta marang
pamaos

Unsur Pembangun

Crita Wayang

Unsur instrinsik unsur-unsur ingkang kanthi langsung
damel karya sastra piyambak, unsur kanthi factual saged
dipunpanggihaken dening pamaos. Dene unsur ekstrinisk inggih
punika unsur -unsur saking njawi ananging kantho boten
langsung saged damel cariyos salah satunggaling karya sastra.
Unsur ekstrinsi ingkang damel mlampahipun cariyos, nanging
boten saged jumeneng piyambak




 Unsur Intrinsik :
1. Wosing pamanggih yaiku gagasan pokok sing dadi lajering
crita.
2. Lattar yaiku katrangan bab wektu, suasana, lan papan
dumadine crita.
3. Penokohan yaiku paraga lan karaktere.
4. Alur yaiku reroncening crita utawa urutaning crita.
5. Amanat yaiku pesen utawa pitutur luhur sajroning crita.
6. Sudut pandang yaiku kahanane pangripta ing sajroning crita.

 Unsur ekstrinsik :

Kahanane pangripta ing babagan pendhidhikan lan
psikologi.
Kahanane bebrayan/masarakat ing babagan sosial
budayan, politik lan ekonomi

Fase 3 : Membimbing
Penyelidikan

Cara anggenipun damel sinopsis kedah mangertosi cak-cakipun
damel sinopsis. Supados gampil migatosaken urut-urutanipun cara

nyerat sinopsis.

Sinopsis

Sinopsis inggih punika ringkesan saking cariyos.
Sinopsis punika karangan wutuh ingkang
dipunringkes dados kinten-kinten seperempat
nanging boten ical saking wosipun

Urutanipun damel sinopsis

1. Maos cariyos wayang nganthi dipunambali ngantos
paham kaliyan panyeratanipun.

2. wekdal maos kaliyan nyerat pokok-pokok
pamanggih utawi tema

3. seratan wau dipunngrembakake kanthi basanipun
piyambak.

4. menawi wonten seratan ingkang sami antawis
paragraf satunggal kaliyan sanesipun kedah nyerat
malih supados boten tumpang tindih.

5. Sanajan ringkesan pokok pikiran tetep taksih
wonten boten ical saking wosipun cariyos

Nilai Luhur
Sajroning Crita
Wayang Bima Bungkus

Wonten ing saklebeting cariyos wayang " Bima
Bungkus" ngandhut nilai-nilai luhur. Nilai luhur ing

sajroning cariyos wayang punika "nilai Religius".
Nilai religius saged katingal nalikane Bima lair
awujud wungkus, bab punika wonten gegayutan
kaliyan takdir Gusti Alloh, bilih Bima lair awujud
wungkus nganti wolung taun.

Pitutur luhur ingkang wonten sing
cariyos wayang menawi dipungayutaken
kaliyan jaman sakmenika tumrap tiyang
nom ing masarakat jaman saniki inggih

punika :

Nilai Religius :

Para generasi mudha kedah gadhah sipat
sabar kadasta Bima nalika lair. Bab

punika saged gayut tumrap pepesthene
Gusti Alloh kanthi sabar narima lan sregep
anggenipun sinau supados saged nggayuh

punapa ingkang dipunkajengaken.

Fase 4 : Mengembangkan

dan menyajikan hasil
A. Nganalisis wosipun cariyos wayang Bima Bungkus

Sasampunipun para siswa mangertosi bab unsur cariyos wayang.
wonten ing pasinaon punika siswa pirembagan kaliyan

kelompokipun nganalisis wosing cariyos wayang punika :
https://docs.google.com/document/d/1JRQOMY6PAXYMPQ5pST3vFto

B0lF6lO-DY3l_30Wegi0/edit



Tabel kangge garap ayahan punika :

Papan kangge garap wonten ing
ngandhap punika, kanthi identitas

ingkang jelas !

PAPAN KANGGO GARAP !

SINOPSIS PIWULANG LUHUR



 



 





 





 



 

Assesment :

1. Penilaian keaktifan

2. penilaian ketepatan jawaban

3. penilaian sumatif

Fase 5 :

Menganalisis dan
Pemecahan masalah

Relevansi babagan materi crita wayang
Bima Bungkus inggih punika para generasi

mudha kedah saged mundhut piwulang
saking crita punika kadasta kedah sabar
saha tansah sregep sinau supados punapa
ingkang dados gagayuhan saged kajangkah.



Relevansi sanesipun babagan materi crita
wayang Bima Bungkus inggih punika kedah
nguri-uri kabudayan Jawa ingkang ngandhut
piwulang becik saking para leluhur. kadasta

asring maos-maos cariyos wayang.

KAScPhoUolSSTuAppKlieAs NList

Agustina, Yunika Tri, 2022. Modul Pengayaan Bahasa Jawa.
Surakarta. CV Grahadi

Poerwadarminta, W.J.S. (1939). Baoesastra Djawa. Batavia: J.B
Wolters Uitcevers Maatschappij N.V Groningen.

Setiadi, Dwi Bambang Putut. 2015.Baud Basa Jawa.Klaten. Intan
Pariwara


Widaryatmo, Gandung, dkk. (2014). Prigel Basa Jawa kanggo

SMA/SMK/MA Kelas X. Jakarta: Penerbit Erlangga



Sumber Belajar

h t t p s : / / w w w . s a s t r a . o r g / l e k s i k o n

https://youtu.be/poG8sDeXSf0


Click to View FlipBook Version