ค ำน ำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์นี้จัดท ำขึ้นเพื่อ ศึกษำ ค้นคว้ำ เรียนรู้ เกี่ยวกับกำร แสดงพื้นบ้ำนภำคอีสำนเพื่อให้รู้ประวัติ ควำมเป็นมำฃองกำรแสดงนั้นๆและ ควำมหมำยของกำรแสดงพื้นบ้ำนภำค อีสำน กำรแสดงได้แก่ แห่นำงแมว ร ำภู ไทเรณู ฟ้อนภูไทกำฬสินธุ์ เรียมกันตรึม เซิ้งกระติ๊บข้ำว ร ำลำว กระทบไม้ เซิ้งโปงลำง
สำรบัญ ควำมหมำยของกำรแสดง พื้นบ้ำน แห่นำงแมว ร ำภูไทเรณู ฟ้อนภูไทกำฬสินธุ์ เรียมกันตรึม เซิ้งกระติ๊บข้ำว ร ำลำวกระทบไม้ เซิ้งโปงลำง 1 2 3 4 5 6 7 8 9 เนื้อหำ หน้ำ
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน ความหมายของการแสดงพื้นบ้าน การแสดงพื้นบ้านหรือการละเล่นพื้นเมือง หมายถึง การละเล่นรื่นเริง หรือมหรสพซึ่งจัดแสดงเพื่อความสําเริงอารมณ์ ของผู้เล่นแต่เน้นที่ผู้ชม เป็นสําคัญ มีผู้แสดงหรือคณะผู้แสดงเป็นฝ่าย ให้ความบันเทิงหรืออาจ ร่วมกันทั้งสองฝ่าย การละเล่นพื้นเมืองแต่ ละอย่างมีรูปแบบการแสดง และมีการสืบทอดรูปแบบหลักต่อๆ กัน มา มิใช่เป็นเพียงการแสดงออก บุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นเฉพาะคน หรือเฉพาะคราว
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน คนไทยมีความเชื่อว่าฝนตกลงมาเพราะเทวดา และฝนเป็นของเทวดา เนื่องจาก เทโว แปลว่า ฝน เหตุที่ฝนไม่ตกมีหลายเหตุผลเช่น เกิดจาก ดินฟ้าอากาศเปลี่ยนแปลง ประชาชนหย่อนสิธรรมเจ้าเมืองหรือเจ้า แผ่นดินไม่ทรงอยู่ในทศพิธราชธรรม เป็นต้น ส่วนความเชื่อที่เกี่ยวกับ แมว คนไทยเช่ื อวา่แมวเป็ นสตัวศ์ กัด ิ ส ์ ท ิ ธ ิ ์ ม ี อา ้ นาจลกลับ และเป็นสัตว์ ึ ที่มีสีเดียวกับเมฆ คือแมวสีสวาด เมื่อน้ามาประกอบพิธีสามารถเรียก ฝนให้ตกลงมาได้ อีกทั้งชาวอิสานเชื่อว่าแมวเป็นสัตว์ที่เกลียดฝน ถ้า ฝนตกครั้งใดแมวจะร้องทันที จึงถือเคล็ดว่าถ้าแมวร้อง จะเป็นเหตุให้ ฝนตกจริงๆ ชาวบ้านจึงร่วมกันสาดนํ้า ท้าให้แมวร้องมากที่สุด ประเพณีแห่นางแมว
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน การฟ้อนภูไทนี้ถือว่าเป็นศิลปะ เอกลักษณ์ทางด้านวัฒนธรรม ประจําเผ่าของภูไทเรณูนคร ถือว่า ฟ้อนภูไทเป็นการฟ้อนที่เป็น สัญลักษณ์ของจังหวัดนครพนม ในคราวที่พระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้า พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จมานมัสการพระธาตุพนมในปี พ.ศ. 2498 นั้น นายสง่า จันทรสาขา ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมในสมัย นั้น ได้จัดให้มีการฟ้อนผู้ไทถวาย นาย คํานึง อินทร์ติยะ ศึกษาธิการอําเภอ เรณูนคร ได้อํานวยการปรับปรุงท่า ฟ้อนผู้ไทให้สวยงามกว่าเดิม โดยเชิญ ผู้สูงอายุที่มีประสบการณ์ในการฟ้อน ผู้ไทมาให้คําแนะนําจนกลายเป็นท่า ฟ้อนแบบแผนของชาวเรณูนคร และ ได้ถ่ายทอดให้แก่ลูกหลานสืบทอดต่อ จนปัจจุบันปัจจุบัน การฟอ ้ นภ ู ไทเรณ ู นคร
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน ฟ้ อนภไ ู ทกาฬส ิ นธ ุ ์ การฟ้อนภูไทกาฬสินธุ์เป็นการฟ้อนที่ได้การปรับปรุงท่ามาจากท่า ฟ้อนภูไท ท่าฟ้อนในเซิ้งบั้งไฟ และท่าฟ้อนดอนตาล ประกอบด้วย ท่าฟ้อนไหว้ครู ท่าเดิน ท่าช่อม่วง ท่ามโนราห์ ท่าดอกบัวบาน ท่า มยุรี ท่ามาลัยแก้ว ฯลฯ ซึ่งผู้ฟ้อนจะเป็นผู้หญิงทั้งหมดท่าฟ้อนของ ชาวภูไทได้ถูกรวบรวมโดย นายมณฑา ดุลณี ร่วมกับกลุ่มแม่บ้าน ชาวภูไทบ้านโพน อําเภอคําม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นผู้คิด ประดิษฐ์ท่าฟ้อนภูไทให้เป็นระเบียบ 4 ท่าหลัก ส่วนท่าอื่นๆนั้น คณะครูหมวดนาฏศิลป์ พื้นบ้าน วิทยาลัยนาฏศิลปกาฬสินธุ์เป็นผู้ คิดประดิษฐ์โดยได้นําเอาการฟ้อนของชาวภูไทในจังหวัดกาฬสินธุ์ อาศัยอยู่ในเขตอําเภอเขาวง อําเภอกุฉินารายณ์ และอําเภอคํา ม่วง รวบรวมเอาไว้ด้วยกัน ซึ่งเมื่อเสร็จเรียบร้อย จึงได้ทําการ แสดงครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2537 ณ พระตําหนักภูพานราชนิเวศน์ จังหวัดสกลนคร
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน กันตรึมเป็นการละเล่นพื้นเมืองของชาวไทยเชื้อสายเขมรในเขตอีสาน ใต้ ซึ่งเป็นชุมชนที่ใช้ภาษาเขมรเป็นภาษาถิ่น เช่น จังหวัดสุรินทร์ บุรีรัมย์ และศรีสะเกษ เล่นได้ทุกโอกาสไม่กําหนดว่าเป็นงานมงคลหรือ อวมงคล ไม่ทราบแน่ชัดว่ามีมาแต่เมื่อไร แต่มีประวัติเล่าว่า โบราณใช้ สําหรับขับร้องประกอบการร่ายรําบวงสรวง หรือเล่นประกอบพิธีกรรม เรียกว่า เล่นเพลงอารักษ์ จากความเชื่อว่าผู้ป่ วยประพฤติผิด ทําให้ เทวดาอารักษ์ลงโทษ ส่วนชื่อกันตรึมมาจากเสียง “กลองกันตรึม” ที่ใช้ บรรเลงเป็นหลัก เมื่อตีจะออกเป็นเสียง “กันตรึม โจ๊ะ ตรึม ตรึม” สําหรับเครื่องดนตรี นอกจากกลองกันตรึม 2 ลูก ยังมี ซอ ปี่อ้อ ขลุ่ย ฉิ่งและกรับ ส่วนบทเพลงส่วนใหญ่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่อง เบ็ดเตล็ดต่างๆ ในชีวิตประจําวัน ตั้งแต่เกี้ยวพาราสีโอ้โลม ชม ธรรมชาติ สู่ขวัญ เล่าเรื่อง แข่งขันปฏิภาณ ฯลฯ
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน เซง ิ ้ กระตบ ิ ข ้ าว : เป็นการแสดงของภาคอีสานที่เป็นที่รู้จักกันดี และ แพร่หลายที่สุดชุดหนึ่ง จนทําให้คนทั่วไปเข้าใจว่า การแสดงของภาค อีสานมีลักษณะเป็นการรําเซิ้งเพียงอย่างเดียว เซิ้งกระติบข้าวได้แบบอย่างมาจากการเซิ้งบั้งไฟ ซึ่งแต่เดิมนั้น เซิ้งบั้ง ไฟในขบวนแห่ หรือเซิ้งในขบวนแห่ต่างๆ ไม่มีท่าฟ้อนรําที่อ่อนช้อย เป็นเพียงยกมือร่ายรํา(ยกมือสวกไปสวกมา)ให้เข้ากับจังหวะกลอง และรํามะนาเท่านั้น ดนตรี: ใช้ลายเต้ยโขง อุปกรณ์: กระติบข้าว การแต่งกาย : ผู้แสดงใช้ผู้หญิงล้วน สวมเสื้อแขนกระบอกคอกลมสี พื้น นุ่งผ้าซิ่นมัดหมี่ ห่มผ้าสไบเฉียง ผมเกล้ามวยทัดดอกไม้ห้อย กระติบข้าวทางไหล่ซ้ายเฉียงไปทางขวา
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน ร ำกระทบไม้" เป็ นกำรละเล ่ นพ ้ ื นเม ื องของชำวจงัหวดัส ุ ร ิ นทร ์ เด ิ มเร ี ยกวำ ่ "เต้นสำก" ประเทศไทยมีอำชีพทำงกสิกรรมมำช้ำนำน กำรท ำนำผลิตข้ำว เป็ นอำหำรหลกัของคนไทยและทำ รำยไดเ ้ป็ นส ิ นคำ ้ ออกใหแ ้ ก ่ประเทศ ไทยอยำ ่ งมำกมำย ช ี วต ิประจำ วนัของคนไทยส ่ วนใหญ ่ จ ึ งคล ุ กคล ี อยก ู ่ บั กำรทำ นำ เร ิ่มต ้ งัแต ่ หวำ ่ น ไถ ดำ และเกบ ็ เก ี่ยว เป็ นตน ้ ดว ้ยนิสัยรักสนุก หลงัจำกเล ิ กงำน จ ึ งนำ สำกตำ ขำ ้ วมำกระทบกนัเป็ นเคร ื่องประกอบจังหวะ พร ้ อมกบัม ี กำรละเล ่ นใหเ ้ ขำ ้ กบัจงัหวะแต ่ เด ิ มคงเป็ นจงัหวะตำ ข้ำวใน ลักษณะยืนต ำ2คน ต ่ อมำจ ึ งลำกไมส้ ำกมำวำงตำมยำว ม ี คนจบั ปลำยสำก หวัทำ ้ ยขำ ้ งละคน พร ้ อมท ้ งัใชไ้ มห ้ มอนรองเคำะเป็ นจงัหวะ เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบการรํา นอกจากไม้เคาะจังหวะ ประกอบการร่ายรําแล้ว ปัจจุบันนี้ กรมศิลปากรได้นําวงปี่พาทย์เครื่องห้า วงปี่พาทย์เครื่องคู่ บรรเลง ลํานํา ทํานองเพลงให้ไพเราะด้วย
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่องการแสดงพื้นบ้านภาคอีสาน