นายธนารัตน์-รัตนชัย-631081116

รายงาน
มาตรา มาตรา

ผจู้ ดั ทา
นายธนารัตน์ รัตนชยั
รหสั 631081116 นิติศาสตร์

เสนอ
อาจารย์ วิรัตน์ นาทิพเวทย์

รายวชิ ากฎหมายอาญา2 ภาคความผดิ 0801221
หลกั สูตรนิติศาสตร์ สาขาวชิ านิติศาสตร์ ประจาปี 2564

บทที่1
อธิบายเชิงโครงสร้างความรับผดิ ทางอาญา

มาตรา 136 และ มาตรา 139
มาตรา 136 ผใู้ ดดูหมิ่นเจา้ พนกั งานซ่ึงกระทาการตามหนา้ ท่ี หรือเพราะไดก้ ระทาการตามหนา้ ที่ ตอ้ งระวาง
โทษจาคุกไมเ่ กินหน่ึงปี หรือปรับไมเ่ กินสองหมื่นบาท หรือต้งั จาต้งั ปรับ
โครงสร้างความรับผดิ ทางอาญา
ในความผดิ ฐานดูหม่ินเจา้ พนกั งานขณะปฏิบตั ิหนา้ ที่ หรือไดก้ ระทาการตามหนา้ ที่ ตามมาตรา 136 มี
องคป์ ระกอบดงั น้ี
องค์ประกอบภายนอก
1.ผใู้ ด (ผกู้ ระทา)
2.ดูหมิ่น (การกระทา)
3.เจา้ พนกั งานซ่ึงกระทาตามหนา้ ท่ี (วตั ถุแห่งการกระทา)
องค์ประกอบภายใน
1.เจตนาธรรมดา

2.เจตนาพเิ ศษ เพราะเจา้ พนกั งานไดก้ ระทาตามหนา้ ท่ี

…การกระทาที่จะเป็นความผิด ตามมาตรา 136 ตอ้ งมีองคป์ ระกอบ อยา่ งนอ้ ยสามองคป์ ระกอบดว้ ยกนั คือ
1.ดูหม่ิน
2.เจา้ พนกั งาน
3.ซ่ึงกระทาการตามหนา้ ที่ หรือเพราะได้ กระทาการตามหนา้

< องคป์ ระกอบขอ้ ที่1ดูหม่ิน > ไม่ไดม้ ีกฎหมายใดใหค้ านิยามคาวา่ "ดูหม่ิน" ไวช้ ดั เจน แตม่ ีตวั อยา่ งคา
พพิ ากษาศาลฎีกามากมายที่ตีความความหมายของการดูหมิ่นเอาไว้ เช่น คาพพิ ากษาศาลฎีกาท่ี 1623/2551
อธิบายวา่ "ดูหมิ่น" หมายถึง การดูถูกเหยยี ดหยาม สบประมาท หรือทาให้อบั อาย การวินิจฉยั วา่ การกล่าว
วาจาอยา่ งไรเป็นการดูหม่ินผอู้ ื่นหรือไม่ จึงตอ้ งพิจารณาวา่ ถอ้ ยคาที่กล่าวเป็นการดูถูกเหยยี ดหยามสบ
ประมาทผทู้ ่ีถูกล่าวถึง หรือเป็ นการทาใหผ้ ทู้ ี่ถูกกล่าวถึงอบั อายหรือไม่

< องคป์ ระกอบขอ้ ท่ี 2 เจา้ พนกั งาน > ก่อนหนา้ ปี 2558 คาวา่ "เจา้ พนกั งาน" ยงั ไม่มีคานิยามท่ีชดั เจนใน
ประมวลกฎหมายอาญา แตก่ ็มีแนวทางการตีความของศาลฎีกาที่ยดึ ถือกนั มายาวนาน ตามคาพิพากษาศาล
ฎีกาที่ 1787/2524 ที่กล่าวไวว้ า่ เจา้ พนกั งานยอ่ มหมายถึงบุคคลผปู้ ฏิบตั ิหนา้ ท่ีราชการโดยไดร้ ับแต่งต้งั ตาม
กฎหมาย กล่าวคือในการแตง่ ต้งั น้นั มีกฎหมายระบุถึงวธิ ีการแต่งต้งั ไว้ และไดม้ ีการแต่งต้งั ถูกตอ้ งตาม
กฎหมายท่ีระบุไวน้ ้นั

< องคป์ ระกอบขอ้ ท่ี 3 ซ่ึงกระทาการตามหนา้ ที่ หรือเพราะไดก้ ระทาการตามหนา้ ที่ > การดูหม่ินเจา้
พนกั งานท่ีจะเป็นความผดิ ตามมาตรา 136 จะตอ้ งเป็นการดูหม่ินที่เก่ียวกบั การทางานดว้ ย เช่น ดูหมิ่นตารวจ
ที่ต้งั ด่านตรวจ ดูหม่ินครูท่ีสอนหนงั สือ ดูหม่ินหมอท่ีรักษาคนไข้ แต่ถา้ หากเป็นการดูหมิ่นในเรื่องอ่ืน หรือ
ประเดน็ ส่วนตวั ท่ีไม่เก่ียวกบั การทางานตามหนา้ ท่ี ก็ยอ่ มไม่มีความผดิ ตามมาตรา 136 เช่น การกล่าวถึง

ตารวจในประเด็นวา่ มีชู้ การกล่าวถึงครูวา่ มีพฤติกรรมเขา้ ขา่ ยทุจริตคอร์รัปชนั่ หรือการกล่าวถึงหมอวา่ เอา
เวลาทางานไปเท่ียวสนามกอลฟ์

มาตรา 139 ผใู้ ดขม่ ขืนใจเจา้ พนกั งานใหป้ ฏิบตั ิการอนั มิชอบดว้ ยหนา้ หรือใหล้ ะเวน้ การปฏิบตั ิการตาม
หนา้ ที่โดยใชก้ าลงั ประทุษร้ายหรือข่เู ขญ็ วา่ ใชก้ าลงั ประทุษร้าย ตอ้ งระวางโทษจาคุกไมเ่ กินสี่ปี หรือปรับไม่
เกินแปดหมื่นบาท หรือท้งั จาท้งั ปรับ
โครงสร้างความรับผดิ ทางอาญา
ในความผดิ ฐานข่มขืนใจเจา้ พนกั งานใหป้ ฏิบตั ิหนา้ ท่ีอนั มิชอบดว้ ยหนา้ ที่ หรือ ใหล้ ะเวน้ การปฏิบตั ิตาม
หนา้ ที่ มีองคป์ ระกอบดงั น้ี
องค์ประกอบภายนอก
1.ผกู้ ระทา (ผใู้ ด)
2.การกระทา (ข่มขืนใจ) - ใชก้ าลงั ฯ/ขเู่ ขญ็ วา่ จะใชก้ าลงั
3.วตั ถุแห่งการกระทา (เจา้ พนกั งาน)
องค์ประกอบภายใน
1.เจตนา (เจตนาธรรมดา)
2.เจตนาพิเศษ (เพราะเหตุท่ีจะกระทาตามหนา้ ที่/เพราะเหตุท่ีไดก้ ระทาตามหนา้ ท่ี)
-เป็นการฆ่าเจา้ พนกั งาน ก่อน/หลงั ปฏิบตั ิหนา้ ท่ี
-ผกู้ ระทามีมูลเหตุจูงใจ (เจตนาพิเศษ)
-กรณีฆ่าดว้ ยเหตุอื่นที่ไม่เกี่ยวกบั การปฏิบตั ิหนา้ ที่

-กรณีฆา่ เพราะเหตุท่ีจกระทา/ไดก้ ระทาการตามหนา้ ท่ี ที่ไมช่ อบดว้ ยกฏหมาย

บทที่2
อธิบายจากบรรทดั ฐานคาพิพากษาศาลฏีกา
มาตร 136
1.คาพพิ ากษาศาลฎกี าท่ี 4327/2540
ประมวลกฎหมายอาญา 136 การกระทาอนั เป็นองคป์ ระกอบสาคญั ประการหน่ึงของความผดิ ตามประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา 136 คือ "ดูหม่ิน" ซ่ึงหมายถึงการด่า ดูถูกเหยยี ดหยามหรือสบประมาทใหอ้ บั อาย
ถอ้ ยคาท่ีจาเลยกล่าวตอ่ ข. เจา้ พนกั งานซ่ึงกระทาตามหนา้ ที่วา่ "แน่จริงมึงถอดเส้ือมาต่อยกบั กูเลย" เป็นการ
กล่าวทา้ ทายให้ ข. ออกมาต่อสู้กบั จาเลยเป็นเพียงคากล่าวที่ไม่สุภาพและไมส่ มควรเทา่ น้นั ยงั ไมถ่ ึงข้นั ท่ี
พอจะใหเ้ ขา้ ใจวา่ จาเลยมีความมุ่งหมายท่ีจะด่า ดูถูกเหยยี ดหยามหรือสบประมาทให้ ข. อบั อายแต่อยา่ งใด
การกระทาของจาเลยจึงไม่เป็ นความผดิ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 136

คาอธิบายจากบรรทดั ฐานคาพพิ ากษาฎกี า
ตามคาพพิ ากษาของศาล เห็นไดว้ า่ จาเลย กล่าวทา้ ทายการปฏิบตั ิงานของ ข. พนกั งานของเจา้ หนา้ ท่ีดว้ ย
ถอ้ ยคาท่ีไม่สุภาพ วา่ “แน่จริงมึงถอดเส้ือมาตอ่ ยกบั กเู ลย”กรณีการกล่าวดงั น้ี เป็นเพยี งแค่ถอ้ ยคาท่ีไม่สุภาพ
และไม่สมควรเทา่ น้นั ยงั ไมถ่ ึงข้นั ที่จาเลยมีความมุง่ หมายจะดูถูกเหยยี ดหยามหรือสบประมาทใหค้ วามอบั
อายแต่อยา่ งใด แต่กรณีน้ีกย็ งั มีความผดิ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 136 ตามคาพิพากษาของศาลฎีกา
ท่ี 1327/2540

มาตรา 139

2.คาพพิ ากษาศาลฎกี าที่ 1266/2530
ตารวจจะเขา้ จบั กมุ เจา้ ของรถเขน็ ในขอ้ หานารถท่ีไมไ่ ดเ้ สียภาษีมาใชใ้ นทางและกีดขวางทางจราจร จาเลย
พดู วา่ ‘ถา้ จบั มีเร่ืองแน่‘ พร้อมกบั ช้ีมือในลกั ษณะของการข่มขู่ และพวกจาเลยประมาณ 30-40 คนไดเ้ ดินเขา้
ไปหาตารวจ ทาใหต้ ารวจกลวั วา่ จาเลยและพวกจะทาร้ายจึงพากนั ถอยออกไป การกระทาของจาเลยกบั พวก
ดงั กล่าวแสดงใหเ้ ห็นวา่ มีเจตนาที่จะขม่ ขืนใจไม่ใหเ้ จา้ พนกั งานปฏิบตั ิตามหนา้ ที่หรือละเวน้ การปฏิบตั ิการ
ตามหนา้ ท่ี จาเลยจึงมีความผดิ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 139 และเมื่อการกระทาตอ้ งดว้ ยมาตรา
140 ก็ไม่ตอ้ งปรับบทดว้ ยมาตรา 139 อีก

คาอธิบายจากบรรทดั ฐานคาพพิ ากษาฎีกา
ตามคาพพิ ากษาของศาล เห็นไดว้ า่ ตารวจจะเขา้ จบั กมุ เจา้ ของรถเขน็ ในขอ้ หานารถท่ีไม่ไดเ้ สียภาษีมาใช้
ในทางและกีดขวางทางจราจร จาเลยพดู วา่ ‘ถา้ จบั มีเรื่องแน่‘ พร้อมกบั ช้ีมือในลกั ษณะของการขม่ ขู่ และพวก
จาเลยประมาณ 30-40 คนไดเ้ ดินเขา้ ไปหาตารวจ ทาใหต้ ารวจกลวั วา่ จาเลยและพวกจะทาร้ายจึงพากนั ถอย
ออกไป ในกรณีจาเลยและพวกดงั กล่าวประมาณ 30-40คน แสดงใหเ้ ห็นวา่ มีเจตนาท่ีจะข่มขืนใจไมใ่ ห้

เจา้ หนา้ ที่ปฏิบตั ิตามหนา้ ที่หรือละเวน้ การปฏิบตั ิการตามหนา้ ที่ ดงั น้นั จาเลยจึงมีความผดิ ตามประมวล
กฎหมายอาญามาตรา 139

บทท่ี3
บทสรุปมาตรา 136 และ 139
ตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 136 ไดว้ างหลกั เอาไวด้ งั กล่าวแลว้ น้นั ไดก้ ล่าวถึง การดูหม่ินเจา้ พนกั งานขณะปฏิบตั ิตามหนา้ ที่
หรือเพราะไดก้ ระทาตามหนา้ ที่ เช่นการถอ้ ยคาดูถูกเหยยี ดหยาม การกล่าววาจาให้ร้ายไมส่ ุภาพ ต่อพนกั งาน
เจา้ หนา้ ท่ี ซ่ึงประกอบดว้ ยองคป์ ระกอบภายนอกดงั น้ี
1.ผใู้ ด (ผกู้ ระทา)
2.ดูหมิ่น (การกระทา)
3.เจา้ พนกั งานซ่ึงกระทาตามหนา้ ที่ (วตั ถุแห่งการกระทานน่ั )
และประกอบองคป์ ระกอบภายในดงั น้ี
1.เจตนาธรรมดา
2.เจตนาพิเศษ (เพราะเจา้ พนกั งานไดก้ ระทาตามหนา้ ที่)
มาตรา139 ไดว้ างหลกั เอาไวแ้ ลว้ น้นั ไดก้ ล่าวถึง ผใู้ ดขม่ ขืนใจเจา้ พนกั งานใหป้ ฏิบตั ิการอนั มิชอบดว้ ยหนา้
หรือใหล้ ะเวน้ การปฏิบตั ิการตามหนา้ ท่ีโดยใชก้ าลงั ประทุษร้ายหรือข่เู ข็ญวา่ ใชก้ าลงั ประทุษร้าย ซ่ึง
ประกอบดว้ ยองคป์ ระกอบภายนอกดงั น้ี

1.ผกู้ ระทา (ผใู้ ด)
2.การกระทา (ขม่ ขืนใจ) ใชก้ าลงั ฯ/ข่เู ขญ็ วา่ จะใชก้ าลงั
3.วตั ถุแห่งการกระทา (เจา้ พนกั งาน)
และประกอบดว้ ยองคป์ ระกอบภายในดงั น้ี

1.เจตนา (เจตนาธรรมดา)
2.เจตนาพิเศษ (เพราะเหตุที่จะกระทาตามหนา้ ที่/เพราะเหตุที่ไดก้ ระทาตามหนา้ ท่ี)
-เป็นการฆา่ เจา้ พนกั งาน ก่อน/หลงั ปฏิบตั ิหนา้ ท่ี
-ผกู้ ระทามีมูลเหตุจูงใจ (เจตนาพิเศษ)
-กรณีฆ่าดว้ ยเหตุอื่นท่ีไม่เกี่ยวกบั การปฏิบตั ิหนา้ ที่
-กรณีฆา่ เพราะเหตุที่จกระทา/ไดก้ ระทาการตามหนา้ ที่ ท่ีไมช่ อบดว้ ยกฏหมาย

บรรณานุกรม

1. เวบ็ ไซต;์ ธรรมอาญา
https://thamaaya.wordpress.com/?fbclid=IwAR0DHuXo9lgnfBCviFvNIjCclkAsDYqHh7VCYzt

2. ฎีกาที่คลา้ ย /คาพิพากษาศาลฎีกา

https://www.smartdeka.com/relating_deka

3. กฎหมายน่ารู้
http://www.beerseelawyer.com/2020/06/12

4. ILAW
https://web.facebook.com/iLawClub/posts/10165607587685551?_rdc=1&_rdr

5. วารสารวชิ าการคณะนิติศาสตร์ สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 15 กนั ยายน 2564