20000-1503-ทักษะชีวิตและสังคม

สำนักพิมพศูนยสงเสริมอาชีวะ 89 ถ.มหรรณพ เสาชิงชา พระนคร กรุงเทพฯ 10200 โทร. 0-2224-1129, 0-2224-1197 ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคต ศ ส อ ทักษะชีวิตและสังคม 9 786165 5 373 1 5 www.ssobooks.com หนังสือ 4 สี จำนวน หนา กระดาษ ปอนด ความหนา กระดาษปก แกรม กระดาษเนื้อใน แกรม 222 210 70 ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคต ศ ส อ หนังสือเลมนี้เรียบเรียงตามจุดประสงครายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคำอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ä´Œ¼‹Ò¹¡ÒõÃǨ»ÃÐàÁÔ¹¤Ø³ÀÒ¾¨Ò¡Êӹѡ§Ò¹¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒáÒÃÍÒªÕÇÈÖ¡ÉÒ »ÃШӻ‚§º»ÃÐÁÒ³ ¾.È. 2562 ¤ÃÑ駷Õè 1 ËÁÇ´ÇÔªÒÊÁÃö¹Ð᡹¡ÅÒ§ ¡ÅØ‹ÁÇÔªÒÊѧ¤ÁÈÖ¡ÉÒ »ÃСÒÈÅӴѺ·Õè 455 ศึกษาเกี่ยวกับการมีทักษะชีวิตในสังคมตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง หลักมนุษยสัมพันธในการทํางาน มารยาทไทย มารยาทสังคม ความเปนพลเมืองดี การพัฒนาคุณภาพชีวิตตาม กรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ และสังคมศุภลักษณ แสนยาพันธุ, ธีรนันท ไกรเลิศ, รัตนาภรณ หงาบุตร20000 - 1503 ทักษะชีวิตและสังค มศ ส อ ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคต 98.- ÈØÀÅѡɳ áʹÂҾѹ¸Ø, ¸Õùѹ·¹ ä¡ÃàÅÔÈ รัตนาภรณ์ หง้าบุตร ราคา 98 บา ท 20000 - 1503 life_front.indd 1 . 8 . . 2562 7:34:33

สงวนลิขสิทธิ์​ตาม​พระราชบัญญัติ ห้ามคัดลอก ถ่ายเอกสาร พิมพ์หรือวิธี​ใด​วิธี​หนึ่ง ส่วนหนึ่งส่วนใด​ของ​หนังสือ​เล่ม​นี้​ก่อน​ได้รับอนุญาต All Rights Reserved. ทักษะชีวิตและสังคม รหัสวิชา : 20000 - 1503 ส�ำนักพิมพ์ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ 89 ถ.มหรรณพ เสาชิงช้า พระนคร กรุงเทพฯ 10200 โทร. 0-2224-1129 กด 11-16 และ 0-2224-1197 โทรสาร 0-2224-1197 พิมพ​ที่ : บริษัท รัตนโรจน์การพิมพ์ จำกัด 32/10 หมู่ที่ 3 ต. บางขนุน อ. บางกรวย จ. นนทบุรี 11130 ผูพิมพโฆษณา 2562 ศูนยสงเสริมอาชีวะ ศ ส อ ทักษะสรางอนาคต ตรงตามจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และค�ำอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของส�ำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ผู้เรียบเรียง : ศุภลักษณ์ แสนยาพันธุ์, ธีรนันท์ ไกรเลิศ, รัตนาภรณ์ หง้าบุตร ผู้พิสูจน์อักษร : ยุวดี สุวรรณ์ พิมพ์ครั้งที่ 1 : 5,000 เล่ม (พ.ศ. 2562) ISBN : 978-616-553-731-5 ราคา : 98.- life_front.indd 2 . 8 . . 2562 7:34:34

ค�ำอธิบายรายวิชา 20000 - 1503 ทักษะชีวิตและสังคม 2 - 0 - 2 (Life Skills and Society) จุดประสงค์รายวิชา เพื่อให้ 1. รู้และเข้าใจเกี่ยวกับหลักการด�ำเนินชีวิตในสังคม ภายใต้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 2. สามารถประยุกต์ใช้หลักมนุษยสัมพันธ์ในงานอาชีพ มารยาทความเป็นพลเมืองดีเพื่อพัฒนา คุณภาพชีวิต และการอยู่ร่วมกันในสังคม 3. มีเจตคติที่ดีต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการอยู่ร่วมกันในสังคม สมรรถนะรายวิชา 1. แสดงความรู้เกี่ยวกับหลักการด�ำเนินชีวิตในสังคมภายใต้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง หลักมนุษยสัมพันธ์และหลักการพัฒนาคุณภาพชีวิต 2. ประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง หลักมนุษยสัมพันธ์ความมีมารยาท และ ความเป็นพลเมืองดีในสถานการณ์ต่าง ๆ 3. วางแผนการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามกรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ค�ำอธิบายรายวิชา ศึกษาเกี่ยวกับการมีทักษะชีวิตในสังคมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง หลักมนุษยสัมพันธ์ ในการท�ำงาน มารยาทไทย มารยาทสังคม ความเป็นพลเมืองดีการพัฒนาคุณภาพชีวิตตาม กรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ life_front.indd 3 . 8 . . 2562 7:34:34

กรอบมาตรฐานสมรรถนะรายวิชา ตารางวิเคราะห์สมรรถนะ ทักษะชีวิตและสังคม 1 ทักษะชีวิต 2 หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3 มนุษยสัมพันธ์ในการท�ำงาน 4 มารยาทไทย 5 มารยาทสังคม 6 การครองตนเป็นพลเมืองดี 7 การพัฒนาคุณภาพชีวิต 8 กรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 9 เจตคติต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต สมรรถนะประจ�ำหน่วยการเรียน หน่วยที่ 1. แสดงความรู้เกี่ยวกับหลักการด�ำเนินชีวิตในสังคมภายใต้หลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงหลักมนุษยสัมพันธ์และหลักการพัฒนาคุณภาพชีวิต 2. ประยุกใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงหลักมนุษยสัมพันธ์ ความมีมรรยาทและความเป็นพลเมืองดีในสถานการณ์ต่างๆ 3. วางแผนการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามกรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ life_front.indd 4 . 8 . . 2562 7:34:34

ค�ำน�ำ หนังสือทักษะชีวิตและสังคม (รหัส 20000 - 1503) ผู้จัดท�ำได้เรียบเรียงขึ้นเพื่อใช้เป็น เอกสารประกอบการเรียนการสอน หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของส�ำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เนื้อหาในหนังสือเล ่มนี้ประกอบด้วย 9 หน่วย ได้แก่ ทักษะชีวิต หลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง มนุษยสัมพันธ์ในการท�ำงาน มารยาทไทย มารยาทสังคม การครองตนเป็นพลเมืองดี การพัฒนาคุณภาพชีวิต กรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและเจตคติต่อ การพัฒนาคุณภาพชีวิต นอกจากส่วนนี้แล้วยังมีส่วนเพิ่มเติม ค�ำถามท้ายหน่วยบทเรียน แบบประเมิน การเรียนรู้ก ่อนเรียนและหลังเรียน ใบงาน กิจกรรมเสนอแนะ เพื่อให้ผู้เรียนได้ประเมินผล การเรียนรู้ของตนเองหลังจากจบหน่วยการเรียนอีกด้วย ผู้เรียบเรียงได้ศึกษาค้นคว้าจากหนังสือเอกสารต่างๆแหล่งข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต ซึ่งผู้เรียบเรียง ได้อ้างอิงจากเอกสารผู้แต่งหลาย ๆ ท่าน ต้องขอกราบขอบพระคุณไว้ณ โอกาสนี้ซึ่งจะเป็น ประโยชน์ต่อผู้เรียนในด้านการเรียนการสอน หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผู้เรียบเรียงยินดี น้อมรับไว้เพื่อน�ำมาปรับปรุง แก้ไข เพื่อให้หนังสือเล่มนี้เป็นประโยชน์กับผู้เรียนอย่างแท้จริงต่อไป ด้วยความขอบคุณยิ่ง ศุภลักษณ์แสนยาพันธุ์ ผู้เรียบเรียง life_front.indd 5 . 8 . . 2562 7:34:34

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต ..........................................................................................................1 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน ..............................................................................2 ความหมายของทักษะชีวิต .........................................................................................5 ความส�ำคัญของทักษะชีวิต ........................................................................................6 องค์ประกอบของทักษะชีวิต ......................................................................................6 ประโยชน์ของทักษะชีวิต.............................................................................................8 การสร้างทักษะชีวิต.....................................................................................................9 หลักธรรมส่งเสริมทักษะชีวิต 7 ประการ ................................................................13 กิจกรรมส่งเสริมทักษะชีวิต .....................................................................................14 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน ...........................................................................15 ใบงานที่ 1.1 ...........................................................................................................19 ใบงานที่ 1.2 ...........................................................................................................20 ใบงานที่ 1.3 ...........................................................................................................21 กิจกรรมเสนอแนะ....................................................................................................22 สรุป..........................................................................................................................22 หน่วยที่ 2 หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ..................................................................23 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน ...........................................................................25 ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง ..........................................................................28 หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง .........................................................................30 แนวทางประยุกต์ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียง..............................................................32 ทฤษฎีใหม่และความส�ำคัญทฤษฎีใหม่ ....................................................................33 การบูรณาการกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง .....................................................34 การด�ำเนินชีวิตตามแนวพระราชด�ำริพอเพียง..........................................................35 หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ..........37 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน ...........................................................................40 ใบงานที่ 2.1 ...........................................................................................................44 สารบัญ life_front.indd 6 . 8 . . 2562 7:34:34

ใบงานที่ 2.2 ...........................................................................................................45 ใบงานที่ 2.3 ...........................................................................................................46 กิจกรรมเสนอแนะ....................................................................................................47 สรุป..........................................................................................................................47 หน่วยที่ 3 มนุษยสัมพันธ์ในการท�ำงาน .............................................................................48 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน ...........................................................................49 ความหมายของมนุษยสัมพันธ์ ................................................................................52 วัตถุประสงค์ในการศึกษามนุษยสัมพันธ์ .................................................................54 ความส�ำคัญของมนุษยสัมพันธ์.................................................................................54 หลักทั่วไปของมนุษยสัมพันธ์ ..................................................................................55 ประโยชน์ของมนุษยสัมพันธ์ ...................................................................................56 วิธีการสร้างมนุษยสัมพันธ์........................................................................................56 เทคนิคการสร้างมนุษยสัมพันธ์.................................................................................57 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน ...........................................................................58 ใบงานที่ 3.1 ...........................................................................................................62 ใบงานที่ 3.2 ...........................................................................................................63 ใบงานที่ 3.3 ...........................................................................................................64 กิจกรรมเสนอแนะ....................................................................................................65 สรุป..........................................................................................................................65 หน่วยที่ 4 มารยาทไทย .....................................................................................................66 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน ...........................................................................67 ความหมายของมารยาทไทย ...................................................................................70 ความส�ำคัญของมารยาทไทย ..................................................................................71 มารยาทไทยที่ควรปฏิบัติในชีวิตประจ�ำวัน ..............................................................72 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน ...........................................................................93 ใบงานที่ 4.1 ...........................................................................................................97 ใบงานที่ 4.2 ...........................................................................................................98 ใบงานที่ 4.3 ...........................................................................................................99 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................100 สรุป........................................................................................................................100 life_front.indd 7 . 8 . . 2562 7:34:34

หน่วยที่ 5 มารยาทสังคม ................................................................................................101 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน .........................................................................103 ความหมายของมารยาทสังคม ..............................................................................106 การปฏิบัติต่อบุคคลทั่วไป .....................................................................................106 มารยาทตามกาลเทศะ ..........................................................................................107 มารยาทการแนะน�ำให้รู้จักกัน ..............................................................................108 มารยาทในการพูดโทรศัพท์...................................................................................109 มารยาทในการไปเยี่ยมเยียน .................................................................................110 มารยาทในการประชุม ..........................................................................................111 มารยาทบนรถโดยสารประจ�ำทาง..........................................................................112 มารยาทในการรับประทานอาหาร ........................................................................113 มารยาทการใช้ลิฟต์ ..............................................................................................114 มารยาทในการเปิดประตู......................................................................................115 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน .........................................................................116 ใบงานที่ 5.1 .........................................................................................................120 ใบงานที่ 5.2 .........................................................................................................121 ใบงานที่ 5.3 .........................................................................................................122 ใบงานที่ 5.4 .........................................................................................................123 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................124 สรุป........................................................................................................................124 หน่วยที่ 6 การครองตนเป็นพลเมืองดี .............................................................................125 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน .........................................................................126 ความหมายของพลเมืองดี.....................................................................................129 ความส�ำคัญของการปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี..........................................................130 ลักษณะของพลเมืองดี............................................................................................130 การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี..................................................................................131 คุณธรรม-จริยธรรมการเป็นพลเมืองดี..................................................................132 การส่งเสริมคุณธรรมน�ำความรู้คุณธรรมพื้นฐาน 8 ประการ ...............................133 แนวคิดเกี่ยวกับตนเป็นพลเมืองดี..........................................................................135 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน .........................................................................136 life_front.indd 8 . 8 . . 2562 7:34:34

ใบงานที่ 6.1 .........................................................................................................139 ใบงานที่ 6.2 .........................................................................................................140 ใบงานที่ 6.3 .........................................................................................................141 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................142 สรุป........................................................................................................................142 หน่วยที่ 7 การพัฒนาคุณภาพชีวิต ..................................................................................143 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน .........................................................................144 ความหมายของการพัฒนาคุณภาพชีวิต.................................................................147 มิติการพัฒนาตนเองเพื่อพัฒนาชีวิต .....................................................................148 องค์ประกอบการพัฒนาคุณภาพชีวิต ....................................................................149 เทคนิคการพัฒนาตนเองเพื่อพัฒนาชีวิต ...............................................................150 แนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิต .......................................................................151 ประโยชน์ของการพัฒนาคุณภาพชีวิต....................................................................152 หลักธรรมพื้นฐานเพื่อใช้ในการด�ำรงชีวิตในครอบครัว ..........................................153 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน .........................................................................159 ใบงานที่ 7.1 .........................................................................................................163 ใบงานที่ 7.2 .........................................................................................................164 ใบงานที่ 7.3 .........................................................................................................165 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................166 สรุป........................................................................................................................166 หน่วยที่ 8 กรอบแนวคิดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ .............................167 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน .........................................................................169 ความหมายของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ......................................172 ความเป็นมาของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ......................................173 วัตถุประสงค์ของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ......................................178 ประเภทของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ............................................178 สรุปสาระส�ำคัญของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 - พ.ศ. 2564) ...................................................................179 life_front.indd 9 . 8 . . 2562 7:34:34

การพัฒนาคุณภาพชีวิตให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12...............................................................................................................189 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน .........................................................................191 ใบงานที่ 8.1 .........................................................................................................195 ใบงานที่ 8.2 .........................................................................................................196 ใบงานที่ 8.3 .........................................................................................................197 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................198 สรุป........................................................................................................................198 หน่วยที่ 9 เจตคติต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต ..................................................................199 แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน .........................................................................200 ความหมายของเจตคติ...........................................................................................203 ความส�ำคัญของเจตคติ...........................................................................................204 องค์ประกอบของเจตคติ.........................................................................................205 ลักษณะของเจตคติ................................................................................................206 หน้าที่และประโยชน์ของเจตคติ.............................................................................207 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างเจตคติ......................................................................207 การเปลี่ยนแปลงเจตคติ.........................................................................................208 การสร้างแนวคิดเจตคติที่ดีในการด�ำรงชีวิต...........................................................209 แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน .........................................................................211 ใบงานที่ 9.1 .........................................................................................................215 ใบงานที่ 9.2 .........................................................................................................216 ใบงานที่ 9.3 .........................................................................................................217 ใบงานที่ 9.4 .........................................................................................................218 ใบงานที่ 9.5 .........................................................................................................219 แบบประเมินเจตคติ...............................................................................................220 กิจกรรมเสนอแนะ..................................................................................................221 สรุป........................................................................................................................221 บรรณานุกรม ......................................................................................................................................222 life_front.indd 10 . 8 . . 2562 7:34:34

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 1 1 สาระส�ำคัญ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตเป็นการน�ำมาใช้ในการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน เพื่อให้เกิด ปัจจัยเกื้อหนุน น�ำไปสู่ความส�ำเร็จในชีวิตที่ดีเรียนรู้ที่จะปรับตัว ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับคนอื่นอย่างมี ความสุข รู้จักหลีกเลี่ยงพฤติกรรมอันไม่พึงประสงค์ พร้อมที่จะปรับตัวยอมรับได้ในสถานการณ์ ที่แตกต่างกัน เป็นผู้มีคุณภาพชีวิตที่ดีสามารถน�ำสังคมไปสู่ความสันติสุขได้ เรื่องที่จะศึกษา 1. ความหมายของทักษะชีวิต 2. ความส�ำคัญของทักษะชีวิต 3. องค์ประกอบของทักษะชีวิต 4. ประโยชน์ของทักษะชีวิต 5. การสร้างทักษะชีวิต 6. หลักธรรมส่งเสริมทักษะชีวิต 7 ประการ 7. กิจกรรมส่งเสริมทักษะชีวิต จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. บอกความหมายของทักษะชีวิตได้ 2. อธิบายความส�ำคัญของทักษะชีวิตได้ 3. สรุปองค์ประกอบของทักษะชีวิตได้ 4. บอกประโยชน์ของทักษะชีวิตได้ 5. บอกลักษณะการสร้างทักษะชีวิตได้ 6. อธิบายหลักธรรมส่งเสริมทักษะชีวิต 7 ประการได้ 7. ยกตัวอย่างกิจกรรมส่งเสริมทักษะชีวิตได้ ภาพที่ 1.1 การปลูกฝังทักษะชีวิต ภาพที่ 1.2 การจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิต ทักษะชีวิต ที่มา : https://www.gotoknow.org/ posts/577820 ที่มา : http://www1.obec.go.th/news/73392 life61_1.indd 1 . 8 . . 2562 7:34:47

2 ทักษะชีวิตและสังคม ค�ำสั่ง จงเลือกค�ำตอบที่ถูกต้องที่สุด 1. หลักธรรมข้อใดใช้ในการส่งเสริมทักษะชีวิต ก. อคติ4 ข. อิทธิบาท 4 ค. สัปปุริสธรรม 7 ง. พรหมวิหาร 4 2. เมื่อเกิดความผิดพลาดที่คิดว่าร้ายแรงในชีวิต ไม่ควรท�ำเช่นใดมากที่สุด ก. หนีปัญหา ข. ลงโทษตัวเอง ค. ฆ่าตัวตาย ง. หลบซ่อน 3. สมชายอาศัยอยู่ในแหล่งสลัม มีการล้างท่อระบายน�้ำ เพื่อไม่ให้เกิดกลิ่นเหม็น จึงขออาสาสมัคร มาช่วยกัน สมชายจึงอาสาสมัครช่วยกิจกรรมครั้งนี้ถ้านักเรียนเป็นสมชาย นักเรียนจะท�ำเช่นไร ก. ท�ำประจ�ำทุกครั้งที่ชุมชนต้องการ ข. บุคคลมีหน้าที่ช่วยกันดูแล ค. กลัวเพื่อนบ้านนินทาจะไม่คบด้วย ง. เห็นเพื่อนไปก็ไปด้วย 4. อรุณจะต้องเลือกงานที่ท�ำเป็นอาชีพ หากนักเรียนเป็นอรุณ จะค�ำนึงประเด็นใดเป็นอันดับแรก ก. เลือกงานที่ตนเองถนัด ท�ำแล้วมีความสุข ข. เลือกงานที่ครอบครัวท�ำมาแต่อดีต ค. เลือกงานที่เงินเดือนสูง แต่ไม่ถนัด ง. เลือกงานที่คิดว่าจะเจริญในอนาคต 5. ข้อใดหมายถึงทักษะกระบวนการท�ำงานของบุคคล ก. อธิบายเทคนิคการท�ำงาน ข. ช่วยกันตรวจสอบข้อบกพร่องแต่ละบุคคล ค. ประเมินผลการท�ำงานทุกขั้นตอน ง. แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบตามความถนัดของแต่ละบุคคล แบบประเมินการเรียนรู้ก่อนเรียน life61_1.indd 2 . 8 . . 2562 7:34:47

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 3 6. บุคคลประเภทใดที่มีคุณธรรม-จริยธรรม ข้อใดที่เพื่อนร่วมงานให้ความไว้วางใจมากที่สุด ก. ประหยัด ข. ซื่อสัตย์ ค. ตรงเวลา ง. ขยันและอดทน 7. หากนักเรียนรูปร่างหน้าตาขี้เหร่ถูกเพื่อนล้อเลียนบ่อย ๆ นักเรียนจะทดแทนส่วนนี้ได้อย่างไร ก. ออกก�ำลังกายดูแลสุขภาพ ข. ร่วมกิจกรรมช่วยเหลือสังคม ค. อยู่เงียบ ๆ ไม่สุงสิงกับใคร ง. ฝึกฝนตัวเองให้มีความสามารถพิเศษ 8. บุคคลที่ขอความช่วยเหลือเป็นคนแรกเมื่อเกิดปัญหาคือใคร ก. พ่อแม่ ข. ครู ค. ญาติผู้ใหญ่ ง. เพื่อน 9. หลังเลิกเรียนวิชาเดินผ่านห้องเรียนพบว่าไฟฟ้าลืมปิด วิชาจึงเดินไปปิดไฟฟ้า นักเรียนคิดว่า วิชาเป็นคนเช่นไร ก. มีความรับผิดชอบ ข. มีจิตสาธารณะ ค. มีความสุขุมรอบคอบ ง. มีกุศลธรรม 10. ข้อใดไม่ใช่ทักษะชีวิตที่ส�ำคัญของวัยรุ่น ก. ทักษะด้านจิตใจ ข. ทักษะด้านร่างกาย ค. ทักษะด้านสังคม ง. ทักษะชีวิตด้านปัญญาความคิด life61_1.indd 3 . 8 . . 2562 7:34:47

4 ทักษะชีวิตและสังคม ผังมโนทัศน์ กิจกรรมส่งเสริม ทักษะชีวิต องค์ประกอบของ ทักษะชีวิต ความส�ำคัญของ ทักษะชีวิต หลักธรรม ส่งเสริมทักษะชีวิต 7 ประการ ความหมายของ ทักษะชีวิต ประโยชน์ของ ทักษะชีวิต การสร้าง ทักษะชีวิต ทักษะชีวิต life61_1.indd 4 . 8 . . 2562 7:34:47

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 5 ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต Life skill หมายถึง ความสามารถในการน�ำกระบวนการไปใช้ใน การด�ำเนินชีวิต การเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง การอยู่ร่วมกันในสังคม ระหว่างบุคคล การขจัดปัญหา และความขัดแย้งอย่างเหมาะสม การปรับตัวให้ทันกับ การเปลี่ยนแปลงของสังคมและสภาพแวดล้อม ภาพที่ 1.3 ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต World Health Organization (1994 : 1) ได้ให้ความหมายของทักษะชีวิตว่า เป็น ความสามารถในการปรับตัว และมีพฤติกรรมไปในทิศทางที่ถูกต้องในการที่จะเผชิญกับสิ่งท้าทายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจ�ำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประเสริฐ ตันสกุล และคณะ (2538 : 7) ได้ให้ความหมายของทักษะชีวิตว่า เป็นความสามารถ ความช�ำนาญในการประเมินและวิเคราะห์สถานการณ์ เพื่อตัดสินใจเลือกแนวทางแก้ปัญหาทาง พฤติกรรมและสังคมที่เกิดขึ้นในชีวิตได้อย่างถูกต้อง กรมอนามัย (2539 : 1) ได้ให้ความหมายของทักษะชีวิตว่า เป็นความสามารถอันประกอบด้วย ความรู้เจตคติและทักษะในอันที่จะจัดการกับปัญหา รอบรู้ในเรื่องรอบ ๆ ตัวในสภาพสังคมปัจจุบัน และเตรียมพร้อมส�ำหรับการปรับตัวในอนาคต กรมสุขภาพจิต (2540 : 1) ได้ให้ความหมายของทักษะชีวิตว่า เป็นความสามารถอันประกอบ ไปด้วย ความรู้เจตคติและทักษะในการที่จะจัดการกับปัญหารอบด้านในสังคมปัจจุบันและ เตรียมพร้อมส�ำหรับอนาคต กองสุขศึกษา (2542 : 44) ได้สรุปทักษะชีวิตว่า หมายถึง ความสามารถขั้นพื้นฐานของบุคคล ในการปรับปรุงตัวและเลือกทางเดินชีวิตที่เหมาะสมในการเผชิญปัญหาต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา และ เตรียมพร้อมส�ำหรับการปรับตัวในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาศัยการถ่ายทอดประสบการณ์ ด้วยการฝึกฝนอบรม โดยสรุป ทักษะชีวิต หมายถึง ความสามารถขั้นพื้นฐานของบุคคลในการปรับตัวและ เลือกทางเดินชีวิตที่เหมาะสม ในการเผชิญปัญหาต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวในสภาพปัจจุบันและเตรียมพร้อม ส�ำหรับการปรับตัวในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาศัยการถ่ายทอดประสบการณ์ด้วย การฝึกฝนอบรมและเรียนรู้ปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสภาพแวดล้อมใน โลกปัจจุบัน ความหมายของทักษะชีวิต ที่มา:https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRtizTkT-zmqodpdu1vIy3XLt3L3p4KQeksd6GJDSeVxsv_OXV_3w หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต life61_1.indd 5 . 8 . . 2562 7:34:47

6 ทักษะชีวิตและสังคม องค์การอนามัยโลก (World Health Organization. 1997 : 17)กล่าวว่า ทักษะชีวิต เป็นสิ่งที่ควรส่งเสริมให้เกิดขึ้น เพื่อพัฒนามนุษย์ ในสังคม และช่วยแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคม ซึ่งมีความส�ำคัญดังนี้ 1. ความส�ำคัญต่อเด็กและเยาวชน วัยรุ่นมีแนวโน้มที่จะมีปัญหาทางด้านสุขภาพกาย และสุขภาพจิต สาเหตุเกิดจาก ใช้สารเสพติด ภาพที่1.4 การสร้างทักษะชีวิตโดยกระบวนการกลุ่มของเด็ก การสูบบุหรี่ การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น การกระท�ำความผิด ดังนั้นการจัดกิจกรรมสามารถชี้แนวทาง ที่จะส่งเสริมเด็กและวัยรุ่นให้จัดการกับความเครียดและความกดดันต่างๆด�ำรงชีวิตได้อย่างเข้มแข็ง และปรับเปลี่ยนตนเองให้มีพฤติกรรมที่เหมาะสมได้จะน�ำไปสู่การแก้ปัญหา 2. ความส�ำคัญต่อสังคม ทุกคนมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อความเจริญก้าวหน้าทางสังคม โดยเฉพาะในเด็กและวัยรุ่น จ�ำเป็นต้องมีความสามารถในการด�ำรงชีวิตทั้งภายนอกและภายใน ครอบครัวอย่างเหมาะสม อาทิเข้ากับผู้อื่น การสื่อสาร การแก้ไขความขัดแย้ง โดยเฉพาะการสร้าง ความสัมพันธ์ภายในครอบครัว ซึ่งถ้ามีความสัมพันธ์ในครอบครัวดีส่งผลให้เด็กและวัยรุ่นมองเห็น คุณค่าในตนเอง มีความเชื่อมั่น รับผิดชอบต่อตนเองและสังคม ใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้ 3. ความส�ำคัญต่อการศึกษา ผู้เรียนที่อยู่ในช่วงวัยรุ่นไม่ชอบให้ผู้ใหญ่ออกค�ำสั่ง ในขณะเดียวกัน ก็ให้ความส�ำคัญกับเพื่อน ดังนั้นการเรียนการสอนควรกระตุ้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียน ท�ำให้ ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้แบบคิดเอง แก้ไขปัญหาเอง และได้แบบอย่างเจตคติและทักษะต่าง ๆ ที่ส�ำคัญ องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้กล่าวถึงองค์ประกอบ ของทักษะชีวิตไว้10 องค์ประกอบ จัดเป็น 3 ด้าน ดังนี้ พุทธพิสัย ศึกษาเกี่ยวกับด้านสติปัญญา ความรู้ ความเข้าใจ การใช้ความคิด จิตพิสัย เกี่ยวกับความรู้ทางจิตใจ อารมณ์เจตคติ ค่านิยม และคุณธรรม กระบวนการที่เกิดขึ้นภายใน ทักษะพิสัย เกี่ยวกับทางทักษะความเคลื่อนไหว ใช้อวัยวะต่าง ๆ ภาพที่1.5 ทักษะชีวิตการเข้าใจผู้อื่น ความส�ำคัญของทักษะชีวิต องค์ประกอบของทักษะชีวิต ที่มา : http://www.oknation.net/blog/home/ user_data/file_data/201307/14/44480fdc6.jpg ที่มา :http://media.doisongphapluat.com/ thumb_x670x/247/2014/12/2/day-conhoc-chu-3%20(1).jpg life61_1.indd 6 . 8 . . 2562 7:34:48

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 7 1. ทักษะการคิดสร้างสรรค์ (Creative thinking) เป็นความสามารถในการคิดที่จะเป็น ส่วนช่วยในการตัดสินใจและแก้ไขปัญหาโดยการคิด สร้างสรรค์เพื่อค้นหาทางเลือกต่าง ๆ รวมทั้ง ผลที่จะเกิดขึ้นในแต่ละทางเลือกและสามารถน�ำประสบการณ์มาปรับใช้ในชีวิตประจ�ำวันได้อย่างเหมาะสม 2. ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ (Critical thinking) เป็นความสามารถในการคิด ออกไปอย่างกว้างขวาง โดยไม่ยึดติดอยู่ในกรอบ องค์ประกอบของทักษะชีวิตด้านจิตพิสัย หรือเจตคติ (ทักษะด้านจิตใจ) หมายถึง การฝึกฝนควบคุมนึกคิด ให้อยู่ในสภาพที่มั่นคงใสสะอาดในความดีงาม ประกอบด้วยคุณธรรมต่าง ๆ เช่น ความรัก ความมีเมตตากรุณา ความเป็นมิตร ความมีน�้ำใจ ความมี สัมมาคารวะ ความรู้จักยอมรับ และเห็นความส�ำคัญของผู้อื่น ความกตัญญูความเพียรพยายาม ความซื่อสัตย์สุจริต 3. ทักษะการตระหนักรู้ในตน (Self awareness) เป็นความสามารถในการค้นหา รู้จัก และเข้าใจตนเอง เช่น รู้ข้อดีข้อเสียของตนเอง รู้ความต้องการ และสิ่งที่ไม่ต้องการของตนเอง ซึ่งจะช่วยให้เรารู้ตัวเองเวลาเผชิญกับความเครียดหรือสถานการณ์ต่าง ๆ และทักษะนี้ยังเป็นพื้นฐาน ของการพัฒนาทักษะอื่น ๆเช่น การสื่อสารการสร้างสัมพันธภาพ การตัดสินใจความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น 4. ทักษะการเข้าใจผู้อื่น (Empathy) เป็นความสามารถในการเข้าใจความเหมือน หรือ ความแตกต่างระหว่างบุคคล ในด้านความสามารถ เพศ วัย ระดับการศึกษา ศาสนา ความเชื่อ สีผิว อาชีพ ฯลฯ ช่วยให้สามารถยอมรับบุคคลอื่นที่ต่างจากเรา เกิดการช่วยเหลือบุคคลอื่นที่ด้อยกว่า หรือได้รับความเดือดร้อน เช่น ผู้ติดยาเสพติด ผู้ติดเชื้อเอดส์องค์ประกอบของทักษะชีวิตด้านทักษะพิสัย หรือทักษะสังคม (ทักษะด้านการกระท�ำ) หมายถึง การฝึกฝนตนเองให้มีทักษะด้านวินัยในตนเอง เพื่อควบคุมพฤติกรรมของตนเองให้เหมาะสม ไม่เบียดเบียน ไม่สร้างความร�ำคาญ ไม่สร้างความเดือดร้อน ไม่สร้างความล�ำบากให้แก่ตนเองและสังคม สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้ด้วยดีเป็นประโยชน์ต่อสังคม เน้นความสุจริตทางกายและวาจา 5. ทักษะการตัดสินใจ (Decision making) เป็นความสามารถในการตัดสินใจเกี่ยวกับ เรื่องราวต่าง ๆ ในชีวิตได้อย่างมีระบบ เช่น ถ้าบุคคลสามารถตัดสินใจเกี่ยวกับการกระท�ำของตนเอง ที่เกี่ยวกับพฤติกรรมด้านสุขภาพ หรือความปลอดภัยในชีวิต โดยประเมินทางเลือกและผลที่ได้ จากการตัดสินใจเลือกทางที่ถูกต้องเหมาะสม ก็จะมีผลต่อการมีสุขภาพที่ดีทั้งร่างกายและจิตใจ 6. ทักษะการแก้ปัญหา (Problem solving) เป็นความสามารถในการจัดการกับปัญหา ที่เกิดขึ้นในชีวิตได้อย่างมีระบบ ไม่เกิดความเครียดทางกายและจิตใจ จนอาจลุกลามเป็นปัญหา ใหญ่โตเกินแก้ไข 7. ทักษะการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective communication) เป็นความสามารถ ในการใช้ค�ำพูดและท ่าทางเพื่อแสดงออกถึงความรู้สึกนึกคิดของตนเองได้อย ่างเหมาะสมกับ วัฒนธรรม และสถานการณ์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการแสดงความคิดเห็น การแสดงความต้องการ การแสดงความชื่นชม การขอร้อง การเจรจาต่อรอง การตักเตือน การช่วยเหลือ การปฏิเสธ ฯลฯ life61_1.indd 7 . 8 . . 2562 7:34:48

8 ทักษะชีวิตและสังคม 8. ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่าง บุคคล (Interpersonal) เป็นความสามารถใน การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างกันและกัน และ สามารถรักษาสัมพันธภาพไว้ได้ยืนยาว 9. ทักษะการจัดการกับอารมณ์ (Coping with emotion) เป็นความสามารถในการรับรู้ อารมณ์ของตนเองและผู้อื่น รู้ว่าอารมณ์มีผลต่อ ภาพที่ 1.6 ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล การแสดงพฤติกรรมอย่างไร รู้วิธีการจัดการกับอารมณ์โกรธและความเศร้าโศก ที่ส่งผลทางลบต่อ ร่างกายและจิตใจได้อย่างเหมาะสม 10. ทักษะการจัดการกับความเครียด (Coping with stress) เป็นความสามารถในการรับรู้ ถึงสาเหตุของความเครียด รู้วิธีผ่อนคลายความเครียด และแนวทางในการควบคุมระดับความเครียด เพื่อให้เกิดการเบี่ยงเบนพฤติกรรมไปในทางที่ถูกต้องเหมาะสมและไม่เกิดปัญหาด้านสุขภาพ 1. เกิดความสุข ที่ได้อยู ่กับครอบครัว เห็นคุณค ่าของคุณภาพชีวิตของครอบครัวที่อบอุ ่น แสดงออกซึ่งความรัก ความอบอุ ่น ความผูกพัน ความเสียสละระหว่างกันในครอบครัว เห็นอกเห็นใจกัน ช่วยเหลือแบ่งปัน 2. มีความรู้ทักษะและกระบวนการเรียนรู้ เกิดความรู้จากการฟัง การอ่าน การเขียน เกิดทักษะ คิด วิเคราะห์สังเคราะห์และประเมินค่า น�ำมาใช้ใน ชีวิตประจ�ำวันได้แก้ปัญหาในการด�ำเนินชีวิต ภาพที่ 1.7 กิจกรรมนันทนาการสร้างทักษะชีวิต 3. การท�ำงานเป็นทีม อยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข สามารถใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น ท�ำงานเป็นทีมได้ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น แสดงความคิดเห็นด้วยเหตุผลแสดงกิริยา วาจา สุภาพ สามารถขจัดความขัดแย้ง ปรับเปลี่ยนตัวเองได้ตามสถานการณ์ 4. รู้จักป้องกันตนเอง หลีกเลี่ยงพฤติกรรมอันไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเองและ ผู้อื่น สามารถดูแลตนเองตามหลักสุขบัญญัติมีสุขภาพจิตดีคิดเชิงบวก ควบคุมอารมณ์จัดการ กับความเครียด ท�ำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อตนเองได้ ประโยชน์ของทักษะชีวิต ที่มา : http://www.yb-tt.com/wp-content/ uploads/2016/06/D3S8363-1024x681.jpg ที่มา : https://www.teambonding.com/ vent-tip-commit-team-development/ life61_1.indd 8 . 8 . . 2562 7:34:48

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 9 1. ความมีวินัย ค�ำว่าวินัย หรือตรงกับศัพท์ภาษาอังกฤษว่า Diacipine มีผู้ให้ค�ำนิยามไว้หลายลักษณะ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้ให้ความหมายของวินัย ไว้ดังนี้วินัย หมายความว่า ระเบียบส�ำหรับก�ำกับ ความประพฤติให้เป็นแบบแผนอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นกฎระเบียบแบบแผน ข้อตกลงที่สังคมก�ำหนดให้ บุคคลประพฤติปฏิบัติตาม เพื่อให้อยู่ร่วมกันในสังคม ภาพที่ 1.8 การพัฒนาทักษะชีวิตให้กับเยาวชน ได้อย่างสันติสุข นอกจากนี้การให้นิยามของวินัย ยังมีลักษณะที่แตกต่างกันตามเงื่อนไขของการใช้ ค�ำว่าวินัยมีความมุ่งหมายเพื่ออะไร เช่น ในด้านการศึกษา การให้ค�ำนิยามของวินัยจะมีความหมายถึง พฤติกรรมของครูซึ่งจะมีเจตนาที่จะสร้างสรรค์และด�ำรงไว้ซึ่งเงื่อนไขที่มีความจ�ำเป็นที่สุดในความ เป็นระเบียบเรียบร้อยในการเรียนการสอน และพัฒนาความสามารถในการควบคุมตนเองของผู้เรียน ซึ่งระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ ที่สถาบันการศึกษาได้ก�ำหนดขึ้นให้ผู้เรียนต้องปฏิบัติตาม ถ้าฝ่าฝืนจะต้อง มีการท�ำโทษตามกฎระเบียบข้อบังคับที่ก�ำหนดไว้ทั้งนี้จากเอกสารการสอนวิชาการบริหารงานบุคคล ของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ได้สรุปความหมายของวินัยได้เป็น 2 แนวทางคือ 1.1 ความหมายในทางรูปธรรม หมายถึง ข้อปฏิบัติหรือแบบส�ำหรับคนในองค์กร ในหมู่ในเหล่า ในวงการแต่ละแห่ง โดยข้อปฏิบัติหรือแบบที่ก�ำหนดไว้ส�ำหรับสมาชิกในองค์กรนั้น ๆ จะเรียกว่าวินัยเช่น วินัยทหารวินัยข้าราชการพลเรือน ความหมายของวินัยในทางรูปธรรม สามารถ น�ำไปใช้เป็นหลักในทางปฏิบัติ 1.2 ความหมายในทางนามธรรม หมายถึง ลักษณะเชิงพฤติกรรม (Behavior) ที่ แสดงออกมาเป็นการควบคุมตนเองการยอมรับหรือปฏิบัติตาม การน�ำหรือการบังคับบัญชาการมี ระเบียบและการอยู่ในแบบแผน จากความหมายของวินัยในทางนามธรรม จะพบว่าโดยแท้จริงแล้ว วินัยที่ต้องการหาใช่ตัวข้อปฏิบัติหรือตัวแบบแผนไม่ หากแต่วินัยที่ต้องการให้มีคือการควบคุมตน การปฏิบัติตามข้อบังคับ การอยู่ในแบบแผน หลักส�ำคัญของวินัยมีไว้เพื่อควบคุมพฤติกรรมของสมาชิกในสังคมนั้น ๆ ให้อยู่ ในกรอบปฏิบัติเดียวกัน ด้วยเหตุที่ทุกคนต่างมีภูมิหลังที่แตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นสภาวะแวดล้อม ลักษณะการอบรมเลี้ยงดูตลอดจนความเชื่อค่านิยมต่าง ๆ จึงเป็นสาเหตุหลักที่ส่งผลให้สมาชิกในสังคม แต ่ละบุคคลมีความแตกต ่างกัน ดังนั้น การมาอยู ่รวมกันจึงอาจจะท�ำให้เกิดการกระท�ำตาม ความพึงพอใจของตนเอง ฉะนั้นการมีแนวทางปฏิบัติเดียวกันจึงเป็นปัจจัยที่ส�ำคัญในการรักษาไว้ การสร้างทักษะชีวิต ที่มา : https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS-21tCCupjSpN2ElbjzXmg- C3_77Mqhv47iIXLCpy6XmZZHekGJ life61_1.indd 9 . 8 . . 2562 7:34:48

10 ทักษะชีวิตและสังคม ซึ่งความสงบเรียบร้อยภายในสังคม จึงได้มีการแบ่งประเภทของวินัยเป็น 4 ประเภท ส�ำหรับนักเรียน นักศึกษา 1. วินัยในตนเอง 2. วินัยในห้องเรียน 3. วินัยในโรงเรียน 4. วินัยทางสังคม ภาพที่ 1.9 ความมีวินัย 2. ความรับผิดชอบ ความรับผิดชอบ หมายถึง จิตส�ำนึกและความรับผิดชอบ ในหน้าที่ โดยเอาใจใส่มุ่งมั่นให้งานที่รับผิดชอบส�ำเร็จตามจุดประสงค์ ความรับผิดชอบ หมายถึง ภาระหรือพันธะผูกพันในการปฏิบัติหน้าที่ การงานของ ผู้ร่วมงานให้เป็นไปตามเป้าหมายขององค์กร สุโท เจริญสุข (2528 : 45) ได้อธิบาย “ความรับผิดชอบ” ตรงกับภาษาอังกฤษว่า “Responsibility”ซึ่งมาจากค�ำ 2ค�ำ คือ“Response”และค�ำว่า“Ability”ซึ่งหมายถึงความสามารถ ในการกระท�ำและการแสดงออกให้เหมาะสมตามหน้าที่ และการงานที่ได้รับมอบหมายในสังคม อันเป็นไปตามหลักเกณฑ์กฎ ระเบียบ วินัย ฯลฯ ความรับผิดชอบ หมายถึง ลักษณะของบุคคลที่แสดงออกด้วยความตั้งใจที่จะปฏิบัติหน้าที่ ตรงต่อเวลา มีการวางแผนการท�ำงาน ตรวจทานงาน และยอมรับผลของการกระท�ำในการปฏิบัติหน้าที่ ทั้งผลดีและผลเสีย เพื่อให้บรรลุผลส�ำเร็จตามความมุ่งหมาย ทั้งพยายามปรับปรุงการปฏิบัติหน้าที่ เพื่อให้ผลดียิ่งขึ้นโดยเฉพาะ กระทรวงศึกษาธิการ (2524 : 22 - 23) แบ่งความรับผิดชอบออกเป็น 2 ประเภท คือ ความรับผิดชอบต่อตนเองและความรับผิดชอบต่อสังคม 2.1 ความรับผิดชอบต่อตนเอง กระทรวงศึกษาธิการ (2524 : 22) ให้ความหมายความรับผิดชอบต่อตนเองว่าหมายถึง หน้าที่ ของนักเรียนที่จะปฏิบัติต่อตนเอง ดังนี้ 1. ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน 2. ดูแลรักษาเครื่องใช้ส่วนตัวให้เป็น ระเบียบเรียบร้อยและอยู่ในสภาพที่ดี 3. ประพฤติตนเป็นคนดีมีระเบียบวินัย และคุณธรรม ภาพที่ 1.10 ความรับผิดชอบต่อสังคม 4. เอาใจใส่สุขภาพอนามัยของตนเอง ที่มา :https://sites.google.com/site/52010914114inetg3/virtue ที่มา :https://encrypted-tbn0.gstatic.com/ images?q=tbn:ANd9GcRiTJhMiBrKfOqxwo_DUcka6cRjTw5qNtosSA1uuRW1fOXjgBIB4w life61_1.indd 10 . 8 . . 2562 7:34:48

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 11 2.2 ความรับผิดชอบต่อสังคม กระทรวงศึกษาธิการ(2524:22-23) กล่าวถึงความรับผิดชอบต่อสังคมว่า ทุกคนเป็นส่วนหนึ่ง ของสังคม เริ่มตั้งแต่ครอบครัว ชั้นเรียน โรงเรียน ชุมชน ประเทศชาติจึงมีหน้าที่รับผิดชอบที่จะต้องกระท�ำ ต่อผู้อื่นที่อยู่ร่วมในสังคมเดียวกัน เพื่อความสงบสุข ความเจริญก้าวหน้าและความมั่นคงของสังคม นักเรียน มีหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติต่อสังคม ดังนี้ ภาพที่ 1.11 ความรับผิดชอบต่อสังคมและส่วนรวม 1) หน้าที่ต่อครอบครัว 1.1) เคารพเชื่อฟังค�ำสั่งสอนของผู้ปกครองและบิดามารดา 1.2) ช่วยเหลือการงานตามความสามารถและโอกาส 1.3) ประพฤติตนเป็นคนดี 1.4) ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน 2) หน้าที่ต่อประเทศชาติ 2.1) ปฏิบัติตามกฎหมาย 2.2) ไม่หลีกเลี่ยงการเสียภาษี 2.3) ร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ในการรักษาความมั่นคงแห่งชาติ 2.4) จงรักภักดีและป้องกันชาติศาสนา พระมหากษัตริย์จนสุดชีวิต 2.5) รักษาซึ่งความเป็นไทย ศิลปวัฒนธรรม และความสามัคคีของคนในชาติ ภาพที่ 1.12 การอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นทางสังคม ความภาคภูมิใจในตนเอง(Self-Esteem) คือความรู้สึกที่บุคคลมีต่อตนเองในทางที่ดี มีความเคารพ และยอมรับตนเองว่ามีความส�ำคัญ มีความสามารถ และใช้ความสามารถที่มีอยู่กระท�ำสิ่งต่างๆให้ประสบ ความส�ำเร็จได้ตามเป้าหมาย ยอมรับนับถือตนเอง มีความเชื่อมั่นในตนเอง เคารพในตนเองและผู้อื่น และมีชีวิตอยู่อย่างมีเป้าหมาย 3. ความภูมิใจในตนเอง ความภูมิใจในตนเอง หมายถึง ความรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า เช่น ความรู้จักการให้ รู้จักการรับ ที่มา : http://www.surat.psu.ac.th/demo/news_ detail.php?name=knowledge&category=&id=1054 ที่มา : https://prachatai.com/journal/2015/11/62421 life61_1.indd 11 . 8 . . 2562 7:34:49

12 ทักษะชีวิตและสังคม ความภาคภูมิใจ หรือความรู้สึกมีคุณค ่าในตัวเอง (Self-Esteem) เป็นความรู้สึก ยอมรับตัวเอง มองตนในทางบวก หรือการให้ภาพพจน์ต่อตนเองว่า เป็นบุคคลที่มีคุณค่า การรับรู้นี้ น�ำมาซึ่งความรู้สึกมั่นคงและเป็นสุขทางใจ “ความภาคภูมิใจในตนเองหรือไม่จึงเป็นกุญแจดอกส�ำคัญ ให้บุคคลพบกับความส�ำเร็จหรือล้มเหลว” คนที่มีความภาคภูมิใจในตนเอง จะยอมรับธรรมชาติ ความรู้สึกของตนเอง พร้อมที่จะอยู่ร่วมกับผู้อื่น สามารถให้ความรักเอื้ออาทรกับบุคคลอื่น มีความมั่นใจ ในตนเอง และมีความมานะความพยายาม ความอดทนในการท�ำสิ่งต่าง ๆ จึงมักประสบความส�ำเร็จ ในการเรียนการงาน ตรงกันข้ามกับคนที่มีความภาคภูมิใจในตนเองต�่ำ มองตนเองในแง่ลบ ดูถูก ความสามารถของตนเองแม้จะอยู่ในสภาพครอบครัวที่มีความพร้อมทางเศรษฐกิจ หรือความเป็นอยู่ที่ดี วิธีพัฒนาตนเองให้เกิดความภาคภูมิใจ 1. สร้างความตระหนักในตนเอง รู้ทันความคิดที่มีผลให้เรารู้สึกดีขึ้น หรือท�ำให้เรารู้สึก แย่ลง เลือกความคิด ที่จะช่วยสร้างพลังใจ 2. ค้นหาความสนใจความถนัดจุดมุ่งหมายและจุดเด่นของตนเองแล้วบ่มเพาะให้เกิด เป็นผลส�ำเร็จที่ภาคภูมิใจการที่เราจะค้นพบความถนัดของตนเองนั้น “ขอแนะน�ำให้เราเปิดโอกาส ตัวเองในการเรียนรู้” ด้วยการเข้าร่วมกิจกรรมสร้างสรรค์ต่าง ๆ ที่หลากหลาย 3. ฝึกมองโลกในแง่ดีมองตนเอง และคนอื่นในแง่ดีไว้ก่อน 4. ยอมรับข้อดีข้อเสียของตัวเอง ไม่คิดเปรียบเทียบกับคนอื่น ที่ท�ำให้เรารู้สึกด้อยกว่า ลองค่อยๆ ทบทวนตัวเองแล้วเขียนเป็นข้อๆว่า เรามีข้อดีและข้อเสียอะไรบ้าง หรือลองเปิดใจพูด คุยกับเพื่อนสนิทที่เราไว้วางใจ ช่วยกันมองว่าแต่ละคนมีข้อดีข้อเสียอะไรบ้าง 5. หมั่นดูแลร่างกายและจิตใจให้สดชื่นแข็งแรงอยู่เสมอ การที่เราจะรู้สึกดีต่อตัวเองได้นั้น เราต้องเริ่มต้นด้วยความรักตัวเอง ดูแลตัวเองให้มีสุขภาพกายที่แข็งแรง และมีอารมณ์ที่ร่าเริงเบิกบาน เราจึงจะมีก�ำลังที่จะท�ำสิ่งต่าง ๆ ด้วยความกระตือรือร้น และกระฉับกระเฉง เราจึงควรฝึกตัวเอง ให้มีวินัยในการดูแลสุขภาพกายและใจของตัวเองในแต่ละวัน ไม่ควรปล่อยเวลาอยู่กับสิ่งบันเทิง ที่ไม่จ�ำเป็นมากเกินไป 6. ฝึกเลือกรับสื่อที่ดีไม่ว่าจะเป็นโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์วิทยุ โฆษณา เพลง ฯลฯ รู้เท่าทันว่าสื่อส่วนใหญ่คือความบันเทิงและการตลาดไม่ใช่ความเป็นจริงของชีวิตทั้งหมดควรระวัง ไม่ให้สื่อมีอิทธิพลทางลบกับตัวเรา เมื่อดูสื่อต่าง ๆ ลองทบทวนว่าสื่อนั้นท�ำให้เราคิดและรู้สึกอย่างไร เมื่อท�ำงานชิ้นใดที่รู้สึกว่าเป็นเรื่องยาก ให้ค่อย ๆ ลงมือท�ำ นึกถึงความส�ำเร็จไปทีละชิ้น ทีละตอน มากกว่ากังวล และผลลัพธ์ที่ต้องส�ำเร็จปลายทาง แต่ให้ท�ำอย่างต่อเนื่อง ทุกสิ่งก็จะส�ำเร็จได้ 7. ให้เวลาและโอกาสกับตัวเองในการเริ่มต้นใหม่ ควรจ�ำไว้ว่าบางครั้งคุณก็อาจท�ำผิดได้ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะเป็นความล้มเหลวตลอดไป เมื่อพบความล้มเหลว ให้คิดว่าคนเราท�ำอะไร แรก ๆ ย่อมมีการผิดพลาดได้เป็นธรรมดา คนที่ประสบความส�ำเร็จได้ล้วนแล้วแต่ต้องเคยผิดพลาด หรือล้มเหลวมาก่อน แต่เราจะลุกขึ้นมาใหม่ด้วยบทเรียนจากความผิดพลาดนั้น life61_1.indd 12 . 8 . . 2562 7:34:49

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 13 คนสมบูรณ์แบบประกอบด้วยคุณธรรม 7 ประการที่เรียกว่า สัปปุริสธรรม 7 ดังนี้ 1. รู้หลักและรู้จักเหตุคือรู้หลักการและกฎเกณฑ์ของสิ่งทั้งหลาย มีการด�ำเนินชีวิต ปฏิบัติ กิจหน้าที่ต่าง ๆ อย่างรู้เข้าใจสิ่งที่จะต้องประพฤติปฏิบัติตามเหตุผล รู้ว่าตนมีหน้าที่ความรับผิดชอบ อย่างไร จะต้องท�ำอะไร อย่างไรจึงจะบรรลุผลส�ำเร็จนั้น ภาพที่ 1.13 การฝึกทักษะชีวิต 2. รู้ความมุ่งหมายและรู้จักผล คือรู้ความหมายและความมุ่งหมายของหลักการที่ต้องปฏิบัติ รู้ว่าด�ำเนินชีวิตอย่างนั้นเพื่อวัตถุประสงค์อะไร ท�ำแล้วจะเกิดผลดีหรือผลเสียอย่างไร 3. รู้ตน คือ รู้ตามความเป็นจริงว่า ตัวเรามีก�ำลัง ความรู้ความถนัด ความสามารถ และมี คุณธรรมอย่างไร เท่าไร แล้วประพฤติปฏิบัติให้เหมาะสม ตลอดจนแก้ไขปรับปรุงตนให้เจริญงอกงาม ถึงความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นไป 4. รู้ประมาณ คือ รู้จักพอดีในการบริโภค การใช้จ่าย การพูดจา การปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ตลอดจนการพักผ่อนนอนหลับและความสนุกสนานรื่นเริงทั้งหลาย 5. รู้กาล คือ รู้เวลาอันเหมาะสม และระยะเวลาที่พึงใช้ในการประกอบกิจ ท�ำหน้าที่การงาน ปฏิบัติการต่างๆและเกี่ยวข้องกับผู้อื่น รู้ว่าเวลาไหน ควรท�ำอะไรอย่างไรและท�ำให้ตรงเวลา ให้เป็นเวลา ให้ทันเวลา ให้พอเวลา ให้เหมาะเวลา ให้ถูกเวลา รู้จักกะเวลา และวางแผนการใช้เวลาอย่างได้ผล 6. รู้ชุมชน คือ รู้จักถิ่น รู้การอันควรประพฤติปฏิบัติต่อชุมชนนั้น รู้ว่าควรปฏิบัติพูด ท�ำ เกี่ยวข้อง รักษาระเบียบวินัย เมื่อเข้าไปอยู่ในชุมชนนั้น 7. รู้บุคคล คือ รู้จักและเข้าใจความแตกต่างแห่งบุคคลว่า ทั้งนิสัย ความสามารถ และ คุณธรรม เป็นต้น และรู้จักที่จะปฏิบัติต่อบุคคลอื่น ๆด้วยดีว่าควรจะคบหา จะสัมพันธ์เกี่ยวข้องอย่างไร จึงจะได้ผลดี หลักธรรมส่งเสริมทักษะชีวิต 7 ประการ ที่มา : https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcT_ENnv_btmkL BwdcQNF93-HJxHR0Clf9EUSB5l6xUZE4lHHJq22A life61_1.indd 13 . 8 . . 2562 7:34:49

14 ทักษะชีวิตและสังคม ภาพที่ 1.14 กิจกรรมส่งเสริมทักษะชีวิต 1. พ่อแม่เป็นแบบอย่างที่ดี ในการประพฤติปฏิบัติและชักน�ำให้ลูกเกิดการประพฤติปฏิบัติ ตามพ่อแม่ แสดงความรักและยอมรับลูก ครอบครัวมีความอบอุ่น เป็นมิตร ท�ำให้ลูกมีความปลอดภัย ทั้งทางร่างกายและอารมณ์ลูกมีความเข้าใจในการพัฒนาทักษะตนเองที่จะช่วยให้ตนเองประสบ ความส�ำเร็จ และสามารถสร้างประโยชน์ให้กับตนเองและผู้อื่นได้ต่อไป 2. ปลูกฝังให้ลูกเกิดศรัทธาต่อตนเอง เสริมสร้างให้ลูกมีวินัยในตนเองและมีความรับผิดชอบ รักษากฎกติกา มารยาทในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น เห็นข้อดีของตัวเองที่น่าภาคภูมิใจ มีความสุข ความพอใจ ในการปฏิบัติกิจวัตรประจ�ำวันต่าง ๆ มีพฤติกรรมความเคยชินที่ดีในการปฏิบัติกิจกรรมอย่างประณีต ละเอียดรอบคอบ ทั้งการกิน การอยู่การดูแลรักษาความสะอาดของร่างกายการจัดเก็บของใช้ส่วนตัว และส่วนรวม การรับประทานอาหาร เป็นต้น 3. สร้างทักษะการเข้าใจตนเองและเข้าใจคนอื่น ให้ลูกได้ตระหนักรู้ว่าตนเองมีลักษณะ เป็นอย่างไร มีความสามารถในด้านใดบ้าง ได้รู้ว่าอะไรเป็นสิ่งที่ตนเองชอบหรือไม่ชอบ และได้เรียนรู้ ว่าอะไรเป็นสิ่งที่เพื่อนชอบและไม่ชอบ เพื่อเป็นการเรียนรู้ในการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่น เริ่มรู้จักการมี เหตุผล และรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นที่ต่างไปจากตน รู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่น ด้วยการฝึกให้ลูก ท�ำงานบ้าน ให้ลูกเป็นผู้บริการผู้ใหญ่ในบ้าน เช่น เสิร์ฟน�้ำ จัดโต๊ะอาหาร ท�ำอาหาร เลี้ยงน้อง รดน�้ำต้นไม้กรอกน�้ำใส่ตู้เย็น เป็นต้น 4. เสริมทักษะทางสังคม ทั้งการพูดสื่อสารการรู้จักฟังรู้จักขอบคุณขอโทษ ให้ลูกสามารถ สื่อสารกับคนอื่นให้เข้าใจ มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น สามารถรู้ว่า เมื่อไร อย่างไร กับใคร ควรจะ สื่อสารอย่างไรจึงจะเป็นการสื่อสารที่ถูกกาลเทศะ สอนให้ลูกรู้จักฉลาดในสิ่งที่มากระทบ ฝึกให้ลูก รู้จักวิเคราะห์โฆษณาที่มีอยู่รอบตัวว่าสิ่งเหล่านี้มีคุณค่าแท้หรือคุณค่าเทียม ท�ำอย่างไรลูกจึงจะ รู้เท่าทัน รู้จักส�ำรวม ระวัง ไม่ลุ่มหลงมัวเมา ไม่ท�ำให้เกิดความทุกข์เดือดร้อนกับใคร นอกจากนี้ พ่อแม่ควรให้ความส�ำคัญกับคุณธรรมและการรู้เท่าทันอารมณ์แนะน�ำวิธีบริหารจัดการอารมณ์ต่าง ๆ รู้จักผ่อนคลายอารมณ์พยายามฝึกละสิ่งที่ไม่ดีเพิ่มสิ่งที่ดีปลูกฝังให้ลูกมีความเป็นห่วงเพื่อนมนุษย์ เป็นห่วงสิ่งแวดล้อม ประเทศชาติและมีอุดมการณ์ในการช่วยเหลือคนอื่น กิจกรรมส่งเสริมทักษะชีวิต ที่มา : https://www.bloggang.com/data/a/ajarnchu/picture/1252319790.jpg life61_1.indd 14 . 8 . . 2562 7:34:49

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 15 ตอนที่ 1 จงตอบค�ำถามต่อไปนี้ 1. จงบอกความหมายของทักษะชีวิต .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 2. จงบอกกิจกรรมที่ผู้เรียนจะเสริมสร้างทักษะชีวิต .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 3. ทักษะชีวิตมีความส�ำคัญอย่างไร .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 4. องค์ประกอบของทักษะชีวิตมีอะไรบ้าง .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 5. พ่อแม่จะจัดกิจกรรมส่งเสริมความเครียดให้ลูกได้อย่างไร .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... แบบประเมินการเรียนรู้หลังเรียน life61_1.indd 15 . 8 . . 2562 7:34:49

16 ทักษะชีวิตและสังคม 6. หลักธรรมที่สามารถน�ำมาใช้ในการส่งเสริมทักษะชีวิตมีอะไรบ้าง .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 7. ทักษะชีวิตมีประโยชน์อย่างไร .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 8. ผู้เรียนต้องการให้ครูส่งเสริมทักษะชีวิตในสถานศึกษาอย่างไร .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 9. ทักษะชีวิตและคุณลักษณะที่ส�ำคัญส�ำหรับวัยรุ่นมีอะไรบ้าง .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 10. จงบอกประโยชน์ของทักษะชีวิต .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... life61_1.indd 16 . 8 . . 2562 7:34:49

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 17 ตอนที่ 2 จงเลือกค�ำตอบที่ถูกที่สุด 1. ข้อใดไม่ใช่ทักษะชีวิตที่ส�ำคัญของวัยรุ่น ก. ทักษะด้านจิตใจ ข. ทักษะด้านร่างกาย ค. ทักษะด้านสังคม ง. ทักษะชีวิตด้านปัญญาความคิด 2. บุคคลที่ขอความช่วยเหลือเป็นคนแรกเมื่อเกิดปัญหาคือใคร ก. พ่อแม่ ข. ครู ค. ญาติผู้ใหญ่ ง. เพื่อน 3. สมชายอาศัยอยู่ในแหล่งสลัม มีการล้างท่อระบายน�้ำ เพื่อไม่ให้เกิดกลิ่นเหม็น จึงขออาสาสมัคร มาช่วยกัน สมชายจึงอาสาสมัครช่วยกิจกรรมครั้งนี้ ถ้านักเรียนเป็นสมชาย นักเรียนจะท�ำเช่นไร ก. ท�ำประจ�ำทุกครั้งที่ชุมชนต้องการ ข. บุคคลมีหน้าที่ช่วยกันดูแล ค. กลัวเพื่อนบ้านนินทาจะไม่คบด้วย ง. เห็นเพื่อนไปก็ไปด้วย 4. หลักธรรมข้อใดใช้ในการส่งเสริมทักษะชีวิต ก. อคติ4 ข. อิทธิบาท 4 ค. สัปปุริสธรรม 7 ง. พรหมวิหาร 4 5. บุคคลประเภทใดที่มีคุณธรรม-จริยธรรม ข้อใดที่เพื่อนร่วมงานให้ความไว้วางใจมากที่สุด ก. ประหยัด ข. ซื่อสัตย์ ค. ตรงเวลา ง. ขยันและอดทน 6. ข้อใดหมายถึงทักษะกระบวนการท�ำงานของบุคคล ก. อธิบายเทคนิคการท�ำงาน ข. ช่วยกันตรวจสอบข้อบกพร่องแต่ละบุคคล ค. ประเมินผลการท�ำงานทุกขั้นตอน ง. แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบตามความถนัดของแต่ละบุคคล life61_1.indd 17 . 8 . . 2562 7:34:49

18 ทักษะชีวิตและสังคม 7. เมื่อเกิดความผิดพลาดที่คิดว่าร้ายแรงในชีวิต ไม่ควรท�ำเช่นใดมากที่สุด ก. หนีปัญหา ข. ลงโทษตัวเอง ค. ฆ่าตัวตาย ง. หลบซ่อน 8. หากนักเรียนรูปร่างหน้าตาขี้เหร่ถูกเพื่อนล้อเลียนบ่อย ๆ นักเรียนจะทดแทนส่วนนี้ได้อย่างไร ก. ออกก�ำลังกายดูแลสุขภาพ ข. ร่วมกิจกรรมช่วยเหลือสังคม ค. อยู่เงียบ ๆ ไม่สุงสิงกับใคร ง. ฝึกฝนตัวเองให้มีความสามารถพิเศษ 9. หลังเลิกเรียนวิชาเดินผ่านห้องเรียนพบว่าไฟฟ้าลืมปิด วิชาจึงเดินไปปิดไฟฟ้า นักเรียนคิดว่า วิชาเป็นคนเช่นไร ก. มีความรับผิดชอบ ข. มีจิตสาธารณะ ค. มีความสุขุมรอบคอบ ง. มีกุศลธรรม 10. อรุณจะต้องเลือกงานที่ท�ำเป็นอาชีพ หากนักเรียนเป็นอรุณ จะค�ำนึงประเด็นใดเป็นอันดับแรก ก. เลือกงานที่ตนเองถนัด ท�ำแล้วมีความสุข ข. เลือกงานที่ครอบครัวท�ำมาแต่อดีต ค. เลือกงานที่เงินเดือนสูง แต่ไม่ถนัด ง. เลือกงานที่คิดว่าจะเจริญในอนาคต life61_1.indd 18 . 8 . . 2562 7:34:49

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 19 ใบงานที่ 1.1 ค�ำสั่ง จงสร้างกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตของผู้เรียน ทักษะชีวิต (Life Skills) life61_1.indd 19 . 8 . . 2562 7:34:49

20 ทักษะชีวิตและสังคม ใบงานที่ 1.2 ค�ำสั่ง จงสร้างกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตของผู้เรียน คุณธรรม 7 ประการ ส่งเสริมทักษะชีวิต life61_1.indd 20 . 8 . . 2562 7:34:49

หน่วยที่ 1 ทักษะชีวิต 21 ใบงานที่ 1.3 ค�ำสั่ง ให้นักเรียนก�ำหนดสถานการณ์ที่เป็นปัญหาที่ต้องตัดสินใจ มา 2 สถานการณ์ 1. สถานการณ์............................................................................................................................ 1.1 ทางเลือก........................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 1.2 เหตุผลทางเลือก................................................................................................................ .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 1.3 แนวทางตัดสินใจ............................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 2. สถานการณ์............................................................................................................................ 2.1 ทางเลือก........................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 2.2 เหตุผลทางเลือก................................................................................................................ .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... 2.3 แนวทางตัดสินใจ............................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... life61_1.indd 21 . 8 . . 2562 7:34:49

22 ทักษะชีวิตและสังคม กิจกรรมข้อเสนอแนะ 1. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มระดมความคิดว่า “ชีวิตคืออะไร” สรุปผลการเข้าใจชีวิตอย่างคุ้มค่าและมีความสุข 2. ให้นักเรียนศึกษาเรื่องราวที่เกิดขึ้นที่มีผลกระทบต่อตัวเราผ่านสื่อหนังสือพิมพ์ โดยแบ่งกลุ่มละ 8 คน ส่งตัวแทนอภิปราย 3. ให้นักเรียนเปิดเวทีจัดกิจกรรมสร้างคุณค่าตนเอง เขียนกิจกรรมเพิ่มทักษะชีวิตมากลุ่มละ 3 กิจกรรม มนุษย์เป็นทรัพยากรที่ส�ำคัญที่สุดของประเทศ ดังนั้น การที่จะพัฒนามนุษย์ หรือ “คน” ต้องสร้างกระบวนการพัฒนาทักษะชีวิตควบคู่ไปด้วย เพื่อเป็นภูมิคุ้มกัน จัดการความเสี่ยงในการด�ำเนินชีวิต ทั้งในโลกปัจจุบันและในอนาคต จึงจ�ำเป็น ต้องก�ำหนดแนวทางสร้างทักษะชีวิต เพื่อเป็นแนวปฏิบัติในการพัฒนาให้เกิด ความตระหนักรู้คิด เห็นคุณค่าของตนเองและผู้อื่นในสังคม เพื่อให้ได้อยู่ในสังคม อย่างมีความสุข สรุป life61_1.indd 22 . 8 . . 2562 7:34:49