100.- 20000-2002 หนังสือเล่มนี�เรียบเรียงตามจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคําอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ของสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ได้ผ่านการตรวจประเมินคุณภาพหนังสือเรียนอาชีวศึกษา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ครั�งที่ 1 ประกาศลําดับที่ 736 กิจกรรม ลูกเสือวิสามัญ 2 Rover Scout Activity 2 ปฏิบัติเกี่ยวกับกิจกรรมของลูกเสือวิสามัญ ขบวนการ และพิธีการตาง ๆ ของลูกเสือวิสามัญการปฏิบัติตนตามคำปฏิญาณ กฎ ระเบียบวินัยของลูกเสือวิสามัญ กิจกรรมทักษะทางลูกเสือ การใชกระบวนการกลุมในการปฏิบัติกิจกรรม และทำประโยชนตอชุมชนและทองถิ่น ä´Œ¼‹Ò¹¡ÒÃμÃǨ»ÃÐàÁÔ¹¤Ø³ÀÒ¾¨Ò¡Êӹѡ§Ò¹¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒáÒÃÍÒªÕÇÈÖ¡ÉÒ »ÃШӻ‚§º»ÃÐÁÒ³ ¾.È. 2559 ¤ÃÑ駷Õè 2 ËÁÇ´ÇÔªÒ·Ñ¡ÉЪÕÇÔμ ¡ÅØ‹ÁÇÔªÒ¡Ô¨¡ÃÃÁàÊÃÔÁËÅÑ¡ÊÙμà »ÃСÒÈÅӴѺ·Õè 190 ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคต ศ ส อ หนังสือเลมนี้เรียบเรียงตามจุดประสงครายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคำอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2556 ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ สำนักพิมพศูนยสงเสริมอาชีวะ 89 ถ.มหรรณพ เสาชิงชา พระนคร กรุงเทพฯ 10200 โทร. 0-2224-1129, 0-2224-1197 ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคต ศ ส อ กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 www.ssobooks.com 9 786165 5 363 8 7 หนังสือ 4 สี จำนวน หนา กระดาษ ปรุฟผิวสวาง ความหนา กระดาษปก แกรม กระดาษเนื้อใน แกรม 280 210 50 2000 - 2002 กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2ศ ส อ ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ ทักษะสร้างอนาคตราคา 108 บาท ดร.กิจจา บานช ื่ น, ธงชัย พานิชสิติ วรฑา ไชยาวรรณ ดร.กิจจาบานชื่ น, ธงชัยพานิชสิ ติ, วรฑาไชยาวรรณ 108.- 2000 -2002 หนังสือ 1 สี จํานวน หนา 2 สี จํานวน หนา 4 สี จํานวน 276 หนา กระดาษ ปอนด ความหนา กระดาษปก 210 แกรม กระดาษเน�้อใน 70 แกรม 100.- 20000 - 2002 ราคา 118 บาทกิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 ดร.กิจจา บานชื่ น, ธงชัย พานิชสิติ วรฑา ไชยาวรรณ 118.- Cover ��������������������� 2.indd 1 ��������.indd 1 24/6/2563 BE 15:38
สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติ ห้ามคัดลอก ถ่ายเอกสาร พิมพ์หรือวิธีใดวิธีหนึ่ง ส่วนหนึ่งส่วนใดของหนังสือเล่มนี้ก่อนได้รับอนุญาต All Rights Reserved. รหัสวิชา : 20000 - 2002 พิมพ์ครั้งที่ 1 : 5,000 เล่ม (พ.ศ. 2563) ISBN : 978-616-553-904-3 ราคา : 118.- ส�ำนักพิมพ์ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ 89 ถ.มหรรณพ เสาชิงช้า พระนคร กรุงเทพฯ 10200 โทร. 0-2224-1129 กด 11-16 และ 0-2224-1197 โทรสาร 0-2224-1197 พิมพที่ : บริษัท รัตนโรจน์การพิมพ์ จำกัด 32/10 หมู่ที่ 3 ต. บางขนุน อ. บางกรวย จ. นนทบุรี 11130 ผูพิมพโฆษณา 2563 ตรงตามจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และค�ำอธิบายรายวิชา หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของส�ำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ผู้เรียบเรียง : ดร.กิจจา บานชื่น, นายธงชัย พานิชสิติ, นางวรฑา ไชยาวรรณ ผู้พิสูจน์อักษร : ยุวดี สุวรรณ์ กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 ��������.indd 2 24/6/2563 BE 15:38
ค�ำอธิบายรายวิชา 20000 - 2002 กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 0 -2 - 0 จุดประสงค์รายวิชา เพื่อให้ 1. เข้าใจหลักการและกระบวนการของกิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2. สามารถปฏิบัติตนตามระเบียบข้อบังคับ ค�ำปฏิญาณและกฎของลูกเสือวิสามัญ มีทักษะทาง ลูกเสือ และมีส่วนร่วมในกิจกรรมของลูกเสือวิสามัญ 3. มีเจตคติและกิจนิสัยในการท�ำงานด้วยความรับผิดชอบต ่อตนเอง ผู้อื่นและสังคม มีวินัย คุณธรรมจริยธรรม ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และสามารถท�ำงานร่วมกับผู้อื่น สมรรถนะรายวิชา 1. ปฏิบัติตนตามระเบียบวินัย ค�ำปฏิญาณ กฎและระเบียบข้อบังคับของลูกเสือวิสามัญ 2. วางแผนและปฏิบัติกิจกรรมทักษะทางลูกเสือ 3. บ�ำเพ็ญประโยชน์ต่อชุมชนและท้องถิ่นในสถานการณ์ต่าง ๆ 4. ใช้กระบวนการกลุ่มในการปฏิบัติกิจกรรมลูกเสือวิสามัญ ค�ำอธิบายรายวิชา ปฏิบัติเกี่ยวกับ กิจกรรมของลูกเสือวิสามัญ ขบวนการและพิธีการต่าง ๆ ของลูกเสือวิสามัญ การปฏิบัติตนตามค�ำปฏิญาณ กฎ ระเบียบวินัยของลูกเสือวิสามัญ กิจกรรมทักษะทางลูกเสือ การใช้ กระบวนการกลุ่มในการปฏิบัติกิจกรรมและท�ำประโยชน์ต่อชุมชนและท้องถิ่น ��������.indd 3 24/6/2563 BE 15:38
กรอบมาตรฐานสมรรถนะรายวิชา ตารางวิเคราะห์สมรรถนะ กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 1 วิชาการลูกเสือ 2 การเดินทางไกลและการอยู่ค่ายพักแรม 3 การเขียนโครงการ 4 การบริการของลูกเสือ 5 วิชาผู้ฝึกสอน 6 วิชายิงปืน 7 ศิลปะประยุกต์ 8 การปฐมพยาบาล 9 วิชาอิเล็กทรอนิกส์ 10 วิชาสังคมสงเคราะห์ 11 วิชาการขับรถยนต์ 12 เครื่องหมายวชิราวุธ 13 กิจกรรมกลุ่มกับการท�ำประโยชน์ สมรรถนะประจ�ำหน่วยการเรียน หน่วยที่ 1. ปฏิบัติตนตามระเบียบวินัย ค�ำปฏิญาณ และกฎ และระเบียบข้อบังคับของลูกเสือวิสามัญ 2. วางแผนและปฏิบัติกิจกรรมทักษะทางลูกเสือ 3. บ�ำเพ็ญประโยชน์ต่อชุมชนและท้องถิ่นในสถานการณ์ต่าง ๆ 4. ใช้กระบวนการกลุ่มในการปฏิบัติกิจกรรมลูกเสือวิสามัญ ��������.indd 4 24/6/2563 BE 15:38
ค�ำน�ำ กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 มีทั้งหมด 13 หน่วยการเรียน คือ หน่วยที่ 1 เรื่อง วิชาการลูกเสือ หน่วยที่ 2 เรื่อง การเดินทางไกลและการอยู่ค่ายพักแรม หน่วยที่ 3 เรื่อง การเขียนโครงการ หน่วยที่ 4 เรื่อง การบริการของลูกเสือ หน่วยที่ 5 เรื่อง วิชาผู้ฝึกสอน หน่วยที่ 6 เรื่อง วิชายิงปืน หน่วยที่ 7 เรื่อง ศิลปะประยุกต์ หน่วยที่ 8 เรื่อง การปฐมพยาบาล หน่วยที่ 9 เรื่อง วิชาอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยที่ 10 เรื่อง วิชาสังคมสงเคราะห์ หน่วยที่ 11 เรื่อง วิชาการขับรถยนต์ หน่วยที่ 12 เรื่อง เครื่องหมายวชิราวุธ หน่วยที่ 13 เรื่อง กิจกรรมกลุ่มกับการท�ำประโยชน์ หนังสือกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 นี้ผู้เรียบเรียงได้วิเคราะห์เนื้อหา จากหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 และหลักสูตรวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญ ฉบับที่ 15 พ.ศ. 2529 เพื่อให้ได้หนังสือที่สมบูรณ์จนเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้เรียน การจัดท�ำหนังสือกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 นี้ส�ำเร็จได้ด้วยดี เพราะได้รับความช่วยเหลือแนะน�ำจากผู้เชี่ยวชาญหลายท่านที่กรุณาอนุเคราะห์ตรวจสอบความถูกต้อง ของเนื้อหาแบบทดสอบ ใบงาน และกิจกรรมต่างๆ รูปแบบ และคุณภาพของหนังสือหมวดวิชา ขอขอบคุณท่านผู้บริหารและเพื่อนร่วมงานที่เอื้ออาทรช่วยให้ก�ำลังใจ ผู้เรียบเรียงรู้สึกซาบซึ้งในน�้ำใจ ขอขอบพระคุณเป็นอย่างสูงไว้ณ โอกาสนี้ ดร.กิจจา บานชื่น ต�ำแหน่งครูเชี่ยวชาญ ครูธงชัย พานิชสิติ ต�ำแหน่งครูช�ำนาญการพิเศษ ครูวรฑา ไชยาวรรณ ต�ำแหน่งครูช�ำนาญการพิเศษ ��������.indd 5 24/6/2563 BE 15:38
หน่วยที่ 1 เรื่อง วิชาการลูกเสือ กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 หน่วยที่ 2 เรื่อง การเดินทางไกลและการอยู่ค่ายพักแรม ผังมโนทัศน (Concept Mapping) กิจกรรมพัฒนาผูเรียน กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2 หน่วยที่ 3 เรื่อง การเขียนโครงการ หน่วยที่ 4 เรื่อง การบริการของลูกเสือ หน่วยที่ 5 เรื่อง วิชาผู้ฝึกสอน หน่วยที่ 6 เรื่อง วิชายิงปืน หน่วยที่ 7 เรื่อง ศิลปะประยุกต์ หน่วยที่ 8 เรื่อง การปฐมพยาบาล หน่วยที่ 9 เรื่อง วิชาอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยที่ 10 เรื่อง วิชาสังคมสงเคราะห์ หน่วยที่ 11 เรื่อง วิชาการขับรถยนต์ หน่วยที่ 12 เรื่อง เครื่องหมายวชิราวุธ หน่วยที่ 13 เรื่อง กิจกรรมกลุ่มกับการท�าประโยชน์ ��������.indd 6 24/6/2563 BE 15:38
โครงการสอน สัปดาห์ที่ 1สัปดาห์ที่ 2สัปดาห์ที่ 3-4สัปดาห์ที่ 5-6 หน่วยที่ 1 วิชาการลูกเสือ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 2 การเดินทางไกลและ การอยู่ค่ายพักแรม เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 3 การเขียนโครงการ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 4 การบริการของลูกเสือ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน สัปดาห์ที่ 7-8สัปดาห์ที่ 9สัปดาห์ที่ 10-11สัปดาห์ที่ 12-13 หน่วยที่ 5 วิชาผู้ฝึกสอน เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 6 วิชายิงปืน เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 7 ศิลปะประยุกต์ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 8 การปฐมพยาบาล เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน สัปดาห์ที่ 14สัปดาห์ที่ 15สัปดาห์ที่ 16สัปดาห์ที่ 17 หน่วยที่ 9 วิชาอิเล็กทรอนิกส์ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 10 วิชาสังคมสงเคราะห์ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 11 วิชาการขับรถยนต์ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 12 เครื่องหมายวชิราวุธ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน สัปดาห์ที่ 18 หน่วยที่ 13 กิจกรรมกลุ่มกับการท�ำประโยชน์ เนื้อหา กิจกรรมทบทวนความรู้ แบบทดสอบ ใบมอบหมายงาน ��������.indd 7 24/6/2563 BE 15:38
หน่วยที่ 1 วิชาการลูกเสือ ............................................................................................................1 กิจการลูกเสือในประเทศไทย ..............................................................................................3 วัตถุประสงค์ของการลูกเสือ ................................................................................................4 หลักส�ำคัญของการลูกเสือ (Fundamental Principles of Scouting) ..............................6 หลักการและความมุ่งหมายของการลูกเสือ..........................................................................8 แนวการฝึกอบรมลูกเสือ .....................................................................................................9 วิธีฝึกอบรม 5 ขั้น .............................................................................................................12 ระบบหมู่ (The Patrol System) .....................................................................................12 ระบบเครื่องหมาย (The Badge System) .......................................................................13 กิจกรรมกลางแจ้ง (Outdoor Activities) ........................................................................14 เกม ...................................................................................................................................14 การร้องเพลง และการเล่นรอบกองไฟ ...............................................................................15 หลักสูตรการเรียนการสอนกิจกรรมลูกเสือ........................................................................15 แนวทางปฏิบัติในการสอบวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญ...........................................................16 สรุป ..................................................................................................................................22 กิจกรรมทบทวนความรู้....................................................................................................23 แบบทดสอบหลังเรียน ......................................................................................................24 ใบมอบหมายงานที่ 1 ........................................................................................................26 ใบงานที่ 1.1 .....................................................................................................................27 ใบงานที่ 1.2 .....................................................................................................................28 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..................................................................................29 หน่วยที่ 2 การเดินทางไกลและการอยู่ค่ายพักแรม ......................................................................30 การเดินทางไกล ................................................................................................................32 ข้อควรค�ำนึงในการเดินทางไกล.........................................................................................32 การเตรียมอุปกรณ์ส�ำหรับเดินทางไกล...............................................................................33 ความเป็นมาของการอยู่ค่ายพักแรมในขบวนการลูกเสือ....................................................34 จุดมุ่งหมายของการอยู่ค่ายพักแรมในขบวนการลูกเสือ ....................................................35 ข้อปฏิบัติของลูกเสือในการอยู่ค่ายพักแรม .......................................................................36 ความรู้ทั่วไปในการตั้งค่ายพักแรม ....................................................................................37 การเตรียมการของลูกเสือในการอยู่ค่ายพักแรม ..................................................................37 สรุป ..................................................................................................................................39 กิจกรรมทบทวนความรู้....................................................................................................40 แบบทดสอบหลังเรียน ......................................................................................................41 ใบปฏิบัติกิจกรรมลูกเสือที่ 2 ............................................................................................43 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..................................................................................44 สารบัญ ��������.indd 8 24/6/2563 BE 15:38
หน่วยที่ 3 การเขียนโครงการ .....................................................................................................45 ความหมายของโครงการ (Project) ..................................................................................47 วิธีเขียนโครงการ ...............................................................................................................50 สรุป ..................................................................................................................................62 โครงการฝึกอบรมวิชาผู้ก�ำกับลูกเสือวิสามัญ ขั้นความรู้ทั่วไปและ ขั้นความรู้เบื้องต้น ............................................................................................................63 ใบสมัครเข้ารับการฝึกอบรมวิชาผู้ก�ำกับลูกเสือวิสามัญ ขั้นความรู้ทั่วไปและ ขั้นความรู้เบื้องต้น ............................................................................................................65 โครงการอบรมพี่เลี้ยงลูกเสือ - เนตรนารีวิสามัญ ..............................................................66 กิจกรรมทบทวนความรู้....................................................................................................68 แบบทดสอบหลังเรียน ......................................................................................................69 ใบมอบหมายงานที่ 3 ........................................................................................................71 ใบงานที่ 3 .........................................................................................................................72 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..................................................................................73 หน่วยที่ 4 การบริการของลูกเสือ ...............................................................................................74 ความหมายของการบริการ ...............................................................................................76 ประเภทหรือขั้นตอนในการบริการ ...................................................................................78 หลักของการให้บริการ ......................................................................................................79 แนวคิดและวิธีการในการจัดกิจกรรมการบริการของลูกเสือ .............................................80 พันธกิจหลัก (Mission) ในขบวนการลูกเสือเกี่ยวกับการบริการ ......................................81 ปรัชญา ความหมาย และแนวคิดเกี่ยวกับการบริการที่เกี่ยวข้องกับลูกเสือ ......................83 ความส�ำคัญของการให้การบริการ ....................................................................................85 ระบบหมู่กับการเป็นผู้ให้บริการ .......................................................................................86 การท�ำหน้าที่คณะกรรมการประจ�ำกองลูกเสือวิสามัญและบทบาทของพี่เลี้ยง .................88 สรุป ..................................................................................................................................90 กิจกรรมทบทวนความรู้....................................................................................................91 แบบทดสอบหลังเรียน ......................................................................................................92 ใบมอบหมายงานที่ 4 ........................................................................................................94 ใบงานที่ 4 .........................................................................................................................95 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..................................................................................96 หน่วยที่ 5 วิชาผู้ฝึกสอน ............................................................................................................97 หลักสูตรวิชาผู้ฝึกสอน ......................................................................................................99 การสอนวิชาพิเศษลูกเสือ .................................................................................................99 การปกครองหลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ ....................................................................100 แนวปฏิบัติการสอบวิชาพิเศษลูกเสือ ..............................................................................101 แนวทางการเรียนการสอนกิจกรรมลูกเสือ ......................................................................102 แผนการจัดการเรียนรู้.....................................................................................................104 แผนการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน (กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2) .......................................106 ตัวอย่างการเขียนแผนการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน (กิจกรรมลูกเสือวิสามัญ 2) ...............109 ��������.indd 9 24/6/2563 BE 15:38
สรุป ................................................................................................................................111 กิจกรรมทบทวนความรู้..................................................................................................112 แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................113 ใบมอบหมายงานที่ 5 ......................................................................................................115 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................119 หน่วยที่ 6 วิชายิงปืน ...............................................................................................................120 กฎแห่งความปลอดภัยในการใช้ปืน ................................................................................122 การถือและบริหารกลไกปืน (Handling gun) ................................................................123 การเก็บและพกพา (Storage and transporting) .........................................................123 การดูแลรักษา (Maintenance) .....................................................................................124 เครื่องกระสุนปืน (Ammunition) ..................................................................................125 การยิงปืนในสนามยิงปืน (Range shooting) .................................................................126 การประเมินผลการปฏิบัติ...............................................................................................126 สรุป ................................................................................................................................127 กิจกรรมทบทวนความรู้..................................................................................................128 แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................129 ใบมอบหมายงานที่ 6 ......................................................................................................131 ใบงานที่ 6 .......................................................................................................................132 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................133 หน่วยที่ 7 ศิลปะประยุกต์ .........................................................................................................134 การออกแบบตัวอักษร ....................................................................................................136 การออกแบบปกหนังสือ .................................................................................................138 การเขียนภาพประกอบเรื่อง ............................................................................................139 การเขียนภาพการ์ตูน ......................................................................................................142 การออกแบบเครื่องหมายสัญลักษณ์...............................................................................144 สรุป ................................................................................................................................146 กิจกรรมทบทวนความรู้..................................................................................................148 แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................150 ใบมอบหมายงานที่ 7.1 ...................................................................................................152 ใบงานที่ 7 .......................................................................................................................153 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................154 ใบมอบหมายงานที่ 7.2 ...................................................................................................155 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................156 หน่วยที่ 8 การปฐมพยาบาล ....................................................................................................157 ความหมายและหลักทั่วไปในการปฐมพยาบาล ..............................................................159 การเรียงล�ำดับความส�ำคัญเพื่อให้การปฐมพยาบาล .......................................................159 บาดแผลและการห้ามเลือด .............................................................................................161 ��������.indd 10 24/6/2563 BE 15:38
วิธีการช่วยหายใจ หรือผายปอด นวดหัวใจ ....................................................................162 การยกและการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย.....................................................................................165 วิธีปฐมพยาบาลบาดแผลจากสัตว์มีพิษกัดต่อย ...............................................................169 สรุป ................................................................................................................................170 กิจกรรมทบทวนความรู้..................................................................................................171 แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................172 ใบปฏิบัติกิจกรรมลูกเสือที่ 8............................................................................................174 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................175 หน่วยที่ 9 วิชาอิเล็กทรอนิกส์ ...................................................................................................176 คลื่นวิทยุ .........................................................................................................................178 การแพร่กระจายคลื่นวิทยุ ..............................................................................................180 เครื่องส่งวิทยุ (Transmitter) ..........................................................................................181 เครื่องส่งวิทยุFM (Frequency Modulation Transmitter) .......................................181 เครื่องรับวิทยุFM............................................................................................................183 ความรู้เกี่ยวกับอุปกรณ์ที่เรียกว่า IC ...............................................................................183 การติดตั้งกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิตอล.............................................................................185 สรุป ................................................................................................................................186 กิจกรรมทบทวนความรู้..................................................................................................187 แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................189 ใบงานที่ 9 .......................................................................................................................191 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ................................................................................192 หน่วยที่ 10 วิชาสังคมสงเคราะห์ ..............................................................................................193 กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ .....................................................................................195 ความหมายและลักษณะปัญหาสังคม ............................................................................196 ปัญหาสังคมและแนวทางในการแก้ไข ...........................................................................196 แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาสังคมไทยโดยรวม ................................................199 ความหมายของการสังคมสงเคราะห์ในภาพรวม ...........................................................200 วิธีการสังคมสงเคราะห์...................................................................................................201 ขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่ของนักสังคมสงเคราะห์..........................................................202 การสงเคราะห์เด็กและบุคคลวัยรุ่น ...............................................................................203 หลักการช่วยเหลือและสงเคราะห์ผู้ประสบภัย ..............................................................205 บทบาทและหน้าที่ของลูกเสือในการสงเคราะห์ผู้ประสบภัย .........................................206 สรุป ...............................................................................................................................210 กิจกรรมทบทวนความรู้.................................................................................................211 แบบทดสอบหลังเรียน ...................................................................................................212 ใบมอบหมายงานที่ 10 ..................................................................................................214 ใบงานที่ 10 ...................................................................................................................215 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..............................................................................216 ��������.indd 11 24/6/2563 BE 15:38
หน่วยที่ 11 วิชาการขับรถยนต์ .................................................................................................217 การขับรถอย่างปลอดภัย ...............................................................................................219 ความรู้เกี่ยวกับรถที่น�ำมาใช้..........................................................................................220 อุบัติเหตุจราจรและการป้องกัน .....................................................................................220 การออกรถ การเลี้ยวรถ และการกลับรถ ......................................................................225 การหยุดรถ และจอดรถ ................................................................................................227 การเติมลมยาง ...............................................................................................................229 เทคนิคการเปลี่ยนยางรถยนต์แบบง่าย ๆ ได้ด้วยตัวเอง.................................................229 ป้ายจราจรที่ควรรู้...........................................................................................................230 สรุป ...............................................................................................................................236 กิจกรรมทบทวนความรู้.................................................................................................237 แบบทดสอบหลังเรียน ...................................................................................................238 ใบมอบหมายงานที่ 11 ..................................................................................................240 ใบงานที่ 11 ...................................................................................................................241 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..............................................................................243 หน่วยที่ 12 เครื่องหมายวชิราวุธ ..............................................................................................244 ข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ........................................................................................246 ผู้ก�ำกับลูกเสือจัดให้มีการสอนและสอบในวิชาชีพพิเศษ ................................................246 วิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญที่ได้รับมาแล้ว .........................................................................246 สรุป ...............................................................................................................................255 กิจกรรมทบทวนความรู้.................................................................................................256 แบบทดสอบหลังเรียน ...................................................................................................257 ใบมอบหมายงานที่ 12 ..................................................................................................259 ใบงานที่ 12 ...................................................................................................................260 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..............................................................................261 หน่วยที่ 13 กิจกรรมกลุ่มกับการท�ำประโยชน์ ...........................................................................262 ความหมายของกระบวนการกลุ่ม...................................................................................264 การพัฒนาการในกระบวนการลูกเสือ ............................................................................264 กิจกรรมกลุ่มกับระบบหมู่ในกระบวนการของลูกเสือ......................................................264 ขั้นตอนการพัฒนาระบบหมู่ในการจัดกิจกรรมกลุ่ม........................................................265 ลูกเสือกับการบริการชุมชนหรือท้องถิ่น..........................................................................266 ลูกเสือกับการท�ำประโยชน์ในชุมชนหรือท้องถิ่น ............................................................267 ลูกเสือกับการอนุรักษ์ศิลปะและวัฒนธรรมไทย..............................................................268 สรุป ...............................................................................................................................268 กิจกรรมทบทวนความรู้.................................................................................................269 แบบทดสอบหลังเรียน ...................................................................................................270 ใบมอบหมายงานที่ 13 ..................................................................................................272 ใบงานที่ 13 ...................................................................................................................273 แบบประเมินผลการปฏิบัติกิจกรรม ..............................................................................274 บรรณานุกรม .....................................................................................................................................275 ��������.indd 12 24/6/2563 BE 15:38
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 1 สาระสําคัญ หลักสําคัญของการลูกเสือคือการที่ผูกํากับลูกเสือจะตองมีความมุงหมาย มิใชเพียง ชวยเหลือเด็กที่เฉลียวฉลาด แตมุงใหความชวยเหลือเปนพิเศษแกเด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดดวย เพราะการลูกเสือตองการใหเด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดนั้นไดรับความสนุกสนานจากชีวิต และในเวลา เดียวกัน ใหไดรับประโยชนและโอกาสบางอยางที่เด็กซึ่งเคราะหดีกวาไดรับ ทั้งนี้เพื่อวาอยางนอยที่สุด เด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดนั้นจักไดมีโอกาสพอสมควรในชีวิต ดังนั้นจึงกลาวไดวา หลักสําคัญของ การลูกเสือ คือการอบรมใหเด็กเปนคนดีและเฉลียวฉลาด 1 ÇÔªÒ¡ÒÃÅÙ¡àÊ×Í วิชาการลูกเสือ 1. กิจการลูกเสือในประเทศไทย 2. วัตถุประสงคของการลูกเสือ 3. หลักสําคัญของการลูกเสือ 4. หลักการและความมุงหมายของการลูกเสือ 7. แนวทางปฏิบัติในการสอบวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญ 5. แนวการฝกอบรมรมลูกเสือ 6. หลักสูตรการเรียนการสอนกิจกรรมลูกเสือ �������� 1.indd 1 24/6/2563 BE 15:43
2 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ จุดประสงคเชิงพฤติกรรม 1. บอกความเปนมาของการลูกเสือในประเทศไทยได 2. ระบุวัตถุประสงคของขบวนการลูกเสือได 3. อธิบายหลักสําคัญของการลูกเสือได 4. ลําดับขั้นตอนการฝกอบรมลูกเสือได 5. บอกแนวการฝกอบรมลูกเสือได พิธีเปดประชุมกอง 1. เขารวมเปดประชุมกองลูกเสือวิสามัญ (เชิญธงขึ้น-สวดมนต-สงบนิ่ง) 2. ตรวจความพรอมการแตงกายตามแบบลูกเสือวิสามัญ 3. เกม เพลง และ/หรือ กิจกรรมนันทนาการ 4. แยกปฏิบัติกิจกรรมตามเนื้อหาที่กําหนด พิธีปดประชุมกอง 1. รวมกอง เพื่อปดประชุมกองลูกเสือ 2. ผูกํากับสรุปเนื้อหาที่ไดปฏิบัติกิจกรรมในการประชุมกองครั้งนี้ 3. นัดหมายและใหคติสอนใจกอนปดกอง 4. เกม เพลง และ/หรือ กิจกรรมนันทนาการ 5. ปดประชุมกอง (เชิญธงลง-สวดมนต-เลิกแถว) �������� 1.indd 2 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 3 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว ไดพระราชทานกําเนิดลูกเสือไทยขึ้นเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 โดยทรงตั้งกองลูกเสือกองแรกขึ้นที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง (วชิราวุธวิทยาลัย ในปจจุบัน) และจัดตั้งกองลูกเสือตามโรงเรียนตางๆ ใหกําหนดขอบังคับลักษณะปกครองลูกเสือขึ้น รวมทั้งพระราชทานคําขวัญใหลูกเสือวา “เสียชีพ อยาเสียสัตย” ภาพที่ 1-1 “เสียชีพ อยาเสียสัตย” เปนคําขวัญของลูกเสือ แหลงที่มา : http://www.gotoknow.org/posts/275303 กิจการลูกเสือในประเทศไทย กิจการลูกเสือในประเทศไทยยังคงไดรับการสืบสานใหเจริญกาวหนามาโดยลําดับนับจน ปจจุบัน โดยมีพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงเปนประมุขคณะลูกเสือแหงชาติ และสมเด็จพระเจาภคินีเธอ เจาฟาเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ทรงเปนองคอุปถัมภ คณะลูกเสือแหงชาติ ลูกเสือ คือ เยาวชนชายและหญิงอายุระหวาง 8 – 25 ป ที่รับการฝกอบรมตามหลักสูตร วิชาลูกเสือ โดยยึดมั่นในหลักการ (Principle) วิธีการ (Method) และวัตถุประสงค (Purpose) ของการลูกเสือ (Scouting) อยางเครงครัดตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 และขอบังคับ คณะลูกเสือแหงชาติวาดวยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509 ไดกําหนด ประเภทและเหลาลูกเสือวา ลูกเสือมี 4 ประเภท คือ สํารอง สามัญ สามัญรุนใหญ วิสามัญ และ อาจจัดใหมีลูกเสือเหลาสมุทร และลูกเสือเหลาอากาศได สําหรับลูกเสือที่เปนหญิง อาจใชชื่อเรียกวา เนตรนารี หรือชื่ออื่นซึ่งไดรับความเห็นชอบจากคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติใหหมายถึง ลูกเสือที่เปนหญิงดวย 1. ลูกเสือสํารอง (Cub Scout) อายุ 8 – 11 ป คติพจน : ทําดีที่สุด (Do Our Best) 2. ลูกเสือสามัญ (Scout) อายุ 11 – 16 ป คติพจน : จงเตรียมพรอม (Be Prepared) 3. ลูกเสือสามัญรุนใหญ (Senior Scout) อายุ 14 – 18 ป คติพจน : มองไกล (Look Wide) 4. ลูกเสือวิสามัญ (Rover) อายุ 16 - 25 ป คติพจน : บริการ (Service) �������� 1.indd 3 24/6/2563 BE 15:43
4 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ ภาพที่ 1-2 คติพจนของลูกเสือ ทั้ง 4 ประเภท ทําดีที่สุด (Do Our Best) มองไกล (Look Wide) บริการ (Service) จงเตรียมพรอม (Be Prepared) วัตถุประสงคของขบวนการลูกเสือ ตามบทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญของสมัชชาลูกเสือโลก คือ เพื่อพัฒนาเด็กชาย คนรุนหนุม และคนหนุมใหเปนพลเมืองดี โดย 1. การฝกอบรมบมนิสัย 2. ฝกอบรมใหมีนิสัยในการสังเกต ระเบียบวินัย และการพึ่งตนเอง 3. พรํ่าสอนใหมีความจงรักภักดีตอชาติ ซื่อสัตยสุจริต และเห็นอกเห็นใจผูอื่น 4. สอนใหรูจักบําเพ็ญตนเพื่อสาธารณประโยชน และใหรูจักทําการฝมือเพื่อประโยชน ของตนเอง 5. สงเสริมใหมีการพัฒนาในทางกาย จิตใจ และศีลธรรม องคการลูกเสือโลกไดสนับสนุนขบวนการลูกเสือทั่วโลก โดย 1. สงเสริมเอกภาพและความเขาใจในเรื่องวัตถุประสงค และหลักการของลูกเสือ 2. ใหความสะดวกในการขยายและพัฒนางานลูกเสือ 3. รักษาไวซึ่งคุณลักษณะโดยเฉพาะของลูกเสือ วัตถุประสงคของการลูกเสือ �������� 1.indd 4 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 5 คณะลูกเสือไทยไดถือเอาบทบัญญัติไวดังกลาวขางตนเปนหลัก และมาตรา 7 แหงพระราชบัญญัติ ลูกเสือ พ.ศ. 2507 ไดมีบทบัญญัติไวดังนี้ “คณะลูกเสือแหงชาติมีวัตถุประสงคเพื่อฝกอบรมบมนิสัยลูกเสือใหเปนพลเมืองดี ตามจารีตประเพณีบานเมืองและอุดมคติดังตอไปนี้” 1. ใหมีนิสัยในการสังเกต จดจํา เชื่อฟง และพึ่งตนเอง 2. ใหซื่อสัตย สุจริต มีระเบียบวินัย และเห็นอกเห็นใจผูอื่น 3. ใหรูจักบําเพ็ญตนเพื่อสาธารณประโยชน 4. ใหรูจักทําการฝมือ 5. ใหมีการพัฒนาในทางกาย จิตใจ และศีลธรรม ทั้งนี้ไมเกี่ยวของลัทธิการเมืองใด ๆ สมควรกลาวดวยวา ในเรื่องวัตถุประสงคของการลูกเสือนี้ คูมือของคณะลูกเสืออังกฤษ ฉบับป ค.ศ. 1974 มีขอความสั้น ๆ วา “The Aim of the Association is to encourage the physical, mental and spiritual development of young people, so that they may take a constrictive place in society” วัตถุประสงคของคณะลูกเสืออังกฤษคือเพื่อสนับสนุนการพัฒนาคนหนุม ในทางกาย จิตใจ และศีลธรรม เพื่อใหคนหนุมเหลานั้นไดมีฐานะในการสรางเสริม สังคมใหดีขึ้น ขอที่พึงสังเกต คือ การลูกเสือเปนการเสริมการฝกอบรมที่เด็กไดรับจากทางบาน ทางวัด และทางโรงเรียน (บ.ว.ร.) ในเรื่องนี้ บี.พี. ไดกลาวไวในคํานําของหนังสือเรื่องการลูกเสือสําหรับเด็กชายวา อาจถือวา การลูกเสือมีสวนชวยในการฝกอบรมที่โรงเรียน และสามารถอุดชองโหวซึ่งหลักสูตรโรงเรียนธรรมดา หนีไมพน กลาวโดยยอ การลูกเสือคือโรงเรียนสอนวิชาหนาที่พลเมืองดวยการใหความรูในเชิงพราน (คือความรูเกี่ยวกับสัตวและธรรมชาติ) Scouting is, in a word, a school of citizenship through woodcraft. วิชาลูกเสือที่อุดชองโหวนั้น ไดแก สมรรถภาพของเด็กแตละคน โดยการพัฒนาในเรื่อง นิสัยใจคอและสติปญญา (Character and Intelligence) �������� 1.indd 5 24/6/2563 BE 15:43
6 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ สุขภาพ และพลัง (Health and Strength) การฝมือ และทักษะ (Handicraft and Skill) หนาที่พลเมืองและการบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น (Citizenship and Service for others) ในสวนเกี่ยวกับชาติบานเมือง ความมุงหมายของเรา (การลูกเสือ) มีเพียงเพื่อจะทําใหเด็ก รุนหลังเปนพลเมืองดี ตามคติของลูกเสือ พลเมืองดี คือ พลเมืองที่มีเกียรติเชื่อถือได มีระเบียบวินัยสามารถบังคับใจตนเองได สามารถพึ่งตนเองได ทั้งเต็มใจ และสามารถที่จะชวยเหลือชุมชน และสามารถบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น A good citizen is a man of honor self disciplined self-reliant willing and able to serve the community. พระวรวงศเธอ พระองคเจาธานีนิวัติ กรมหมื่นพิทยาภาภพฤฒิยากร ทรงเห็นวา วิชาลูกเสือ คือ วิชาจรรยาภาคปฏิบัติ (Practical ethics) นั่นเอง ในทางปฏิบัติ หลักสําคัญของการฝกอบรมลูกเสือประการหนึ่งคือผูกํากับลูกเสือจะตอง มีความมุงหมาย มิใชเพียงชวยเหลือเด็กที่เฉลียวฉลาด แตมุงใหความชวยเหลือเปนพิเศษแกเด็ก ที่ไมคอยเฉลียวฉลาดดวย เพราะการลูกเสือตองการใหเด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดนั้นไดรับ ความสนุกสนานจากชีวิต และในเวลาเดียวกัน ใหไดรับประโยชนและโอกาสบางอยางที่เด็กซึ่ง เคราะหดีกวาไดรับ ทั้งนี้เพื่อวาอยางนอยที่สุด เด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดนั้นจักไดมีโอกาสพอสมควร ในชีวิต การลูกเสือแตกตางจากองคการเยาวชนอื่นในขอที่วา การลูกเสือมุงหมายฝกอบรมเด็กอายุ ตั้งแต 8 ปขึ้นไป จนกระทั่งเด็กนั้นเติบโตเปนชายหนุม คืออายุระหวาง 23-25 ป การลูกเสือจึงมี แผนการฝกอบรมที่ตอเนื่องกันและสูงขึ้นตามลําดับ เพื่อใหเหมาะสมกับวัยและความเจริญกาวหนา ของเด็ก ขอ 4 แหงรัฐธรรมนูญของสมัชชาลูกเสือโลกมีบทบัญญัติเกี่ยวกับหลักสําคัญของลูกเสือไว 8 ประการดังนี้ 1. หนาที่ตอพระผูเปนเจา / ศาสนา (Duty to God / Religion) 2. ความจงรักภักดีตอประเทศของตน (Loyalty to one, own country) หลักสําคัญของการลูกเสือ (Fundamental Principles of Scouting) �������� 1.indd 6 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 7 3. ความศรัทธาในมิตรภาพและความเปนพี่นองของลูกเสือทั่วโลก (Belief in World Friendship and Brotherhood) 4. การบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น (Service to other) 5. การยอมรับและปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ (Acceptance and adherence to the Scout Promise and Law) 6. การเขาเปนสมาชิกดวยความสมัครใจ (Voluntary membership) 7. ความเปนอิสระตอบรรดาอิทธิพลทางการเมือง (Independence of all political influence) 8. มีกําหนดการพิเศษสําหรับฝกอบรมเด็กชายและคนหนุม เพื่อใหเปนพลเมืองดี รูจักหนาที่ รับผิดชอบ โดยอาศัยวิธีการดังตอไปนี้เปนรากฐาน คือ ระบบหมู และการทดสอบเปนขั้น ๆ และเครื่องหมาย วิชาพิเศษ และกิจกรรมกลางแจง (The unique programme for training boys and young men for responsible citizenship based upon the Patrol and Group System, a graded series of tests and proficiency badges, and open – air active ties) ที่ประชุมสมัชชาลูกเสือโลก ครั้งที่ 24 ณ ประเทศเคนยา ไดลงมติใหบัญญัติหลักของ ขบวนการลูกเสือไวดังนี้ คือ 1. การยอมรับและปฏิบัติตามเจตนารมณของคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ ดังที่ลอรด เบเดน โพเอลล ผูใหกําเนิดการลูกเสือและประมุขลูกเสือโลกไดกําหนดดังที่ไดอางไวในขอ 4 แหงธรรมนูญ ของที่ประชุมสมัชชาลูกเสือโลก 2. การฝกอบรมเด็กชาย เยาวชน และคนหนุม โดยวิธีพิเศษ ซึ่งยึดเรื่องตอไปนี้เปนหลัก คือ ระบบหมูและระบบกลุม การทดสอบเปนขั้น ๆ และเครื่องหมายวิชาพิเศษ ประกอบดวย 2.1 ยอมรับวาลูกเสือเปนสมาชิกขององคการที่ถือวาลูกเสือเปนพี่นองกันดวยความสมัครใจ ซึ่งมีผูใหญเปนผูใหคําแนะนํา และมีระบบการปกครองตนเองเพิ่มขึ้นโดยลําดับตามวัย 2.2 เปดใหลูกเสือทํากิจกรรมและประสบความสําเร็จในการทํางานอยางสนุกสนานเนืองๆ ในบริเวณกลางแจงเปนสวนใหญ 2.3 ใหลูกเสือมีโอกาสบําเพ็ญตนใหเปนประโยชนตอผูอื่น 2.4 มอบหมายใหลูกเสือมีความรับผิดชอบสําหรับตนเองและผูอื่นเพิ่มขึ้นโดยลําดับ เพื่อใหเกิดสมรรถภาพ ความเชื่อมั่นในตนเอง นิสัยที่ดี เชื่อถือได กับมีความสามารถทั้งในการรวมมือ และการเปนผูนํา 3. ความเปนอิสระไมเกี่ยวของกับการเมือง �������� 1.indd 7 24/6/2563 BE 15:43
8 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ การอบรมบมนิสัยของลูกเสือใหเปนพลเมืองดีของชาติ ตามจารีตประเพณีบานเมืองและ อุดมคติ ฉะนั้น การลูกเสือจึงเปนกิจกรรมสําคัญอยางหนึ่งในอุปกรณของการศึกษาแขนงหนึ่งที่ ไดรับการยกยองทั่วโลก เพราะการลูกเสือเปนวิชาการที่เรานํามาใชอบรมนิสัยเด็กใหเปนผูมีคุณธรรมสูง ชวยสรางและเสริมบุคลิกที่ดีใหแกเด็ก มีลักษณะการเปนผูนํา (Leader) ใหบังเกิดขึ้นในตัวเด็ก และเดนขึ้นมา โดยกอใหเกิดออกมาทางภายในจิตใจ มิไดเกิดขึ้นดวยการศึกษาจากภายนอก เหมือนวิชาอื่น ๆ ทั่ว ๆ ไป การวิชาตาง ๆ ในระบบลูกเสือก็เลือกเฟนงานมาจากสิ่งธรรมชาติมากที่สุด แลวนํามาดัดแปลงใหเหมาะสมกับวัยของเด็ก โดยไมใหเกิดอันตรายแกเด็กหรือสังคม พยายามจัด ใหเด็กเขาระเบียบทีละเล็กละนอย เด็กก็จะไดรับความรูพรอม ๆ กัน และไดรับความสนุกสนาน เพลิดเพลินไปดวยกับการเลนและรองรําทําเพลงโดยเด็กไมรูสึกตัว การที่ลูกเสือจัดใหเด็กเลนดวยกัน เที่ยวชมภูมิประเทศดวยกัน พักแรมรวมกัน ทํางานรวมกัน ฯลฯ ซึ่งการรวมกันนี้จะเปนสื่อสําคัญที่จะกอใหเกิดความรักใครสามัคคีเห็นอกเห็นใจกัน เชน การชวย ดูแลรักษาสิ่งของของกันและกัน ไมหยิบของเพื่อนมาเปนของตน มีกิจกรรมงานใดก็ชวยกันทํา เปนตน เราทั้งหลายควรจะไดรวมมือรวมใจกันทํานุบํารุงเด็กของเรา ใหเปนผูไดรับการศึกษาดี กลาวคือเปนผูที่มีรางกายแข็งแรง มีอนามัยดี รูจักชวยตนเองใหมีความสามารถที่จะชวยบานเมือง ใหเจริญสืบไป สมดังที่เปนพลเมืองดีของชาติอันประกอบดวย 1. ใหมีนิสัยในการสังเกต จดจํา เชื่อฟงและพึ่งตนเอง 2. ใหซื่อสัตยสุจริต มีระเบียบวินัย และเห็นอกเห็นใจผูอื่น 3. ใหรูจักบําเพ็ญตนเพื่อสาธารณประโยชน 4. ใหรูจักทําการฝมือ 5. ใหมีการพัฒนาทางกาย จิตใจ และศีลธรรม 6. ตองหาความรูใสตัว 7. ตองเปนผูมีสัมมาอาชีวะเมื่อเจริญเติบโตขึ้น ฉะนั้น การลูกเสือ คือขบวนการหรือโรงเรียนที่มีความมุงหมายสําหรับอบรมเยาวชนของชาติ ใหเปนพลเมืองดีของชาติ อยูในจารีตประเพณี มีความรับผิดชอบ โดยยึดถือหลัก 4 ประการ คือ (เปน Definition ของ Lord Baden Powel) 1. การอบรมฝกฝนทางจิตใจ (Character) ซึ่งตรงกับจริยศึกษาของเรา 2. อบรมฝกฝนทางรางกายใหแข็งแรงมีพลานามัยสมบูรณ (Health and Strength) ตรงกับ วิชาพลศึกษาของเรา หลักการและความมุงหมายของการลูกเสือ �������� 1.indd 8 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 9 3. อบรมฝกฝนใหรูจักใชมือทํางานใหเปนประโยชน (Handicraft and Skill) ตรงกับวิชา หัตถศึกษา คือมีความสามารถในการฝมือ 4. การอบรมฝกฝนใหเปนผูบําเพ็ญประโยชน (Service for other) ดังไดกลาวขางตน การลูกเสือมีวัตถุประสงคเพื่อการฝกอบรมเด็กใหเปนพลเมืองดี คือ เปนบุคคลที่มีเกียรติเชื่อถือได มีระเบียบวินัย สามารถบังคับใจตนเอง สามารถพึ่งตนเอง ทั้งสามารถ และเต็มใจที่จะชวยเหลือชุมชน และบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น ในการวางแผนฝกอบรมลูกเสือ ตองคํานึงถึงตัวเด็กและความตองการของเด็กเปนสําคัญ กลาวโดยยอ สิ่งที่เด็กตองการมี 5 อยาง คือ 1. ผจญภัย (Adventure) ไดแก การเรียนรูเรื่องใหม ๆ ที่ตื่นเตน และไมคาดหมายมากอน 2. ไดเพื่อน (Comradeship) ไดแก การที่มีเด็กอื่นเปนเพื่อน 3. เถื่อนธาร (The Outdoor World) ไดแก โลกภายนอกประกอบดวย ปา เขา ลําธาร และทุงนา 4. การสนุก (Good Fun) ไดแก ความสนุกสนานในการประกอบกิจกรรมตาง ๆ 5. สุขสม (A feeling of achievement) ไดแก ความรูสึกภูมิใจในการที่ตนไดทํางาน อยางหนึ่งอยางใดจนประสบความสําเร็จ ดังนั้นเราจึงตองเอาความตองการและสิ่งที่เด็กทั้งหลายชอบกระทํามาเปนพื้นฐานในการ วางแนวการฝกอบรมลูกเสือ ซึ่งมีผูใหญเปนผูใหคําแนะนํา และมีวิธีการฝกอบรมที่สนุกสนาน ดึงดูดใจเด็กและคอยๆ สูงขึ้นตามลําดับ เพื่อใหเหมาะสมกับจิตใจ และวัยของเด็กที่กําลังเติบโต แนวการฝกอบรมลูกเสือซึ่งบัญญัติไวในขอ 2 แหงธรรมนูญของสมัชชาลูกเสือโลกมี ดังนี้ คือ 1. ใหเด็กเขาเปนสมาชิกของคณะลูกเสือดวยความสมัครใจโดยมีผูใหญเปนผูนํา และจัดให ลูกเสือมีการปกครองตนเองเพิ่มขึ้นโดยลําดับตามสมควรแกวัย 2. เปดใหลูกเสือมีกิจกรรมและประสบความสําเร็จในการทํางานที่ถูกใจเนืองๆ โดยพยายาม จัดใหปฏิบัติในที่กลางแจงเปนสวนใหญ 3. ใหลูกเสือมีโอกาสบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น 4. ใหลูกเสือมีความรับผิดชอบสําหรับตนเองและผูอื่นเพิ่มขึ้นโดยลําดับ เพื่อใหเกิด สมรรถภาพ ความเชื่อมั่นในตนเอง นิสัยที่ดี เชื่อถือได กับมีความสามารถทั้งในการรวมมือและ ในการเปนผูนํา แนวการฝกอบรมรมลูกเสือ �������� 1.indd 9 24/6/2563 BE 15:43
10 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ ในทางปฏิบัติอาจสรุปไดวา แนวการฝกอบรมลูกเสือมีหลักสําคัญอยู 9 ประการ ดังนี้ 1. เครื่องแบบลูกเสือ เครื่องแบบลูกเสือเปนเครื่องแบบที่มีเกียรติเปนที่รูจักกันทั่วโลก และเปนเครื่องหมาย แหงความดี ดังนั้นลูกเสือจะตองพิถีพิถันในการแตงเครื่องแบบลูกเสือที่ถูกตองและสะอาดเรียบรอย อยูเสมอ กับทั้งจะตองประพฤติปฏิบัติตนใหสมกับที่ไดชื่อวาเปนลูกเสือเพื่อเปนการรักษาชื่อเสียง ของตนและของคณะลูกเสือแหงชาติ สวนเจาหนาที่ลูกเสือทุกคนก็ควรแตงเครื่องแบบลูกเสือใน โอกาสอันควร และถือวาเครื่องแบบลูกเสือเปนเครื่องหมายแหงความเสียสละในการที่ตนไดมีบทบาท ในการฝกอบรมเด็กใหเปนพลเมืองดี 2. คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ หมั่นฝกอบรมใหเขาใจและปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสืออยูเสมอ โดยเฉพาะ ในเรื่องความจงรักภักดีตอชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย ความเปนพี่นองของลูกเสือทั่วโลกและ การกระทําความดีตาง ๆ โดยเนนใหเห็นวาผูเปนพลเมืองดีนั้นจะตองเปนผูกระทําความดี และมิใช เปนคนดีโดยอยูเฉย ๆ ไมทําอะไร ภาพที่ 1-3 เครื่องแบบ คําปฏิญาณ และกฎของลูกเสือ 3. การบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น เรื่องนี้เปนเรื่องหนึ่งที่ทําใหกิจการลูกเสือมีชื่อเสียงและเปนที่รูจักของบุคคลทั่วไป นายเกรียง กีรติกร กรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ ไดบรรยายเรื่องการบําเพ็ญประโยชน ของลูกเสือในที่ประชุมสภาลูกเสือแหงชาติ ครั้งที่ 5 ป 2512 ไวอยางแจมแจง และอาจสรุปไดดังนี้ รากฐานของคติพจนของลูกเสือทั้ง 4 ประเภทเกี่ยวของกับอุดมคติของลูกเสือในการ บําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น กลาวคือ คติพจนของลูกเสือสํารองที่วา “ทําดีที่สุด” นั้น หมายความวาการทําเพื่อคนอื่นหรือ เพื่อสวนรวม เปนการกระทําที่ดีที่สุด คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ �������� 1.indd 10 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 11 คติพจนของลูกเสือสามัญที่ “จงเตรียมพรอม” นั้นคือพรอมที่จะทําความดี พรอมเพื่อสราง พรอมเพื่อสวนรวม คติพจนของลูกเสือสามัญรุนใหญที่วา “มองไกล” นั้นคือมองใหเห็นเหตุผล มองใหเห็น คนอื่น มองใหเห็นสวนรวม และมิใชมองแตตัวเองหรือผลประโยชนของตัวเอง คติพจนของลูกเสือวิสามัญที่วา “บริการ” นั้นคือการใหความชวยเหลือ ใหความชวยเหลือ แกผูอื่น แกสวนรวม นอกจากนี้ ในคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือก็ไดระบุถึงเรื่องการบําเพ็ญประโยชนตอ ผูอื่นโดยถือวาสําคัญมาก แหลงหรือโอกาสที่ลูกเสือจะบําเพ็ญประโยชนนั้นควรเริ่มจากสิ่งที่ใกล ตัวเด็กกอนและขยายใหกวางขวางออกไปตามวัยและความสามารถของเด็ก กลาวคือ 3.1 บานของลูกเสือ ลูกเสือควรมาทํางานในบาน หรือบําเพ็ญประโยชนตอครอบครัว เปนการเพาะนิสัยที่ดีแกเด็ก 3.2 โรงเรียนหรือที่ตั้งกองลูกเสือ ลูกเสือควรไดทํางานเปนประโยชนตอเพื่อน ๆ ตอหองเรียน ตอโรงเรียนใหมากที่สุด โดยใหลูกเสือตระหนักวา งานเปนสิ่งที่มีเกียรติ งานเทานั้นเปนเครื่องวัด คุณคาของคน การสงเสริมใหลูกเสือทํางานเปนหมู เปนคณะ รับผิดชอบรวมกันดีกวาการทํางาน เปนรายบุคคล การตั้งกรรมการหรือมอบหมายใหลูกเสือดําเนินงานในโรงเรียนเปนชุด ๆ เปนพิธีการ ที่ดีที่สุด 3.3 บริเวณใกลชิดกับโรงเรียนหรือที่ตั้งกองลูกเสือ เชน วัดหรือสถานที่ตั้งทางศาสนา ที่ตั้งโรงเรียนหรือกองลูกเสือตั้งอยู ควรถือเปนกิจวัตรของลูกเสือในการบําเพ็ญประโยชน โดยเฉพาะ เรื่องความสะอาด – ความสวยงามควรทําเปนประจํา เรื่องการบําเพ็ญประโยชนในบาน บําเพ็ญประโยชนในโรงเรียน บําเพ็ญประโยชน ตอสถานที่ใกลเคียงทั้ง 3 ประการนี้ เพียงเปนงานเริ่มตนสําหรับการบําเพ็ญประโยชนของลูกเสือ กอนที่จะคิดกาวไปบําเพ็ญประโยชนอยางอื่นที่ไกลออกไปอีก 3.4 งานสาธารณะ งานสวนรวม หรืองานในหนาที่พลเมือง เปนหนาที่ของพลเมืองดี อยางหนึ่ง คือ การปฏิบัติตามกฎหมายและปฏิบัติหนาที่ของตนทางศีลธรรมและวัฒนธรรม 3.5 การชวยเหลือผูประสบอุบัติเหตุ การลูกเสือมิใชเพียงสอบทางทฤษฎีใหลูกเสือ บําเพ็ญประโยชนตอผูอื่นเทานั้น แตยังตองมีการฝกอบรมตนเองใหมีทัศนะในการใหบริการดวย �������� 1.indd 11 24/6/2563 BE 15:43
12 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ การฝกอบรมลูกเสือ ถาจะใหประสบผลสําเร็จอยางเต็มที่ จะตองพัฒนาตนเองใหกาวหนา อยูเสมอและตองพัฒนาตนเองใหผานขั้นตางๆ ตามลําดับ คือ ลูกเสือสํารอง ลูกเสือสามัญ ลูกเสือ สามัญรุนใหญ และลูกเสือวิสามัญ การฝกอบรมลูกเสืออาจแบงออกเปน 5 ขั้น ดังนี้ คือ การเตรียม (Preparation) มีการเตรียมความพรอมทั้งทางดานรางกายและจิตใจ การแสดง (Demonstration) รวมสาธิตและแสดงใหเห็นการกระทําและผลที่ไดรับ การอธิบาย (Explanation) สามารถอธิบายกิจกรรมทําได ลอกแบบ (Imitation) ลงมือกระทําดวยตนเอง การซักถาม (Interrogation) ซักถามในประเด็นที่มีขอสงสัย ดังที่ไดกลาวแลวขางตนจะเห็นไดวา การฝกอบรมลูกเสือสอดคลองกับแนวการสอนแผนใหม ที่กลาวถึงการกระทําที่เรียกวา Learning by doing วิธีฝกอบรม 5 ขั้น ภาพที่ 1-4 การบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น และวิธีฝกอบรม 5 ขั้น ในการฝกอบรมลูกเสือ มีการแบงลูกเสือออกเปนกอง และแตละกองแบงออกเปนหมู หมูลูกเสือเปนหนวยสําคัญในการดําเนินงานของลูกเสือ ไมวาสําหรับการงานหรือการเลนและ ไมวาจะเปนเรื่องวินัยหรือหนาที่ กาวหนึ่งที่มีคุณคาในการฝกนิสัยใจคอในการเปนลูกเสือ ในขั้น ลูกเสือสามัญ ลูกเสือสามัญรุนใหญ และลูกเสือวิสามัญ นายหมูลูกเสือจะมีบทบาทสําคัญยิ่งขึ้น ในการดําเนินงานตามระบบหมู คือ การไดรับมอบหมายงานใหลูกเสือไดทําหนาที่ของตนจนกลายเปน สิ่งที่ไดผล และเปนที่ประจักษแกลูกเสือ ในชั้นตนลูกเสือจะไดเรียนรูในการตามผูนํา อาจกลาวไดวา วิธีการลูกเสือไดผลิตผูนําในงานสายตางๆ ซึ่งยอมรับดวยความยินดีวาความสําเร็จในการงานของเขานั้น สืบเนื่องมาจากความรูที่เขาไดรับจากระบบหมูของลูกเสือ นายหมูมีหนาที่ฝกอบรมลูกเสือในหมูของตนเอง โดยมีหนาที่วางแผนปฏิบัติกิจกรรมของหมู ทั้งการไปอยูคายพักแรม โดยมีรองนายหมูเปนผูชวย และผูกํากับลูกเสือเปนผูใหคําแนะนํา นอกจากนั้น ระบบหมู (The Patrol System) �������� 1.indd 12 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 13 ผูกํากับและนายหมูยังมาประชุมพรอมกันเปนครั้งคราวในที่ประชุมนายหมู ซึ่งเรียกชื่อในภาษาอังกฤษ อยางไพเราะวา Court of Honour ที่ประชุมนี้มีหนาที่รับผิดชอบหลายอยาง กลาวคือ จะตอง รับผิดชอบในการรักษาเกียรติของกองลูกเสือของตน กับจะตองพิจารณาแผนปฏิบัติงานและ กิจกรรมตางๆ แตหนาที่สําคัญของที่ประชุมนายหมูคือ การดูแลรักษามาตรฐานความประพฤติ และการปฏิบัติงานของลูกเสือในหมูของตน ลูกเสือทุกคนจะไดรับการฝกอบรมตามวิธีการของลูกเสือและเมื่อผานการทดสอบตามที่ กําหนดไว จะไดรับเครื่องหมายซึ่งนํามาติดกับเครื่องแบบ เปนการเชิดชูเกียรติ และแสดงสมรรถภาพ ของตนสวนหนึ่งซึ่งเด็กสวนมากจะรูสึกพอใจและภูมิใจ ตัวอยางเชน ลูกเสือสํารองจะไดรับ เครื่องหมาย คือ ดาวดวงที่ 1 และที่ 2 สําหรับติดกับเครื่องแบบในเมื่อตนสอบไดตามหลักสูตรที่ กําหนดไว สวนลูกเสือสามัญก็มีเครื่องหมายลูกเสือโท ลูกเสือเอก นอกจากนี้ยังมีเครื่องหมายวิชาพิเศษ ซึ่งลูกเสืออาจเลือกเรียนเรื่องที่ตนสนใจ เครื่องหมายวิชาพิเศษนี้มีมากมายหลายอยาง และอาจ เพิ่มเติมไดอีกตามความเหมาะสม เชน เครื่องหมายวิชาพิเศษสําหรับลูกเสือสํารองก็มีวิชาสังเกตและจํา วิชาทําสวน วิชาสะสม วิชาการบันเทิง วิชาขับขี่จักรยานสองลอ วิชาวายนํ้า และวิชาปฐมพยาบาล อยางงายๆ เปนตน สวนวิชาพิเศษสําหรับลูกเสือสามัญ ลูกเสือสามัญรุนใหญและลูกเสือวิสามัญ อาจดูไดจากขอบังคับคณะลูกเสือแหงชาติ วาดวยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509 ซึ่งมีรายละเอียดมากมาย เชน สําหรับลูกเสือสามัญมีวิชาจักสาน วิชาชางไม วิชาชางหนัง ฯลฯ สําหรับลูกเสือสามัญรุนใหญ มีวิชาการผจญภัย วิชาสูทกรรม วิชาธรรมชาติวิทยา วิชาการบุกเบิก ฯลฯ และสําหรับลูกเสือวิสามัญ มีวิชาการลูกเสือ วิชาโครงการ วิชาบริการ ฯลฯ ระบบเครื่องหมาย (The Badge System) ภาพที่ 1-5 ระบบหมูและระบบเครื่องหมาย �������� 1.indd 13 24/6/2563 BE 15:43
14 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ ลูกผูชายทุกคนยอมชอบการผจญภัยและชีวิตกลางแจง ดังนั้นในการฝกอบรมลูกเสือ ทุกประเภท จึงถือวากิจกรรมกลางแจงเปนเรื่องสําคัญ และควรไดรับการสนับสนุนสงเสริมให เทาที่จะสามารถทําได ทั้งนี้เปนการสงเสริมสุขภาพของลูกเสือดวย จริงอยูในการฝกอบรมลูกเสือ ในบางครั้งจะตองกระทําภายในอาคาร แตกิจกรรมเชนเดียวกัน เด็กจะชอบมากกวาและเปนประโยชน แกเด็กมากกวา ถาไดกระทํากลางแจง เชน ในสนาม ในทุงนา ในปา หรือสวนสาธารณะ สิ่งที่ลูกเสือตั้งใจคอย คือ การอยูคายพักแรม การเดินทางไกลและแรมคืนมีวัตถุประสงค เพื่อฝกใหลูกเสือมีความอดทนอยูในระเบียบวินัย รูจักชวยตัวเอง รูจักอยูและทํางานรวมกับผูอื่น ตลอดจนมีโอกาสไดเรียนรูและเขาใจในวิชาลูกเสืออยางแจมแจงดวยการปฏิบัติจริง กิจกรรมกลางแจง (Outdoor Activities) เกมหรือการเลนของลูกเสือเปนอุปกรณที่สําคัญที่สุดอยางหนึ่งในการฝกอบรมลูกเสือ ทุกประเภท ทั้งในทางจิตใจและในการบริหารรางกาย เกมชวยพัฒนาเด็กในเรื่องนิสัยใจคอ อารมณดี นํ้าใจนักกีฬา การรักหมูคณะ ความอดทน ระเบียบวินัย และความไมเห็นแกตัว ทุกครั้งที่มี การฝกอบรม ลูกเสือ หรือที่เรียกวา การประชุมกอง จะตองมีการจัดการใหเด็กเลนเกม เพื่อบริหารรางกาย เปนการฝกอบรมเด็กในทางจิตใจไปในตัว เกมสําหรับลูกเสือมีมากมายหลายอยาง และเปนหนาที่ของผูกํากับจะตองเลือกเกมที่ เหมาะสมแกวัยของเด็กใหเด็กเลน ในการนี้ผูกํากับควรจัดทําและมีสมุดจดการเลนเกมที่ตน เคยนําไปสอนใหเด็กและเห็นวาไดประโยชนดี เพื่อนําเตรียมไวใชในโอกาสขางหนา วัตถุประสงค อยางหนึ่งของการลูกเสือ คือ จัดใหมีการเลนเกมและกิจกรรมตาง ๆ เปนชุด เพื่อชวยสงเสริมสุขภาพ และชวยพัฒนานิสัยใจคอของลูกเสือ เกมเหลานี้ควรเปนการเลนเกมที่สนุกสนานและมีการแขงขันกัน โดยการจัดใหเลนเกม เราจะสามารถปลูกฝงนิสัยที่ดีใหแกเด็กหลายประการ คือ ความกลา (Pluck) การปฏิบัติตามกติกา – การเลน (Obedience to rules) วินัย (Discipline) การบังคับใจตนเอง (Self – control) ความกระตือรือรน (Keenness) ความอดทน (Fortitude) การเปนผูนํา (Leadership) และการเลนเปนชุดโดยไมเห็นแกตัว (Unselfish team play) เกม �������� 1.indd 14 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 15 วิธีการฝกอบรมลูกเสือที่สําคัญอีกอยางหนึ่ง คือ การรองเพลง และการเลนรอบกองไฟ การรองเพลงใชในโอกาสตางๆ เพื่อเปนการปลุกใจ คลายอารมณ หรือกอใหเกิดความราเริงบันเทิงใจ สวนการเลนรอบกองไฟ กระทําในตอนกลางคืนในระหวางที่ลูกเสือเดินทางไกลไปอยูคายพักแรม ทุกครั้งที่มีการเลนรอบกองไฟ จะตองมีการรองเพลงนํา เพลงสลับการแสดงและเพลงสงทาย การรองเพลงลูกเสือ สวนใหญเปนการรองเพลงหมูหรือรองเพลงพรอม ๆ กัน เพื่อเปนการ สงเสริมความสามัคคี และชวยเด็กที่ไมมีนิสัยในการรองเพลงใหกลารองเพลงยิ่งขึ้น การรองเพลงเดี่ยว โดยปกติไมกระทํากันบอยนัก นอกจากผูรองจะสามารถรองเพลงไดเปนอยางดี หรือในโอกาสพิเศษ เพลงที่ลูกเสือและเจาหนาที่ลูกเสือทุกคนจะตองรองไดคือ เพลงชาติ เพลงสรรเสริญพระบารมี และเพลงสามัคคีชุมนุม การรองเพลง และการเลนรอบกองไฟ ภาพที่ 1-6 กิจกรรมกลางแจง เกม เพลง การฝกอบรมวิชาผูกํากับลูกเสือ กองการลูกเสือ ไดมีการฝกอบรมวิชาผูกํากับลูกเสือประเภทตาง ๆ ทั่วราชอาณาจักร ดังนี้ 1. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นความรูเบื้องตน เดิมภาษาอังกฤษเรียกวา Preliminary Training Course (P.T.C.) เดี๋ยวนี้เปลี่ยนหลักสูตร และเรียกชื่อใหมเปน Basis Unit Leaders Training Course (B.T.C.) หมายเหตุ มอบหมายอํานาจใหเขตการศึกษาเปนผูใหเลขรุนและจัดการฝกอบรมเองได ตั้งแต 2 กรกฎาคม 2522 2. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นวูดแบดจหรือขั้นความรูชั้นสูง เริ่มตั้งแตป พ.ศ. 2503 เดิมในภาษาอังกฤษเรียกวา Wood Badge Training Course เดี๋ยวนี้เปลี่ยนหลักสูตรและเรียกชื่อใหมเปน Advance Unit Leader Training Course (A.T.C.) หลักสูตรการเรียนการสอนกิจกรรมลูกเสือ �������� 1.indd 15 24/6/2563 BE 15:43
16 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 2.1 วิชาผูกํากับลูกเสือสํารอง ขั้นความรูชั้นสูง รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 2 ทอน 2.2 วิชาผูกํากับลูกเสือสามัญ ขั้นความรูชั้นสูง รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 2 ทอน 2.3 วิชาผูกํากับลูกเสือสามัญรุนใหญ ขั้นความรูชั้นสูง รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 2 ทอน 2.4 วิชาผูกํากับลูกเสือวิสามัญ ขั้นความรูชั้นสูง รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 2 ทอน 2.5 วิชาผูบังคับบัญชาลูกเสือระดับผูนํา ขั้นความรูชั้นสูง รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 2 ทอน 3. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นผูชวยผูใหการฝกอบรม เดิมภาษาอังกฤษเรียกวา National Trainers Course (N.T.C) เดี๋ยวนี้เปลี่ยนหลักสูตรและเรียกชื่อใหมเปน Advance Leader Training Course (A.L.T.C.) รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 3 ทอน และไดรับการแตงตั้งใหเปนผูชวยผูใหการฝกอบรม (A.L.T.) 4. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นหัวหนาผูใหการฝกอบรม เดิมภาษาอังกฤษเรียกวา National Trainers the team Course (I.T.T.C) เดี๋ยวนี้เปลี่ยนหลักสูตรและเรียกชื่อใหมเปน Leader Training Course (L.T.C.) รับเครื่องหมายวูดแบดจ ชนิด 4 ทอน และไดรับการแตงตั้งใหเปนหัวหนาผูใหการฝกอบรม (L.T.) การอยูคายพักแรมของลูกเสือ เนตรนารี ยุวกาชาด และผูบําเพ็ญประโยชน ณ คายลูกเสือวชิราวุธ ลูกเสือวิสามัญแบงออกเปน 2 ชั้น ดังนี้ 1) เตรียมลูกเสือวิสามัญ (ระยะทดลอง) 2) ลูกเสือวิสามัญ (ตองไดเขาพิธีประจํากองแลว) ลูกเสือวิสามัญที่ผานการฝกอบรมตามหลักสูตรเครื่องหมายลูกเสือโลกมาแลว และไดเขา พิธีประจํากองแลว สามารถฝกอบรมเพื่อรับเครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญได ผูกํากับลูกเสือวิสามัญ มีหนาที่เสนอใหหัวหนาสถานศึกษา หรือสโมสรลูกเสือเปนผูดําเนิน การสอบวิชาลูกเสือวิสามัญ โดยแตงตั้งกรรมการผูทรงคุณวุฒิใหดําเนินการสอบ และเมื่อดําเนิน การสอบเครื่องหมายลูกเสือโลกหรือเครื่องหมายวิชาพิเศษแลว ใหรายงานเลขาธิการคณะกรรมการ ลูกเสือแหงชาติ หรือผูอํานวยการลูกเสือจังหวัดแลวแตกรณี เพื่อพิจารณาอนุมัติและใหประดับ เครื่องหมายนั้น ๆ ได แนวทางปฏิบัติในการสอบวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญ �������� 1.indd 16 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 17 2. เดินทางไกลและอยูคายพักแรม หลักสูตร: 1) เดินทางไกลไปกับลูกเสือวิสามัญเปนเวลา 4 วันติดตอกัน (อยูที่คายพักแรม 3 คืน) หรือเดินทางไกลไปกับลูกเสือวิสามัญ 2 ครั้ง แตละครั้งใชวเลา 48 ชั่วโมง โดยอยูคายพักแรม 2 คืน ไมนับเวลาเดินทางไปและกลับ การเดินทางไกลดังกลาว ลูกเสือจัดการเองโดยตลอด ทั้งนี้ ดวยความเห็นชอบของผูกํากับลูกเสือวิสามัญ การเดินทางไกลและแรมคืน ตองไดมาตรฐานสูง การเดินทางไกล จะไปทางบกหรือทางนํ้าภายในประเทศหรือตางประเทศก็ได ตองแสดงวา ในการเดินทางตองใชความอดทน การพึ่งตนเอง ความคิดริเริ่ม ความมานะและการเปนผูนํา กับตองทําสมุดปูมรายงานการเดินทางยื่นตอผูกํากับลูกเสือวิสามัญดวย 3. โครงการ หลักสูตร: 1) เลือกวางโครงการและสละเวลาตามโครงการอยางนอย 6 เดือน และบันทึกกิจกรรม ตาง ๆ ไวดวย ใหเสนอรายงานความกาวหนาตามโครงการตอผูกํากับลูกเสือวิสามัญอยางนอย 3 ครั้ง พรอมทั้งบันทึกกิจกรรมตาง ๆ และอาจเสนอแผนภูมิแผนที่ประกอบดวยก็ได 2) โครงการหมายถึง งานที่จัดทําขึ้นเองโดยใชทักษะ มีผลใชประโยชนได ลูกเสือ เปนผูเลือกเอง ลูกเสือเลือกเรื่องใดจะตองไดรับความเห็นชอบจากผูกํากับลูกเสือวิสามัญกอน 3) เมื่อลูกเสือไดปฏิบัติสําเร็จตามโครงการแลว ใหแสดงผลงานวาไดมาตรฐานและ เปนที่พอใจผูกํากับลูกเสือวิสามัญ 4. การบริการ หลักสูตร: 1) ทําหนาที่พี่เลี้ยงของลูกเสือวิสามัญที่เขาใหม 2) ทําหนาที่เปนกรรมการของกอง วิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญ มี 12 วิชา ดังนี้ 1. การลูกเสือ หลักสูตร: 1) ไดรับการฝกอบรมวิชาผูกํากับลูกเสือขั้นความรูเบื้องตน ประเภทลูกเสือสํารอง หรือลูกเสือสามัญอยางใดอยางหนึ่ง 2) ไดทดลองปฏิบัติหนาที่ผูกํากับลูกเสือสํารองหรือลูกเสือสามัญ ในกองลูกเสือเปน ที่พอใจของผูกํากับลูกเสือในกองนั้น ๆ เปนเวลาไมนอยกวา 3 เดือน �������� 1.indd 17 24/6/2563 BE 15:43
18 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 3) บําเพ็ญประโยชนตอกองลูกเสือของตนไมนอยกวา 9 ครั้ง 4) บําเพ็ญประโยชนตอกองลูกเสืออื่นไมนอยกวา 6 ครั้ง 5) บําเพ็ญประโยชนตอชุมชนไมนอยกวา 3 ครั้ง 5. ผูฝกสอน หลักสูตร: 1) ผานการฝกอบรมขั้นความรูเบื้องตน (B.T.C) ประเภทใดประเภทหนึ่งของหลักสูตร ลูกเสือสํารอง สามัญ สามัญรุนใหญ 2) สามารถทําการสอนวิชาลูกเสือตามประเภทที่ตนรับการอบรมมาแลวอยางนอย 2 วิชา 3) ไดทําการสอนเปนที่พอใจของผูกํากับกองนั้น ๆ เปนเวลา 3 เดือน โดยใหสอน อยางนอย 2 วิชา วิชาละ 3 ครั้ง 6. ยิงปน หลักสูตร: 1) รูจักกฎแหงความปลอดภัยเกี่ยวกับการยิงปนตองมากอนอื่นใด รูจักสวนตาง ๆ ของปนและวิธีใช การรักษาและการทําความสะอาด 2) แสดงเปาตามกําหนดที่ยิงไดดวยตนเองภายใน 6 สัปดาหที่แลว สําหรับการทดสอบ ไดทําแตมไมนอยกวาที่กําหนดไว เปาที่ยิงจะตองไดรับการรับรองจากผูสอนที่ไดรับแตงตั้งไว 3) ภาคปฏิบัติการยิงปน ใชปนยาวอัดลม และปนไรเฟลลูกกรด ก. ปนยาวอัดลม ระยะยิง 25 ฟุต ทายิง ทานอน ทานั่ง ทาคุกเขา ทายืน ใชเปา มาตรฐานของ เอ็น.อาร.เอ ชนิดเปาละ 5 ตาวัว ยิงตาวัวละ 5 นัด รวมยิง ทาละ 25 นัด กําหนดเวลายิงนัดละ 1 นาที การตัดสินโดยนับเปาตาวัวที่ไดแตมตํ่าที่สุดและแตมตํ่าสุดของแตละเปา ตาวัวตองไมตํ่ากวา 1. ทานอน 50 แตม 2. ทานั่ง 35 แตม 3. ทาคุกเขา 35 แตม 4. ทายืน 30 แตม �������� 1.indd 18 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 19 7. ศิลปะประยุกต หลักสูตร: ใหเลือกปฏิบัติ 5 ขอ ใน 9 ขอ จนเปนที่พอใจของผูกํากับลูกเสือวิสามัญ 1) สามารถออกแบบตัวอักษรชนิดตาง ๆ ที่ใชในงานพาณิชยศิลป ตามความเหมาะสม ของการโฆษณา ประกอบการใชสีจํานวน 2 ภาพ ตามขนาดและขอความตามที่ผูกํากับกําหนด 2) สามารถออกแบบปกหนังสือ และปกงานพิมพตาง ๆ จํานวน 2 ภาพ ตามขนาด และขอความตามที่ผูกํากับกําหนด 3) สามารถเขียนภาพประกอบเรื่อง ตามจินตนาการและความรูสึกดวยวิธีการตาง ๆ และเครื่องมือตาง ๆ เชน ดินสอ สี เมจิก ฯลฯ จํานวน 2 ภาพ ตามขนาดที่ผูกํากับกําหนด 4) สามารถเขียนภาพการตูนเกี่ยวกับลูกเสือดวยลายเสน สีเดียวและหลายสี อยางละ 1 ภาพ ตามขนาดที่ผูกํากับกําหนด 5) สามารถออกแบบเครื่องหมาย สัญลักษณ สื่อความหมาย หรือรูปแบบประกอบ ตัวอักษรที่เกี่ยวกับลูกเสือหรือเอกลักษณของไทยจํานวน 2 ภาพ ตามขนาดที่ผูกํากับกําหนด 6) สามารถสรางรูปจําลอง การจัดตกแตงสวนและบริเวณ โดยสรางความสัมพันธ ระหวางวัสดุและสิ่งของเพื่อนํามาตกแตง ปฏิบัติการขนาดเล็ก ตามที่ผูกํากับกําหนด ข. ปนไรเฟลลูกกรด ระยะยิง 50 ฟุต ทายิง ทานอน ทานั่ง ทาคุกเขา ทายืน ใชเปามาตรฐานของ เอ็น.อาร.เอ. ชนิดเปาละ 5 ตาวัว ยิงตาวัวละ 2 นัด รวมยิงทาละ 10 นัด กําหนดเวลายิงนัดละ 1 นาที การตัดสิน โดยนับเปาตาวัวที่ไดแตมตํ่าที่สุดและแตมตํ่าสุดของแตละเปา ตาวัวตองไมตํ่ากวา 1. ทานอน 16 แตม 2. ทานั่ง 14 แตม 3. ทาคุกเขา 14 แตม 4. ทายืน 12 แตม 4) ลักษณะปนที่ใชในภาคปฏิบัติ ก. ปนที่ใชหามติดศูนยกลอง ข. การบรรจุกระสุน ใชบรรจุยิงทีละ 1 นัด 5) ตองทําการสอบขอเขียนไดไมตํ่ากวา 80% และภาคปฏิบัติไดแตมไมตํ่ากวาที่ กําหนดไว �������� 1.indd 19 24/6/2563 BE 15:43
20 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 7) สามารถประยุกตงานหัตถกรรมพื้นบาน หรือเครื่องใชสอยในครัวเรือนใหเกิด ความเหมาะสมกับสังคมปจจุบัน ตามที่ผูกํากับกําหนด 8) สามารถปน ทําแมพิมพชิ้น และแมพิมพทุบ และการหลอดวยปูนปลาสเตอร เปนเครื่องเลน เครื่องประดับอาคารบานเรือนไดจํานวน 2 ชิ้น ดวยแมพิมพทุบ 1 ชิ้น และแมพิมพ 1 ชิ้นตามที่ผูกํากับกําหนด 9) สามารถทําภาพพิมพโดยการออกแบบ งานพิมพ แมพิมพ การพิมพแมพิมพไม การพิมพแมพิมพผาไหม เทคนิคการทําแมพิมพดวยนํ้ายาไวแสง การถายดวยแสงแดด สปอทไลท และแสงนีออนอยางใดอยางหนึ่ง 1 ชิ้น ตามขนาดและสีที่ผูกํากับกําหนด 8. ปฐมพยาบาล หลักสูตร: 1) รูและสามารถปฏิบัติตามหลักทั่วไปของการปฐมพยาบาลและขอควรจํากัดของ การปฐมพยาบาล 2) รูและสามารถสาธิตเรื่องตอไปนี้ - วิธีการหามเลือก - วิธีแกไขอาการงัน (shock) - วิธีการชวยหายใจ หรือผายปอด นวดหัวใด - วิธีการขน เคลื่อนยายผูปวย หรือผูบาดเจ็บ - รูจักอาการของเรื่องกระดูกหักในสวนตาง ๆ ของรางกาย - วิธีแกบาดแผลมีพิษ 3) เรียนรูถึงโรคบางชนิดที่พบบอย ๆ ในการเขาคายพักแรมงานชุมนุมและยาที่ใช ในการรักษาอยางสังเขป 4) การทดสอบวิชาปฐมพยาบาล ใหมีภาคปฏิบัติและทดสอบดวย คือ สามารถปฏิบัติได สาธิตได จนเปนที่พอใจของคณะกรรมการสอบ 9. อิเล็กทรอนิกส หลักสูตร: 1) สามารถเขียนวงจรเครื่องรับวิทยุ เอฟ.เอ็ม. อยางงายและจัดทําเปนแผนวงจรพิมพ (Printed Circuit) กับใสอุปกรณทุกยางใหเขาที่ ครบถวนและใชเครื่องรับวิทยุที่สรางขึ้นนั้นอยางไดผล �������� 1.indd 20 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 21 10. สังคมสงเคราะห หลักสูตร: มีความรูและสามารถชี้แจงเรื่องราวตามหัวขอตอไปนี้ไดดีพอสมควร 1) ปญหาสังคม 2) ความรูเบื้อตนเกี่ยวกับกรมประชาสงเคราะหและการสังคมสงเคราะห 3) การสรางความสัมพันธกับผูรับการสงเคราะห 4) บทบาทและหนาที่ของงานประชาสงเคราะห 5) การสงเคราะหเด็กและบุคคลวัยรุน 6) การสงเคราะหครอบครัวคนชรา คนพิการ คนขอทาน และคนไรที่พึ่ง 7) การสงเคราะหผูประสบภัย 8) องคการสังคมสงเคราะหเอกชนกับงานสงเคราะหผูประสบภัย 9) การออกหนวยชวยเหลือผูประสบภัย 10) บทบาทและหนาที่ของลูกเสือในการสงเคราะหผูประสบภัย อัคคีภัย อุทกภัย และวาตภัย 11) การจัดที่พักชั่วคราวสําหรับผูประสบภัย 12) การรับบริจาคสิ่งของเหลือใชสําหรับผูประสบภัย 11. ขับรถยนต หลักสูตร: 1) มีความรู ความสามารถในเรื่องตอไปนี้ ก. ขับรถยนตได ข. ซอมเครื่องหรือขอบกพรองเล็กนอย และเปลี่ยนยางรถยนตได 2) สามารถผานการทดสอบและไดรับใบขับขี่รถยนตจากกองทะเบียนกรมตํารวจ 3) รูจักและสามารถปฏิบัติตามกฎจราจรได 2) มีความรูเกี่ยวกับอุปกรณที่เรียกวา Integrated Circuit (IC.) และสามารถนําไป ใชงานในเครื่องรับวิทยุ หรือเครื่องอุปกรณทางอิเล็กทรอนิกสอยางนอย 1 อยาง 3) สามารถติดตั้งเสาอากาศโทรทัศน เพื่อใชกับเครื่องรับโทรทัศนขาวดํา และสี โดยใหรับสัญญาณภาพไดอยางมีประสิทธิภาพทุกสถานี �������� 1.indd 21 24/6/2563 BE 15:43
22 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ สรุป วัตถุประสงคของขบวนการลูกเสือ ตามบทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญของสมัชชาลูกเสือโลก คือ เพื่อพัฒนาเด็กชาย คนรุนหนุม และคนหนุมใหเปนพลเมืองดีโดยใชกระบวนการลูกเสือ เปนสื่อในการอบรม การลูกเสือจึงเปนกิจกรรมสําคัญอยางหนึ่งในอุปกรณของการศึกษาแขนงหนึ่งที่ไดรับ การยกยองทั่วโลก เพื่อใชเปนเครื่องมือในการอบรมบมนิสัยของลูกเสือ ใหเปนพลเมืองดีของชาติ ตามจารีตประเพณีบานเมืองและอุดมคติ การฝกอบรมลูกเสืออาจแบงออกเปน 5 ขั้น ดังนี้ การเตรียม (Preparation) มีการเตรียมความพรอมทั้งทางดานรางกายและจิตใจ การแสดง (Demonstration) รวมสาธิตและแสดงใหเห็นการกระทําและผลที่ไดรับ การอธิบาย (Explanation) สามารถอธิบายกิจกรรมทําได ลอกแบบ (Imitation) ลงมือกระทําดวยตนเอง การซักถาม (Interrogation) ผูสอนถามเด็ก หรือใหเด็กถาม 12. เครื่องหมายวชิราวุธ หลักสูตร: 1) ไดรับเครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือวิสามัญอยางนอย 5 วิชา 2) ผูกํากับลูกเสือ หรือรองผูกํากับลูกเสือวิสามัญ รับรองวาเปนผูดําเนินชีวิต แบบลูกเสือและปฏิบัติตามคติพจนวา “บริการ” โดยเครงครัด 3) เลขาธิการคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ ผูอํานวยการลูกเสือจังหวัด ผูอํานวยการลูกเสืออําเภอ แลวแตกรณี เปนผูแตงตั้งบุคคลที่มีคุณวุฒิเหมาะสมทําการสัมภาษณ เมื่อเห็นวาเปนผูเหมาะสมก็ใหรายงานไปตามลําดับ จนถึงคณกรรมบริหารลูกเสือแหงชาติ เพื่อขออนุมัติ �������� 1.indd 22 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 23 ใหนักเรียนกาเครื่องหมาย หนาขอที่ถูก และ หนาขอที่ผิด .............. 1. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว พระราชทานกําเนิดลูกเสือไทย .............. 2. การลูกเสือเปนการสงเสริมการฝกอบรมที่เด็กไดรับจากทางบาน ทางวัด และ ทางโรงเรียน (บ.ว.ร.) .............. 3. หลักสําคัญของการฝกอบรมลูกเสือ ตองการใหเด็กที่ไมคอยเฉลียวฉลาดนั้นไดรับ ความสนุกสนานจากชีวิต .............. 4. การลูกเสือ คือ ขบวนการที่มีความมุงหมายสําหรับอบรมเยาวชนของชาติใหเปนพลเมืองดี ของชาติ อยูในจารีตประเพณี มีความรับผิดชอบ .............. 5. ลูกเสือ คือ เยาวชนชายและหญิงอายุระหวาง 8 – 25 ป ที่รับการฝกอบรมตามหลักสูตร วิชาลูกเสือ โดยยึดมั่นในหลักการ (Principle) วิธีการ (Method) และวัตถุประสงค (Purpose) ของการลูกเสือ (Scouting) .............. 6. เครื่องแบบลูกเสือเปนเครื่องแบบที่มีเกียรติเปนที่รูจักกันทั่วโลก และเปนเครื่องหมาย แหงความดี .............. 7. คําปฏิญาณ และกฎของลูกเสือ เนนในเรื่องความจงรักภักดีตอชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย .............. 8. คติพจนของลูกเสือวิสามัญที่วา“จงทําดี” นั้นคือมองใหเห็นเหตุผล มองใหเห็นคนอื่น มองใหเห็นสวนรวม และมิใชมองแตตัวเองหรือผลประโยชนของตัวเอง .............. 9. การฝกอบรมลูกเสือสอดคลองกับแนวการสอนแผนใหมที่กลาวถึงการกระทําที่เรียกวา Learning by reading ............. 10. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นหัวหนาผูใหการฝกอบรม เดิมภาษาอังกฤษเรียกวา National Trainers Course ( N.T.C ) กิจกรรมทบทวนความรู หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ �������� 1.indd 23 24/6/2563 BE 15:43
24 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ คําสั่ง จงเลือกคําตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงขอเดียว 1. บุคคลใด ทรงเปน องคอุปถัมภคณะลูกเสือแหงชาติ ก. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว ข. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ค. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ง. สมเด็จพระเจาภคินีเธอ เจาฟาเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี 2. สิ่งที่อบรมใหลูกเสือยึดมั่นขอใดกลาว กลาวไมถูกตอง ก. วิธีการของการลูกเสือ ข. เนื้อหาของการลูกเสือ ค. หลักการของการลูกเสือ ง. วัตถุประสงคของการลูกเสือ 3. หลัก 4 ประการของการลูกเสือขอใด ไมถูกตอง ก. อบรมฝกฝนทางดานเศรษฐกิจ ข. อบรมฝกฝนใหรูจักใชมือทํางาน ค. อบรมฝกฝนทางรางกายใหแข็งแรง ง. อบรมฝกฝนใหเปนผูบําเพ็ญประโยชน 4. แนวการฝกอบรมลูกเสือขอใดถูกตอง ก. ผจญภัย ไดเพื่อน เถื่อนธาร ข. การสนุก และ สุขสม ค. ถูกตองทั้ง ก. และ ข. ง. ผิดทั้ง ก. และ ข. 5. ขอใดกลาวไดถูกตอง ก. คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ เนนเรื่องความจงรักภักดีตอชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย ข. รากฐานของคติพจนของลูกเสือเกี่ยวของกับการบําเพ็ญประโยชนตอผูอื่น ค. เครื่องแบบลูกเสือเปนเครื่องหมายแหงความดี ง. ถูกทุกขอ แบบทดสอบหลังเรียน �������� 1.indd 24 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 25 6. ขั้นตอนการฝกอบรมลูกเสือ ขั้นตอนใดเปนขั้นตอนแรก ก. การเตรียม ข. การอธิบาย ค. ลอกแบบ ง. การซักถาม 7. การฝกอบรมลูกเสือสอดคลองกับแนวการสอนแผนใหมคือแบบใด ก. Doing by Doing ข. Learning by Doing ค. Doing by Learning ง. Learning by Learning 8. วิชาผูกํากับลูกเสือขั้นความรูเบื้องตน เรียกวาอะไร ก. Leader Training Course (L.T.C.) ข. Advance Leader Training Course (A.L.T.C.) ค. Basis Unit Leaders Training Course (B.T.C.) ง. Advance Unit Leader Training Course (A.T.C.) 9. สิ่งที่ทําใหลูกเสือรูสึกพอใจและภูมิใจในการเปนลูกเสือคือสิ่งใด ก. คําชมของผูกํากับ ข. เงินรางวัลเมื่อทําความดี ค. คะแนนจากการสอบวิชาลูกเสือ ง. เครื่องหมายซึ่งนํามาติดกับเครื่องแบบ 10. กิจกรรมใดเปนกิจกรรมที่ตองมีทุกครั้งในการประชุมกอง ก. เกม ข. การเดินทางไกล ค. การอยูคายพักแรม ง. การเลนรอบกองไฟ �������� 1.indd 25 24/6/2563 BE 15:43
26 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ คําแนะนํา: จุดประสงคเชิงพฤติกรรม เมื่อจบกิจกรรมนี้แลว ผูเขารับการฝกอบรมควรจะสามารถ 1. บอกการกระทําที่แสดงถึงการตรงตอเวลาได 2. วิเคราะหผลที่ไดรับจากการตรงตอเวลาและไมตรงตอเวลาได ประเภทของกิจกรรม กิจกรรมเพื่อสรางเสริมคุณธรรม จริยธรรม ดานความมีระเบียบวินัย สาระสําคัญ การตรงตอเวลาเปนคุณลักษณะสําคัญอยางหนึ่งที่ควรเสริมสรางให เกิดขึ้นในบุคคลเพื่อการเปนสมาชิกที่ดีของสังคม ผูที่สามารถปฏิบัติตน เปนคนตรงตอเวลาจนเปนนิสัยยอมทํากิจการใด ๆ ไดบรรลุเปาหมาย ที่กําหนดไว ซึ่งจะเปนประโยชนตอตนเองและสวนรวม สื่อ / อุปกรณ 1. สถานการณหรือเหตุการณจริงในโรงเรียนเรื่อง ตรงตอเวลา 2. ใบงานที่ 1-1 ตรงเวลาพาสุข 3. ใบงานที่ 1-2 เวลาและวารี ไมยินดีจะคอยใคร การประเมินผล 1. สังเกตจากความสนใจของลูกเสือ 2. สังเกตจากการมีสวนรวมในกิจกรรมและแสดงความคิดเห็น 3. ตรวจใบงานหรือผลงานกลุม ขอเสนอแนะ ผูกํากับปรับเปลี่ยนกิจกรรมการรองเพลง “ตรงตอเวลา” เปนการยก เหตุการณ สถานการณที่ใกลตัวลูกเสือ เชน การมาโรงเรียนสายและ ถูกทําโทษ ใหลูกเสือไดคิด อภิปรายผลดี ผลเสีย และเสนอแนวทาง ปฏิบัติแทนไดตามความเหมาะสม ใบมอบหมายงานที่ 1 ชื่อกิจกรรม วันเวลาเรียกคืนมาไมได คําชี้แจงการมอบหมายงาน 1. ลูกเสือและผูกํากับรวมกับรองเพลง “ตรงตอเวลา” และอภิปรายรวมกัน ในใบงานที่ 1-1 2. สุมลูกเสือออกมาเสนอผลงานตามความเหมาะสม และใหทุกคนชวยกันสรุปความหมาย และการกระทําที่แสดงถึงการตรงตอเวลา 3. ลูกเสือทํากิจกรรมในใบงานที่ 1-2 เรื่อง เวลาและวารี ไมยินดีจะคอยใคร 4. สุมลูกเสือออกมารายงานผลตามใบงานที่ 2 จํานวน 2 คน 5. ผูกํากับและลูกเสือรวมกันสรุปถึงความหมายคุณลักษณะ คุณคาคุณประโยชน และ ผลที่ไดรับจากการตรงตอเวลา �������� 1.indd 26 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 27 ใบงานที่ 1.1 ตรงเวลาพาสุข คําสั่งที่ 1 ใหทุกคนรองเพลงตรงตอเวลา ตรงตอเวลา พวกเราตองมาใหตรงเวลา ตรง ตรง ตรงเวลา พวกเราตองมาใหตรงเวลา เราเกิดมาเปนคน ตองหมั่นฝกตน ใหตรงเวลา วันคืนไมคอยทา วันเวลา ไมเคยคอยใคร (ซํ้า) คําสั่งที่ 2 ใหลูกเสือตอบคําถามในประเด็นตอไปนี้ คําถาม 1. ขอคิดที่ไดจากเพลงคืออะไร คําตอบ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. คําถาม 2. วันเวลาไมเคยคอยใครหมายความวาอยางไร คําตอบ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. คําถาม 3. ตรงตอเวลาหมายความวาอยางไร คําตอบ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. �������� 1.indd 27 24/6/2563 BE 15:43
28 หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ ใบงานที่ 1.2 เวลาและวารี ไมยินดีจะคอยใคร คําสั่งที่ 1 อานเรื่องขางลางนี้แลวตอบคําถามที่กําหนดให เรื่อง วันเวลาเรียกคืนไมได สุดสวยเปนนักเรียนชั้นประกาศนียบัตรวิชาชีพปที่ 2 เธอเปนคนที่เรียนหนังสืออยูในเกณฑดี ดังนั้น ผลการเรียนของเธอจึงอยูในระดับ 4 เกือบทุกวิชา เพราะเธอขยันเรียน แตเธอมักจะไปโรงเรียนสายอยูเสมอ ทําใหอาจารยที่ปรึกษาตองคอยเตือนอยูเปนประจํา เชาวันแรกของการสอบปลายภาค สุดสวยพยายาม รีบเรงจะไปโรงเรียน แตเมื่อถึงโรงเรียนก็ปรากฏวาเกินกําหนดเวลาเขาหองสอบไปแลว สุดสวย : อาจารยคะ หนูขออนุญาตเขาหองสอบ ครูเรืองไร : หนูจา ครูคงอนุญาตใหหนูเขาสอบไมไดแลว เพราะเลยเวลาเขาสอบไปแลว 25 นาที สุดสวย : การสอบครั้งนี้สําคัญตอหนูมาก เพราะเปนการสอบปลายภาคและสอบวิชาสําคัญดวย ครูเรืองไร : ตามระเบียบการสอบอนุญาตใหสายไดไมเกิน 15 นาที ซึ่งเวลานั้นก็เลยกําหนดมาแลว 10 นาที สุดสวย : อาจารยคะ หนูขอรองใหหนูมีสิทธิ์เขาสอบนะคะ เลยเวลามาแค 10 นาที เทานั้น ครูเรืองไร : คงไมไดหรอก ครูตองปฏิบัติตามกฎระเบียบ หนูรอสอบวิชาตอไปนะคะ (สุดสวยรองไหอยูหนาหองดวยความเสียใจที่ตนมาไมทันเวลา ทําใหไมไดเขาสอบ) คําสั่งที่ 2 ใหลูกเสือตอบคําถามในประเด็นตอไปนี้ คําถาม 1. บุคคลใดในเรื่องที่ไมตรงเวลา คําตอบ .................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. คําถาม 2. ผลของการไมตรงเวลามีอะไรบาง คําตอบ .................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. คําถาม 3. ถาสุดสวยมาทันเวลาจะมีผลอยางไร คําตอบ .................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. �������� 1.indd 28 24/6/2563 BE 15:43
หนวยที่ 1 วิชาการลูกเสือ 29 Ẻ»ÃÐàÁÔ¹¼Å ¡Òû¯ÔºÑµÔ¡Ô¨¡ÃÃÁ แนวทางการใหคะแนน (Scoring Rubrics) การประเมินผล เกณฑคุณภาพ: ผาน ไมผาน (ตองผานการประเมิน 4 ขอ ขึ้นไป ถือวาผาน) 1. ความสนใจ ผาน หมายถึง แสดงความสนใจโดยเขารวมกิจกรรม ไมผาน หมายถึง เขารวมกิจกรรมเมื่อผูกํากับสั่ง 2. การมีสวนรวม ผาน หมายถึง เขารวมกระบวนการกลุมดวยความเต็มใจ ไมผาน หมายถึง เขารวมกระบวนการกลุมเมื่อผูกํากับสั่ง 3. การแสดงความคิดเห็น ผาน หมายถึง แสดงความคิดเห็นตรงประเด็นในใบงาน ไมผาน หมายถึง แสดงความคิดเห็นนอกเรื่องจากใบงาน 4. ปฏิบัติตามระบบหมู ผาน หมายถึง ปฏิบัติกิจกรรมตามระบบหมู ไมผาน หมายถึง ไมปฏิบัติกิจกรรมตามระบบหมู 5. เชื่อฟงและปฏิบัติตามคําสั่งของผูกํากับอยางเครงครัด ผาน หมายถึง เชื่อฟงและปฏิบัติตามคําสั่งของผูกํากับอยางเครงครัด ไมผาน หมายถึง เพิกเฉยไมฟงคําสั่งของผูกํากับ ผาน ไมผาน 1. ความสนใจ 2. การมีสวนรวม 3. การแสดงความคิดเห็น 4. ปฏิบัติตามระบบหมู 5. เชื่อฟงและปฏิบัติตามคําสั่งของผูกํากับอยางเครงครัด �������� 1.indd 29 24/6/2563 BE 15:43