กำลังใจ เล่มที่ ๖๗

50 เราจะไดท้่มเทชุวีตจิ ตใจของเราให ิก้บการปฏ ับิตัิทานศีลภาวนา พอเราท่มเทมุนั ก็จะไดผล้น่ีคอความหมายของศรืทธาั ถาม เกดเปิ ็นคนไทยโชคดครีบัมเรี่ืองใหทดลองจ้ตเยอะคริบัจากเร่ืองเดกโดนข ็ ่มขนื บนรถไฟ ตอนน้ีกลายเป็นเร่องโค ืชเชแล้วคร้บัเทควนโดคนก ัาลํงรัุมด่ากนทังั้ ประเทศ ฝ่ายใดฝ่ายหน่ึงครบทั ่านพระอาจารย ์ ตอบ โลกน้ีกเป็ ็นโลกของโลกธรรม ๘ คอโลกของการเจร ื ิญและเสอมของลาภยศ่ื สรรเสรญสิุข มเจรี ิญลาภกต็องเส้อมลาภ่ืมเจรีญยศกิ ็ตองเส้อมยศ่ืมสรรเสรีญิ ก็ตองม้นีินทา มสีุขก็มทีกขุ์ เพราะฉะนนผัู้ท้ฉลาดจะไม ่ี ่หลงยนดิยีนริายก้บสังท่ิ่ี ไดร้บรัู้รบรัูแล้วก้ ็ปลอยวางไป ่เหมอนกืบนั าบนใบบ ํ้วั จะไมดู่ดซมเขึาหาก้นั เพราะวาใบบ ่วนั้ีจะไมม่อีปาทานตุวทัจะย่ีดกึบเหตัการณุต ์ ่างๆ ใจทม่ีปีญญาจะไม ั ่ ยดตึดกิบสังต่ิ ่างๆ ทได่ีส้มผัสรับรัู้เพราะจะพจารณาเหินว็ าเป่ ็นทกขุ์ เป็นไตร ลกษณั ์ ถาไปย ้ดตึดแลิ วจะเป ้ ็นทกขุ์ ถาไปอยากให ้ เป้ ็นอย่างนนเปั้็นอย่างน้ีก็จะ เป็นทกขุ์ อยากไมได่ย้นกิบคัาครหานํ ินทาก็จะเป็นทกขุเวลาได ์ ย้นิแต่ถาไม้ม่ ี ความอยาก ใครจะครหานินทากเฉยๆ็ ใครจะสรรเสริญก็เฉยๆ น่ีคอลืกษณะของั หยดนาบนใบบ ํ้วเปั ็นอย่างนนั้การทจะท่ี าใจให ํ เป้ ็นใบบวไดัก้็ตองม้อีเบกขาุการ จะมอีเบกขาไดุอย้ ่างถาวรกต็องม้สตีสมาธิ ปิญญาัฉะนนผัู้ท้ม่ีธรรมแลีวจะรู้ท้นั โลก ท่านเรยกวีารู่โลก้ โลกวทิูพระพทธเจุาเป้ ็นโลกวทิูพระพทธเจุาไม้ หลงโลก ่ เหมอนพวกเราืพวกเรายงหลงกับลาภยศสรรเสรัญสิุขอยู่ เวลาไดลาภยศ้ สรรเสรญสิุขน้ีดอกดี ใจก ีนัเล้ยงฉลองกีนั๓ วนั๓ คนืเวลาสูญเสยลาภยศี สรรเสรญสิุขไปรองห้ ่มรองไห ้ ไว้ท้กขุก ์ นัน่ีเรียกวาไม่ ได่ท้าใจให ํ เป้ ็นใบบวัทาใจํ ใหเป้ ็นกระดาษซบกระดาษซัมึพอเจรญกิด็ูดมาเตมท็่ีเวลาเสอมก่ื ็ดูดมาเตมท็่ี เวลาดใจก ี ็ดใจส ีุดๆ เวลาเสยใจก ี ็เสยใจส ีุดๆ น่ีคอลื กษณะของโลก ัของจตของผิู้ ทไม่ี ได่ ปฏ้บิตัธรรมิ ไมม่ ปีญญาัถาจ้ตของพระอริยเจิาของพระอรห้นตั ์ ของ พระพทธเจุาน้้ีจะเฉยๆกบโลกธรรมท ังั้๘

51 ถาม เวลาปฏบิตัิช่วงหลงๆนั้ีรูส้กเหมึอนกืบวัาม่นเรั่มลิาๆลง้ อาจจะเป็นเพราะวา่ สมาธทิม่ีนนัอยลง้คือช่วงน้ีตองคลุ้กคลคีือฟ้งซุ่านค่อนขางมาก้มนทั าใหํการดู้ มนจะดัูเหมอนดืูส่งๆ เช่นอย่างสมมตุวิาเวลาร่ ่างกายอยากจะขยบกั ็จะเหนแบบ็ ส่งๆ หรอเวลาเหืน็เหมอนเวลาโกรธแวบข ื้นมาตรงนึ้ีมนกัจะด็ูส่งๆดูผ่านๆ เหมอนไม ื ได่ต้งใจด ัู้แต่คราวน้ีพอดเพีอนบอกว่ืาต่องดู้จนจบ แลวก้ ็เหมอนกืบั สอนมนวัาน่่ีนะมนดับแลัว้ ไมอย่ ่างนนมั้นกั ็จะไม่ไดผลอะไร ้อย่างน้ีคอเราตืองดู้ จนจบ คอตื งใจด ัู้อย่างนนหรั้อเปล ืาคะ่หรอวืาดู่ส่งๆผ่านๆเอาแค่แวบๆผ่านๆ พอแลว้ ตอบ คอการดืูอะไรก็ตามน้ีดูเพอ่ืดูปฏกิริยาของใจเราต ิ ่อสงท่ิเราร่ีบรัู้วาใจเราเฉยได ่ ้ หรือไมเท่ ่านนเองั้เช่นเวลาเกดอารมณิ โกรธเราเฉยก ์ บความโกรธได ัหร้ อเปล ืา่ หรือเราเกดปฏ ิกิริยากิ บความโกรธ ั ใจสนเนั่ ้ือสนั่อย่างน้ีกเร็ยกวี าใจม ่ ปฏีกิริยาิ กบความโกรธ ัแต่ถาใจด ู้ความโกรธวาเป่ ็นของนอกใจ เป็นเหมอนกื บฝนฟ ั ้า อากาศ ทเราไปควบค ่ีุมบงคับมั นไมั ได่ ้มนโกรธก ั ็ใหรู้ว้าม่ นโกรธเฉยๆไป ัเราก็อยู่ เฉยๆไป ความโกรธมนเกัดขิ้นแลึวม้นกั ็ดบไปั ถาม คออยื ่างทเห่ีน็คอมืนเหมัอนกืบวัาม่นวาบแลัวม้นกั หายไป ็แต่วาค่อเรากื ็ไมได่ ้ สอน เหมอนไม ื ่ไดต้งใจด ัู้เหมอนทืเม่ีอก่ื ่อนเคยตงใจั้วาเออน่่ีนะมนดับแลัว้คือ เมอก่ื ่อนมนมัฉีนทะทัจะด่ีูทจะเห่ีนแล็วต้่นเตืนก้บมันัแต่ตอนน้ีรูส้กมึนเนั่ือยๆ เหน่ือยๆอย่างน้ีไมค่ ่อยต่นเตืนกระต้อรือรืนท้ จะไปด ่ีูอะไรกบมันเทั ่าไหร่ ตอบ เพราะวาม่นคงเจอบัอยม่งั่เพราะวาดู่มาก่ครีงกั้ ่ครีงมั้นกั ็ไม่หายสกทั ีมนกั ็โผลมา่ อยู่เร่ือย นนกั่็เพราะวาเราไม ่ ได่ ไปแก ้ ป้ญหาทัรากของม่ีนั รากของความโกรธ มนั ก็เกดจากความอยากนิ่ีเอง เวลาเราอยากไดอะไรเราไม ้ ่ไดด้งใจอยาก ัเรากจะ็ โกรธ ฉะนนถั้ าเราอยากจะไม ้ ให่ ความโกรธน ้้ีมนกลับมาหาเราอยัู่เร่อยๆืเรากต็อง้ อย่าไปอยากไดอะไร ้ พอไมอยากได ่ อะไร ้มนกั จะไม ็ โกรธ ่

52 ถาม ถาอย้ ่างนนั้คือคาแนะนําทํ จะให ่ี ปฏ้บิตัติ่อ ก็คอให ืดู้ลกไปกว ึาน่นั้คอกื ่อนทจะ่ี โกรธ พยายาม อาจจะใหเห้นว็าเราจร่งๆแลิว้เราตองการอะไรเราถ ้ งไดึ โกรธ ้ อย่างนนใช ั้่ไหมคะ ตอบ ใช่คือเราตองระม้ดระวังเวลาเราทั าอะไร ํอย่าทาดํวยความอยาก้พอทาดํวย้ ความอยากแลว้ พอไม่ไดด้งใจอยากม ั นจะโกรธตามมา ัตองท้าแบบวํ าได่ก้็ดี ไมได่ก้็ดีอย่างน้ีเราก็จะไม่โกรธ เช่นสงกั่วยเต๋ยวแลี๋วเขาเอาข้าวผ้ ดมาให ัอย้ ่างน้ี สงกั่วยเต๋ยวแลี๋ วได้ข้าวผ้ดมาักนขิาวผ้ดกั ็ได้อย่างน้ีมนกั ็ไมโกรธ ่แต่ถาไปย ้ดึ มนถั่อมืนกั่บความอยากของเราัวาอยากก่นกิวยเต๋ยวแลี๋วเขาเอาข้าวผ้ ดมาให ั ้ก็ จะโกรธเขา น้ียกตวอยั ่าง ไมว่าท่ าอะไรอย ํ ่าทาดํวยความอยาก้ทาดํวยเหต้ผลุ แลวก้ ็อย่าไปยดตึดกิบผลทัจะเก่ีดขิ้นึวาจะต่ องได ้ตามท้ เราอยากได ่ีหร้อเราื ตองการ้มนอาจจะไม ั ่เป็นไปตามทเราต่ีองการ้เพราะมนเปั ็นอนิจจงัมนเปั ็น อนตตาั เราไปสงมั่ นไปบ ังคั บไปควบค ัุมมนไมั ได่ ้บางทกี็ได้บางทกีไม็ ได่ ้ถาเรารู้้ อย่างน้ีเราเตรยมรีบกับผลทังั้๒ แบบ คือเป็นกวยเต๋ยวกี๋็ไดเป้ ็นขาวผ้ดกั ็ได้ อย่างน้ีมนกั ็จะไมโกรธ ่ ถาม แลว้คอตกลงตืองท้ าอะไรก ํบการเบัอ่ืหรอวืาความเซ่งท็จะด่ีูตรงน้ีไหมคะ หรอื วาดู่อย่างนนไป ั้อดทนดูไป ตอบ คอจืตเรามินอยัู่ในช่วงทม่ีนตกตัาํ่ เพราะเราไมได่เจร้ญสติ ิแลวม้ นไมัม่ อะไรให ี ้ มนมัความสีุข มนกัเลยร็ูส้กเบึอๆหน่ื ่ายๆ ฉะนนเราตั้องห้ดหมันเจรั่ญสติอยิู่ เร่อยๆืแลวอารมณ้เหล ์ าน่้ีมนกั ็จะหายไป ตอนน้ีเราแบบวาปล ่ อยใจให ่ม้นไหลไป ั ตามอารมณ ์ พอดไปเจออารมณ ีเบ ์ อหน่ื ่ายมนกั ็เลยเป็นอย่างน้ีถาเราอยากจะฟ ้้ืน มนกั ็กลบมาเจรั ิญสติบริกรรมพทโธๆไป ุอย่าไปคิดถงอะไรอย ึ ่าไปตองการอะไร ้ ใหอยู้่กบพั ทโธไปเรุ่อยๆืแลวใจก ้ ็จะวางแล่วอารมณ้ต ์ ่างๆกจะหายไป ็ ถาม คอขณะทือาจารย่ีเทศน ์ ์ ก็นงสมาธั่ ในการฟ ิงัก็ฟงแลัวรู้ส้กวึ ่าสมาธมินยั งไมัแนบ่ แน่น ก็อยู่พกหนั่ึง ก็กาหนดการได ํย้นิ ไมได่ก้าหนดคํอรืูว้าได่ย้นแลิวก้เข็าสมาธ้ ิ

53 ก็รูส้กวึาม่ นไดัสมาธ้ถิงความนึ่ิงสงบ ไดย้นพระอาจารยิช ์ ดเจนัเสร็จแลวพอ้ ขณะทน่ีงอยัู่่น้ีก็รูส้กวึ าความปวดข ่้นมาแลึว้แต่ดวยความท้ ความปวดข่ี้นมาึ แลวก้ ็รูว้่าความปวดน้ีเคยผ่านการทม่ีจีตติงมั้ นในการด ัู่ความปวดจนมนดับัพอ ตอนน้ีมนมาป ับั๊ก็รูส้กวึาเราต่องก้าหนดเรํ่องความปวด ืแต่การกาหนดความํ ปวดน้ีถาเราต้ งใจในการท ั้ จะอยากให ่ีม้นหายนั้ีมนไมัหาย่เราก็ตองปล ้อย่ ปลอยความรู่ส้กทึว่ีา่แค่รูว้าม่ นปวด ัแต่วาก่ต็องกล้ บมาฟ ังทั ่านอาจารย ์ กลบมาั อยู่กบลมหายใจ ัคือไปๆมาๆอยู่ขณะอย่างน้ีจนกระทงรัู่ส้กวึ าความปวดน ่้ีมนั เลอนไปแล ืว้แต่มนยังขั้นๆลงๆึข้นๆลงๆึแต่ก็มสมาธี ในการท ิจะด่ีูพองยุบดวย้ ฟงอาจารยัด ์ วย้ก็เลยไม่ทราบวา่จนสุดทายของขณะท้จะเล่ีกนิ้ีมนรัูส้กจึตสงบิ มนเปั ็นความสงบทได่ีย้นชิดแตั ่มนสงบันนคั่ือสมมาสมาธั ใชิ ่หรอเปล ืาคะ่ ตอบ คอถืาจ้ ตสงบไม ิวุ่นวายไปก ่บสังต่ิ ่างๆ แมแต้ ่ความเจบปวดของร ็ ่างกาย ก็เรยกวีา่ สมมาสมาธั ิคอจื ตเปิ ็นอเบกขาุคอนื งไปแล ั่วม้นเจับเราก็ ็ไมเด่อดรือนก้บมันัถา้ เกดความอยากนิ้ีมนกั ็จะเป็นตณหาขั้นมาึ พอเป็นตณหามันกัจะเก็ดความวินวายุ่ ใจข้นมาึกระสบกระสั ่าย อนนั้ีก็ไมใช่ ่เป็นสมาธแลิว้ เป็นทกขุแล ์ ว้แต่ถาเรา้ กลบไปท ั การฟ่ีงเทศนั ์ หรอกลื บไปท ัการด่ีูลมหายใจ ไมไปอยากให ่ความเจ้บ็ หายไป ความสงบก็กลบมาใหม ั ่ฉะนนวั้ธิทีเราจะปฏ่ีบิตักิบความเจับของร็ ่างกาย หรือกบอะไรก ั ็ตาม คืออย่าไปสนใจเขา ใหเราม้ อะไรเกาะใจไว ี ้ยดเหนึ่ียวใจไว้ จะใชเส้ยงเทศนีท ์ เราฟ่ีงอยัู่กได็ ้ จะใชดู้ลมหายใจเขาออกก้ ็ได้เพอให ่ื ใจเข ้าสู้่ อเบกขาุเขาสู้่ความสงบ ถาม แลวขณะท้เราม่ีสีมมาสมาธัอยิู่น้ีคอรืูส้กวึาแล่วจะน้งอยั่่างน้ีอยู่นานๆ มนจะถักู ไหมคะ ตอบ ถกูนงไปให ั่นานเท้ ่าไหร่ไดย้งด่ิ ีเพราะมนจะเสรัมพลิงของอั เบกขาไวุ้เวลาเรา ออกจากสมาธมาิอเบกขานุ้ีจะไดม้อายีุยาวนาน เหมอนกืบเราแชั ่นาในต ํู้เย้น็ถา้ เราแช่ยงนานเท่ิ ่าไหร่นากํ้็จะยงเย่ิน็เวลาเราเอาออกมาจากตูเย้น็ความเยนม็นกั ็ จะอยู่ไดนาน้ถาเราแช้ ่นาไวํ้เด้ยวเดี๋ยวีพอออกมาความเยนม็นกั จะหายไปเร ็ ็ว

54 เราตองการม้อีเบกขานานๆหล ุงจากออกจากสมาธัมาิเพอท่ื เราจะได ่ี ใช้ ในการ ้ เจรญปิญญาตั ่อไป ถาใจไม ้ม่อีเบกขานุ้ีพจารณาธรรมไม ิ ได่ ้พจารณาอนิ ิจจงทักุ ขงอนัตตาัเกดแกิ ่เจบตายไม ็ ได่ ้เพราะกเลสมิ นจะไม ั ยอมให ่พ้จารณาิกเลสมินั จะดงใหึ เราไปพ ้จารณาริูปเสยงกลีนรสท่ินทั ีสงเกตดัูเวลาออกจากสมาธิถาสมาธ้ ิ ไมล่ กไมึ ่หนกไมัแน่ ่น ออกมาเดยวเดี๋ยวีเดยวกี๋ห็วแลิว้เดยวอยากจะดี๋มน่ืนั่ อยากจะรบประทานไอ ัน้่ีแลว้น่ีเรยกวี ่ากเลสออกมาแลิว้กามฉนทะมาแลัว้แต่ ถาจ้ตมิอีเบกขามากนุ่ีมนออกมามั นจะไม ัห่วิมนจะเฉยๆัแลวเวลาน้นเรากั้็จะได้ พจารณาป ิ ญญาได ั ้พจารณาอาการเกิดแกิ ่เจบตาย็อาการ ๓๒ ได้ถาเรา้ อยากจะกาวเจร้ญเขิาสู้ป่ญญาัเราตองสร้างสมาธ้ ใหิม้นมักีาลํงมากๆั ใหม้นอยัู่ สมาธไดินานๆ้นงทั่ ใหีม้นอยัู่เป็นชวโมงได ั่ย้งด่ิ ีพอออกมาแลวม้นจะเยันจะ็ สบายไปนาน แลวช้ ่วงนนเรากั้็สามารถพจารณาธรรมได ิ ้พจารณาไตรล ิกษณั ์ พจารณาริ ่างกายได้พอพจารณาบิอยๆม่นกั จะฝ ็งอยัู่ในใจเรา ความรูของความ้ เป็นจริงของร่างกายว่าเป็นอย่างไร พอร่างกายเป็นอย่างนนเรากั้็จะไมท่กขุก ์ บมันั แต่ถาเราไม ้ม่ ปีญญาความรัูน้้ีอยู่พอร่างกายเป็นอะไรเรากจะตกใจ ็เขาใจไหม ้ ฉะนนตอนนั้ ้ีฝึกนงสมาธั่ ไปนานๆ ิ ใหช้านาญให ํเก้ ่ง อยากจะเขาเม้ อไหร ่ื ่กเข็ าได้ ้ เขาแล้วก้ ็ใหม้นอยัู่นานๆ พอมนออกจากสมาธัมากิมาพ็จารณาริ ่างกาย เกดแกิ ่ เจบตาย็พจารณาอาการิ๓๒ ไป จนกวาม่นจะหมดแรงักเลสมินเรั่มมารบกวนิ ดงใหึ ไปดู้ไปฟงสังน่ินสั้งน่ิ้ีเราก็กลบเขั าไปในสมาธ ้ ใหม ิ ่ ไปสรางอ้เบกขาขุ้นมาึ ใหม่แลวต้ ่อไปเราจะมปีญญาัเวลาเกดความแกิ ่ความเจบความตายเราก็ จะไม ็ ่ ทกขุก ์ บความแกั ่ความเจบความตาย็ถาเราไม ้เจร่ ญปิญญาถังแมึเราจะม้สมาธี ิ เวลาเจอความแก่ความเจบความตายก็ ็จะเกดความทิกขุข ์้นมาึเพราะมนจะเกัดิ ความอยากไม่แก่ไมเจ่ บไม ็ ่ตาย แต่ถาม้ ปีญญามันจะรัูว้าอยากไป ่กไม็เก่ดิ ประโยชนอะไร ์ อยากมนกั ็ตองแก้ ่ตองเจ้ ็บตองตายเหม้อนกืนัอยากแลวม้นทักขุ์ สูไม้อยากด่กวีา่มนกั ็จะเหนโทษของความอยากแล ็วม้นกั ็จะไมอยาก่มนกัจะ็ เฉยๆ แก่ก็แก่ตายก็ตาย มนไมั ใช่ ่ตวเราัมนเปั ็นบานท้เราอาศ่ียอยัู่ชวคราวเทั่่า นนเองั้หามม้ นไมั ได่ ้ตองตายด้วยก้นทักคนุแต่จะไมท่กขุก ์ บมันัถาม้ ปีญญาั

55 ถาม ปกตหนิูไมได่ ไปว ้ดเทั ่าไหร่แต่จะฟงพระทั ่านเทศนในซ ์ ดีีพอดวีาม่เพีอนท่ื เป่ี ็น กลยาณมัตรทิด่ีีเขานาซํดีหรีอหนืงสั อมาให ืหนู้อ่านหรอฟืงัแต่ไปวดนั้ีจะนอย้ มาก แต่การปฏบิตัของหนิูก็คอหนืูจะดูในชวีตประจ ิาวํนตังแตั้่ต่นมาืกค็ ือเราจะ ทาอะไรเราก ํ ็จะรูต้ววัาก่าลํงทั าอะไรอย ํ ่างน้ีค่ะ แต่มนจะไม ัรู่ต้วตลอดเวลานะคั ่ะ จะเป็นบางครงบางขณะั้แต่ก็จะทาใหํบ้่อยๆ คอเราไม ื ได่ ไปเพ ้ งไปอะไรม ่นนะคั ่ะ ก็ดูมนไปเร ั่อยๆแตื ่ละจงหวะของมันัก็มสมาธี ในการท ิาของมํ นไปเร ั่ือยๆจนถงึ นอนเลยค่ะ แลวก้แต็ ่ละวนหนัูกจะเป ็ ็นอย่างน้ีตลอด แลวก้ ็มอยีู่ครงแลั้วพอท้าํ หนกๆเขัา้มนจะเรั่มมิอาการอยีู่วา่ตอนหนูทามํนจะรัูส้กวึาเวลาม่นผั ่านไปเร่อยื มนไมัเหม่อนเดืมิแต่ละขณะทท่ีามํนจะผั ่านของมนไปัมนจะไม ั ่ใช่ขณะเดมิ แมแต้ ่เราซกผัาอย้ ่างน้ีเราถไปถูมาูไมใช่ ่มนไมั ่ใช่ลกษณะเดัมิมนไมั ใช่ ่ขณะ เดมิแลวม้นรัูส้กวึาเวลาเราเหล่อนือยแล้วนะ้มนแป ั ๊บเดยวีเดยวกี๋จะตายแล็ว้ นะ เดยวกี๋็จะไมอยู่่แลวนะ้เดยวแมี๋่ก็จะตายเดยวคนนีู๋นก้ ็จะตาย จตมินคัดของิ มนเองคั ่ะ แลวหนู้ก็ดูไปบางครงกั้็รูส้กหดหึู่แต่บางครงมั้นกั ็จะสอนของมนเองวั ่า ก็รบทีาเขําส้ ิปฏบิตัเขิาส้ ิรบเขีาส้ ิมนบางครังกั้็คดได ิ ้บางครงกั้็คดไม ิ ได่ ้หนูก็ ปฏบิตัไปอย ิ ่างน้ีเร่อยๆื ไม่ทราบวาจะถ่กหรูอวืาจะอย่ ่างไรดีขอท่านอาจารย ์ แนะนาคํ ่ะ ตอบ ก็เท่าทท่ีามากํ ็เป็นการเจรญสติ ิแต่สงท่ิเราควรจะท่ีาตํ ่อ ก็คอืหาเวลานงสมาธั่ิ บาง้นงเฉยๆหลั่บตาแลัวก้ ็ดูลมหายใจเขาออก้ ใหจ้ตสงบมากกวิาท่ เราได ่ีจาก้ การเจรญสติ ิเพราะเราตองการหยุ้ดความคดปร ิุงแต่ง ถาไม้ม่ความคี ดปร ิุงแต่ง จตนิ่ิง จตจะมิความสีุขมาก แลวจะม้พลีงั ถาม ค่ะ เพราะบางททีหน่ีูไปวดั เวลาไปวดรัูส้กวึาเวลาน่งสมาธั่แลิวจ้ตจะรวมเริ ็วมาก ค่ะ แลวก้ ็รูส้กวึาม่นมัความสีุขมาก ตอบ นนแหละพยายามนั่งั่ ไมต่ องไปว ้ดกั ็ได้อยู่ทบ่ีานก้ ็นงไดั่้คอเวลาไหนเราว ื างไม ่ ่ ตองท้ าอะไรก ํ ็นงเลยั่นงใหั่มากๆ้นงไดั่หลายๆคร้งยั้ ่งดิ ใหญี ่เพราะวาการน่งนั่ ้ี สาคํญกวัา่คอการเจรื ิญสตนิ้ีสาคํญแตั ่จะไมได่ผลเท้ ่ากบการนังั่การเจรญสตินิ้ี

56 สาคํญเพราะถั าไม้ม่สตีกิ็จะนงไมั่ ได่ ้ถาเราม้สตีแลิวเราต้องน้งั่เอาสตมาควบคิุม ใจใหเข้าสู้่ความสงบ พอเขาสู้่ความสงบแลวใจจะม ้พลีงัมความสีุข แลวท้นี้ีจะไม่ มความรีูส้กทึอแท้เบ้อหน่ื ่ายกบอะไรต ั ่างๆ แลวจ้ตกิ ็จะเหนเวลาผ็ ่านไป เพราะ เวลาจตนิ่ิงน้ีมนจะเหันท็กสุงท่ิกอยุ่างผ่านไป แต่เวลาจตไม ิน่่ิงน้ีมนไหลไปก ับั เหตการณุ์ มนกั ็เลยไมรู่ว้าท่กสุงท่ิกอยุ่างไหลไปผ่านไป แต่พอเราจตเรานิ่ิงน้ีมนั จะเหนท็กสุงท่ิกอยุ่างไหลไปผ่านไป เราก็จะรูว้าท่กอยุ่างมนไมัเท่ยง่ีทกสุงท่ิกุ อย่างมนจะไหลเข ั าไปส ู้่ความจบ จดจบของมุนัมนกั ็จะทาใหํ เราปลงได ้ ้ไม่ใหย้ดึ ไมต่ดกิบทักสุงท่ิกอยุ่าง เพราะทกสุงท่ิกอยุ่างในทส่ีุดกต็องไปส ู้่ความส้นสิุด ไมม่ ี อะไร มาจากดนนิ าลมไฟ ํ้ก็จะสลายกลบคันสืู่ดนนิ าลมไฟต ํ้่อไป ถาเราเห้นด็วย้ ปญญาเรากั ปล็อยวาง่เราก็จะไมท่กขุก ์ บการสั้นสิุดของสงต่ิ ่างๆ อนนั้ีตอง้ พยายามทาสมาธํ ใหิมากๆ้หลงจากเจรัญสติแลิวก้ ็นงใหั่มากๆ้แลวเวลาเห้น็ ความเสอมจะไม ่ืท่กขุ์จะปลอยได ่ ้ ถาม ค่ะ หนูกน็ งไมั่่ไดท้กวุนคั ่ะ แต่วาว่นหนั่ึงก็แต่ละครงทั้น่ีงกั่็ประมาณชวโมง ั่ ตอบ พยายามนงใหั่มากๆ้มเวลาไหนว ีางก่ ็นงเลยั่ดกวี ่าไปนงดัู่ทวีดีูละคร

57 กณฑัท ์ ่ี ๔๘๐ ความสขท ุ ่ แท ี จร ้ ง ิ ๑๗ สงหาคมิ ๒๕๕๗ การทพวกเรามาท่ีว่ีดกันัเพอมาฟ่ืงเทศนั ฟ์ งธรรมั มาปฏบิตัธรรมกินนั้ีเป็นไปเพอการหา่ื ความสุขท่แทีจร้งิ ความสุขทถาวร่ีความสุขทเป่ี ็นของเราไปตลอด ไม่มใครหร ี ืออะไรท่ี จะสามารถมาแย่งความสุขอนนั้ีไปได้พระพทธเจุาและพระอรห้นตสาวกทังหลายั้ท่าน ไดพบความสุ้ขอนนั้ีแลว้ท่านจงไดึน้าเอามาเผยแผํ ่มาสงสอนั่ ใหแก้ ่ผูท้ย่ีงไมั ได่พบ้ ความสุขทแท่ีจร้งอินนั้ีอย่างพวกเรา ตอนน้ีพวกเราจะอยู่กบความสัุขปลอมกนัคอื ความสุขทไม่ีถาวร่ เป็นความสุขชวคราวั่เราจงตึองคอยเต้มความสิุขอยู่เร่อยๆืเช่นเรา ตองไปหาลาภหายศหาสรรเสร ้ญิหารูปเสยงกลี นรสโผฏฐ ่ิพพะมาเสพอยัู่เร่อยๆื เวลาใด ทเราไม ่ี ่ไดเสพลาภยศสรรเสร้ญิ ไมได่เสพรู้ปเสยงกลี นรสโผฏฐ ่ิพพะัเราก็จะมความไม ี ่ สบายใจ มความวีาเหว้ม่ความเศรีาสร้อยหงอยเหงา้เพราะว่าความสุขแบบน้ี เป็น ความสุขชวคราวั่เป็นความสุขปลอมนนเองั่ ไมเหม่อนกืบความสัุขทพระพ่ีทธเจุา้และ พระอรหนตสาวกทั งหลายได ั้พบ้ ไดมาครอบครองก้นัเพราะวาไม่ต่องคอยเต้มอยิู่ เร่อยๆืเมอเต่ืมเติมแล็วเพ้ยงครีงเดั้ยวีก็ไมต่องเต้มอิกตี ่อไป ถาเป้ ็นถงนัามํ้นรถพอเตัมิ นามํ้นรถเตัมถ็งแลัว้กไม็ต่องเต้มอิกตี ่อไป ขบไปก ั่กีโลฯน ิามํ้นกั ็ไมม่วีนหมดัน่ีคือ ความสุขของพระพทธเจุา้ความสุขของพระอรหนตสาวกทังหลายั้เป็นอกาลโกิคอไม ื ่มี วนหมดไป ักบกาลกับเวลาัมีครบถวนบร้บิูรณ ์ อยู่ตลอดเวลา ท่านจงไมึ ่ตองไปคอยหา ้ ความสุขมาเพมมาเต่ิมอยิู่ตลอดเวลานนเองั่แต่เวลาทเร่ี่มปฏ ิบิตัิเวลาทเร่ี่มเติมความสิุข ทแท่ีจร้งนิ้ีก็ยงตั องปฏ ้บิตัิตองเต้ มไปเร ิ่อยๆกื ่อน ไปจนกวาจะเต่ มเป็่ียมอยู่ภายใน หวใจั เป็นปรมงัสขุงัเมอได่ื ปรม ้งัสุขงแลัว้ก็ไมต่องเต้มอิกตี ่อไป น่ีแหละคือความ วเศษของความสิุขทพวกเราจะได ่ีร้บกันัจากการศึกษาพระธรรมคาสอนของพระพํทธเจุา้ และนาเอาคําสอนของพระพํทธเจุ าไปปฏ ้บิตัิอย่างดอยี ่างชอบ ทเร่ียกวี าปฏ ่บิตัดิปฏีบิตัิ ชอบ สปฏุปินโน ัอชุ ปฏุปินโน ั ญายปฏปินโน ัสามีจปฏิ ปินโน ั ปฏบิตัดิีปฏบิตัตรงิ

58 ปฏบิตัเพิอความด่ืบทักขุ์ ดบกัเลสต ิณหาัท่คอยมาที าลายความสํขุทาใหํความสุ้ขทได่ี ้ เป็นความสุขปลอมไป แต่ถาไม้ ่มกีเลสติณหาแลัว้ความสุขท่ไดีก้จะกลายเป ็ ็นความสขทุ่ี ถาวร คอความส ืขทุ่ไดี จากการปฏ ้บิตัธรรมิ ในเบ้องตืนย้ งเปั ็นความสุขทพร่ี ่องได้หดไดหายได ้ ้เพราะตวทัท่ีาใหํพร้ ่องตวทัท่ีาใหํหด้ นนั้ยงไมั ได่ถ้กกูาจํดันนกั่็คอกืเลสติณหาัแต่พอไดก้าจํดกัเลสติ ณหาให ั หมดไปจากใจ ้ แลว้ความสุขทได่ี จากการปฏ ้บิตัิก็จะเป็นความสุขทถาวร่ี เป็นความสุขทไม่ีม่ หดไม ีม่ ี หาย เมอไปถ ่ืงจึดนุนแลั้วก้ ไม็ ่ตองปฏ ้บิตัอิกตี ่อไป ท่านจงพึูดวา่วสุติงัพรหมจรยิงักจิ ในพรหมจรรยน ์้ีไดเสร้จส็ ้นแลิว้กจกรรมเพิอเต่ื มความส ิขทุ่แทีจร้ งใหิแก้จ่ ตใจน ิ้ี ได้ สาเรํจบร ็ บิูรณ ์ แลว้จตใจเป ิ ็นปรมงัสุขงแลัว้ ไมม่ความจี าเปํ ็นทจะต่ีองเต้มความสิุขอกี ต่อไป ไมม่ความจี าเปํ ็นทจะต่ีองเจร้ญสมถภาวนาเจริญวิ ปิสสนาภาวนาอักตี ่อไป เพราะวาการปฏ ่บิตัไดิก้าจํดกัเลสติณหาัซงเป่ึ ็นเหมอนตืวทัจะมาคอยด่ีูด คอยทาลายํ ความสุขทได่ีจากการเจร้ญสมถภาวนาิดวยการเจร้ญวิ ปิสสนาภาวนาัเพราะวปิสสนาั ภาวนาเท่านนั้ทจะสามารถท่ีาลายกํเลสติ ณหาให ั หมดไปจากใจได ้ ้สมถภาวนาทาไดํ ้ เพยงแตี ่หยุดกเลสติณหาั ไมให่ท้างานชํวคราวั่พอออกจากสมาธออกจากความสิุข ออกมา กเลสติณหากั ็จะออกมาทางานํมาดูดมาดงมาทึาลายความสํุขทได่ีจากความสงบ้ ไป แต่ถาม้วีปิสสนาภาวนามาคอยกัาจํดกัเลสติณหาัทจะมาท่ีาลายความสํุขทได่ีจาก้ ความสงบ พอไมม่กีเลสติณหาหลงเหลัออยืู่ภายในใจ ความสุขทได่ีจากสมถภาวนาก้ ็จะ เป็นความสุขทถาวร่ีเรยกวี าปฏ ่บิตัเพิอการด่ืบทักขุ์ปฏบิตัเพิอการต่ืดกัเลสติณหาัการ ปฏบิตัของพวกเราิ เป้าหมายอยู่ทตรงน่ี้ีอยู่ท่การทีาลายกํเลสต ิณหาั ใหหมดไปจากจ ้ติ จากใจ เราไมได่ ปฏ้บิตัเพิ อให ่ื เราได ้ม้อีทธิฤทธิ์ ปาฏ ิหารยิ ์ มความเกี ่งกาจในการเหนส็งน่ินั้ หรือเหนส็งน่ิ้ีหรอในความสามารถพ ืเศษติ ่างๆ ทมน่ีุษยธรรมดาไม ์ สามารถท่ าไดํ ้เรา ปฏบิตัเพิอท่ืาลายกํเลสติณหาัตวทัจะมาคอยท่ีาลายความสํุขทแท่ีจร้งนิ่ีเอง เรยกวี ่าการ ปฏบิตัทิ่ถีกตูอง้สามีจปฏิ ปินโน ัคอเปื ็นการปฏบิตัิ๔ ลกษณะคัอืสุปฏปินโนัอชุ ปฏุปินั โน ญายปฏปินโนัสามจีปฏิ ปินโนั ปฏบิตัดิี ปฏบิตัตรงิ ปฏบิตัเพิอด่ืบกัเลสติณหาั ปฏบิตัทิถ่ีกตูอง้

59 ถาได้ม้การปฏ ีบิตัิ๔ ลกษณะนั้ีแลว้ผลคือมรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ ก็จะปรากฏข้นมาึ ผล ๔ น้ีก็เป็นความสุขในระดบตั ่างๆ สุขจากนอยไปหามาก ้สุขจากระดบพระโสดาบ ันั ข้นไปส ึู่ระดบพระสกัทาคามิ ีพระอนาคามีและพระอรหนตั ์ พระอรหนตัก ์จะเป ็ ็น ความสุขเตมท็เต่ี มเป็่ียม พระอนาคามกี็นอยลงมา้พระสกทาคามิกีน็อยลงมา้พระ โสดาบนกัน็อยลงมา้ เป็นระดบแรกแตั ่เป็นระดบทั ไม่ีเส่อมแล่ืว้ ไดความสุ้ขระดบพระั โสดาบนกั จะไม ็เส่ อมไม ่ื ่หายไป เพราะเป็นความสุขทได่ีร้บจากการทัาลายกํเลสติ ณหาใน ั ระดบพระโสดาบ ันนันเองั่ ในระดบพระสกัทาคามิทีม่ีมากกวี าของพระโสดาบ ่นัก็จะไม่ เสอมไม ่ื หายไป ่ ไม่ลดนอยถอยลงไป ้ ในระดบของพระอนาคามักี็จะสูงกวาพระ่ สกทาคามิ ีแลวก้ ็จะไมลดไม ่น่ อยลงไป ้พอข้นถึงระดึบพระอรหันตัก ์ ็ไดความสุ้ขเตม็ เป่ียมหวใจั และไมม่วีนหมดั พอไดระด้บของพระอรหันตัแล ์ ว้ความสุขคือปรมงัสุขงั คอความสืุขเตมเป็่ียมภายในหวใจัก็จะมอยีู่ในใจตลอดเวลา ไมม่วีนสั้นสิุด อย่างวนนั้ี ความสุขของพระพทธเจุา้และความสุขของพระอรหนตสาวกทังหลายั้ทท่ี่านไดร้บในั วนทัท่ี่านไดบรรล้ เปุ็นพระอรหนตัก ์ นัจนถงวึนนั้ีความสุขนนกั้ย็งมัอยีู่เท่าเดมิ ไมต่องม้ ี การปฏบิตัสมถภาวนาวิ ปิสสนาภาวนาัเพอมาคอยเต่ืมอยิู่เร่อยๆืน่ีแหละคองานทางื ธรรม ทาแลํวจะม้วีนเสรั ็จส้นิ ไมเหม่อนกื บงานทางโลกหร ั ือความสุขทางโลก ทหามา่ี ไดมากน้อยเพ้ ยงไร ีก็ตองคอยหาไปอย ู้่เร่ือยๆ เพราะความไม่พอยงมั ปรากฏให ี ใจอย ู้่ เร่อยๆืเวลามความไม ีพอก่ ็คอเวลามืความอยากนีนเองั่ ไดความสุ้ขระดบไหนก ั ็ไมพอ่ ตองเพ้มข่ิ้นไปเร ึ่อยๆื ไดความสุ้ขระดบแสนกั ไม็พอ่ อยากไดความสุ้ขระดบลัาน้จาก ระดบลัานก้ ็อยากจะไประดบสับลิาน้รอยล้าน้พนลัาน้หมนล่ืาน้แสนลาน้ ไปเร่อยๆื จนถงวึนสัุดทายของช้วีติคอวืนตายัพอตายแลวความอยากท้ จะได ่ีความสุ้ขกย็งมัอยีู่ก็ จะด้นไปหาร ิ ่างกายอนใหม ั ่ ไปเกดใหม ิ ่ ไปเกดเพิอท่ื จะได ่ี ไปหาความส ุ้ขใหม่แต่เป็น ความสุขปลอม เป็นความสุขทอย่ีู่ภายใตกฏอน้ ิจจงทักขุงอนัตตาั เป็นความสุขทม่ีเจรีญิ แลวก้ ็มความเสี อมหมดไป ่ื พอหมดไปก็ตองหามาเต้ มใหม ิ ่ทาอยํ ่างน้ีไปอยู่ตลอดเวลา ไมม่วีนสั้นสิุด ถาไม้ ได่มาพบก้บพระพัทธศาสนาุไมได่มาพบก้บพระพัทธเจุา้ ไม่ไดมาพบก้บคัาสอนํ ของพระพทธเจุา้พวกเราก็ยงจะหาความสัุขแบบเก่าต่อไป คอความสืุขทางลาภยศ

60 สรรเสรญิความสุขทางตาหูจมกลู้นกายิแต่ภพน้ีชาตนิ้ี เป็นบญเป ุ็นวาสนาเป็นโชค ท่ี พวกเราไดมาพบก้บพระพัทธศาสนาุไดมาพบก้บพระธรรมคัาสอนของพระพํทธเจุา้ ไดมาพบก้บพระสาวกของพระพัทธเจุา้ทร่ีูจ้กวัธิหาความสีุขทแท่ีจร้งิแลวก้ ็นาเอาวํธินี้ีมา เผยแผ่มาสงสอนให ั่แก้ ่พวกเรา พวกเรามบีญเก ุ่าอยู่ในใจ ทาใหํเก้ดศริทธาเกัดความเชิ่อื เกดความสนใจท ิจะศ่ี ึกษาพระธรรมคาสอนของพระพํทธเจุา้แลวน้อมน้าเอาคําสอนของํ พระพทธเจุ าไปปฏ ้บิตัิเช่นพวกเราเขาหาพระธรรมค้าสอนอยํู่เร่อยๆือย่างคณะน้ีกม็ ี สจจะอธัษฐานิทจะเข่ีาว้ ดฟังเทศนั ฟ์ งธรรมกันั เป็นกจลิกษณะัอยู่อย่างนอยก้ ็เดอนละื ๑ ครงั้ และไดท้ามาเป ํ ็นเวลาเกอบื๑๐ ปีแลว้น่ีก็เป็นเพราะวาม่ศรีทธามัความเชี่อืมี ฉนทะัวริิยะ คอมืความยีนดิมีความพอใจ ีมความขยีนหมันเพั่ยรีทจะบากบ่ี นมาฟ ั่งั เทศนฟ์ งธรรมัแลวก้ ็นาเอาธรรมะทํ ได่ีย้นได ิ ฟ้งไปปฏ ับิตัิตามกาลํงของแตั ่ละคนทจะท่ีาํ กนับางคนก็ทาไดํมาก้บางคนก็ทาไดํน้อย้เพราะวาเป่ ็นเหมอนตื นไม้ท้ปล่ีูกมาไมพร่อม้ กนัตนไหนท ้ ปล่ีูกมาก่อน ตนน้นกั้จะเจร็ญิ โตกวาต่นอ้่นืตนท้ ปล่ีูกทหลีงกัจะเล็กกว็ ่า ตนท้ ปล่ีูกก่อน ฉนใด ั ความสามารถในการปฏบิตัตามพระธรรมคิาสอนของพระพํทธเจุา้ ของแต่ละท่านน้ีก็มความแตกตี ่างกนัเน่ืองจากการไดศ้ึกษาไดปฏ้บิตัมานิ้ีเร่มติ นไม้ ่ พรอมก้นั ในแต่ละภพแต่ละชาตในอด ิตนี้ีพวกเราอาจจะไดศ้ึกษา ไดปฏ้บิตัธรรมกินมาั อยู่มากบางน้อยบ้าง้พอมาถงชาตึนิ้ี พอพวกเราไดมาพบก้บพระธรรมคัาสอนํทมา่ี กระตนความจุ้าเกํ ่าของพวกเรา มาดงความสนใจเก ึ ่าทพวกเราเคยม่ี ใหี ้ต่อการศึกษาต่อ การปฏบิตัธรรมิพวกเราก็เร่ิมใหความส้าคํญตั ่อการศึกษาและการปฏบิตัิและปฏบิตักินั ไปตามกาลํงของแตั ่ละคน ถาเคยท้ามามากแลํว้ก็จะทาไดํมากข้้นกวึาเด่มิพวกทท่ีานํอย้ ก็จะทาไดํ ไม้เท่ ่าผูท้ได่ีท้ามามากแลํว้อนนั้ีมนเปั ็นเร่องของอดืตกรรมีคอกรรมเกื ่าหรือ บญเก ุ่าทเราได ่ีท้ากํนมาั ถาเป้ ็นนกเรัยนนีกศั ึกษา ก็เหมอนกืบเวลาทัเราย่ีายบ้าน้ยายถ้นฐานจากจ่ิงหวัดหนั่ึงไปสู่ อกจีงหวัดหนั่ึง เราเคยเรยนหนีงสัออยืู่ชนไหน ั้เราก็ไปเรียนต่อจากชนทั้เราเร่ียนอยีู่เรา ไมต่องกล้ บไปเร ั่มตินท้ช่ีนั้ป. ๑ ใหม่นอกจากวาไปเร ่ ียนวชาทิ ไม่ีเคยเร่ยนมากี ่อน อย่าง เราน้ีตองเร้ยนี ป. ๑ ถงึ๓ ครงั้เพราะวาคร่งแรกเรั้ยนี ป. ๑ เป็นภาษาไทย พอครงทั้ ่ี๒ เปลยนโรงเร ่ี ียน ไปเรยนโรงเร ียนจีนีก็ตองไปเร ้ยนี ป. ๑ ใหม่พอเรยนถีงึ ป. ๓

61 เปลยนโรงเร ่ี ียนอกี ไปเรยนโรงเร ียนนานาชาตี ิไปเรยนภาษาอีงกฤษักต็องไปเร ้ยนี ป. ๑ ใหมอ่กีอนนั้ีแต่เร่องของธรรมะนื้ีไมต่องย้อนกล้ บไปเร ั ยนใหม ี ่ถาเร้ยนจบี ป. ๓ แลว้ ชาตนิ้ีมาเกดกิ ็เรยนี ป. ๔ ต่อได้ป. ๕ ป. ๖ ไป ไม่ตองกล้บมาเรั่มติ นใหม ้ ่ ไม่เหมอนกืบั การเรยนทางโลก ีชาตกิ่อนๆอาจจะไดจบปร ้ญญาเอกิแต่พอชาตนิ้ีกลบมาเกั ดใหม ิ ่ก็ ตองมาเร้่ิมตนท้ช่ีนอนัุ้บาลใหม่ชนั้ป. ๑ ใหม่แต่เดกบางคนท็เราเร่ียกวีาเด่กอ็จฉรัยะนิ้ี เขาเรยนได ีเร้ ็ว เพราะวาในอด ่ ตเขาเคยได ีระด้ บปร ั ิญญาเอกแลว้พอเขามาเกดในชาต ินิ้ี พอเขาเรยนหนีงสั อภายในอาย ืุ๑๐ ขวบน้ีเขากจบปร ็ ญญาได ิ ้นนเปั่็นเพราะว่าความรูท้่ี เขาไดเร้ยนมาีหรอวืาความสามารถท่จะเร่ี ียนรูน้้ีตดมากิบจั ตใจของเขา ิพอเขามาเรยนี เขาก็สามารถทจะใช ่ี ความสามารถในการศ ้ ึกษา ในการราเรํ่ียนของเขาน้ีมาเรยนความรีู้ ใหมน่้ีไดอย้ ่างรวดเร็ว เราจงเรึยกเดีกพวกน็้ีว่าเดกอ็จฉรั ิยะ ทางธรรมก็แบบเดยวกีนั อย่างพระพทธเจุาน้้ีก็ตองถ้อวื าเป่ ็นเดกอ็จฉรัยะิทสามารถท่ีจะตร่ีสรัูได้ ภายในเวลา ้๖ ปี โดยทไม่ีม่ ใครส ีงสอนั่แต่พวกสาวกน้ีก็มความแตกตี ่างกนับางคนก็๗ วนับางคนก็๗ เดอนืบางคนก็๗ ปีแต่ตองม้คนสอนถีงจะทึ าไดํ ้แต่ถาไม้ม่คนสอนนี้ีอกี๗ กปกั ็ทาํ ไมได่ ้ตองม้พระพีทธเจุามาส้งมาสอนกั่่อน พระพทธเจุาจ้ งเปึ ็นอจฉรัยบิคคลุเพราะวา่ ไมม่ ใครส ี งใครสอนพระองค ั่ ์ พระองคสามารถตร ์ สรัูได้ ภายในเวลา ้๖ ปีถาเป้ ็นคนอนก่ื ็ ไมม่สีทธิ์ ิตองรอให ้ม้พระพีทธเจุาข้้นมาปรากฏเท ึ ่านนั้อย่างพวกเราน้ีถงแมึม้ี พระพทธเจุ ามาปรากฏแล ้ว้๗ ปีผ่านไปแลว้ก็ยงไมัส่าเรํจ็ก็แสดงวาค่ ่อนขางท้จะอ่ีบั วาสนา อบปัญญาั ดงนันั้ตองร้บสร ี างป้ญญาขั้ึ นมา สรางฉ้นทะัวริยะิจตตะิวมิงสาขั้ึ นมา ฉนทะกัค ็ อื ความยนดิ ีวริยะกิค ็ อความอื ตสาหะพากเพุยรีจตตะกิค ็ อความแนื ่วแน่ความตงใจท ้ั่ี แน่วแน่วมิงสากัจ ็ ตทิ่ใคร ี ่ครวญแตเร่่องของการปฏ ืบิตัิ ไมค่ดถิงเรึ่ืองแฟนเร่ืองเทยว่ี เร่องเลืน่คดแติ ่เร่องปฏ ืบิตัทานศิ ีลภาวนาอยู่ตลอดเวลา ถงจะสามารถทึจะท่ีางานนํ้ีให้ เสร็จไดภายใน ้๗ วนั๗ เดอนหรือื๗ ปีน่ีคอสืงท่ิพวกเราขาดก่ีนัก็คอเราไม ืท่มเทชุ่วีติ จตใจ ิเวลาเวลาให ํ่ก้บการปฏ ับิตัิยงขอเป ั ็นมอสมืครเลัน่ยงไมั ยอมเป ่ ็นมออาชืพีจะขอ ปฏบิตัเฉพาะชิ ่วงวนหยัุดวนเสารัอาท ์ ตยิ ์ ส่วนวนธรรมดาขอไปหาเง ันหาทองิหาลาภยศ สรรเสรญิหาความสุขทางตาหูจมกลู้นกายิ ในเมอเราเป่ื ็นมอสมืครเลัน่ เราจะไปเปรยบี

62 ตวเราให ัเหม้อนมืออาชื พได ีอย้ ่างไร พวกมออาชืพเขากี ็ไปชงรางวิลกั นได ั ้ชิงเหรยญทองี กนได ั ้แต่พวกมอสมืครเลันก่ ็ตองดู้เขาชิงไป เพราะวาไม่สามารถท่จะเข่ี าไปในสนามแข ้ ่ง ได้เวลาทก่ี่อนทจะเข่ี าไปในสนามแข ้ ่ง เขามการคีดเลัอกกื ่อน รอบคดเลัอกกื ็ตกแลว้ แลวจะเข้ าไปแข ้ ่งขนชังเหริยญทองกี นได ัอย้ ่างไร เพราะวาไม่ ได่ซ้อมมามากพอน้นเองั่ ไมได่เตร้ยมตีวมามากพอัอาทตยิหน ์ ่ึงเตรยมแคี ่วนสองวันัเช่นวนหยัุดทางานวํนเสารั ์ วนอาทัตยิ ์ ส่วนวนอั่นวื นปกต ักิ็ไปทางานํเพราะยงตัองหาเง้นหาทองิเพอจะได ่ืเอาเง้นิ เอาทองน้ีมาหาความสุขทางตาหูจมกลู้นกายิถาท้าอยํ ่างน้ีชาตนิ้ีก็คงจะไมม่ โอกาสท ี จะได ่ี ้ บรรลมรรคผลนุิพพาน ไดอย้ ่างมากก็สะสมบารมไปีเผอชาต่ืหนิาเวลาเก้ ดจะได ิ ไปท้าตํ ่อ ได้แต่กอย็ู่ในระดบอนัุบาลหรออยืู่ในระดบประถม ัซงก่ึ ็จะตองใช ้เวลาอ้กหลายกี ปหลาย ั กลปั ์ จะตองไปเว ้ยนวีายตายเก่ดอิ กไม ี ่รูก้่ลีานรอบ้จนกวาจะได ่เจอก้บพระพัทธเจุาองค้ ์ ใหม่แลวก้ ็อาจจะมอีนทริยีท ์ แก่ี ่กลาพอ้ทจะปฏ่ีบิตัอยิ ่างเต็มรูปแบบ ปฏบิตัแบบมิอื อาชพีถงจะได ึหล้ดพุนได้บรรล้มรรคผลนุิพพาน อย่างพระสาวกทเรากราบไหว ่ีบู้ชากนัพระอาจารยท ์ งหลายทั้เป่ี ็นลูกศิษยหลวงป ์ ู่มนั่ท่ี พวกเราเช่อวื ่าท่านไดบรรล้ เปุ็นพระอรหนตัก ์ นัท่านเป็นมออาชืพทีงนั้นั้ท่านเป็นนกบวชั ทงนั้นั้หามอสมืครเลันท่บรรล่ีมรรคผลนุิพพานน้ีแทบจะหาไมได่เลย้ตองเป ้ ็นมออาชืพี เป็นทงหญั้งเปิ ็นทงชายั้หญงกิม็แตี ่มนีอยกว้าชาย่แต่ก็มี เป็นนกบวชเหมัอนกืนั เพยงแตี ่วาห่ ่มผาส้ ไมีเหม่อนกืนเทั ่านนเองั้ห่มผาส้ขาวกีบหั ่มผาส้เหลีองือนนั้ีเป็นเพยงี เคร่องแบบเทื ่านนเองั้แต่การปฏบิตันิ้ีไมม่ความแตกตี ่างกนั ปฏบิตัแบบสิุปฏปินโนัอชุ ุ ปฏปินโนั ญายปฏปินโนัสามจีปฏิ ปินโนเหม ัอนกืนัผลคือมรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ จงึ เป็นเหมอนกืนั เวลาตายไปกระดูกกลายเป็นพระธาตเหมุอนกืนั ไมได่อยู้่ทเพศ่ี ไม่ไดว้่า ตองเป ้ ็นชายหรอเปื ็นหญงิ ไมได่อยู้่ทส่ีผีาท้ห่ี่ม วาจะต่ องเป ้ ็นสเหลีองหรื อเปื ็นสขาวีอนนั้ี เป็นเพยงเครี่องแบบภายนอกื เป็นสญลักษณัของผ ์ูปฏ้บิตัิ ใหผู้อ้นท่ืห่ีูหนวกตาบอดจะ ไดรู้บ้างว้า่บคคลเหลุาน่้ีเป็นบคคลทุก่ีาลํงแสวงหาความสัุขทแท่ีจร้งิหรือบคคลทุได่ีพบ้ กบความสัุขทแท่ีจร้งแลิว้ถาพวกเราอยากจะได ้พบก้บความสัุขทแท่ีจร้งิก็ควรจะเขาหา้ บคคลเหลุาน่้ีเพราะบคคลเหลุาน่้ีจะช่วยเราได้จะบอกใหเรารู้จ้กวัธิหาความสีุขทแท่ีจร้งิ ได้แลวจะท้ าใหํ เราได ้พบก้บความสัุขทแท่ีจร้ ิงได ้

63 น่ีคอเรื่องของการศื ึกษา และการปฏบิตัของแติ ่ละบคคลุทไม่ีเหม่อนกืนั ไม่เสมอกนั ไม่ เท่ากนับรรลชุาบรรล้เรุ็วมความตี ่างกนัเพราะวาก่เลสติณหามัมากนีอยต้ ่างกนั สตปิญญาทัจะมาแก่ีมาท้าลายกํเลสติณหากั ็มมากนีอยต้ ่างกนั การปฏบิตัจิงมึผลตี ่างกนั ต่างกนตรงทัว่ีาช่าหร้ ือเร็ว ยากหรองืาย่แต่ผลมเหมีอนกืนั ในทส่ีุดก็จะไดผล้ เช่นเดยวกีนั บางคนปฏบิตัยากปฏ ิบิตัชิาถ้ งจะได ึผล้ บางคนปฏบิตังิายปฏ ่บิตัเริ ็วก็ไดผล้ บางคนฟงธรรมเพัยงครีงเดั้ยวกี ็บรรลเลยุบางคนตองฟ ้งแลั วฟ้งอักี ฟงเปั ็น ๑๐ ปี อย่างพระอานนทน ์้ีกฟ็ งเปั ็นหลาย ๑๐ ปีดวยก้นัอปุ ฏฐากพระพัทธเจุาอยู้่๒๐ กวาป่ ีมงั เท่าทจ่ีาไดํ ้ก็ไดฟ้งธรรมทักครุงทั้พระพ่ีทธเจุาทรงแสดงธรรม้เพราะจะตดตามิ พระพทธเจุาไปท ้กหนทุกแหุ่ง และเวลาทไม่ี ได่ต้ดตามไป ิแลวพระพ้ทธเจุาไปแสดงธรรม ้ ไว้พระอานนทก ์ บ็งคั บให ัพระพ้ทธเจุากล้ บมาแสดงให ัแก้ ่พระอานนท ์ อนนั้ีเป็นเงอนไข ่ื หน่ึงทพระอานนท่ีต ์ งไวั้้เวลาทจะร่ีบหนัาท้อ่ีปุ ฏฐากพระพัทธเจุา้พระอานนทต ์ งไวั้หลาย้ เงอนไขด ่ืวยก้นัเงอนไขท ่ืส่ีาคํญกั ็คอื ไม่วาพระพ่ทธเจุาจะไปแสดงธรรมท ้ ไหน ่ีถาพระ้ อานนทไม์ ได่ต้ดตามไปด ิวย้เวลาพระพทธเจุากล้บมาั ขอใหพระพ้ทธเจุาทรงแสดงธรรม้ ใหแก้ ่พระอานนทด ์ วย้ เพราะเป็นการแสดงเจตนารมณว ์ า่ทมาร่ี บใช ัพระพ้ทธเจุาน้้ีมา รบใช ัเพ้อศ่ื ึกษาธรรมะ อยู่ใกลพระพ้ทธเจุา้ จะไดย้นได ิ ฟ้งพระธรรมคัาสอนอํ นประเสร ัฐิ ของพระพทธเจุา้ ไม่ไดมาร้ บใช ัพระพ้ทธเจุาเพ้อลาภส่ืกการะัเช่นมเงีอนไขว ่ื ่า ไมขอร่บั จวรอี นประณ ั ีตจากพระพทธเจุา้ ไมขอร่บอาหารอั นประณ ั ีตจากพระพทธเจุา้ ไมขอร่บั ลาภสกการะอั นประณ ั ีตจากพระพทธเจุา้ ไม่ขอทอย่ีู่อนประณ ั ีตจากพระพทธเจุา้ถงแมึ ้ พระพทธเจุาจะให ้ก้็ไม่ขอรบัแต่ขอใหพระพ้ทธเจุาแสดงธรรมแก้ ่พระอานนท ์ และถา้ เวลามผีูท้จะเข่ี าเฝ้ ้าพระพทธเจุา้กขออน็ุญาตพาเขาเฝ้ ้าไดเสมอ้เพราะท่านมหนีาท้ท่ีจะ่ี ช่วยเหลอผืูท้ต่ีองการท้จะเข่ี าหาธรรมะได ้เข้าพบก้บพระพัทธเจุา้จงตึองขอต้งเงั้ อนไข ่ื ต่างๆเหลาน่้ีไว้ในการรบหนัาท้ด่ีูแลอปุ ฏฐากพระพัทธเจุา้แต่การดูแลอปุ ฏฐากของพระั อานนทต ์ ่อพระพทธเจุา้จงทึ าใหํพระอานนท้ ไม์ ได่ เป้ ็นนกปฏ ับิตัมิออาชื พไป ีเพราะวาไม่ ่ มเวลาที จะไปปล ่ีกวี เวกไปปฏ ิบิตัธรรมตามลิาพํงัเหมอนกืบพระทั ไม่ีต่ องมาปฏ ้บิตัดิูแล พระพทธเจุา้พระทไม่ี ได่ ปฏ้บิตัดิูแลพระพทธเจุาน้้ีพอเสร็จภารกจจากการบิณฑบาติก็ เดนจงกรมนิงสมาธั่ ภาวนาได ิ ไปตลอด ้ เพราะไมม่หนีาท้ อะไรต ่ีองท้าํแต่พระอานนทน ์ ้ี

64 ตองคอยอยู้่ใกล้คอยดูแลรบใช ัพระพ้ทธเจุา้ จนไมม่เวลาที จะไปเด ่ีนจงกรมนิงสมาธั่ิ มากเท่าทควร่ี ช่วงนนพระอานนทั้จ ์งเปึ ็นเหมอนกืบนั กปฏ ับิตัมิอสมืครเลัน่ท่านจงไมึ ่สามารถบรรลุ ธรรมขนสัู้งได้เขาใจว ้าท่านบรรล่ เปุ็นพระโสดาบนแลัว้แต่ไมสามารถท่จะบรรล่ี เปุ็นพระ อรหนตั ได์ ้จนวาระทพระพ่ีทธเจุาได้เสด้ จปร ็นิิพพานไปแลว้ก่อนทจะปร่ีนิิพพาน พระพทธเจุา้ก็ทรงตรสกับพระอานนทัว ์ า่อานนทเธออย ์ ่าเสยใจเพราะเราจะจากเธอไป ี เพราะวาเธอจะได ่ม้โอกาสบรรล ีุเป็นพระอรหนตั ภายในเวลา ์ ๓ เดอนืหลงจากทัเราจาก่ี เธอไปแลว้น่ีเป็นคาพยากรณํท ์ พระพ่ีทธเจุาทรงพยากรณ้ ให์ ก้บพระอานนทั ์ แลวพอถ้งึ เวลาครบ ๓ เดอนืพระอานนทก ์ ได็บรรล้ เปุ็นพระอรหนตัข ์้นมาึเพราะช่วง ๓ เดอนนืนั้ พระอานนทได์ กลายเป ้ ็นนกปฏ ับิตัมิออาชื พไป ี ไมม่ภารกีจอยิ ่างอนมาข่ืดเวลาของการั ปฏบิตัิมเวลาปฏ ีบิตัตลอดติงแตั้่ต่นจนหลืบั สามารถปลกวี เวกไปอย ิู่คนเดยวได ี ้ ไมม่ ี เร่องมื ราวอะไรต ี ่างๆมาคอยฉุกลากจตใจ ิ ใหไปท้ าใหํ ไปค้ ิด ใจคดอยิู่กบเรั่องไตรล ืกษณั ์ อนิจจงทักขุงอนัตตาัคิดอยู่กบอสัุภะ คดอยิู่กบอาหาเรปฏ ักิูลสญญาัคดอยิู่กบธาตัุ๔ ดนนิ าลมไฟ ํ้ พอใจคดอยิู่กบเรั่องราวเหลืาน่้ีกิเลสตณหาตั ่างๆก็ถกทูาลายไปหมด ํ ภายในระยะเวลาเพยงี๓ เดอนเทื ่านนเองั้น่ีคอความแตกตื ่าง วาท่ าไมถ ํงบรรลึุเร็วบรรลุ ชา้บรรลเรุ็วเพราะปฏบิตัมากิ และปฏบิตัถิกกู็จะบรรลเรุ็ว แต่ถาปฏ้บิตันิอยหร้ อปฏ ืบิตัิ ไมถ่กูกจะบรรล็ชุาหร้ อไม ืบรรล่เลยุอย่างองคุลมาลนี้ีก็ปฏบิตัผิดิ ไปฆ่าคน คดวิาการ่ ฆ่าคน ๑๐๐๐ คนจะทาใหํบรรล้ เปุ็นผูว้เศษขิ้นมาได ึ ้ถาไม้ ได่เจอก้บพระพัทธเจุาก้ ็คงจะ บรรลในนรกแนุ่แต่บารมของพระพีทธเจุาสามารถช้ ่วยองคุลมาลี ใหม้ดวงตาเหีนธรรม็ ข้นมาได ึ ้เหนการกระท็าทํ ไม่ี ่ถกตูองขององคุ้ลมาลได ี ้ทาใหํองคุ้ลมาลีกลบใจย ัุตการิ เขนฆ่ ่าผูอ้น่ืแลวกล้บมาบัาเพํญสมถะว็ ปิสสนาภาวนาั จนไดบรรล้ เปุ็นพระอรหนตัข ์้นมาึ หลดจากการทุจะต่ี องไปตกนรกอเวจ ้ ีถงแมึว้าจะได ่ฆ้่าคนมาแลว้๙๙๙ คนก็ตาม แต่ การทได่ีบรรล้ เปุ็นพระอรหนตัน ์ ้ีทาใหํยุ้ตการไปเก ิ ดได ิ ้ ไมว่ าจะไปเก ่ดทิ ไหน ่ีเกดเปิ ็น มนุษยเก ์ ดเปิ ็นเทวดา หรอเกื ดในนรกน ิ้ีกไม็ต่ องไป ้ดวยอ้านาจพลํงของอรหัตตผลัยุติ การเวยนวีายตายเก่ ดในภพน ิ อยภพใหญ ้ ่ไดอย้ ่างหมดส้นิกรรมเก่าทได่ีเคยสร้างมามาก้

65 นอยเพ้ ยงไร ีกไม็ ่สามารถทจะมาฉ่ีุดลากใหดวงจ้ตดวงวิญญานของพระอรหินตั ์ไปชดใช้ กรรมไดอ้กตี ่อไป น่ีคอเรื่องของการปฏ ืบิตัิจาเปํ ็นจะตองม้ผีูรู้จร้งเหินจร็ ิง เป็นผูบอกทาง้ถาไปเจอผ ู้ท้ไม่ีรู่้ จรงเหินจร็งบอกทางิก็เหมอนกื บไปเจอคนตาบอดบอกทางคนตาบอด ัคนตาบอดก็ไมรู่้ จรงิคนตาบอดทมาเร่ียนกี ไม็รู่จร้ ิง เขาวาอย่ ่างไรกเช็่อตามทืเขาว่ีา่เขาวาให่น้งสมาธั่ิ เหวยงก่ี ็เหวยงก่ีบเขาัเขาวาไม่ ่ตองน้งสมาธั่กิ็ทาตามเขาํเพราะตวเองไม ัรู่ว้าว่ธิไหนถ ีกวูธิี ไหนผดนินเองั่ ใครเขาวาอย่ ่างไรก็เช่อืเช่อแลืวมรรคผลก้ ็ไม่เกดิเกดแติ ่ความหลง หลง คดวิาตนเองบรรล่แลุว้อนนั้ีถาไม้เข่าหาผู้รู้จร้ ิงเหนจร็งิผูรู้จร้งกิ ็คือผูท้สอนมรรคท่ีม่ีองคี ์ ๘ พระพทธเจุาทรงตร้ สเอาไว ัแล้วว้า่คาสอนของใครก ํ ็ตาม ถาม้ มรรคเป ี ็นองค ์ ๘ น้ีเป็น คาสอนทํถ่ีกตูอง้ถาค้ าสอนของใครไม ํ ่มมรรคทีม่ีองคี ์ ๘ น้ีก็ถอวื าเป่ ็นคาสอนทํ ไม่ีถ่กู หรือไมครบถ่วนบร้บิูรณ ์ มรรค ๘ มทีงสั้มมาสตั ิสมมาสมาธั ิสมมาทัฐิิสมมาสังกั ปโปั สมมาทัฐิสิมมาสังกั ปโปน ั้ีเรยกวี าป่ญญาัสมมาสตัสิมมาสมาธันิ้ีเรยกวีาสมาธ่ ิสมมาั กมมั นโตส ัมมาวาจานั้ีเรยกวีาศ่ ีล สรุปแลวค้าสอนตํองม้ทีงั้๓ ส่วนประกอบกนัคือมทีงั้ ศีล มทีงสมาธั้ิและมทีงปั้ญญาัขาดองคใดองค ์ หน ์ ่ึงไปไมได่ ้จะทาใหํ ไม้ส่าเรํ ็จผลข้นมาึ เหมอนกืบทัากํบขัาวแล้ วไม้ ใส่ ่นาปลา ํ้อาหารจะวเศษยิ งไงพอไม ั ่ใส่เกลอไมื ใส่น่ าปลาก ํ้็กิน ไมลง่จดชืดืมนตัองม้ครบทีกอยุ่าง ถงจะเป ึ ็นอาหารทโอชะท ่ีน่ี่ารบประทานข ั้นมาึฉนใด ั คาสอนของใครก ํ ็ตาม ถาไม้ม่ศีีลสมาธปิญญาัก็ถอวื าเป่ ็นคาสอนทํ ไม่ีครบถ่วนบร้บิูรณ ์ ไมถ่กตูอง้คาสอนของใครสอนให ํฆ้่าผูอ้น่ืเพอจะได ่ื ไปพบก ้บพระเจัาน้้ีก็เป็นคาสอนทํ่ี ผดิผูท้จะเข่ีาหาพระเจ้ าได้ ้ผูท้จะเข่ีาหาผู้ท้ประเสร่ี ิฐได้ตองเป ้ ็นผูท้ม่ีศีีลเท่านนั้ผูท้จะ่ี เป็นพระอรยบิ คคลไดุต้องม้ศีีล อย่างองคุลมาลจีงตึองหยุ้ดฆ่าผูอ้น่ืถงจะได ึ เป้ ็นพระ อรหนตั ได์ ้ถาย้งฆั ่าผูอ้่นอยืู่กจะไม ็สามารถท่ จะเป่ี ็นพระอรหนตั ได์ ้ ดงนันการศั้ึกษาจงเปึ ็นสงท่ิส่ีาคํญอยั ่างย่งิและตองศ้ ึกษาจากแหลงท่ถ่ีกูจะศึกษาจากผู้ ทร่ีูจร้งเหินจร็งิผูท้ได่ีบรรล้แลุวเท้ ่านนถั้งจะถึ อเปื ็นผูท้ร่ีูจร้ ิงเหนจร็ ิง ถาย้ งไมับรรล่นุ้ีจะ ไปรูจร้งเหินจร็ งไดิอย้ ่างไร ดงนันถั้ าเราไม ้สามารถหาผู่รู้จร้ ิงเหนจร็งทิย่ีงมัชีวีตอยิู่ได้ก็ ตองหาค้าสอนของทํ ่านผูท้ร่ีูจร้งเหินจร็งิทได่ีม้จารี กไว ึ ในหน ้งสั อในส ือต่ื ่างๆ ในอดตกี ็

66 เป็นคาสอนของพระพํทธเจุา้และคาสอนของพระสาวกํทได่ีม้จารี กไว ึ ในพระไตรป ้ ิฎก อนนั้ีเป็นแหลงท่ถ่ีอวื าเป่ ็นแหลงความรู่ท้ถ่ีกตูอง้ถาไม้ม่พระอรหีนตัพระอร ์ ยเจิาท้ม่ีชีวีติ มาสงมาสอนั่เราก็ตองเข้าหาค้าสอนของพระพํทธเจุา้ทม่ีจารี กไว ึ ในพระไตรป ้ ิฎก ถงแมึ ้ จะยากกวาการเร่ยนจากผีูท้ม่ีชีวีตอยิู่เพราะการเรียนจากพระไตรปิฎกน้ีเหมอนกืบการั ทเราจะต่ี องไปค ้นหาอาหารชน้ ิดต่างๆมารบประทาน ัทให่ีเหมาะก้บสถานภาพของรั ่างกาย ของเรา ถาเราเป ้ ็นเดกเราก็ต็องหานม้หากลวยหาอาหารอ้ ่อนมารบประทาน ัถาไปเจอเน ้้ือ แขงๆก็ก็นไม ิ ได่ ้แต่ถาเราม้ คนป ี ้อนน้ีมนงัาย่เช่นเรามพี่อแมน่้ีพ่อแมจะรู่ว้าอาหารอ่นั ไหนเหมาะกบวัยของเราัวยเดักแม็ก่ ็จะหานมมาใหด้ม่ืหาของเหลวๆของกนงิ ายๆให ่ก้นิ ถาเอาเน้้ือทอดเอาไก่ทอดมาใหก้นกิ ็คงจะกนไม ิ ได่ ้แต่ถาไม้ม่ คนป ี ้อนเราตองหาอาหาร้ เอง ก็อาจจะไมรู่ว้าอาหารอ่ นไหนจะเหมาะก ับวัยของเราัเวลาทเราเร่ี่มศิ ึกษาใหม่ๆ เราก็ ไมรู่ว้าควรจะศ่ ึกษาธรรมะบทใด เพราะในพระไตรปิฎกน้ีกม็ธรรมะเป ี ็นถงึ๘๔๐๐๐ พระ ธรรมขนธัด ์ วยก้นัพอเราอ่านปบเรากั๊็งงเลย ไมรู่ว้าจะเอาตรงไหนด ่ ีพออ่านเขาเห้น็ ๘๔๐๐๐ พระธรรมขนธัก ์ ็เลยยอมแพ้สูไม้ ไหว ่ ไมรู่ว้าจะไปอ ่ ่านตรงไหนดี ไมรู่ว้าจะ่ เร่มติ นตรงไหนด ้ ีทอ่ี่านแลวจะท้ าใหํเก้ดความเจริ ิญข้นมาในทางจ ึ ตใจ ิกเลยท็อแท้ก้็เลย ไมค่ ่อยเขาหาพระไตรป ้ ิฎกกนั ไมค่ ่อยศึกษากนันอกจากผูท้ม่ีความวีริยะขวนขวายิ มากๆ ผูท้ม่ีความสนใจต ี ่อการศึกษามากๆเทาน่นั้ทจะสามารถเข่ี าไปศ ้ ึกษาจาก พระไตรปิฎกได้นอกนนแลั้วก้ ็ตองรอ้ ใหเจอก้บผัูท้ร่ีูจร้งเหินจร็ ิงทย่ีงมัชีวีตอยิู่ทจะป่ี ้อน อาหารทเหมาะก่ีบวัยของเราั แต่อย่างไรทงนั้ ้ีทงนั้นกั้็ตองม้ผีูสอน้ ไม่วาจะเป ่ ็นผูสอนท้ ตายไปแล ่ีว้แต่มคีาสอนอยํู่ใน หนงสัอืหรอผืูสอนท้ย่ีงมัชีวีตอยิู่แลวสม้ยนั้ีก็มสีอท่ืว่ีเศษิทท่ีาใหํเราย้งสามารถรักษาั เสยงของผีูสอนได ้ ้เหมอนกื บเราได ั ฟ้งจากปากของท ั ่านโดยตรง เช่นแผ่นซดีอะไรเหล ีาน่้ี ทบ่ีนทักเสึยงีบนทักภาพของครึูบาอาจารยต ์ ่างๆไว้ เราเปิดดูเปิดฟงกั ็เหมอนกื บเราได ั ้ ศึกษาโดยตรงจากท่าน ทงๆทั้ท่ี่านจากเราไปแลว้แต่ตวของทั ่านไมใช่ ่เป็นตวสาระสัาคํญั ของท่าน ตวสาระสัาคํญของทั ่านอยู่ทค่ีาสอนของทํ ่าน ดงนันถั้งแมึว้าร่ ่างกายของท่านจะ ตายไปแลว้แต่เสยงของที ่านคาสอนของทํ ่านยงอยัู่ภาพทท่ี่านกาลํงแสดงคัาสอนกํ ็ยงอยัู่ ก็เหมอนกืบวั าเราได ่อยู้่กบทั ่าน ในขณะทท่ี่านมชีวีตอยิู่เลย เราสามารถทจะน่ีาเอาคําสอนํ

67 ของท่านมาปฏบิตัไดิ ้แต่เราไมสามารถถามป ่ ญหาได ั ้เวลาทเราเก่ีดความสงสิ ยไมัเข่ าใจ้ อนนั้ีกจะเป ็ ็นจดดุอย้ ไม่เหมอนกื บไดัอยู้่ศึกษากบผัูท้ย่ีงมัชีวีตอยิู่พอเราสงสยอะไร ั ตดขิ ดตรงไหน ั พอไปถามปบกั๊็จะเกดความเขิ าใจท ้นทั ีก็จะไดแก้ ป้ญหาได ั ้ถาก้าลํงเดันิ ผดทางกิ จะได ็ยุ้ตไดิ ้กลบมาเดั นในทางท ิถ่ีกไดู้อย่างเมอไม่ืนานน่้ีก็มเดีกคนหน็่ึงมาอยู่ วดัแลวก้มาต็งสั้จจาธัษฐานิวาจะไม ่พ่ ดไมูคุ่ยกบใครจะป ั ิดปาก เพราะคิดวาการป ่ ิดปาก ไมพ่ ดไมูคุ่ยจะทาใหํ ใจสงบได ้ ้เรากบอกเขาว็า่ ปิดปากไดแต้ ่ยงปั ิดความคดไม ิ ได่ ้เราปิด ปากอยู่แต่ใจของเราก็ยงคั ิดไดอยู้่ เพราะการปิดปากน้ีไมสามารถไปป ่ ิดความคดได ิ ้จะ ปิดความคดได ิต้องใช ้สต้เทิ ่านนถั้งจะป ึ ิดมนไดั ้เช่นถาเราบร้กรรมพิ ทโธๆ ุเรากจะไป ็ คดถิงเรึ่ืองนนเรั้ ่องนื้ีไมได่ ้ พอเราไมค่ดเริ่องนืนเรั้ ่องนื้ี ใจก็จะวางจะเย่นจะสบาย็ ปราศจากอารมณต ์ ่างๆ เราบอกเขาๆเลยเขาใจ้เขาก็เลยเลกปิ ิดปาก กลบมาป ั ิดความคิด แทน ดวยการมาเจร้ ิญสติบริกรรมพทโธๆไปต ุงแตั้่ต่นจนหลืบัจตใจเขาก ิ ็วางจาก่ ความคดได ิ ้จตใจก ิม็ความสงบมีความสีุขได้ ไมง่นเขาบอกวั้าความค่ดเขาสิบสนมากั คดไปในแต ิ ่ละเร่องกื ็ทาใหํเก้ดอารมณิต ์ ่างๆข้นมาึก็เลยคดวิาต่ องป้ ิดปากไมพ่ดูเพราะ คดวิาการพ่ดนู้ีเป็นตวทัท่ีาใหํค้ดิซงความจร่ึงติวคั ิดน้ีต่างหากทท่ีาใหํพ้ดูไมใช่ ่ตวพัดทู่ี ทาใหํค้ดิถาไม้ค่ดแลิวม้นจะพั ดไดูอย้ ่างไร เวลานงสงบอยัู่่ในสมาธนิ้ีจะพดไดูอย้ ่างไร เวลาจตสงบนิ้ีร่างกายจะน่ิงเฉย เพราะจตไม ิท่างานํจตไม ิส่งการั่พอจตไม ิส่งการรั่่างกาย ก็ขบเคลั อนไม ่ื ได่ ้เคลอนไหวไม ่ื ได่ ้พดไมูได่ ้ใจเป็นนาย กายเป็นบาว่ ใจเป็นผูส้งใหั่กาย้ พดูสงใหั่กายท้ าอะไรต ํ ่างๆ พอใจไมส่งกายกั่็พูดไมได่ท้าอะไรไม ํ ได่ ้หรือถาไม้ม่ ใจก ี ็ เหมอนคนตายเหมือนซากศพืศพน้ีไม่ทาอะไรเลย ํมนไมัยอมเคล่ อนไปไหนเลย ่ืตองให ้ ้ คนอนจ่ื บใส ั ่โลง ตองให ้คนอ้นจ่ืบเขั าเตาเผาไป ้เพราะร่างกายไมม่ ใจเป ี ็นผูส้งการแลั่ว้ นนเองั่ น่ีก็คอตืวอยั ่าง เร่องของการทืม่ีครีูบาอาจารยท ์ ย่ีงมัชีวีตอยิู่เวลาเราตดขิ ดตรงไหน ัเวลา เขาใจผ ้ดทิ ตรงไหน ่ี ไปเลาไปแจ ่ งให้ท้่านทราบ ท่านก็จะแกป้ญหาให ั เราได ้ ้อย่างหลวงตา ท่านกเล็ าให่ ฟ้งั ในช่วงวาระสุดทายของการปฏ ้บิตัของทิ ่าน ตอนนนทั้่านบอกวาหลวงป ่ ู่ มนพั่งเส่ึ ยไปใหม ีๆ่แลวจ้ตของทิ ่านกเก็ดความสวิ างไสวข ่้นมาึแลวปรากฏม ้ ธรรมโผล ี ่ ข้นมาวึา่ทตรงไหนท ่ีม่ีจีดมุตี่อม ทน่ีนแหละคั่อตืวภพตัวชาตั ิเป็นปรศนาธรรมปรากฏให ิ ้

68 ท่านไดย้นขิ้นมาภายในใจ ึท่านฟงแลัวท้ ่านก็ไม่เขาใจว ้า่ ไอต้วทั เป่ี ็นจดเปุ็นต่อมน้ีมนตัวั ไหน อยู่ตรงไหน ทานบอกต่ องใช ้เวลาถ้งึ๓ เดอนืถงจะเขึ าใจ้ถงจะแกึ ปร้ศนาธรรมอินั น้ีได้และท่านบอกวาถ่ าหลวงป ้ ู่มนยั่งมัชีวีตอยิู่ถาไปเล ้ าให่ท้่านฟงั หลวงปู่มนจะบอกกั่็ ไอต้วนั้ีแหละ ไอต้วทัสว่ี ่างไสวน้ีแหละ กจะสามารถบรรล็ ไดุในเวลาอ ้นรวดเรั ็ว แต่กวาจะ่ รูได้น้้ีตองไปค ้นคว้าหาเอาเอง้ หาไปหามาดวยก้าลํ งของป ัญญาของตนั ในทส่ีุดกค็นพบ้ แต่ชาหน้ ่อย น่ีคือความแตกต่างระหวางการม่ครีูบาอาจารยคอยส ์ งคอยสอนั่คอย แกป้ญหาตั ่างๆ กบการทั ไม่ีม่ครีูบาอาจารย ์ แต่ถาอยู้่ในระดบมรรคผลนั ิพพานแลว้ถงแมึ จะไม ้ม่ครีูบาอาจารยก ์ ็ถไถไปไดู้คอถืา้ เร่มตินต้งแตั้่พระโสดาบนไปแล ัวน้้ีเป็นผูท้เข่ีาสู้่กระแสของพระนิพพานแลว้คาวํ าโสดาน ่้ี มาจากคาวํ าโสตะ ่ แปลวากระแส่กระแสสู่พระนิพพาน ผูใดได ้เข้าสู้่กระแสแลวก้ ็จะไปถงึ พระนิพพานได้ชาหร้อเรื ็วเท่านนั้ถาม้คนคอยสอนคอยบอกีเวลาทไปไม ่ีถ่กูก็จะแกไข้ และไปใหถ้งไดึอย้ ่างรวดเร็ว ถาไม้ม่คนสอนคนบอกกี ็อาจจะชาหน้ ่อย อาจจะแวะตรงนนั้ อาจจะแวะตรงน้ีตดตรงนินตั้ดตรงนิ้ีแต่ในทส่ีุดก็จะไปถงจึ ดหมายปลายทางไดุ้ เหมอนกืบเวลาทัเราข่ีบรถขั้นทางดึ ่วน ถาข้้นทางดึ ่วนไดแล้วม้นมั กจะไม ัหลงทางแล่ว้ เพราะมนมั ปี้ายบอกทางตลอดเวลา จะไปชลบรุจะไประยอง ีมนถังทางแยกมึ นจะบอกให ั ้ เรารู้แต่ถาอยู้่ขางล้างน่้ีมนมัทางแยกเยอะแลี วป้ ้ายก็มนีอย้ถาย้งอยัู่ขางล้างอยู่่น้ีเดยวกี๋็ ขบวนไปวนมา ั ไปไม่ถงไหน ึแต่พอข้นทางดึ ่วนแลวร้ บรองได ั ้ว่าถงจึ ดหมายปลายทางไดุ้ อย่างแน่นอน ฉนใด ั การปฏบิตักิ็เป็นแบบน้ีถาเราได ้เข้าสู้่กระแสแลวไม้ม่ครีูบาอาจารย ์ ก็ได้สมมตุวิาครู่บาอาจารยท ์ ่านตายไปก่อน ก่อนทเราจะบรรล่ี เปุ็นพระอรหนตั ์เราไดแค้ ่ ขนโสดาบ ั้นัเรากปฏ็บิตัไปได ิเพราะเรารู้แนวทางแล้ว้มนจะมั ปี้ายบอกเราตลอดเวลา ป้ายท่จะบอกเรากีค ็ ออรื ิยสจั๔ น่ีเอง ทกขุสม์ ทุยนั ิโรธมรรค ถาปฏ ้บิตัไปิ ไปเจอทกขุท ์ ่ี ตรงไหน กร ็ูเลยว้ ่าตรงน้ีมีกเลสม ิ ีตณหาัตองท้าลายมํนัถาไม้ท่าลายมํนกั ไปไม ็ ได่ ้น่ีมนั จะมปี้ายบอกทกระดุบัขนสกั้ทาคามิกี็มอรียสิจั๔ คอยบอก ขนอนาคามั้กีม็อรียสิจั๔ คอยบอก ขนอรหั้นตัก ์ ม็อรียสิจั๔ คอยบอก พระโสดาบนนั้ีรูจ้กอรัยสิจั๔ แลว้กร็ูว้่าน่ี คอเครื่องมือทืจะแก่ี ป้ญหาของขันตั้่างๆ ท่านก็แกได้แต้ ่อาจจะชาหน้ ่อย เพราะกวาจะ่

69 คลาหาตํวกัเลสแติ ่ละขนเจอนั้ ่ีมนกั ็ไมง่าย่เพราะกเลสมินมัเลีห่กลมาก ์ บางทมีนกั ปลอม ็ ตวมาเป ั ็นเพอนเรา่ืทาใหํเราค้ดวิาม่ นเปั ็นเพอน่ืแทจร้งแลิวม้นกัาลํงมาฆั ่าเรา โดยทเรา่ี ไมรู่ต้วัอย่างทหลวงตาบอกว่ีา่อวชชานิ่ีตอนตนก้ค็ ิดว่ามนเปั ็นเสอืพอเจอมนจรังๆมินั เป็นเหมอนนางบืงเงาั นางโสเภณีนางบงเงายันอยืู่ตามถนนในทม่ีดๆืเขาเรยกวีานางบ่งั เงา คดวิาม่ นเปั ็นเสอจะกืดั พอไปเหนม็นเขัาม้นสวยงามอยั ่างน้ีเอง แทนทจะไปฆ ่ี ่ามนั เลยฆ่ามนไมัลง่แสงสวางท่ หลวงตาได ่ีพบก้ ็น่ีคอนางบืงเงาัคิดวาจะเป ่ ็นเสอนื ่าเกลยดนี ่า กลวเปั ็นปีศาจยกษั เป์ ็นมารอวชชาิทไหนได ่ี เป้ ็นแสงสวางท่แบบว่ีามห่ศจรรยั ์ แทนทจะ่ี ไปทาลายมํนกลั บไปร ั กไปหวงม ันั ไปครอบครองไปเป็นทาส ไปเป็นคนปกป้องรกษามันั แต่ปญญาและอรั ิยสจั๔ มนกัจะบอกว็ ่า ไอน้่ีก็เป็นทกขุเหม ์ อนกืนัถาไปร ้กษามั นไปั ปกป้องมนัก็แสดงวาเราย่งมัตีณหามักีเลสอยิู่ยงมัความรีกยังมั ความอยากในต ีวมันอยัู่ มนกัจะย็อนพ้ษกลิบมาัแลวม้นกัจะร็ูท้นกันัแลวม้นกัจะท็าลายมํ นไดั ้แทนทจะร่ีกษาั มนกั ็ฆ่ามนเลยั น่ีเป็นเร่องทืเราจะต่ีองม้ ีคือครูบาอาจารย ์ ถาย้ งไมัเข่าสู้่กระแสตองม้ ีถาเข้าสู้่กระแสแลว้ จะมหรี อไม ืม่กี็ได้มกี็เร็ว ถาไม้ม่กี็ชา้อย่างพระอานนทน ์ ้ีไมม่พระพีทธเจุาแล้ว้ เป็น โสดาบนแลัว้ ไมม่พระพีทธเจุา้๓ เดอนกื ็ไปถงึ เป็นพระอรหนตั ได์ ้แต่ตองเป ้ ็นพระ โสดาบนัถาไม้ ่เป็นพระโสดาบนแลั วไม้ ่มพระอรหีนตัมาสอนน ์ ้ียาก ยากทจะเข่ีาสู้่กระแส ได้จะไดก้็แค่ขนฌานั้ทเป่ี ็นขนงั้าย่การเขาฌานน้้ีงายมาก่ ขอใหม้สตีอยิ ่างต่อเน่ืองเท่า นนเองั้ ขอใหม้พีทโธอยุ่างต่อเน่ืองน้ีก็เขาไปได ้แล้ว้แต่เร่องของป ืญญาของมรรคผลั นิพพาน แต่ละขนนั้ ้ีมนมัความละเอียดีมความแตกตี ่างกนในแต ั ่ละขนั้ทผ่ีูปฏ้บิตัจะติอง้ ใชความส้งเกตดัูจตดิูใจของตน ว่ากาลํงทักขุก ์ บเรั่องอะไร ืกาลํงตัดอยิู่กบเรั่องอะไร ื แลวต้ องใช ้ อะไรมาแก ้เร้่องทื่กีาลํงตัดอยิู่เคร่องมื ือท่แกีก้ต ็่างกนไป ัขนโสดาบ ั้นกั ็ใช้ เคร่องมืออยื ่างหน่ึง ขนสกั้ทาคามิขีนอนาคามั้กี็ใชเคร้่องมืออืกอยี ่างหน่ึง ไมเหม่อนกืนั ดงนันถั้ าได้ศ้ึกษามาก่อนก็พอจะรูแนวทาง้เช่นศึกษาจากพระไตรปิฎกก็ได้หรอจากทื ได่ี ้ ยนได ิ ฟ้งจากครัูบาอาจารยก ์ ็ได้พอเราเขาสู้่เหตการณุน ์ นั้เจอปญหานันเรากั้็จะจาวํธิแกี ้ ไดว้าท่ ่านเคยสอนใหท้าอยํ ่างน้ีทาอยํ ่างน้ีพอเราเจอปญหานั้ีเราก็ใชว้ธินี้ีแกป้ญหาัมนกั ็ แกได้ผ้่านไปไดและก้ ็บรรลไดุ้น่ีแหละคอการปฏ ืบิตัิและการศึกษาเป็นของทไปด ่ีวยก้นั

70 เพราะวาม่นตั องเป ้ ิดคู่มออยืู่เร่อยๆื เวลาปฏบิตัเวลาเจอป ิญหากั ็ตองหาคู้่มอื มาเปิดดูว่า ตรงน้ีจะทาอยํ ่างไร ทางปฏบิตัแลิวท้ ่านจะมีปรยิตักิบปฏ ับิตัไปพร ิอมๆก้นัส่วนในทาง ปริยตันิ้ีเขาจะแยก เรยนรีูพระไตรป ้ ิฎกใหม้นหมดพระไตรป ั ิฎกก่อนแลวค้ ่อยไปปฏบิตัิ พอไปปฏบิตักิล็มหมดเลยไอ ืท้เร่ียนมาีเพราะมนเปั ็นความจาํท่านบอกใหเร้ยนแคี ่ อนุบาลแลวก้ ปฏ็บิตัขินอนัุ้บาลควบคู่กนไป ัพอข้นขึ นประถมก ั้เร็ยนชี นประถมแล ั้วก้ ็ ปฏบิตัขินประถมควบค ัู้่กนไป ั ไมให่แยกออกจากก้นั น่ีคอแนวทางของปร ื ิยตัปฏิบิตัทิแท่ีจร้งิตองไปด ้วยก้นัเรยนแลีวก้น ็ําเอาไปปฏบิตัเลยิ ถาปฏ ้บิตัแลิวผลก้จะเก ็ ดขิ้ึ นมา กจะได ็ พบก้บความสัขทุ่แทีจร้งิ ความสุขทถาวรท่ีจะอย่ีู่ กบใจของเราไปตลอด ั ไมม่วีนทั จะจากใจเราไปได ่ี ้ ไม่เหมอนกืบความสัุขทางโลก ทาง ลาภยศสรรเสรญิทางรูปเสยงกลีนรสท่ิ ได่ีมาแล้วก้ หายไป ็ตองออกไปหาใหม ้มาเต่มอยิู่ เร่อยๆืเตมเทิ ่าไหร่ก็หมดไปเท่านนั้พอถงเวลาทึ ไม่ีม่ความสามารถทีจะเต่ี มได ิ ้ก็เป็น เหมอนคนอดอยากขาดแคลนืคนทแก่ี ่คนทเจ่ีบน็้ีหาความสุขทางร่างกายไมได่ ้ก็จะมแตี ่ จตใจท ิบอบช่ีาจํ้ ตใจท ิห่ีวิจตใจท ิหง่ีดหงุดริาคาญํทกขุทรมานใจ ์ เพราะไมสามารถเต่มิ ความสุขอย่างทเคยเต่ี มได ิน้นเองั่แต่ผูท้ม่ีความสีุขภายในก็จะไมเด่อดรือนก้บความั เสอม่ืกบความเจั บไข ็ ได้ ป้่วยของร่างกาย เพราะไมต่ องใช ้ร้่างกายเป็นเคร่ืองมอืจงึ เรยกวี าเป่ ็นความสุขทแท่ีจร้งิ เป็นความสุขทต่ีดอยิู่กบใจไปตลอด ั เป็นความสุขทพวกเรา่ี ทงหลายั้ ไดมาหาก้นอยัู่เป็นระยะเวลาหลายปีแลว้ ไมทราบว่าหาก่นเจอหรัอยืงั ไดหร้อื ยงัหรอไม ื ได่หาก้นั มาฟงเสรั ็จแลวพอกล้ บไปบ ัาน้ก็เอาสงท่ิ ได่ีย้นได ิ ฟ้งนั้ีโยนท้งถิงขยะั ไป แลวเด้อนหนืาค้ ่อยมาฟงใหม ั ่ถาฟ้งแบบนั้ีอกี๒๐ ปี๓๐ ปีก็เหมอนเดืมิ จะไมม่ ี วนทัจะเจร่ีญกิาวหน้ าได้ ้ดงนั นขอให ั้ท้่านจงนาเอาสํงท่ิท่ี่านไดย้นได ิ ฟ้งัแลวน้ าเอาไป ํ ปฏบิตัิเพอผลท่ืจะเก่ีดขิ้นตามมาตึ ่อไป ถาม ทท่ี่านอาจารยเทศน ์ บอกว ์ า่ตงแตั้่ขนโสดาบ ั้นเปั ็นตนไป้จะมปี้ายบอกทางไป เร่อยๆืแต่ละขนเหมั้อนขื้นทางดึ ่วน เราไปก็จะเหนป็ ้ายบอกทาง ทนี้ีลูกยงไปไม ั ่ ถงขึนนั้นั้ก่อนถงขึ นโสดาบ ั้นนะคั ่ะ อยากเหนป็ ้ายบอกทาง ไปอย่างไรถงจะถึงึ โสดาบนั

71 ตอบ ก็ตองหาเง้นซิ้อคื ่าบตรผั ่านทางด่วน บตรผั ่านทางด่วนก็คอตืองท้าทานตํองสละ้ ใหหมด้มขีาวม้ ของอะไรต ี องสละให ้หมด้มสามีมีลีูกมอะไรต ี องสละให ้หมด้ ตองไปบวช ้ถงจะได ึ ไปข ้้นทางดึ ่วนได้ก็สงเกตดัูคนทเขาข่ี้นทางดึ ่วน ส่วนใหญ่ เขาก็เป็นนกบวชกันทังนั้นั้เขาใจหร ้อยืงัทานกไม็ ่ยอมทาน ศีลก็ไมยอมร่กษาั แต่อยากจะข้นทางดึ ่วนกต็องเด้นขิ้นนะึ ถาม จะมปีญหาในส ั ่วนหน่ึงคอืเวลาทสนใจจะเข ่ี ามาปฏ ้บิตัธรรมอยิ ่างจรงจิงัแต่ว่า บางทครอบครี วจะไม ัเข่ าใจ้เขาจะสามารถขดขวางพยายามไม ั ให่เรามาทางน้้ีการ ทเราจะท่ี าใจไม ํ ให่รู้ส้กตึ ่อตานเขา้ควรจะทาใจร ํบกับมันอยั ่างไรคะ ตอบ ก็คดวิาม่นเหมัอนกืนทักคนุตงแตั้่พระพทธเจุาลงมาน้้ีไมม่ ใครเขาค ีดเหมิอนเราื หรอก ทางเราน้ีมนเปั ็นทางทไม่ี ่มคนที วไปเขาค ั่ิดกนั เขาไมรู่คุ้ณค่าของทาง เขา กลวัเขากลววั าเราจะไปแล ่ วจะไม ้ ได่ส้งท่ิด่ีอยี ่างทเราค่ีดิ เพราะเขาไม่รูว้าทางท่่ี เราไปน้ีดอยี ่างไร ก็เป็นเร่องธรรมชาตืของเขาทิเราต่ีองท้ าใจํพจารณาวิ าเขาเป ่ ็น อนตตาั เราไปหามเขาค้ ดไม ิ ได่ ้หามเขาให ้ม้ความรีูส้กอยึ ่างนนไม ั้ ได่ ้แต่เราตองรู้้ วาทางท่ เราไปน ่ี้ีเป็นทางทถ่ีกทูด่ีทีควร่ี เพราะเป็นทางทพระพ่ีทธเจุา้และครูบา อาจารยท ์ งหลายั้ท่านไดไปก้นแลัว้ ขอใหเราม้ความแนี ่วแน่มนใจก ั่บทางนั้ีก็แลว้ กนัสวนความค่ดของคนอินเขาจะค่ืดอยิ ่างไรน้ีเราหามเขาไม ้ ได่ ้คนอนท่ืเขาร่ีู้ ทางเขาก็จะอนุโมทนา เขาก็จะแสดงความยนดิ ีแต่คนทเขาไม ่ีรู่จ้กทางนั้ีเขากจะ็ มความวีตกมิความกีงวลัมความเหีนท็ ไม่ี ่ตรงกบเรากั ได็ ้ซงเป่ึ ็นเร่องปกต ืเริ่องื ธรรมดา เราอย่าใหความค้ดของคนอิ นมาเป่ื ็นอปสรรคุต่อการดาเนํ ินไปในทางน้ี ก็แลวก้นั ถาม โยมปฏบิตัตอนนิ้ีกค็ ือพจารณาธาติุ๔ กบไตรล ักษณั ์ ทนี้ีอยากจะเรยนถามพระี อาจารยขยายความว ์ า่ถาพระโสดาบ ้นพระสกัทาคามิพระอนาคามี ีพจารณาอะไร ิ เจาคะ้

72 ตอบ คอพระโสดาบ ืนนั้ีทานจะพ่จารณาเริ่องืความเจบความตายของร็ ่างกายเป็นหลกั คอทื ่านพจารณาวิาร่ ่างกายน้ีไมใช่ ่ตวทั ่าน เป็นเพยงดีนนิ าลมไฟ ํ้มการเกีดแลิวก้ ็ ตองม้ การตายเป ี ็นธรรมดา ตองม้การเจี บเป็ ็นธรรมดา เป็นสงท่ิ ใจไปห ่ี ามไม ้ ได่ ้ แต่เป็นสงท่ิ ใจไม ่ี ่ตองท้กขุด ์ วยได ้ ้คอใจถ ืารู้ท้นแลั วปล ้อยวาง่อย่าไปอยากให้ ร่างกายไมเจ่บ็อย่าไปอยากใหร้่างกายไมตายเท่ ่านนั้ ใจก็จะเป็นอเบกขาุพอเป็น อเบกขาวางเฉยุก็จะไมสะเท่ อนใจ ืเวลาทร่ี่างกายเจบหร็ ือเวลาร่างกายจะตายไป วธิทีจะทดสอบ่ีก็สงเกตดัูเช่นถาเราไปหาหมอแล ้วหมอว้าม่มะเรี ็งอย่างน้ีเราดูใจ เราเลยวาเป่ ็นยงไง ัเฉยหรอยืงวัุนวายหว่ นไหวว ั่ตกิถาย้งวัุนวายหว่ นไหวก ั่็แสดง วา่เรายงไมัม่ ปีญญาัทจะเห่ีนอน็ ิจจงทักขุงอนั ตตาในร ั ่างกาย แต่ถาเราเฉยและ้ วาเออม่ นเปั ็นอย่างน้ีแหละ เกดแลิวม้นกั ็ตองแก้ ่ตองเจ้บต็องตาย้อนตตาหัาม้ มนไมั ได่ ้มนไมั ใช่ ่ตวเราของเราัมนเปั ็นเพยงดีนนิ าลมไฟ ํ้เป็นเหมอนรถยนตืค ์ นั หน่ึง รถยนตเราข ์ บมั นไปัมนเสัยเรากี ็ซ่อมมนั ไม่เหนเราไปท ็กขุก ์ บมันเลยั ทาไมร ํ ่างกายน้ีกเป็ ็นเหมอนรถยนตื ์ ทาไมเราต ํ องไปท ้กขุก ์ บมันดัวยเวลาม้นเจับ็ เราใชการเปร ้ยบเทียบแบบนี้ีกได็ ้ ใหเราม้ความรีูส้กแบบเดึยวกีบทัเราม่ี ี ความรูส้กกึบรถยนตั ์ เพราะมนไมั ่ต่างกนัต่างกนตรงทัว่ีาร่ ่างกายมนเปั ็นเน้ือเป็น หนงั เป็นอาการ ๓๒ ส่วนรถยนตม ์นเปั ็นเหลกเป็ ็นกระจกเป็นพลาสตกเปิ ็น สายไฟ แต่มนกั ็เป็นอนิจจงเหมัอนกืนั เป็นอนตตาเหมัอนกืนั เราเป็นคนขบั เหมอนกืนัร่างกายน้ีเรากเป็ ็นคนขบมันัรถยนตเราก ์ ็เป็นคนขบมันัเมอม่ืนเสัยี มนจะพังั เราไมท่กขุก ์ บรถยนตั ์ เราทาไมมาท ํกขุก ์ บคันนั้ีคอรื ่างกายของเรา น่ีคือ การพจารณาเพิ อปล่ือยวาง่เวลาเกิดเหตการณุท ์ จะมาท่ี าใหํ ใจส้นสะเทั่อนืเช่น เวลาเจบไข ็ ได้ ป้่วย ถงเวลาทึจะต่ีองตาย้ถาเราม้ ปีญญาเราปล ัอยวางร่ ่างกายได้ก็ จะไมท่กขุก ์ บมันัหรอจะไม ืท่กขุก ์ บความเสัอมของร่ื ่างกายคนอน่ืเช่นของสามี ของภรรยา ของบตรของธุดาิของพ่อของแม่ของคนทเราร่ีกเคารพบัูชา เราก็จะ ทาใจเฉยได ํ ้น่ีคอเรื่องของพระโสดาบ ืนั เป็นผูท้ยอมร่ีบกับความเสัอม่ือย่างท่ี พระอญญาโกณฑ ั ญญะได ั เปล้งวาจาว่า่สงใดท ่ิม่ีการเกีดขิ้นเปึ ็นธรรมดา ย่อมมี การดบไปเป ั ็นธรรมดา ท่านยอมรบความจรั ิง ยอมรบวั ่าร่างกายตองเส้ อมไปเป ่ื ็น

73 ธรรมดา และทกสุงท่ิกอยุ่างไมว่ าจะเป ่ ็นสมบตัขิาวของเง้นทองหริ ออะไรก ื ็ตาม ก็ ตองเส้ อมไป ่ืเรามอะไรม ีนกั ็ตองหมดไปส ้กวันหนั่ึง เราจะไม่ทกขุก ์ บมันัถาเรา้ เหนความจร็งอินนั้ีอนนั้ีคือเร่ืองของโสดาบนัพอท่านไมท่กขุก ์ บความเสัอม่ืท่าน ก็ไมต่ องไปท ้าบํญสะเดาะเคราะห ุ์ไมต่ องไปหาหมอด ู้ไมต่ องไปหาซ ้นแสิ ไม่ตอง้ ไปยายบ้าน้ ไมต่ องไปเปล ้ยนช่ี่อเปล ืยนทรงผม่ีสุดแทแต้ ่ซนแสจะแนะนิาํเพราะ เราเช่อในเร ื่องวืาเก่ดมาแลิวม้นตัองเส้อม่ืมเจรีญแลิวก้ ็ตองเส้อม่ื รวยไดก้ต็อง้ จนได้แต่ไมหว่ นไหวก ั่บความยากความจนัพรอมท้จะเจอก่ีบทั กสภาพไดุ้ก็เลย ไมต่ องไปย ุ้่งกบเรั่องสืลีพพั ตปรามาส ัคอทืากํจนอกศาสนาิกจของศาสนานิ้ี พอแลว้รกษาศั ีลทาทานภาวนาไป ํพอแลวพอเพ้ยงตี ่อการรกษาจั ตใจของเราให ิ ้ สงบ ไมให่ท้กขุไม์ ่ใหวุ้นวายใจ ่น่ีคอเปื ็นเร่องของพระโสดาบ ืนัละสกกายทัฐิิละ สลีพพั ตปรามาส ัละความสงสยในพระพ ัทธพระธรรมพระสงฆุได์ ้ เพราะไดใช้ ้ ธรรมของพระพทธเจุามาก้าจํดความทักขุ์ เหนอร็ยสิจั๔ เหนท็กขุสม ์ ทุยนั ิโรธ มรรคปรากฏข้นมาภายในใจ ึก็ไมสงส่ยวัาคนสอนม่จรีงหริ อไม ืม่จรีงิ และไม่ สงสยวัาพระอร่ยสงฆิ เป์ ็นไดหร้ อเปื ็นไมได่ ้มจรีงหริ อไม ื ่ก็เพราะตวเราได ั ้ กลายเป็นพระอรยสงฆิข ์้นมาแลึว้น่ีคือเร่องของสื งโยชน ั ์ ๓ ขอแรกท้พระ่ี โสดาบนละได ัก้าจํ ดไดั ้ ขนของพระสั้ทาคามิและพระอนาคามีกี็มสีงโยชน ัอย ์ู่อกี๒ ขอ้คอกามราคะกืบั ปฏฆะิกามราคะก็คอความยืนดิ ในกามารมณ ี ์ ปฏฆะกิ ็คอความหงืดหงุดใจ ิท่ี เกดจากเวลามิกามารมณีแล ์ วไม้สามารถเสพกามารมณ่ ได์ ้ก็เกดปฏ ิฆะขิ้นมาึวธิี ทจะก่ีาจํ ดปฏ ัฆะกิบกามราคะกั ็ใหก้าจํดดัวยอสุ้ภะ เวลาเกดกามารมณิก ์ ็นึกถงึ ส่วนทไม่ีน่ ่าดูน่าชมของร่างกาย ของคนทเราม่ีกามารมณีด ์ วย้มนกัจะด็บั กามารมณได์ ้ พอไมม่กามารมณี ปฏ์ ฆะความหงิดหงุดใจก ิ ็จะหายไปดวย้ถาข้นั้ พระสกทาคามิที่านก็บอกวาท่ าไดํ ประมาณคร ้่งหนึ่ึง คอทื าใหํม้นเบาบางลงไปแต ั ่ ไมหมดไป ่ถาต้ นไม้ก้็คอตืดตั นได้แต้ ่ยงไมั ่ไดถอนรากถอนโคน ้ขนพระอนาคามั้ี ก็จะทาลายได ํอย้ ่างถาวร เพราะจะมอสีุภะอยู่ในใจตลอดเวลา มองเหนใครน ็้ีจะ มองทะลเขุาไปใต ้ผ้วหนิงทันทั ีมองเหนอว็ยวะตั ่างๆตลอดเวลา เน่ืองจากการ

74 เจรญอยิ ่างต่อเน่ือง การเจรญกิ ็คอระลืกถึงอวึยวะตั ่างๆทม่ีอยีู่ในร่างกาย ทอย่ีู่ ภายใตผ้วหนิงัเช่นเน้ือหนงเอันกระด็ูก เยอในกระด ่ืูก มามห้ วใจต ับัพงผั ดไต ื ปอด ไสใหญ้ ่ไสน้อย้ อาหารใหมอาหารเก่ ่า มนจะพรั ึบข้นมาทึนทั ีเหนใครก ็ ็จะ เหนพร็บเขึ าไป้เหมอนตาเอืกซเรย็ ์ แลวความสวยความงามท้ ใช่ีผ้วหนิ งเปั ็นทต่ีงั้ มนจะทนสัูก้บความจรั ิงของอสุภะไดอย้ ่างไร กามารมณไม์ ม่วีนเกัดิถาม้อสีุภะ อยู่ในใจ เหนอย็ู่ตลอดเวลา นนกั่เป็ ็นขนของพระอนาคามั้ ี ขนอรหั้นตัก ์ ็มอยีู่ทต่ีวอวัชชากิบตัวมานะนั้ีเป็นหลกัมานะกค็อการถือตืวักต็อง้ พจารณาวิาต่วตนมั นออกมาจากตรงไหน ัเวลาจตสงบติวตนมั นหายไป ัเวลาจติ ออกจากความสงบมาตวตนกั ็โผลข่้นมาึมนกั ็โผลข่้นมากึบสังขารกับสัญญานั่ีเอง มนกั ็เป็นเร่องของขืนธั ปร์ุงแต่งข้นมาึแลวเราก้ ็ไปเช่อมื นไปย ั ดไปต ึดมินัพอเวลา จตสงบนิ่ิงมนกั ็หายไป มนกัร็ูว้าม่ นเปั ็นเพยงสีญญาสังขารั ไมเท่ยง่ี ไม่ใช่ของจริง ไมต่ องไปย ุ้่งกบมันัของจรงคิอตืวรัู้สกแตั ่วารู่้เวลาจตสงบขินธัสงบเหล ์ อแตื ่ตวั รูต้วเดัยวีพระพทธเจุาจ้งสอนวึ าให่ส้กแตั ่วารู่้ ไดย้นกิส็กแตั ่วาได่ย้นิ ไมให่ม้ี สญญาสังขารเขั าไปย ุ้่งดวย้อย่าไปวาเขาด่ ่าเราเขาชมเรา ถาไปปร ุ้งแต่งวาเขาว่า่ เราเขาชมเรา ก็จะเกดความริกความชังขั้นมาึเกดกิเลสขิ้นมาึเกดความทิกขุ์ ข้นมาึถาสต้ ปิญญาทันมันัก็จะเฉย ใครชมก็เฉยใครด่าก็เฉย ก็ถามวาม่นดั ่าใคร มนชมใคร ัมนดั ่าผมหรอขนหรือเลืบหร็ อฟืนัหรอหนืงหรัอเนื้ือหรอเอืนหร็อื กระดูก ฯลฯ ใช่ไหม เวลาด่าคนเราด่าใคร เราก็ด่าผมขนเลบฟ็ นเขาไม ั ใช่ ่หรือ หนาเขาท้าดํ วยอะไร ้ก็หนงไง ัแต่ตวจรั งเรามองไม ิ ่เหนเขาหรอก็ตวจัตเราเหินท็่ี ไหน ตวทั เป่ี ็นตวปัญหาัมนไมั ได่อยู้่ทร่ี่างกาย เพยงแตี ่ใชร้่างกายเป็นเคร่องมือื เท่านนเองั้แมแต้ ่ตวจัตเองติวจรังๆมินกั ไม็ม่ อะไรม ีนกั ็ไมม่ตีวตนัอวชชากิ ็คอื ความสุขทละเอ่ียดีทย่ีงมัอยีู่ในจติทจ่ีตไปย ิ ดไปต ึดอยิู่เช่นแสงสวางน่้ีกเป็ ็น ส่วนหน่ึงของความสุขทละเอ่ียดีทม่ีนเปั ็นอนิจจงัมนสวั างได ่ม้นกัด็บไดั ้ถาเรา้ ไปตดมินเรากัจะพยายามร็ กษาให ัม้นสวัาง่ก็ใชสต้ ปิญญาเพราะมันเกัดจากการทิ่ี เราเจรญสติ ปิญญามันถังสวึางข่้นมาึแต่ตอนน้ีเราตองพล้กสติ ปิญญากลับจากั การทจะผล่ีตมินัเราตองปล ้อยม่ นใหัม้นดั บไปัอย่าไปยดไปต ึดมินัเพราะมนไมั ่

75 เทยง่ี พอเราปลอยม่นแลัวม้นกั ็หายไป หายไปแลวม้นกัเหล็อแตื ่ความวาง่อนนั้ี แหละทเป่ี ็นสุญญงัปรมงัสุญญงัน่ีคือขนของพระอรหั้นตั ์ ถาม ทว่ีาม่จีดมุตี่อมทหลวงตา่ีทท่ี่านอธบายเมิอตะก่ื้ใชี ่อนเดัยวก่ีนนั้ี ตอบ ทไหนท ่ีม่ีจีดมุตี่อมคือตวภพตัวชาตั ิแสงสวางน่้ีไง ทว่ีาเป่ ็นนางบงเงาัอวชชาเป ิ ็น นางบงเงาัพอเจอมนแลัวม้นแสนจะอัศจรรยั ์ สวางไสว ่แทนทจะฆ่ี ่ามนปล ัอยม่นั ใหม้นเสั อมหมดไป ่ืกลบพยายามไปร ักษามันั ถาม เมอก่ื้ีทท่ี่านอาจารยบอก ์ คอตืองผ้ ่านขนอนาคามั้แลีวถ้งจะเจอนางบึ งเงาใช ั ่หรือ เปลาคะ่ ตอบ ใช่ ถาม ก่อนหนาน้้ีจะไมเจอใช ่ ่ไหมคะ ตอบ ไมเจอ่เจอก็ไมรู่ม้นัเพราะวาม่นสตั ปิญญาเรามั ดบอดไง ื เราไมได่มองเข้ าไปข ้าง้ ใน เรามองแต่ขางนอก้มองนางบงเงาจรั ิงๆ ขบรถไปหาตามข ัางถนนจร้ ิงๆ ถาม จรงๆแลิวจะถามแค้ ่พระโสดาบนัแต่ท่านตอบถงขึนอรหั้นตั ไปแล ์ ว้ตอนน้ีพวก เราก็จ่อๆโสดาบนกันอยัู่๗ ปีแลวเจ้าค้ ่ะ คราวน้ีขอสงส้ยขัอหน้่ึง จรงๆแลิวข้อ้๑ ขอ้๒ อย่างสลีพพั ตปรามาส ัพวกเดรจฉานวัชาเรากิ ไม็ ่ไปแลว้เร่องสงสืยกรรมั เร่องบาปกรรมพวกน ื้ีเราคงไมม่ ีเหลอขือเด้ยวทีต่ีวตนนะเจัาค้ ่ะ สกกายทัฐิทิให่ี ้ เหนว็าข่นธั ์ ๕ ไมใช่ ่เรา เราก็เหน็จรงๆเรากิ ็เหนแต็ ่กตอนน็้ีมนถังขึนทดสอบั้ อาจารยบอกถ ์ าเป้ ็นมะเร็งแลวจะเป ้ ็นยงไง ัแลวถ้าเก้ดวิาม่นมัอีนอันนะ่ืสมมตุวิา่ ทาอยํ ่างไรเราจะรูว้่าบรรลแลุวนะเจ้าคะ้ ตอบ คอทืเราท่ี าใจไม ํ ได่ ้เพราะจตเรายิ งไมั เป่ ็นอเบกขาุเรายงไมัม่สมาธี ิเราถงตึ องฝ้ ึก สมาธกิ่อน ใหจ้ตรวมเป ิ ็นอปปนาฯก ั ่อน ใหเข้าสู้่ฌาน ๔ สกแตั ่วารู่้เหลอแตื ่

76 อเบกขาุแลวพอเราม้ตีวนั้ีแลวเวลาม้เรี่องมื ปีญหาอะไรเข ัามา้เราก็จะดงจึตเขิามา้ ตรงจดนุ้ีได้คอปล ือยวาง่ ถาม หมายความวาเราจะต่ องได ้ฌาน้๔ คอตื องฝ้ ึกฌาน ๔ ใหม้นชัานาญํ ตอบ คอถืาข้บรถกั ็ตองหาเก้ยรีว ์างให ่เจอก้ ่อน ตอนน้ีเราหาเกยรีว ์างไม ่เจอ่ ถาม ทซ่ี่อนหรอคะืสมมตุมิอะไรข ี้นมาึพรบเขึ าไปเลยอย ้ ่างน้ีใช่ไหมเจาคะ้ ตอบ ก็ไมต่องเข้ าไปไง ้เพยงที าใจให ํเฉย้มนกั ็ไมว่นวายแลุ่ว้หมอบอกวามะเร่ ็งก็ มะเร็ง ก็จบ ไมออกมาปร ุ่งแต่ง ถาม แลวต้ องเป ้ ็นฌาน ๔ เลยหรอเจืาค้ ่ะ ตอบ มนถั งจะเป ึ ็นอเบกขาุคุณไปอ่านในหนงสัอซื ิฌาน ๑ มนไมัม่อีเบกขาฌานุ๒ ไม่ มีฌาน ๓ ไมม่ ีตองฌาน้๔ ถาม แลวม้ นยากไหมคะ ัฌาน ๔ ตอบ ก็มพีทโธไปุกม็จีตมิสตีอยิู่กบอารมณั ใดอารมณ ์ หน ์ ่ึง ไปตลอดจนกวาม่นจะถังึ อเบกขาุเท่านนเองั้ ถาม ลมหายใจก็ได ้ ตอบ ได้ลมหายใจก็ได้การบรกรรมกิ ็ได้หรอเวลาพืจารณาทิกขเวทนาุแลวจ้ ตปล ิอย่ เวทนาได้มนกัเข็าฌาน้๔ ได ้ ถาม ออ้ถาเราได ้ตรงน้นเราถั้งจะแนึ ่ใจวาช่วรั ์ ตอบ แน่ใจวาเราท่ าใจได ํ ้เช่นเวลานงพั่จารณาทิกขเวทนาุเจบแสนเจ็บย็ งไง ัเราก็ พจารณาจนกระทิงจั่ตปล ิอยวาง่ ไมไปอยากให ่ความเจ้ บหายไป ็จตสิกแตั ่วารู่้ เฉยๆ นนกั่็เป็นฌาน ๔ ต่อไปเวลาร่างกายเจบจะตาย็มนกั ็รูว้าว่ธิทีาใจท ําอยํ ่างไร

77 ถาม ก็คอรืูส้กแตั ่วาเจ่บ็แต่วาไม่ ใช่ ่เราเจบใช ็ ่ไหมเจาคะ้ ตอบ เออ มนจะเฉยๆัฉะนนตั้องพยายามฝ ้ ึกสตใหิมาก้เพราะสตจะเป ิ ็นตวดังจึ ตให ิ ้ เขาสู้่อเบกขาไดุ ้ ถาม แปลวาสต่ของพระอาจารยิ ์ คอหมายถืงึสมาธใชิ ่ไหมเจาคะ้ ตอบ ก็ตองม้สตี ิถงไดึสมาธ้ ิ ถาม ใช่ค่ะ คอตื องเป ้ ็นขนสมาธั้ิฌาน ๔ ตอบ ตองปล ้กวีเวกิตองอยู้่คนเดยวีถงจะรึกษาสตั ไดิอย้ ่างต่อเน่ือง ถาไปอย ู้่กบคนั อน่ืทาภารกํจติ ่างๆ เดยวกี๋็เผลอ ไปคดถิงเรึ่ืองนนเรั้ ่ืองน้ีก็ลมตืงสตั้ิจตกิ ไหล ็ ไปตามอารมณ์ไปตามเหตการณุ์ เวลามานงสมาธั่มินกั ็เลยไมน่่ิง เพราะมนยังอดั ทจะค่ีดถิงเรึ่องนืนเรั้ ่องนื้ีไม่ไดอยู้่ตองไปปล ้กวีเวกิตองไปบวช ้ ถาม สบเนื่ืองจากทอธ่ีบายเริ่องจืติเวลามนอยัู่ในสภาวะเจบปวดและกล ็วจนถังขึดสีุด มนสักแตั ่วารู่ไม้ ไหวนะคะ ่ทผ่ี่านมา แลวก้ ็พอกาหนดลมหายใจจ ํบทัพ่ีทโธนุ่ีรูส้กึ วาม่ นเปั ็นเหมอนไปจดจ ื ่อตรงทเจ่ี บปวดอ ็กีหรอวืาม่ นเปั ็นเพราะว่าเราฝึกมาไมด่ ี พอ ตอบ สตเราไม ิ ่มกีาลํงพอทัจะด่ี งใจให ึอยู้่กบพั ทโธุใหอยู้่กบลมัพอเจบป็บความเจั๊บ็ มนจะดั งไปหาความเจ ึบ็ พอไปหาความเจบม็นกั ปร็ุงแต่งอยากจะใหม้นหายัมนกั ็ เลยทกขุ์ ทม่ีนทนไม ั ได่ ไม้ ใช่ ่ความเจบ็แต่มนทนไม ั ได่เพราะความท้กขุท ์ เก่ีดจากิ ใจ เกดจากความอยากให ิความเจ้ บหายไป ็เราจงตึองด้ งใจอย ึ ่าไปคดถิงความเจึบ็ ใหค้ดอยิู่กบพั ทโธๆ ุบริกรรมใหม้นเรั ็วข้นให ึม้นถัข่ี้นึ ฝากเป็นฝากตายไวก้บพัทุ โธ ฝากไวก้บคัาบรํกรรมเลยิถาเราพ้ ทโธหรุือบรกรรมอยิ ่างต่อเน่ืองไมค่ ิดถงึ ความเจบได ็ ้เดยวจี๋ตมิ นปล ัอยเอง่ ถาม อย่างน้ีถาเก้ดวิ าเป่ ็นจตสิุดทายนะคะ้ถาป้จจับุนทันดั ่วนออกไปอาจจะ...

78 ตอบ ถาใช้สมาธ้กิ็อาจจะไมท่นัถาเราไม ้ ่ฝึกอย่างสมาเสมอํ่ ถาม ก็อาจจะเป็นพทโธไปอยุ่างเดยวเลยใช ี ่ไหมคะ ตอบ ใช่มนอยัู่ทว่ี่าพอเจบข็้นมาึเราจะมสตีพอทิจะระล่ีกถึงพึ ทโธหรุือเปลา่ถาม้เรากี ็ จะใชพ้ทโธชุ่วยดบความทักขุได์ ้แต่มนเปั ็นความทกขุท ์ เป่ี ็นการดบไมัถาวร่ ไม่ เหมอนกื บการใช ั ป้ญญาัถาเราอยากจะด้บอยั ่างถาวรเราตองใช ้ ป้ญญาัพจารณาิ ใหเห้นว็ ่าความทกขุท ์ แท่ีจร้งิเกดจากความอยากของเราิ อยากใหความเจ้บ็ หายไป ความเจบเองน็้ีไมใช่ ่เป็นความทกขุ์ แต่ความอยากใหความเจ้ บหายไปน ็้ี เป็นความทกขุ์ เราตองหยุ้ดความอยาก คอปล ือยม่นเจั บไป ็ ไมต่องกล้วความั เจบ็เหมอนกื บไมัต่องกล้วเสัอื ใจดสีูเส้อืมนอยากจะมากัดกั ็ปลอยม่นกั ดไป ั ร่างกายจะเจบก็ ็ปลอยม่นเจั บไป ็ถาใจเราเฉยเป ้ ็นอเบกขาุต่อไปเราก็จะไมต่อง้ พทโธไมุต่ องอะไร ้ เพราะใจเราไมท่กขุ์ แลวต้ ่อไปเราจะไมกล่วความเจับแล็ว้ ขนาดไหนเรากไม็กล่วัเพราะเรารูจ้กวัธิปฏีบิตักิบความเจับ็ ถาม แบบน้ีเราตองฝ้ ึกจนชานาญํ ใช่ไหม ไอท้อย่ีู่ๆบอกว่าจะไปทาใหํม้นผั ่านพนโดย ้ ไมฝ่ ึกน้ีคงเป็นไปไมได่ ้ ตอบ ก็เหมอนกืบนักกั ฬานะแหละ ีเขาตองซ้อมจนช้านาญํนกมวยกั ่อนทเขาจะข่ี้นเวทึ ี เขาตองช้านาญแลํวเขาถ้งคึ ่อยข้นไป ึ ไมใช่ ่ข้นไปแล ึวค้ ่อยมาคดวิาจะท่าอยํ ่างไรดี ขณะทค่ีดกิ ็โดนเขาน็อก ถาม ถาเราสมม้ตุชาตินิ้ีฝึกจนชานาญํแต่ยงไมั ได่ มรรคได ้ผลน้่ีตอนจตสิุดทายน้้ีควร จะเป็นกศลหรุอควรจะเขืาฌานด้ครีบั ตอบ มนจะเป ั ็นอตโนม ัตัของมินนะั โดยสญชาตญานของจัติจตมินจะทั าในส ํงท่ิม่ีนทัาํ ไดด้ทีส่ีุด มนทั าไดํ อะไรเท ้ ่าไหร่มนกัจะท็าอยํ ่างนนั้ถาม้นทัาพํ ทโธไดุม้นกัจะท็าํ พทโธุ

79 ถาม แลวถ้าสมม้ตุเขิาฌาน้ ไปเป็นพรหมจะเสยเวลาหรี อเปล ืา่ ตอบ เสยกี ็ทาไงล ํะ่ก็เราทาไดํแค้ ่นนแหละั้ก็ถงใหึร้บทีาเสํยแตี ่ตอนน้ีไง เวลาไปตี กอฟลไปเท ์ ยวไปด ่ีูหนงไมัว่าม่นเสัยเวลาี เวลาไปตดสวรรคิช ์ นพรหมหาวั้า่ เสยเวลาีก็รีบมาภาวนาซิรบมาปฏ ีบิตั ิ ถาม และทพระอาจารย่ีบอกว ์ าจ่ตสิุดทาย้ถาก้ าหนดไม ํ ่อยากทกขุไม์ อยากเจ่ บได ็ ้ ใน จตสิุดทายค้อเหมือนกืบสภาวะเฉยๆนั่ีจตจะไปไหนคะ ิ ตอบ ก็เป็นพระนิพพานกได็ ้แลวแต้ ่ระดบจัตวิาม่นอยัู่ตรงไหน ถาระด้ บโสดาฯม ันกั ็ อยู่ของระดบโสดาฯ ัขนไหนก ั้็ขนนั้ นไป ั้ ถาม คอชื ่วงก่อนเร่องศื ีล ๕ ทพระอาจารย่ีแก ์ ให้ว้า่ผมตดขิอม้สาฯมาตลอดุซงเข่ึ าใจ้ วาเป่ ็นขอเพ้อเจ้อ้พระอาจารยบอกว ์ ่าถาในระด ้บเบั้องตืนน้้ีถาไม้ ได่ โกหกถ ้อวื ่า ไมผ่ดศิ ีล ดงนันศั้ีลเคลยรี ์ แต่พอศีลขอน้นเคลั้ยรี ์ ขออ้่นเขืาแทรกแทนเลยคร้บั เพราะอะไรครบั ตอบ ก็เพราะวาพอป ่ ิดประตูน้ีมนกั ็หาประตูอ่นื ถาม การบอกปฏเสธของทิ โยมประเคนผ ่ี ดไหม ิเพราะผมพงฉ่ึ นไวตาม ัลคิมาแล ์ ว้ ทองเส้ยี ตอบ ของบางอย่างบอกได้เช่นโยมจะถวายเงนนิ้ีบอกไดว้าอย่ ่าถวาย แต่ถาเป้ ็นของ ปกตทิถวายให ่ีก้บพระบรั โภคได ิน้้ีไมควรจะไปปฏ ่เสธิเช่นเวลาบณฑบาตเขาใส ิ ่ ขาวม้ นไก ั ่มา บอกอย่าใส่อยากจะกนขิาวหม้แดงูถาอย้ ่างน้ีผดิแต่ถาใส้ ่ในสงของ่ิ ตองห้ามน้้ีบอกได้ใส่สุรายาเมา ใส่เงนใส ิทองมาน่้ีบอกไดว้าโยมอ ่นนั้ีไมควรท่จะ่ี ถวายพระ ถาม เวลาไปภาวนาทว่ีดปั ่าเกอบทืกครุงั้ครูบาอาจารยท ์ ่านจะใหผมปฏ ้บิตัแบบไม ินอน่ ทงคั้นื โดยนงสมาธั่สลิบเดันจงกรมิซ่งปกต ึกิจะท็ าไดํเสมอ้อาจมงีวงบ่าง้แต่ก็

80 สามารถภาวนาอยู่ไดถ้งเชึ าโดยไม ้ ่หลบัและจตกิสงบด็ ี ในเวลากลางวนของวันั ถดมากั ็สดช่นแจื ่มใส ไมค่ ่อยอ่อนเพลยเพราะการอดนอนมากเที ่าใดนกัแต่เคย ทาครํงละคั้นเดืยวเที ่านนั้เมอเด่ือนทืผ่ี่านมาไดไปภาวนาท ้ว่ีดปั ่า ๕ คืนโดย อธษฐานไม ินอน่๓ คนตื ่อเน่ืองกนัแต่นอนกลางวนประมาณ ั๒ ชวโมง ั่คนแรกื จตสงบดิ แทบจะไม ีม่อาการงีวง่แต่อกี๒ คนจื ตไม ิ ่สงบ เพราะตองต้ ่อสูก้บความั งวงตลอดค่นืถงแมึจะผ้ ่านมาไดโดยไม ้ ่หลบัแต่รูส้กวึ าภาวนาไม ่ ได่เร้่องได ืราว้ อะไรเลย เพราะจตไม ิสงบ่นึกถงทึ เคยฟ่ีงหลวงตามหาบัวเทศนัว ์ า่ถาภาวนาแบบ้ ไมนอนท่งคั้นืแลวจ้ ตไม ิสงบแบบน่้ีไมเร่ยกวีาการท่าความเพํยรีเพราะการอด นอนทงคั้ นใครๆก ื ็ทาไดํ ไม้ยาก่อยากเรยนถามพระอาจารยีว ์ า่ ผมควรปรบแนวั ทางการภาวนาแบบไมนอนท่งคั้ืนอย่างไรดีควรทาแคํ ่ครงละคั้นเดืยวกีพอ็หรือ หากมโอกาสก ี ็ควรทามากกวําน่นั้แต่ตองฝ้ ืนและฝึกไปเร่อยๆื ตอบ คออืบายของการบุาเพํญเพ็ยรนี้ีมนกัม็หลายแบบหลายรีูป แลวแต้ ่จรตนิ ิสยับาง ท่านกถ็กกูบการอดนอนับางท่านก็ถกกูบการอดอาหารับางท่านก็ถกกูบการไป ั อยู่ตามป่าชา้อนนั้ีตองดู้จรตของตนวิาอ่ นไหนถ ักกูบจรั ิต ทาแลํ วได้ผลด้ ีแลวท้าํ แลวต้องท้ามากนํอยเพ้ ยงไร ีอนนั้ีผูปฏ้บิตัจะติ องปร ้ บให ัม้นเขัาก้บจรัตของตนิ กบความสามารถของตนัอย่างทท่ี่านพระพทธเจุาทรงตร้สวัา่ถาต้ งไปม ึนกั ็ไมด่ ี หย่อนไปมนกั ็ไม่ดีมนตัองม้ชฌัมาิท่านเปรยบเทียบถีงการขึงสายพึณิถาต้งึ เกนไปม ินกัขาด็ถาหย้ ่อนไปมนกั ็ดดไม ี ่ไดเร้่องืมนตัองพอด้ๆีดงนันความเพั้ยรี ของเราน้ีตองพอด้กีบสมรรถภาพของเราในขณะน ันั้วาเราสามารถท่าความเพํยรี ไดในระด ้ บไหน ัถาท้ามากกวําน่นมั้นกั ็ทาไมํ ได่ ้แทนทจะได ่ีผลม้นกั จะไม ็ ได่ผล้ แต่ถาไม้ท่าเลยกํ ็จะไมได่ผลเหม้อนกืนัดงนันเราตั้องทดลองมาตราการต้ ่างๆ ท่ี ครูบาอาจารยต ์ ่างๆท่านไดใช้ก้นมาัถาเราไปพบก ้บครัูบาอาจารยท ์ ท่ี่านถนดใน ั การอดนอน ท่านก็จะใชมาตราการอดนอนสอนเรา้ถาเราไปพบก ้บครัูบาอาจารย ์ ทถน่ีดกับการอดขัาวอดอาหาร้ท่านกจะใช ็มาตราการแบบน้้ีมาสอนเรา ทนี้ีเราก็ ตองมาดู้วาเราสามารถท่าตามทํท่ี่านสอนไดหร้ อไม ื ่ถาเราท้ าไมํ ่ได้ อาจจะเป็น เพราะไมถ่กจรูตกิ ็ได้หรือวาเราอ่นทริยีไม์ ่แก่กลาพอ้หรอความเพืยรความกลีา้

81 หาญมไมีมากพอ่อนนั้ีเรากต็องดู้ตวเราเองัแลวก้ ็ตองพ้จารณาเองิวาอ่ นไหน ั ควรจะเหมาะ จะมากจะนอยอย้ ่างไร อย่างเร่องอดนอนนื้ีเราไม่เคยอด เราเลยไม่ รูว้าจะแนะน่าอยํ ่างไรด ี ถาม การเจรญสติอยิู่ทกอุริยาบถิและการดูสภาวะจตของตนทิ กลมหายใจเขุาออก้ ถกตูองไหม ้ และไดย้นได ิ ฟ้งอะไรจ ัตนิอมเข้ามาดู้ทใจท่ีกเรุ่องืถกตูองไหม ้แลว้ อกอยี ่างชอบพจารณาความตายิและชอบดูกระดูกมากค่ะ ตอบ ก็ถกทูกวุธินะีเพยงแตี ่ว่าควรจะเลอกทืาวํธิใดว ีธิหนี่ึง ใหม้นเปั ็นกอบเป็นกาํถา้ เราเจรญสติกิ็ควรจะเจรญสติ เปิ ็นหลกัแลวอย้ ่าไปสนใจกบเรั่องราวตื ่างๆ แมแต้ ่ เร่องพื จารณาทางป ิญญากั ็อย่าพงไปใช ่ึม้นัเพราะสงท่ิเราก่ีาลํงทัาตอนนํ้ีก็คือ ตองการหยุ้ดความคดปร ิุงแต่ง ถาเราไปใช ้ ไปในทางป ้ญญาจัตมินกั ็ตองค้ ดปร ิุง แต่ง เมอม่ืนคั ดปร ิุงแต่ง มนกั ็อาจจะไมท่ าใหํ ใจเราเข ้าสู้ความสงบได ่ ้อาจจะได้ ความรูทางป ้ ญญาในระด ับจั นตามยป ิญญาัแต่มนจะไม ัพอท่จะท่ีาลายกํเลสิ ตณหาได ั ้กเลสติ ณหาจะตายได ัน้้ีตองได ้ ป้ญญาระดั บภาวนามยป ัญญาัระดบั ภาวนามยปญญากั ็ตองม้สมถภาวนาีคือสตสมาธิ เปิ ็นผูสน้บสนัุน ดงนันถั้าเราย้งั ไมม่สตี ไมิม่สมาธี ิเราควรทจะเอาแต่ี ่เร่องสตืกิบสมาธัอยิ ่างเดยวกี ่อน ทาเปํ ็น เร่องๆไป ืตอนน้ีสตไมิม่ ี ฝึกสตใหิ ได้สต้กิ่อน พอไดสต้นิงสมาธั่จิตกิจะเข็าสู้่ ความสงบเป็นอเบกขาไดุ้พอมสตีมิสมาธีมิอีเบกขาแลุว้ทนี้ีกไปทางป ็ ญญาได ั ้ พจารณาไตรล ิกษณั ์ แลวก้ ็ปลอยวางก่เลสติ ณหาได ั ้ดบความทักขุได์ ้มนตัอง้ เป็นขนเปั้็นตอน เหมอนกืบการวังก่ิบการเดันนิ้ีก่อนทจะว่ี งได่ิก้็ตองเด้ นให ิ ได้ ้ ก่อน ก่อนทจะเด่ี นได ิก้ต็องย้ นให ื ได้ก้่อน ฉนใด ั การปฏบิตักิ่อนทจะไปส ่ีู่ขนั้ ปญญาได ัก้็ตองม้สมาธีกิ่อน ก่อนจะมสมาธี ไดิก้็ตองม้สตีกิ่อน ก่อนจะมสตี ไดิก้็ ตองปล ้กวีเวกกิ ่อน ถาม ภาวนาไปสกพักแลั วลมหายใจเหล ้อนือยลง้มลีกษณะแผั ่วเบามากๆ และ ร่างกายก็รูส้กเบาสบายึตอนนนควรปล ั้ อยลมหายใจเลยหร ่ อไม ื ่และถาไม้ม่ลมี หายใจแลว้ ใหผู้รู้น้นควรกั้าหนดอยํู่ทไหน ่ี

82 ตอบ ไมควรท่ จะปล่ี อยลมหายใจ ่ถาย้งดัูลมหายไดก้ด็ูไป จนกวาจ่ตจะวิูบเข๊ าไปใน ้ ความสงบแลวลมหายใจหายไป ้แลวเหล้อแตื ่ผูรู้ส้กแตั ่วารู่้ก็ใหอยู้่กบสักแตั ่วารู่้ ไป ถาย้ งไมัรวมแล่วลมละเอ้ ยดไม ีสามารถจ่ บลมได ัก้ให็รู้อยู้่กบผัูรู้ไป้ผูท้ร่ีูลม้ก็ ใหอยู้่กบผัูรู้ไป้อย่าใหจ้ตไปค ิดถิงเรึ่องราวตื ่างๆ ใหรู้เฉยๆ้แลวเด้ยวจี๋ตมินกั ็จะ เขาไปส ู้่ความสงบเหลอแตื ่สกแตั ่วารู่เอง้แลวตอนน้นกั้็ไม่ตองท้ าอะไร ํพอมนั สงบแลว้ก็ปลอยให ่ม้นสงบไปให ันานท้ส่ีุดเท่าทจะนานได ่ี ้ เพราะเป็นการสราง้ พลงของอั เบกขาไวุ้ใหม้พลีงมากัเวลาออกจากสมาธมาิอเบกขาจะไดุไม้ จางไป ่ โดยเร็ว ไมจางหายไปเร ่ ็ว พอเรามอีเบกขาุเรากจะสามารถใช ็อ้เบกขามาพุจารณาิ ทางปญญาได ั ้แลวก้ ็ปลอย่ตดกัเลสติ ณหาได ั ้ดงนันเวลาจั้ตรวมเขิาสู้่ความสงบ แลวอย้ ่าพงไปพ ่ึจารณาิ ใหน้่ิงอยู่อย่างนนั้สกแตั ่วารู่ไปนานๆ ้จนกวาจ่ตจะถอนิ ออกมาเอง พอจตถอนออกมาิเร่มมิความคี ดปร ิุงแต่ง เอาความคดปร ิุงแต่งนนั้ มาคิดทางปญญาทันทั ีอย่าปลอยให ่ค้ดไปในทางโลก ิทางกเลสติณหาัคดทางิ ไตรลกษณั ์ เพอท่ืจะละก่ีเลสติณหาัถาเห้ นไตรล ็กษณัแล ์ วต้ณหามันจะหดัถา้ เหนว็าส่งท่ิ เราอยากได ่ี เป้ ็นทกขุ์ มใครอยากจะได ีบ้าง้แต่เรามกจะเหันผ็ ดเปิ ็น ชอบกนัเหนท็กขุเป์ ็นสุขกนัก็เลยเกดติณหาความอยากขั้นมากึนัจงตึองเอา้ สมมาทัฐิิคอไตรล ืกษณัมาแก ์ ม้จฉาทิฐิิความเหนผ็ ดเปิ ็นชอบ แลวเราก้ ็จะไดละ้ ตณหาได ั ้พอละตณหาได ัจ้ตกิจะกล็ บเปั ็นอเบกขาตุ่อไป ถาม ถาเราค้ ดไม ิด่ตี่อพระรตนตรัยัจะแกอย้ ่างไรดีแต่ก่อนก็ไม่เคยคดอยิ ่างน้ีทาไมํ จงเปึ ็นแบบน้ี ไมเข่ าใจต ้วเองเลยักลมใจมากๆ ุ้ ไมรู่ว้าเป่ ็นกนทักคนหรุือเปลา่ ครบัพระอาจารยช ์ ่วยแนะนาดํวย้ ตอบ เพราะเราไมรู่จ้กพระรัตนตรัยทัแท่ีจร้งิเราจงควรศึ ึกษาพระพทธพระธรรมุ พระสงฆ ์ ศึกษาพทธประวุตัิศึกษาพระอรหนตสาวกประว ัตัของทิ ่าน ศึกษาถงึ ความวเศษวิ โสของพระธรรมค ิาสอนของพระพํทธเจุา้เมอเราศ่ื ึกษาเราเหนความ็ ดของที ่านแลว้เราก็จะไมค่ ดไม ิด่ ีทเราค่ี ดไม ิด่ตอนนี้ีเพราะเราไมม่ขีอม้ลทู่ี ถกตูอง้บางคนเขาวาพระพ่ทธเจุาเห้นแก็ ่ตวอยั ่างน้ีเพราะอนนั้ีเป็นนิสยของั

83 กเลสติณหาัมกจะยกตนขัมท่ ่าน ชอบเหนคนอ็นเลวกว่ืาต่วเองัตวเองนั่ีวเศษอยิู่ เร่อยๆืทงๆทั้ม่ีแตี ่อจจาระอยุ่างทหลวงตาพ่ีดูมแตี ่ข้ีแต่ชอบไปวาคนอ่นเลว่ื ถาม เคยฝนเหันเพ็อนร่ื ่วมงานทตายไปแล ่ีว้เขาฆ่าตวตายั ฝนวัาเขามาด่งเบาะนึงั่ สมาธทิใช่ีอยู้่ทบ่ีาน้มลีกษณะเหมัอนจะแยื ่งเบาะทน่ีงสมาธั่ ไปจากเรา ิ เขาไม่พดู อะไรเลยและมองหนาเราเฉยๆ้ผมอทานในฝุนวัา่เองตายไปแล ็วน้่ีจากนนกั้็ต่นื จากฝนัอยากจะทราบวาคนท่ตาย่ีคนทฆ่ี่าตวตายบาปมากไหมคร ับัแลวเขาต้อง้ ไดบ้ญจากการท ุเราต่ีองภาวนาเท้ ่านนใช ั้่ไหม ตอบ ไมใช่ ่หรอก คือคนทฆ่ี่าตวตายมันกั ็เป็นกรรมหนกอันหนั่ึง เพราะวาม่นจะตั องไป ้ ตกนรก เพราะความเคยดแคีนหร้อความทืกขุทรมานใจ ์ เป็นไฟนรก เผาผลาญ จตใจของตนเอง ิแลวก้ ็จะตดเปิ ็นนิสยไปัต่อไปเวลามาเกิดเป็นมนุษยมาเจอ ์ ปญหาแบบเดัมิกจะแก็ ป้ญหาแบบเดัมิกจะต็ดอยิู่ในวงจรอบาทวุน ์้ีไปไมม่วีนจบั ส้นิ เพราะไมใช่ ่เป็นวธิแกี ป้ญหาทัถ่ีกตูอง้วธิแกี ป้ญหาัคือเวลาเจอความทกขุ์ ก็ ตองใช ้สต้ ใชิ ป้ญญาใช ัธรรมะเข้ามาแก้ ้แลวก้ ็จะผ่านปญหาเหลัาน่้ีไปได้ถาไม้ ่ใช้ ธรรมะ ใชว้ธิฆี่าตวตายัพอคราวหนากล้บมาเกั ดเจอป ิญหาแบบนั้ีอกีก็จะฆ่าตวั ตายแบบน้ีอกีมนกั ็จะตดพิ นเปั ็นนิสยไปัส่วนเร่องทืว่ี่าจะตองอ้ทุศดิวยบ้ญทุเก่ีดิ จากสมาธนิ้ีไม่ใช่เพราะบญทุเก่ีดจากสมาธินิ้ีอทุศให ิ ใครไม ้ ได่ ้ ของใครของมนั อทุศได ิแต้ ่บญทุเก่ีดจากการทิาทานํและผูท้จะร่ีบบัญนุ้ีไดก้จะต็ องเป ้ ็นเปรตเป็น ขอทานทางจตวิญญานิ เป็นผูท้ม่ีความหี วโหย ิเพราะวาขณะท่ม่ีชีวีตอยิู่ไม่เคย ทาบํ ญไม ุเคยท่าทานํจงไมึ ่มบีญตุดติ วไปั พอไปเป็นดวงวญญานกิ ็เลยไมม่ ี อาหารหลอเล่้ยงจี ตใจ ิ ไมม่บีญหล ุอเล่้ยงจี ตใจ ิกเลยต็องมาคอยร้บบัญอุทุศจากิ ผูอ้น่ืการอทุศบิญนุ้ีอทุศได ิเพ้ยงแตี ่ทาน ศีลสมาธปิญญานั้ีอทุศให ิ ไม้ ได่ ้ของ ใครของมนตัองสร้างข้้นมาเองึ ถาม หมายความวาการท่ โยมท ่ีงหลายมาธรรมะบนเขานั้ ้ีอทุศบิ ญได ุเพ้ยงสีงของท่ิ่ี ถวายพระอาจารยใช์ ่ไหมครบั

84 ตอบ ใช่บญทุเก่ีดจาการถวายสิงของต่ิ ่างๆ เป็นความอมเอ่ิ บใจ ิความสุขใจทได่ี ้ เสยสละเงีนทองขิ าวของไป ้เราเอาความอมใจน ่ิ้ีแหละ ใหก้บผัูท้ไม่ี ่มความอี มใจน ่ิ้ี ได้ทาใหํเขาม้ความอี มใจช ่ิวคราวั่เหมอนกื บเราให ัเง้นขอทานไปซ ิ้ออาหารื รบประทานม ั้อหนื่ึง ถาเราอยากจะให ้เขาก้นทิกมุ้อเรากืต็องท้าทํกวุนั ใส่บาตรทกุ วนั ใส่บาตรเสร็จกอ็ทุศไปให ิก้บเขาัจนกวาเขาจะหมดสภาพจากการเป ่ ็นขอทาน เขาก็จะไปสู่ภพอนต่ื ่อไป ถาม เวลานงสมาธั่ิมวีตกวิจารณิ ป์ ิตสิุขเอกคคตาัเมอเอก่ืคคตาแลัวน้่ีจะไมเจ่ บปวด ็ จะไมเม่ อยจะไม ่ื อะไร ่คอมืความรีูส้กเปึ ็นหน่ึง แลวจ้ตมินกัต็งมั้นั่เราก็ไมรู่ส้กจะึ เจบจะปวดอย ็ ่างน้ีแบบน้ีเป็นอเบกขาใชุ่ไหมคะ ตอบ ก็เป็นอเบกขาดุวยไง ้ ถาม แลวปล ้อยวางความเจ่ บปวดได ็แล้วค้อื ใชอ้เบกขาหนุีไปไดเหม้อนกื นใช ั ่ไหมคะ ตอบ ก็หนีเฉพาะเวลาทเราอย่ีู่ในสมาธิแต่ถาเราไม ้ม่อีเบกขาุ ถาม ออกมามนกัจะเจ็บ็ ตอบ ถาม้ ปีญญามันกั จะไม ็ท่กขุ์ มนยังเจับอย็ู่แต่มนจะไม ัท่กขุ์ คอมืนรัูจ้กวัธิหีามใจ ้ ไมให่ ไปอยาก ้ อยากใหความเจ้ บหายไป ็มนจะเจับก็ ็ปลอยม่นเจั บไป ็แต่ใจเราไม่ ทกขุก ์ บมันัอนนั นเปั้็นปญญาั ถาม เมอเช่ืาพระอาจารย้เทศน ์ ์ อธบายฟ ิงแลัวเข้ าใจง ้ายเลย่นึกภาพพระนิพพานออก เลย แต่ไมรู่ท้งหมดนะครั้บัเหมอนทืพระอาจารย่ีบอกว ์ า่เหมอนเราอยืู่อย่างน้ีแต่ เป็นมนุษยล ์ องหน่ พอฟงแลัว้นึกภาพตามรูเลยคร้บัว่าแค่ไม่มรี่างใหจ้ตเกาะิ เท่านนั้ ตอบ ตอนน้ีเรามรี่าง เราเลยตองมาท้กขุก ์ บรั ่างกายของเรา ทงๆทั้ เราไม ่ีต่องม้รี่างเราก็ อยู่ได้แต่เราไมรู่ก้นั เพราะความหลงหลอกใหเราต้ องไปม ้นีนมั่นี่ีถงจะมึความสีุข

85 กนัแต่ไม่รูว้าความจร่ ิงแลวไม้ม่ อะไรเลยเป ี ็นความสุขอย่างย่งินิพพานงั ปรมงั สุญญงั ไมม่ อะไร ีพอมแลีวม้นกัท็กขุ์ เพราะทกอยุ่างมนไมั ่เทยง่ี ถาม ก็จะมแตี ่รูป... ไมม่รีูป.... ตอบ ก็หมายความวารู่ปทตามองไม ่ีเห่ นไง ็อนนั้ีจตกิม็รีูปเป็นร่างทพยิ ์ เราไมสามารถ่ มองเหนด็ วยตาเปล ้า่เหมอนกืบกระแสคลันว่ืทยิุโทรศพทั ์ อนนั้ีมนมัอยีู่แต่เรา มองไมเห่น็จะวาม่ นไมัม่กี็ไมได่ ้มนมัแตี ่เรามองไม่เหน็จตเรากิ ็มแตี ่เรามองไม่ เหนจ็ติแต่ถาเราภาวนาแล้วเราจะเห้น็เวลาจตรวมเป ิ ็นอเบกขาแลุวพร้บึร่างกาย มนหายไป ัรูปเสยงกลีนรสม่ิ นหายไป ัมนกัจะเหล็อแตื ่ตวรัู้เหมอนจอทืวีนี้ีถาเรา้ เปิดทวีเราจะไม ีเห่นต็วจอัเหนแต็ ่ภาพบนจอ พอเราปิดทวีแลีว้ ภาพในจอหายไป ก็เหลอแตื ่ตวจอให ัเราเห้น็ฉะนนเราตั้องป้ ิดรูปเสยงกลี นรสโผฏฐ ่ิพพะั ปิดทวาร ทงั้๕ พอเราปิดน่ีถงจะได ึเห้นต็วของตัวเองัวาต่วเองกัค็ ือตวรัู้ไมใช่ ่ตวรั ่างกาย แลวม้นกัจะม็กีาลํงทั จะปล่ี อยวางได ่ ้ ถาม การปฏบิตัทิพระอาจารย่ีแนะน ์ าใหํ ปฏ้บิตัิคือนงทั่งวั้นัพระอาจารยเคยปฏ ์ บิตัิ มาแลวใช้ ่ไหมครบั ตอบ นงแบบสบายนะั่ ไมได่น้งขั่ดสมาธั ิใหน้งเกั่าอ้้โซฟาท ีน่ี่ิมๆสบาย และบงคั บให ัม้นั นงอยัู่่ตรงนนั้ ไมให่ ไปท้ าอะไร ํ ไม่ใหไปดู้ไปฟงไปด ั่มไปร ื บประทาน ัยกเวน้ นาเปล ํ้า่และถาจะไปก ้ ็ไปเขาห้องน้ าไดํ้้เขาห้องน้าเสรํ้็จก็กลบมานังั่หรอถืาน้งั่ นานๆมนเมัอยก่ื ็ยนื ใหม้นสัูก้บความอยากั โดยทไม่ี ่ตองมาใช ้ ให้เก้ดความเจิบ็ ทางร่างกาย อนนั้ีเราตองการหยุ้ดความอยากไปนู่นมาน่ีอยากทานํู่นอยากทานํ่ี อยู่ไมเป่ ็นสุข เป็นการตานความอยากในระด ้บตัาํ่มนไมัรุ่นแรงเหมอนกืบเวลาั นงขั่ดสมาธัอยิ ่างน้ีความอยากมนจะแรงกวัาเยอะ่เวลาเจบน็่ีความอยากมนจะั แรงมาก แต่เวลาร่างกายสบายๆน้ีมนกัม็ความอยากีนงเดั่ยวกี๋็ทนนงไมั่่ได้ อยากจะเดนไปโน ิ นอยากจะไปท ้ าไอํน้่ีแลวก้ ็หามหล้บดัวยนะ้หลบไมั ได่ ้ตอน นอนกเป็ ็นความอยากอย่างหน่ึง

86 ถาม ท่านอาจารยคะ ์ เดนจงกรมกิ ็ไมได่ ใช้ ่ไหมคะ ตองน้งอยั่่างเดยวี ตอบ ถาเป้ ็นเร่องนื้ีตองอยู้่จดเดุยวีถาจะเปล ้ยนก่ี ็ลกขุ้นมายึ นได ื ้ถาม้นนังแลั่วเม้อยก่ื ็ ลกขุ้นมายึนืยนแลืวหายเม้อยก่ื ็กลบไปน ั งใหม ั่่เอามนหลายๆชั วโมงเลย ั่๕ ๖ ๗ ๘ ชวโมง ั่เอาตงแตั้่เชาเลย้พอต่นพอกืนขิาวเสร้ ็จแลวก้ ็ไมต่องก้ นอะไรล ิะก่ รอให ็ ้ ถงเยึน็ถาย้ งไมัม่ดยื งไมั เป่ ิดไฟก็ยงไมัต่องลุ้ก ยงไมัเล่กิ ใหอยู้่สูก้บความอยากั ไปนู่นมาน่ีไปทานํู่นทานํ่ีไปดูไปฟงไปด ั่มไปอะไรม ื นจะออกมาให ัเราเห้น็แลวเรา้ ก็ตองใช ้สต้บิาง้ ใชสมาธ้บิาง้ ใชป้ญญาบัางสู้ก้บมันัคือใชแต้ ่ของทม่ีอยีู่ในตวเราั ตอนนนแมั้แต้ ่หนงสัอธรรมะกื ไม็ ให่ เป้ ิดดูเทศนก ์ ็ไมให่ ฟ้งัคืออตตาหั ิอตตโน ั นาโถจรงๆิ ถาม เพราะอนนั นจะเป ั้็นความจาใชํ ่ไหมคะ ตอบ มนเปั ็นการเอาของภายนอกมาช่วย คราวน้ีเราเหมอนจะเขืาทดสอบพล้ งภายใน ั ของเรา วาเราสู่ก้บความอยากตัวนั้ีไดหร้ อเปล ืา่ ไอต้วทัอย่ีู่ไม่เป็นสุขน่ีเท่านนเองั้ ไมได่แก้ ป้ญหาอยั ่างอน่ืน่ีเป็นเบ้องตืน้ยงไมั ได่มาแก้ ความอยากไม ้แก่ ่ไมเจ่ บไม ็ ่ ตาย อนนันอั้กขีนหนั้ ่ึง ขนแรกนั้ ้ีเอาไอต้วขันทั้อย่ีู่ไมเป่ ็นสุขใหได้ก้่อน ถาม ตองนานแค้ ่ไหนคะท่านอาจารย ์ ตอบ ทาไดํแล้ว้ต่อไปมนกั ็ไมอยากไปไหน ่มนกั จะไปปล ็กวี เวกได ิ ้ถาท้าอยํ ่างน้ีไม่ได้ มนกั ็ไปปลกวี เวกไม ิ ได่ ้ พอไปปลกวีเวกมินกั ็ไมได่ท้าอะไร ํอยู่คนเดยวในป ี ่า เดยวกี๋็อยู่ไมได่ ้แต่ถาม้นนังเฉยๆอยัู่่บนเกาอ้้ไดี ้ต่อไปมนกัท็ าไดํ ้ทให่ีท้าอยํ ่างน้ี เพราะเราไมม่ทีไป่ี เราไมม่ทีไปปล ่ีกวีเวกิเราก็ปลกวีเวกคนเดิ ยวในห ีองนอน้ขงั ตวเราเองอยัู่ในหอง้นงอยัู่่ทเด่ียวีดบกามฉันทะั ไอต้วทัอยากด่ีูอยากฟงัอยาก เสพกบรัูปเสยงกลีนรส่ิถาชนะต้วนั้ีแลว้ภาวนากจะง็าย่ ไอน้ิวรณม ์ นจะไม ัค่ ่อยม ี ถาม ถาปล้กวีเวกแลิวก้ ไม็ต่องท้าอยํ ่างน้ี

87 ตอบ ใช่ภาวนาอย่างเดยวีข้นมาฟ ึงธรรมนั้ีก็ไมควร่ถาอยากจะปล ้กวีเวกอยิ ่าง ต่อเน่ือง แต่ถาม้นจั าเปํ ็นจรงๆอยากจะฟ ิงกัพออน็ุโลมได้แต่มนกั เป็ ็นช่องของ ตณหาได ัเหม้อนกืนัอดอึดอยัู่ในหอง้ ไดมาฟ ้งขัางนอกหน้ ่อยก็ยงดั ีถาตอนน้นั้ อยากจะฟงกั ็อ่านหนงสั อธรรมะไปด ืกวีา่ยงอยัู่ในหองย้ งไมัต่องออกมา้หรอฟืงั ซดีไปก ี ็ยงดักวีา่แต่ถามาน้่ีมนนังรถมาเดั่ยวมี๋นกั ็เหนน็ู่นเหนน็่ีมนกั ็มชี่องออก ใหก้บกัเลสิ