2

ขอบเขตการใช้บังคับกฎหมาย การบงั คบั ใช้กฏหมายและสิน้ ผลบงั คบั ใช้กฏหมาย

ประเดน็ ท่จี ะพจิ ารณามีดงั นี้ ได้แก่ กฎหมายใช้แก่บคุ คลใด

1. กฎหมายใช้เม่ือใด กฎหมายใช้บงั คบั บุคคลทกุ คนท่อี ย่ภู ายในราชอาณาจักรของ
รัฐนัน้ ไม่ว่าจะเป็ นคนไทยหรือคนต่างด้าว ซ่งึ มขี ้อยกเว้นอยู่
2. กฎหมายใช้ท่ไี หน และ 2 ประการ คือ

3. กฎหมายใช้แก่บุคคลใด (1) ข้อยกเว้นตามกฎหมายไทย ซ่งึ บัญญัติยกเว้นไม่ให้ใช้ จดั ทาโดย
บังคบั แก่บคุ คลบางคนหรือบคุ คลบางจาพวก นางสาว กวนิ ธิดา เย่ายวน
กฎหมายใช้เม่ือใด
(2) ข้อยกเว้นตามกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดเี มือง ม.5/18 เลขที่ 25
ในประเทศไทย มีวธิ ีการดังนี้ คือ ข้อยกเว้นตามกฎหมายไทยตามรัฐธรรมนูญซ่ึงได้แก่
เสนอ
(1) ประกาศในหนังสือราชกิจจานุเบกษาวิธีนีใ้ ช้กับ (1) พระมหากษตั ริย์ แม้จะอย่ภู ายใต้รัฐธรรมนูญแต่กอ็ ยู่
การประกาศรัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ ประมวล เหนือกฎหมายอ่ืน พระองค์เป็ นท่เี คารพสกั การะและการ คณุ ครูจริ วรรณ นนธิจนั ทร์
กฎหมาย พระราชกาหนดพระราชกฤษฎีกา รวมทงั้ กระทาของพระองค์ย่อมไม่เป็ นการละเมิดกฎหมาย ผ้ใู ดจะ โรงเรียนเบญ็ จะมะมหาราช
ข้อบัญญัตกิ รุงเทพมหานคร เพ่อื ให้หน่วยงาน ฟ้องร้องพระองค์ในคดีแพ่ง คดอี าญาหรือจะกล่าวหาในทาง สานกั งานเขตพท้นท่ีการศกึ ษา
ราชการและประชาชนท่วั ไปทราบ ใด ๆ ไม่ได้
มธั ยมศกึ ษาเขต 29
(2) ประกาศโดยเปิ ดเผย วิธีนีเ้ ป็ นกรณีของกฎหมาย (2) สมาชกิ วุฒสิ ภา สมาชิกสภาผ้แู ทนราษฎร ท่อี ย่ใู นสมัย
ท่อี งค์การบริหารส่วนท้องถ่นิ ออกหนังสือใช้ใน ประชุมสภาใดสภาหน่ึง หรือทงั้ สองสภาร่วม
ท้องถ่ินของตน ตามเง่อื นไขท่ใี ห้อานาจไว้ เช่น เทศ
บัญญัตจิ ะประกาศโดยเปิ ดเผยท่สี านักงานเทศบาล คาถาม กฎหมายใช้เม่อื ใด
ข้อบัญญัตจิ ังหวัดประกาศโดยเปิ ดเผยท่ศี าลากลาง
จังหวัด เป็ นต้น ตอบ 1) ใช้ประกาศในหนังสอื ราชกจิ จานุเบกษา

2) ใช้ประกาศโดยเปิ ดเผย

การยกเลิกกฎหมายโดยตรง ฉบบั ก่อนๆทุกฉบบั พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพ่ิมเติมประมวล
กฎหมายวพี จิ ารณาความอาญา (ฉบบั ท่ี 20) พ.ศ 2542
ยกเลกิ บางมาตราของประมวลกกหมายวิธีพิจารณา เป็ นต้น

หมายความว่า มีบทบญั ญัติในกฎหมายฉบับนัน้ เองหรือใน การยกเลิกกฎหมายโดยปริยาย การยกเลิกกฎหมายโดยศาลรัฐธรรมนูญ
กฏหมายฉบบั ใหม่ระบุไม่ให้ใช้กฏหมายเก่านัน้ อีกต่อไปโดย
ชดั แจ้ง การยกเลิกกฏหมายดดยตรงมไี ด้ในกรณดี งั ต่อไปนี้ หมายถงึ กรณีท่ไี ม่มกี ฎหมายบัญญัติชดั แจ้งระบุให้ยกเลกิ เน่ืองจากรัฐธรรมนูญเป็ นกฎหมายสงู สุดของประเทศ
แต่เป็ นท่เี ห็นได้จากกฎหมายฉบบั ใหม่ว่าจะต้องยกเลกิ กฎหมายอ่ืนจึงมีข้อความท่ขี ดั หรือแย้งกับรัฐธรรมนูญมิได้
ก. กฎหมายกาหนดวนั ยกเลิกกฎหมายไว้ล่วงหน้าดด กฎหมายเก่าไปในตวั ด้วย ดังในกรณีดงั ต่อไปนี้ กฎหมายใดท่มี ข้อความขดั หรือแย้งกบั รัฐธรรมนูญ ย่อมไม่มี
ยกกหมายนัน้ เอง เช่น กาหนดให้ใช้กฎหมายนัน้ เป็ นเวลา 3
ปี เม่อื ใช้กฎหมายครบ 3 ปี แล้วกกหมายนัน้ ก็สนิ้ สุดลงไปใน ก. กฎหมายใหม่ และกฎหมายเก่า มีบทบญั ญตั ิสาหรับกรณี ผลใช้บังคับ
ตวั ไม่ต้องมกี กหมายอกี ฉบับหน่ึงระบุยกเลกิ เช่น บทเฉพาะ หน่ึง ๆ อย่างเดยี วกัน ในกรณเี ช่นว่านีต้ ้องถอื ว่ากฎหมาย
การของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พ.ศ 2521 ใหม่ยกเลกิ กฎหมายเก่า ในกรณีเช่นเดยี วกนั นัน้ เพราะต้อง การยกเลิกกฎหมายโดยผลแห่งคา
มาตรา 195 กาหนดการยกเลิกตวั เองไว้ว่า ให้สภานิติ ถอื ว่ากฎหมายใหม่ดกี ว่ากฎหมายเก่า และกฎหมายใหม่ไม่
บญั ญตั แิ ห่งชาติ ซ่งึ ทาหน้าท่รี ัฐสภา มีอายุจนถงึ วนั เลอื กตงั้ ประสงค์จะให้ใช้กฎหมายเก่า พพิ ากษาของศาล
สมาชิกสภาผ้แู ทนราษฏร เป็ นต้น กรณีเช่นนีถ้ อื ว่าเป็ นการ
ยกเลกิ กฎหมายโดยตรง ข. กฎหมายใหม่ มีข้อความขดั แย้งกับกฎหมายเก่า กล่าวคอื มีกฎหมายหลายประเภทซ่งึ ประกาศใช้โดยมิได้ผ่าน
กฎหมายใหม่บัญญตั ิไว้อย่างหน่ึงกฎหมายเก่าบัญญตั ไิ ว้อกี การพจิ ารณาของรัฐสภา ซ่ึงได้แก่ พระราชกาหนด
ข. มีกฎหมายใหม่ ท่ีมีลกั ษณะเช่นเดียวกนั ระบุยกเลกิ อย่างหน่ึง ไม่เหมอื นกนั หรือตรงกันข้ามกนั ต้องใช้กฎหมาย พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวงและกฎหมายท่ใี ช้
กฎหมายเก่าไว้ดดยตรงซ่งึ อาขเป็ นกฏหมายเร่ืองเดียวกนั ใหม่บงั คับ และถอื ว่ากฎหมายเก่าถกู ยกเลิกไปโดยปริยาย บังคับในท้องถ่นิ อันได้แก่ข้อ บัญญัตจิ ังหวัด เทศ
หรือกฏหมายอ่นื การยกเลิกนีอ้ าจเป็ นการยกเลิกกกหมาย เช่นกนั บัญญัติ ข้อบัญญัตกิ รุงเทพมหานคร เป็ นต้น
ทงั้ ฉบับหรือเป็ นการยกเลกิ กฏหมายนัน้ เฉพาะบางบท กฎหมายเหล่านีต้ ้องไม่มีข้อความขัดหรือแย้งกับ
มาตรากไ็ ด้จะยกเลกิ อย่างไรต้องระบุไว้ให้ชีดเจนใน ค. การยกเลกิ กฎหมายแม่บทท่มี อบอานาจให้ย่อมจะทาให้ กฎหมายอ่ืน เพราะเป็ นเร่ืองท่ไี ด้รับมอบอานาจตาม
กฏหมาย เช่น มาตรา3 แห่งพระราชบญั ญตจิ ราจรทางบก กฎหมายท่อี อกโดยอาศัยอานาจนัน้ พลอยยกเลกิ ไปด้วย เช่น กฎหมายให้บัญญัตไิ ด้อีกขัน้ หน่ึง ดังนัน้ ถ้าเกิดปัญหา
พ.ศ 2522 ได้ระบุยกเลกิ กกหมายท่เี ก่ยี วกบั จราจรทางบก การยกเลกิ พระราชบญั ญัตหิ รือพระราชกาหนดย่อม ยกเลกิ ขนึ้ ศาลยตุ ธิ รรมมีอานาจพจิ ารณาพพิ ากษาว่าพระ
พระราชกฤษฎกี าหรือกฎกระทรวง ซ่งึ ออกโดยอาศัยอานาจ ราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง หรือกฎหมายท่ีใช้บังคับ
ตามพระราชบญั ญตั ิ หรือ พระราชกาหนดนัน้ ด้วย

ในท้องถ่ินท่ขี ัดหรือแย้งต่อกฎหมายอ่ืน หรือท่เี กนิ
ขอบเขตท่ไี ด้รับมอบอานาจนัน้ ตกเป็ นโมฆะซ่งึ
เท่ากับมีผลเป็ นการยกเลิกกฎหมายเหล่านัน้ ได้