ไดอารี่ ตำบลพะโต๊ะ

“…เมื่อมีโอกาสและมีงานให้ทา ควรเต็มใจทาโดยไมจ่ าเป็นต้องต้ังข้อแม้หรือเง่ือนไขอันใด ไว้ให้เป็น
เคร่ืองกีดขวาง คนที่ทางานได้จริงๆน้ันไม่ว่าจะจับงานสิ่งใดย่อมทาได้เสมอ ถ้าย่ิงมีความเอาใจใส่
มีความขยนั และซือ่ สตั ย์สุจรติ กย็ ิ่งจะช่วยใหป้ ระสบผลสาเรจ็ ในงานทที่ าสูงขึน้ …’’

พระบรมราโชวาท ในพิธพี ระราชทานปริญญาบัตรของวทิ ยาลัยเทคโนโลยแี ละอาชีวศกึ ษา

8 กรกฎาคม 2530

คำนำผเู้ ขียน -

หนังสือเล่มน้ีจัดทาข้ึนเพ่ือเป็นส่วนหน่ึงของวิชาการฝึกประสบการณ์
วิชาชีพรัฐประศาสนศาสตร์ เพ่ือรวบรวมข้อมูลของตาบลพะโต๊ะ และเพื่อใช้
เป็นประโยชน์ต่อการเรียนและใช้ในการศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐาน
โครงสร้างของชุมชน โครงสร้างเศรษฐกิจและอาชีพ สถานท่ีสาคัญ และการ
วเิ คราะหศ์ ักยภาพชมุ ชนของตาบลพะโตะ๊

คณะผู้จัดทาหวังว่า หนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่าน หรือ
นกั ศกึ ษา ท่ีกาลงั หาขอ้ มูลเก่ยี วกบั เรอื่ งของตาบลพะโต๊ะ หากมขี อ้ แนะนาหรือ
ขอ้ ผดิ พลาดประการใด คณะผู้จัดทาขอนอ้ มรบั และขออภัยมา ณ ทน่ี ดี้ ้วย

คณะผจู้ ดั ทา

หนงั สือเล่มนีส้ ำเร็จลุล่วงไปดว้ ยควำมกรุณำจำกอำจำรยอ์ ยบั ซำดคั คำน
อำจำรยป์ ระจำวิชำ และอำจำรย์บดินทร์ธร บัวรอด อำจำรย์ท่ีปรึกษำ ที่ได้ให้
คำแนะนำ แนวคิด ตลอดจนแกไ้ ขขอ้ บกพร่องต่ำงๆมำโดยตลอด จนหนงั สือเลม่ นี้
เสรจ็ สมบรู ณ์ คณะผจู้ ดั ทำขอกรำบขอบพระคณุ เป็นอย่ำงสงู

ขอกรำบขอบพระคณุ คณุ พ่อ คณุ แม่ และญำติพี่นอ้ ง ท่ีใหค้ ำปรกึ ษำในเรอ่ื ง
ตำ่ งๆ รวมทงั้ คอยชว่ ยเหลอื และเป็นกำลงั ใจที่ดเี สมอมำ

ขอขอบคณุ เจำ้ หนำ้ ที่ของภำครฐั และอำสำสมคั รประจำหมบู่ ำ้ นท่ีคอยแนะนำ
ตลอดจนชว่ ยเหลอื ในกำรทำกิจกรรม จนสำเรจ็ ลลุ ว่ งตำมเปำ้ หมำยท่วี ำงไว้

ขอขอบคุณผูใ้ หส้ ัมภำษณ์ ที่ช่วยสละเวลำมำตอบคำถำมและใหข้ อ้ มูลที่
สำคญั ของตำบลพะโตะ๊

ขอขอบคุณเพื่อนๆท่ีช่วยใหค้ ำแนะนำดีๆ และประสบกำรณ์กำรทำงำน
รว่ มกนั ท่ีนำ่ ประทบั ใจ

และสดุ ทำ้ ยขอขอบคณุ ตวั เองที่ตงั้ ใจจัดเก็บและรวบรวมขอ้ มลู จนสำมำรถ
นำมำจดั ทำเป็นหนงั สอื เลม่ นีส้ ำเรจ็ ลลุ ว่ งไปดว้ ยดี

thank you

สำรบญั 12

คานาผู้เขียน 12
สว่ นที่ 1 ขอ้ มูลพน้ื ฐาน 13
14
1.1 ประวตั คิ วามเปน็ มาของตาบล 16
1.2 ขนาดและทต่ี งั้ ของตาบล 17
1.3 ทรพั ยากรธรรมชาติทสี่ าคญั
1.4 ลักษณะภูมิประเทศ ภมู อิ ากาศ 20
1.5 การเดนิ ทาง/การคมนาคม
20
สว่ นท่ี 2 โครงสรา้ งของชุมชน 22
23
2.1 ดา้ นการเมืองการปกครอง 25
2.2 ข้อมูลประชากร 29
2.3 ดา้ นการศึกษา/ศาสนา/วัฒนธรรม
2.4 บริบททางสังคม/ความเป็นอยู่
2.5 ความเชอ่ื ประเพณี และพิธีกรรม

สำรบญั (ต่อ) 34

สว่ นท่ี 3 โครงสร้างเศรษฐกิจและอาชีพ 34
36
3.1 แหล่งทนุ ทางธรรมชาติ 37
3.2 แหล่งอาหาร 38
3.3 ผลติ ภัณฑ์ชุมชน ของดี ของขึ้นชอ่ื
3.4 สถานภาพทางเศรษฐกจิ ของประชาชน 42

ส่วนที่ 4 สถานทส่ี าคญั 42
44
4.1 แหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว 44
4.2 แหลง่ โบราณสถาน 44
4.3 ศาสนสถานของทุกศาสนา
4.4 แหลง่ เรยี นร/ู้ โรงเรยี น/หอ้ งสมุดชุมชน

สำรบญั (ต่อ)

ส่วนที่ 5 การวเิ คราะห์ศักยภาพชุมชน 48

5.1 สงิ่ ที่ชุมชนทาไดด้ ี(จุดแข็ง) 48
5.2 สง่ิ ทช่ี ุมชนต้องพัฒนา(จดุ ออ่ น) 48
5.3 โอกาสของชุมชน 48
5.4 อุปสรรคและความท้าทาย 48

อ้างอิง 52
บุคลานกุ รม 54
ภาคผนวก 57

พะโตะ๊

PHATO

ดนิ แดนภเู ขาเขียว เทยี่ วลอ่ งแพ
แลหมอกปก นา้ ตกงาม

ลอื นามผลไม้

ขอ้ มลู พ้นื ฐาน



PHATO 12

ขอ้ มลู พนื้ ฐาน

1.11.1ปรปะรวะตั วิคัตวคิ าวมาเมปเน็ ปม็นามขาอขงอตงาตบาลบล
เมืองพะโต๊ะเป็นเมืองโบราณในอาณาจักรศรีวิชัย ในปี พ.ศ. 2460

กระทรวงมหาดไทยจึงได้ยกท้องที่เมืองพะโต๊ะข้ึนเป็นอาเภอพะโต๊ะ ตาม
พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องท่ี พ.ศ. 2457 ขึ้นกับจังหวัดหลังสวน โดยมี
หลวงแพ่งศุภการเป็นนายอาเภอคนแรก ต่อมาช่วงปี พ.ศ. 2480 - 2481 เกิดโรค
ไข้น้าระบาด ชาวพะโต๊ะได้เสียชีวิตเป็นจานวนมาก คนท่ีเหลืออยู่ได้พากันอพยพ
ออกไปอยู่ที่อื่นจนเหลือประชากรน้อย ในท่ีสุดกระทรวงมหาดไทยจึงได้ลดฐานะ
อาเภอพะโต๊ะลงเป็นก่ิงอาเภอพะโต๊ะ และให้ขึ้นการปกครองกับอาเภอขันเงินแทน
และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะข้ึนเป็นอาเภอพะโต๊ะ รวมระยะเวลาการ
เป็นกิ่งอาเภอ 52 ปี นับวา่ เปน็ กงิ่ อาเภอท่ยี าวนาน

เทศบาลตาบลพะโต๊ะได้ยกฐานะจากสุขาภิบาลเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม
2542 ตามพระราชบัญญัติ การเปลี่ยนแปลงฐานะสุขาภิบาลเป็นเทศบาลท่ัว
ประเทศ พ.ศ. 2542 ซ่ึงเป็นหมู่บ้าน เนื้อที่ประมาณ 6.66 ตารางกิโลเมตร อยู่ทาง
ทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดชุมพร ห่างจากตัวจังหวัดชุมพรประมาณ 120
กิโลเมตร

PHATO 13

1.2 ขนาดและทีต่ ้งั ของตาบล
ฃ ขนาดของเน้ือที่ตั้งตาบลพะโต๊ะมีทั้งหมด 225,879 ไร่ หรือ 361.406

ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยหมู่บ้านในเขตพื้นท่ีรับผิดชอบจานวน 17 หมู่บ้าน
อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดชุมพร ห่างจากตัวจังหวัดชุมพรประมาณ
120 กโิ ลเมตร

ท่ีทาการองค์การบรหิ ารส่วนตาบลพะโต๊ะ ตงั้ อยูเ่ ลขที่ 100 หมู่ท่ี 7 ตาบล
พะโต๊ะ อย่ทู างทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจงั หวัดชุมพร หา่ งจากทว่ี ่าการอาเภอพะโต๊ะ
ประมาณ 3 กิโลเมตรตามทางหลวงหมายเลข 4006

อาณาเขตตาบลพะโต๊ะ
ทิศเหนอื ติดต่อกบั อาเภอละอุน่ จังหวดั ระนอง
ทศิ ใต้ ตดิ ตอ่ กับ อาเภอละแม จังหวัดชมุ พร และอาเภอท่าชนะ จงั หวดั สรุ าษฎร์ธานี
ทศิ ตะวนั ออก ติดตอ่ กบั หมู่ท1ี่ , 5 ตาบลพระรกั ษ์ อาเภอพะโต๊ะ จังหวดั ชมุ พร
ทิศตะวนั ตก ติดต่อกับ หมู่ท่ี 1, 4 ตาบลปากทรง อาเภอพะโตะ๊ จังหวัดชมุ พร

PHATO 14

11.3.3ททรรัพพั ยยาากกรรธธรรรรมมชชาาตตทิ ิท่ีสส่ี าาคคญั ัญ

น้า

ตาบลพะโต๊ะ มีแหลง่ แม่นา้ ลาคลองในพ้นื ทซี่ ึง่ ไหลมารวมกนั กบั แม่น้าหลัง
สวน แหลง่ นา้ ธรรมชาติท่ีสาคญั ในพน้ื ท่ตี าบลพะโต๊ะ คอื แม่นา้ หลงั สวนซงึ่ เป็นสาย
หลักและก่อกาเนิดแม่น้าลาคลองหลายสาย เช่น คลองแย คลองช้าง คลองหร่ัง
คลองปะติมะ คลองทับขอน คลองจาก ส่งผลประชาชนมีน้าใช้ในการอุปโภค
บรโิ ภคในชวี ิตประจาวันตลอดปี

ปา่ ไม้

มีทรัพยากรป่าไม้ท่ีอุดมสมบูรณ์และมีค่าทางเศรษฐกิจมากมาย เช่น ไม้
ยาง ไม้ตะเคียน ไมห้ ลุมพอ ไม้จาปา ฯลฯ และเนื่องจากมสี ภาพภูมิประเทศเป็นป่า
ดิบชืน้ ซ่งึ มพี ้นื ที่ป่าเชื่อมพนื้ ท่ีของจังหวัดระนองและจังหวัดสรุ าษฎร์ธานีซ่งึ เป็นช่วง
ปลายของเทือกเขาตะนาวศรี และอยู่ติดกับพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติพะโต๊ะ ป่าปัง
หวาน และป่าปากทรงและป่าแหง่ ชาติป่าละแม

ภูเขา

ตาบลพะโต๊ะมีภูเขาสูงชัน มีลักษณะเป็นทิวเขาต่อกันเป็นแนวยาว
สลับซับซ้อน ด้วยลักษณะท่ีเป็นภูเขาที่สลับซับซ้อนนี้เองทาให้เกิดลาธารต่างๆ
จานวนมากมาย

PHATO 15

คณุ ภาพของทรัพยากรธรรมชาติ

พะโต๊ะเป็นพ้ืนท่ีที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติ มี
สภาพป่าท่ีมีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติและน้าตกที่สวยงาม ก่อให้เกิด
กิจกรรมท่ีน่าสนใจสาหรับผทู้ ี่รักและชอบธรรมชาติ ซ่ึงเป็นเสน่ห์ของพะโต๊ะ คือ
กิจกรรมการเที่ยวป่าและล่องแพ มีแม่น้าลาคลอง ซ่ึงเป็นต้นน้าลาธารไหลมา
รวมกันกับแมน่ ้าหลงั สวน

PHATO 16

11..44 ลลักกั ษษณณะะภภมูมู ิปิปรระะเเททศศ ภภมูมู อิิอาากกาาศศ

สภาพพ้ืนท่ีส่วนใหญ่มีสภาพเป็นภเู ขาสงู ชัน มีลักษณะภูมิประเทศเปน็
ทิวเขาตอ่ กนั เปน็ แนวยาวสลับซบั ซ้อน มีหว้ ยลาธารมาก มีแมน่ ้าสายใหญ่ไหล
ผ่านคือแม่น้าหลังสวน มีท่ีราบเล็กน้อย ได้แก่พื้นท่ีราบเชิงเขาและพื้นท่ีราบลุ่ม
รมิ แม่นา้ พื้นที่ที่เปน็ ทร่ี าบท่ีใชท้ าการเพาะปลกู มนี ้อย สว่ นมากเปน็ ทีร่ าบแถบ
เชิงเขาและทร่ี าบลมุ่ แมน่ า้ ทร่ี าบเหลา่ น้เี หมาะแก่การเพาะปลกู อย่างยิ่ง เพราะ
มีปุ๋ยในดินอย่างอุดมสมบูรณ์ พื้นที่ป่าสงวนเป็นป่าดิบชื้นส่วนมากขึ้นอยู่ตามท่ี
ราบเชงิ เขาและบนภูเขาสูง ลานา้ ท่ีสาคญั คือแมน่ ้าหลังสวนซึง่ มีตน้ นา้ จากภูเขา
ยายหมน่ ซ่งึ เป็นเขากัน้ แดนระหว่างอาเภอพะโตะ๊ กับอาเภอเมืองระนอง

PHATO 17

11..55 กกาารรเเดดนินิ ททาางง//กกาารรคคมมนนาาคคมม

การคมนาคมของตาบลพะโต๊ะ ปัจจุบันมีทางหลวงจังหวัดเลขที่ 4006
จากสามแยกวังตะกอ สายจากอาเภอหลังสวนตัดผ่านตาบลพะโต๊ะไปยังจังหวัด
ระนอง โดยมีระยะทางจากประมาณ 43 กิโลเมตร นอกจากนี้ยังมีทางหลวง
ท้องถิ่นตัดผ่านตาบล หมู่บ้านต่าง ๆ ทาให้การสัญจรไปมาทาได้สะดวกกว่าแต่
กอ่ นเปน็ อยา่ งมาก

ในอดีตจะสัญจรทางน้าคือเดินทางด้วยเรือเพียงอย่างเดียว ชาวบ้านจะ
ใช้คลองในการเดินทางสัญจรไปยังที่ต่างๆ เพราะในสมัยน้ันยังไม่มีการตัดถนน
ผ่านหรอื การขุดทางเดิน ต่อมาไดเ้ ดินทางเทา้ และเริ่มสร้างเป็นเส้นทางสัญจรบน
บกมาจนถึงปัจจุบัน และเส้นทางส่วนใหญ่ในหมู่บ้านของตาบลจะเป็นทางลูกรัง
ดนิ แดง เพราะอย่ใู นเขตพน้ื ทป่ี ่าอนุรกั ษแ์ ละป่าสงวนจงึ ตดิ ในเรื่องของกฎหมาย

โครงสรา้ งของชมุ ชน



PHATO 20

โครงสร้างของชมุ ชน

2.1 ด้านการเมอื งการปกครอง

เขตการปกครอง
เทศบาลตาบลพะโต๊ะแบ่งการปกครองท้องถ่ินออกเป็น 17 หมู่บ้าน คือ
หมู่ที่ 1 , 6 , 9 , 10 , 11 , 12 , 13 , 14 , 15 , 16 , 17 , 18 และหมู่ที่19 ตั้งอยู่
ในเขตเทศบาลทง้ั หมด หมู่บ้านท่ตี ั้งอยู่นอกเขตเทศบาลบางสว่ นคือ หมทู่ ่ี 3 ,4 , 5
และหมู่ท่ี 7
การบรหิ ารการเมอื งท้องถนิ่ เทศบาลตาบลพะโตะ๊ เปน็ ราชการส่วนทอ้ งถ่ิน
ที่มีฐานะนติ บิ คุ คลและมีโครงสรา้ งของเทศบาลตาบลพะโต๊ะ ประกอบดว้ ย 2 ฝ่าย
1. ฝ่ายสภาเทศบาลตาบลพะโตะ๊ มีฐานะเป็นฝ่ายนติ ิบัญญตั ิ มีสมาชกิ ที่มา
จากการเลอื กต้งั เขตละ 6 คน เทศบาลตาบลพะโตะ๊ มี 2 เขตเลือกตั้ง มีสมาชิกสภา
เทศบาลตาบลพะโตะ๊ จานวน 12 คน
2. ฝ่ายบริหารเทศบาลตาบลพะโต๊ะ มีคณะผู้บริหารจานวน 4 คน คือ
นายกเทศมนตรีตาบลพะโต๊ะ รองนายกเทศมนตรีตาบลพะโต๊ะ เลขานุการ
นายกเทศมนตรี ท่ีปรกึ ษานายกเทศมนตรี

PHATO 21

การบริหารส่วนราชการของเทศบาลตาบลพะโต๊ะ มีการจัดแบ่งส่วน
ราชการออกเป็น 6 ส่วน กบั 1 หน่วย

1. สานักปลัดเทศบาล มีหัวหน้าสานักปลัดเป็นผู้บังคับบัญชา ดูแลสานัก
ปลัดเทศบาลตาบลพะโตะ๊

2. กองคลัง มผี ู้อานวยการกองคลังเป็นผบู้ งั คับบัญชา ดแู ลกองคลัง

3. กองช่าง มีผู้อานวยการกองชา่ งเปน็ ผู้บงั คบั บญั ชา ดูแลกองชา่ ง

4. กองการศึกษา มีผู้อานวยการกองการศึกษาเป็นผู้บังคับบัญชา ดูแล
กองการศึกษา

5. กองสาธารณสุขและส่ิงแวดล้อม มีผู้อานวยการกองสาธารณสุขและ
สิ่งแวดลอ้ มเปน็ ผูบ้ งั คบั บญั ชา ดูแลกองสาธารณสขุ และส่งิ แวดลอ้ ม

6. กองการประปา มีผู้อานวยการกองการประปาเป็นผู้บังคับบัญชา ดูแล
กองการประปา

หน่วย หนว่ ยตรวจสอบภายใน

PHATO 22

2.22ขข้ออ้ มมลู ลูปประรชะาชการกร

ข้อมูลเก่ียวกับจานวนประชากรจาแนกตามจานวนหมู่บ้านในเขตองค์การ
บริหารสว่ นตาบลพะโตะ๊ มที ง้ั หมด 17 หมู่บ้าน

หมูท่ ่ี ช่อื หม่บู า้ น ผใู้ หญ่บา้ น
1 บา้ นเขาตะเภาทอง นายคนึง เพ่ือนจันทร์
3 บ้านไสงอ นายเดน่ แกว้ กลน่ั
4 บ้านควน นายโอภาส นบนนุ่
5 บา้ นบึงขดุ นายสุทธพิ งษ์ ทองคง
6 บา้ นในหยาน นายประภาส อนิ เกล้า
7 บ้านท่าตนี ส.อ.วมิ ล แกน่ กลู
9 บ้านปากเลข นายวิชิต ปานหิรญั
10 บา้ นในจอก นายสมจติ ร หดี ฤทธ์ิ
11 บา้ นหว้ ยกุ้งทอง นายมนสั นุ้ยสอน
12 บ้านตรงั นายจเร ขวัญราช
13 บา้ นหว้ ยขอน นายทินกร อาพันมณี
14 บ้านปะติมะ นายสรุ ตั น์ ลมิ ปร์ ชั ดาวงศ์
15 บ้านในจนู นายคารณ แสงศริ ิ
16 บา้ นคลองชา้ ง นายอติ พุทธปิ ิลนั ธน์
17 บา้ นศรีสมุทร นายจีระพล แสงแชม่
18 บ้านประสานมิตร นายกรธี า สขุ ศิริ
19 บา้ นปิยะภูมิ นายภูพิชาติ ท่าจนี

PHATO 23

22..33ดด้าา้ นนกกาารศรศึกษึกาษา/ ศ/าศสานสาน/าวฒั /วนฒั ธรนรธมรรม

ดา้ นการศกึ ษา
โรงเรยี นระดับประถมศกึ ษา จานวน 6 แห่ง ประกอบด้วย

โรงเรยี นบา้ นตรัง (จนั ทรส์ งิ หอ์ ุทศิ )
โรงเรียนบ้านเขาตะเภาทอง
โรงเรียนบ้านปากเลข
โรงเรียนเพียงหลวง 5 ในทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา
สิรวิ ัฒนาพรรณวดี
โรงเรยี นอนุบาลพะโตะ๊
โรงเรยี นบา้ นในหยาน
โรงเรยี นระดบั มัธยมศกึ ษา จานวน 1 แห่ง ประกอบดว้ ย
โรงเรยี นพะโตะ๊ วิทยา
ศูนย์พฒั นาเดก็ เล็ก จานวน 2 แห่ง ประกอบดว้ ย
ศูนยพ์ ัฒนาเด็กเทศบาลตาบลพะโต๊ะ
ศูนย์พัฒนาเด็กเลก็ บา้ นปากเลข

PHATO 24

ด้านศาสนา / ด้านวฒั นธรรม
ประชาชนในตาบลพะโต๊ะ ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีสถาบันและ

องค์กรทางศาสนาเพียงศาสนาเดียวคือศาสนาพุทธ ประกอบไปด้วย
วดั จานวน 1 แห่ง สานกั สงฆ์ จานวน 4 แห่ง

1. วัดควนดอกไม้ 1 วัด
2. สานักสงฆ์ปะตมิ ะ 7 สานกั สงฆ์
3. สานกั สงฆเ์ ขาตะเภาทอง 1 สานักสงฆ์
4. สานกั สงฆ์คลองจาก 17 สานักสงฆ์
5. สานกั สงฆ์หลางตาง 19 สานักสงฆ์

PHATO 25

22.4.4บบรบิ รทิบททาทงสาังงคสมงั ค/มคว/าคมวเปา็นมอเยปู่ น็ อยู่

ระบบบริการพืน้ ฐาน

การคมนาคมขนสง่

ปัจจุบันมีทางหลวงจังหวัดเลขที่ 4006 จากสามแยกวังตะกอ สายจาก
อาเภอหลังสวนตัดผ่านตาบลพะโต๊ะไปยังจังหวัดระนอง โดยมีระยะทางประมาณ
43 กโิ ลเมตร นอกจากนี้ยงั มีทางหลวงท้องถนิ่ ตัดผ่านตาบล และหม่บู า้ นต่างๆ ทา
ให้การสญั จรไปมาทาไดส้ ะดวกกวา่ เมอื่ ก่อนเปน็ อย่างมาก

การไฟฟ้า

ไฟฟ้าในเขตพ้ืนท่ีขององค์การบริหารส่วนตาบลพะโต๊ะ อยู่ในความ
รบั ผดิ ชอบและดาเนินการโดยการไฟฟา้ สว่ นภมู ภิ าคจังหวดั ระนอง

การประปา

ประชาชนในเขตพื้นที่ใช้ระบบประปาภูเขาเน่ืองจากมีแหล่งน้า แม่น้า
ลาคลองหลายสาย มแี หล่งนา้ ตามธรรมชาติสายหลักไหลผ่านและมีน้าตลอดท้งั ปี

PHATO 26

โทรศัพท์
มีการติดต้ังสถานีฐานเครือข่ายโทรศัพท์พ้ืนฐาน และเครือข่ายโทรศัพท์
มือถือให้ราษฎรใช้โทรศัพท์ติดต่อได้ทุกพ้ืนท่ี โดยระบบโทรศัพท์ท่ีมีสัญญาณ
เครอื ขา่ ยในพื้นท่ี ได้แก่ ระบบเอไอเอส ระบบดีแทค ระบบทรมู ูฟ ระบบมายแคส
และระบบ TOT
ไปรษณีย์/การส่อื สาร/การขนส่งพสั ดคุ รุภัณฑ์
มีการให้บริการในพ้ืนที่ จานวน 1แห่ง คือ ที่ทาการไปรษณีย์ตาบลพะ
โตะ๊ อาเภอพะโตะ๊ จงั หวัดชมุ พร

ระบบเศรษฐกจิ
การเกษตร
มีพ้ืนท่ีทาการเกษตรท้ังหมดประมาณ 52,610 ไร่ประชาชนส่วนใหญ่ใน

พื้นที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ประกอบด้วย การทาสวนกาแฟ ทาสวนปาล์ม
น้ามัน ทาสวนยางพารา ทาสวนผลไม้ ได้แก่ ทุเรียน มังคุด ลางสาด ลองกอง
กล้วย เงาะ ฯลฯ

การประมง
ไม่มีอาชีพทาการประมงในเชิงธุรกิจเป็นอาชีพหลัก เน่ืองจากมีพ้ืนที่
แหล่งน้าเฉพาะแหล่งน้าที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและแหล่งน้าที่ประชาชนสร้าง
ขึน้ เพื่อใชใ้ นการเกษตร

PHATO 27

การปศสุ ตั ว์

เกษตรกรส่วนใหญ่เล้ียงสัตว์เพ่ือเป็นอาชีพเสริม และเลี้ยงสัตว์เพ่ือ
บริโภคในครัวเรือน และจาหน่ายสัตว์ท่ีเลย้ี ง ได้แก่ ไก่พ้ืนเมือง โคเน้ือ และสุกร
สาหรับไก่พ้ืนเมืองที่เล้ียงเพื่อจาหน่าย ได้แก่ ไก่ชนที่มีลักษณะดีซ่ึงจะมีผู้ซ้ือเข้า
มาซอ้ื ในพื้นที่ ทาใหเ้ กษตรกรมรี ายได้เสรมิ เพิ่มข้นึ

การบริการ

มีโรงเรียน 7 แห่ง ประกอบด้วย โรงเรียนระดับประถมศึกษา จานวน
6 แห่ง โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา จานวน 1 แห่ง และมีศูนย์พัฒนาเด็ก 2
แห่ง มรี สี อร์ตในพ้ืนที่ จานวน 4 แห่ง

PHATO 28

การทอ่ งเที่ยว

พะโต๊ะมีสถานที่ท่องเที่ยวท่ีสาคัญ ดังคาขวัญท่ีว่า “พะโต๊ะ ดินแดนแห่ง
ภูเขาเขียว เท่ียวล่องแพ แลหมอกปก น้าตกงาม ลือนามผลไม้” มีสถานที่
ท่องเที่ยวในท้องถ่ิน เช่น น้าตกคลองหรั่ง น้าตกเหวเตย น้าตกเหวม่วง น้าตก
ศรีตรัง น้าตกปะติมะ น้าตกเหวพร้าว และมีการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ เดินป่า
ธรรมชาติ ชมดอกบัวผุด แคมป์ปิ้ง ล่องแก่ง และล่องแพ พร้อมชมทะเลหมอกใน
ตอนเชา้

อุตสาหกรรม

-มอี ซู่ อ่ มรถจานวน 8 แหง่

การพาณิชย์และกลมุ่ อาชพี

-มีรา้ นคา้ จาหนา่ ยปยุ๋ และอปุ กรณท์ างการเกษตร จานวน 3 ร้าน

-มลี านรบั ซื้อปาลม์ นา้ มัน จานวน 3 แหง่

-มแี หล่งผลติ นา้ ด่ืมจาหน่าย จานวน 2 แห่ง

แรงงาน

ก า ร ใ ช้ แ ร ง ง า น ใ น ภ า ค เ ก ษ ต ร ก ร ร ม ส่ ว น ใ ห ญ่ จ ะ ใ ช้ แ ร ง ง า น ภ า ย ใ น
ครัวเรือน โดยเฉล่ียครัวเรือนละ 2-3 คน/ครัวเรือน สาหรับเกษตรกรรายใหญ่จะ
ใช้แรงงานคนจากตา่ งดา้ วสัญชาตพิ ม่า

PHATO 29

22..55 คคววาามมเชเชือ่ ื่อปรปะรเพะเณพี ณแีละแพลิธะกี พรธิรมีกรรม

ประเพณแี ละงานประจาปี

- ประเพณีรบั –ส่งตายาย

- ประเพณวี นั สงกรานต์

- ประเพณงี านเทศกาลล่องแพพะโต๊ะ

- ประเพณีแข่งขนั เรือยาว

- ประเพณที อดผา้ ปา่ กาแฟหลางตาง

-ประเพณีปิดเมืองกนิ ฟรี

ประเพณีและพิธีกรรมท่ีสืบทอดมายาวนานจนเกิดเป็นเอกลักษณ์ประจา
ท้องถนิ่ ของตาบลพะโตะ๊ คอื เทศกาลล่องแพพะโตะ๊ เชงิ อนรุ ักษ์

เนื่องจากพ้ืนที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อนกับท่ีราบลุ่ม
แม่น้าหลังสวนที่หล่อเล้ียงชีวิตชาวชุมพรตอนใต้ ประกอบกับมีลักษณะภูมิอากาศ
เป็นแถบร้อนชื้น มีฝนตกชุกเกือบตลอดท้ังปี ที่เรียกกันคุ้นหูว่า “ฝนแปด แดดส่ี”
จึงทาให้อาเภอพะโต๊ะมีแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจหลายแห่ง ดังคาขวัญประจา
อาเภอที่ว่า "ดินแดนแห่งภูเขาเขียว เที่ยวล่องแพ แลหมอกปก น้าตกงามลือนาม
ผลไม้”

PHATO 30

จากอัตลักษณ์ท่ีโดดเด่นของคาขวัญประจาอาเภอได้สะท้อนให้เห็นว่า
ดินแดนพะโต๊ะแห่งนี้ มีความหลากหลายทางธรรมชาติ อากาศโอโซนที่บริสุทธิ์
สัมผัสได้ด้วยไอเย็นแห่งธรรมชาติ ความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติประกอบกับ
วัฒนธรรมประเพณีแห่งลุ่มแม่น้าหลังสวน จึงทาให้ชาวพะโต๊ะมีเอกลักษณ์ทาง
วัฒนธรรมท่ีแสดงถึงการใช้ชีวติ อยู่ร่วมกับสายน้าที่หล่อเล้ียงสรรพชีวติ การล่อง
แพท่ามกลางสายน้าคลองพะโต๊ะ ที่เป็นวัฒนธรรมการดารงชีวิตที่อยู่คู่กับการ
บริหารจัดการและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยง่ั ยนื และกาหนดจัดงานใน
วันเสาร์และอาทิตย์ท่ีสองของเดือนกุมภาพันธ์เป็นประจาทุกปี นอกจากน้ียัง
เป็นการสร้างงานและรายได้ พร้อมที่จะแสดงสาธิตและจาหน่ายในโอกาสต่างๆ
และมีกิจกรรมที่ก่อให้เกิดรายได้ต่อชุมชน ได้แก่ การล่องแพ การแสดงพ้ืนบ้าน
อาหารพน้ื บ้าน

PHATO 31

ความหลากหลายทางธรรมชาติ
ตาบลพะโตะ๊

โครงสร้างเศรษฐกจิ และอาชพี



PHATO 34

โครงสรา้ งเศรษฐกจิ และอาชพี

c

3.1 แหลง่ ทนุ ทางธรรมชาติ
น้า แหล่งน้าท่ีสาคัญคือ น้าฝน และน้าจากแหล่งธรรมชาติ ตาบล

พะโต๊ะมีแม่น้าลาธารที่สาคัญหลายสาย ซ่ึงเป็นต้นน้าที่เกิดจากภูเขาต่างๆ ไหล
รวมเป็นแมน่ า้ หลังสวน และเป็นแหล่งนา้ ดบิ ของการประปาเทศบาล ซงึ่ ประชาชน
ใชใ้ นการอปุ โภค บรโิ ภค

ป่าไม้ มีทรัพยากรป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์และมีค่าทางเศรษฐกิจมากมาย
เช่น ไมย้ าง ไม้ตะเคยี น ไม้หลุมพอ ไมจ้ าปา ไมต้ ะแบกฯลฯ

ภูเขา พ้ืนที่ของตาบลพะโต๊ะมีลักษณะแบบภูเขาเป็นภูเขาสลับซับซ้อน
มีพื้นทีเ่ ป็นปา่ ไมแ้ ละมีสัตวป์ า่ หลายสายพันธท์ุ ีอ่ ดุ มสมบรู ณ์

..…ดิ น แ ด น แ ห่ ง ภู เ ข า เ ขี ย ว…..

PHATO 35

คุณภาพของทรัพยากรธรรมชาติ ตาบลพะโต๊ะถือได้ว่าเป็นตาบลที่มี
ความอุดมสมบูรณ์ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมมากที่สุดของ
จังหวัดชุมพร และถือได้ว่ามีพื้นที่ป่าไม้ สัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ์และมีค่ามาก
ประกอบกับพ้ืนที่มีลักษณะเป็นภูเขาเหมาะท่ีจะพัฒนาเป็นแหล่งท่องเท่ียวในเชิง
อนุรักษ์ต้อนรับนักท่องเที่ยวที่จะมาพักผ่อน พ้ืนท่ีส่วนใหญ่ของเทศบาลตาบล
พะโต๊ะ เป็นพื้นท่ีสูงมีภูเขาสลับซับซ้อน สภาพดินท่ัวไปเป็นดินเหนียวปนทราย
เหมาะกับการเพาะปลูกผลไม้ การถือครองกรรมสิทธิ์ในที่ดนิ ของประชาชนในเขต
เทศบาลตาบลพะโต๊ะมีนอ้ ย เพราะส่วนใหญ่อยใู่ นเขตปา่ สงวน

PHATO 36

3.2 แหลง่ อาหาร

มีแหล่งอาหารหรือแหล่งซื้อขายแลกเปล่ียนอาหารก็คือตลาดนัด ซ่ึงแต่
ละตลาดนัดจะมีทุกหมู่บ้านเวียนตามตามวันท่ีกาหนดไว้ ซ่ึงเป็นแหล่งอาหารท่ี
สาคัญมากกับชาวพะโต๊ะ นอกจากน้ีแล้วยังมีร้านค้าท่ัวไปและแหล่งอาหารที่
ผลิตหรือประกอบขึ้นเองเช่น การเลี้ยงไก่ เล้ียงปลา เลี้ยงสัตว์สาหรับประกอบ
อาการและจาหนา่ ย การปลกู พชื ผักบนทด่ี ินของตนเองเพ่ือบรโิ ภคและจาหนา่ ย

นอกจากนี้ยังมีแหล่งอาหารที่หาได้ตามธรรมชาติคือ ผักเหลียงป่า
และพืชผักต่างๆที่หาได้จากในป่าและรอบๆบ้าน ปลาและสัตว์น้าจากในคลอง
ซ่ึงเมนูจากผักเหลียงถือเป็นเมนูที่ขึ้นชื่อของตาบลพะโต๊ะ เช่น ผักเหลียงผัด
น้ามัน ผกั เหลยี งผัดไข่ แกงเคยเกลอื ผกั เหลือง เป็นตน้

เมนอู าหารท่ขี นึ้ ชอ่ื

ผัดผกั เหลยี งใส่ไข่ แกงส้มหยวกกล้วยหมูสามชน้ั

PHATO 37

3.3 ผลิตภัณฑช์ มุ ชน ของดี ของขึ้นชอื่

เน่ืองจากตาบลพะโต๊ะเป็นพ้ืนท่ีทาการเกษตรและสวนผลไม้ ดังนั้น
ผลิตภัณฑ์ที่ตาบลจัดทาเป็นสินค้าและของที่ระลึกของฝากในท้องถ่ิน จึงเป็นการ
แปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เช่น ทุเรียนทอด ทุเรียนกวน มังคุดกวน กล้วย
เลบ็ มอื นางอบแหง้ เปน็ ตน้

นอกจากนี้แล้วยังมีกลุ่มชาวบ้านที่รวมตวั กันกันสรา้ งอาชพี จากการทาไม้
กวาดดอกอ้อ และทาไม้กวาดที่ได้ส่งขายไปยังพ้ืนที่ต่างๆ จนสามารถสร้าง
ชื่อเสียงให้กับชุมชนและตาบลพะโต๊ะ ซ่ึงดอกอ้อเป็นไม้ท่ีมีอยู่เป็นจานวนมากใน
ตาบล

PHATO 38

3.4 สภาพทางเศรษฐกิจของประชาชน

ระบบเศรษฐกจิ และสภาพเศรษฐกจิ ของตาบลพะโต๊ะ

การเกษตร สภาพพน้ื ทีท่ าการเกษตรเป็นพ้ืนที่ลาดชนั ดนิ อุดมสมบูรณ์
สภาพน้าดี ลกั ษณะดินร่วนปนเหนยี ว มีความเหมาะสมของดนิ ในการปลกู พืชไม้
ผล ไมย้ ืนตน้ ซึง่ ส่วนใหญ่จะปลกู ไม้ยนื ต้น เชน่ ปาล์มน้ามัน ยางพารา ทุเรียน

ลกั ษณะการกรประกอบอาชีพ

- เกษตรกรปลูกพืชหลัก ได้แก่ ปาล์มน้ามัน ยางพารา ทุเรียน มังคุด
ลองกอง และพืชอื่นๆ และจะปลูกพืชแซม ได้แก่ หมาก นอกจากน้ีเกษตรยัง
ปลูกพืชแบบผสมผสาน เพ่ือลดความเสีย่ งของผลผลิตจากพืชหลัก

- แรงงาน มแี รงงานต่างด้าว (เมียนมา) ใช้แรงงานในภาคเกษตร

- มีการรวมกลุ่มในการขายสินค้าทางการเกษตร เช่นการรวมกลุ่มขาย
มงั คุด

การปศสุ ตั ว์ เลย้ี งโคเน้อื และเล้ยี งไก่พืน้ เมืองเพ่ือจาหน่าย

PHATO 39

การบรกิ าร
มีบริการนวดแผนไทย ร้านบริการทาผม รีสอร์ตในพ้ืนท่ี ร้านจาหน่าย
อาหาร และ รา้ นเกม
การทอ่ งเที่ยว
มลี อ่ งแพเชิงอนรุ ักษ์ ซงึ่ มธี ุรกิจเอกชนดาเนินการอยู่ 4 ราย
อุตสาหกรรม
มีอซู่ อ่ มรถ และร้านซอ่ มเคร่ืองอเิ ล็กทรอนิกส์
การพาณชิ ย์และกลุม่ อาชพี
มีธนาคาร 2 แหง่ คือ
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.)
- ธนาคารออมสนิ
มรี ้านสะดวกชื้อ( 7-eleven) สถานบี รกิ ารน้ามัน และรา้ นขายของชา
แรงงาน
การใช้แรงงานในภาคเกษตรกรรมสว่ นใหญจ่ ะใช้แรงงานภายในครัวเรือน
โดย เฉลี่ยครัวเรือน ละ 2-3 คน/ครัวเรือน สาหรับเกษตรกรรายใหญ่จะใช้
แรงงานคนจากตา่ งดา้ ว สัญชาติเมยี นมา
การประมง
เล้ยี งปลาน้าจดื ในบอ่ ซเี มนต์และบ่อดนิ

สถานที่สาคญั



PHATO 42

สถานทส่ี าคญั

4.1 แหลง่ ทอ่ งเทยี่ ว

เน่ืองจากตาบลพะโต๊ะมีลักษณะพื้นท่ีเป็นภูเขาป่าไม้และมีแม่น้าไหลผ่าน
ส่งผลให้แหล่งท่องเท่ียวท่ีสาคัญของตาบลเป็นเชิงอนุรักษ์ธรรมชาติและพ่ึงพิง
ธรรมชาติ มแี หลง่ ท่องเที่ยวท่สี าคญั และขึน้ ชื่อ ดงั น้ี

น้าตกคลองหร่ัง การเดินทางจะเลี้ยวเข้าทางคลองแย เข้าซอยไป
ประมาณ 9 กิโลเมตร จากถนนเส้นหลัก สภาพถนนเป็นถนนลูกรังสลับคอนกรีต
เหมาะสาหรับรถกะบะและมอเตอร์ไซค์ สิ่งท่ีควรนาไปคือเสบียงเพราะด้านในไม่มี
ร้านค้าใดใด ถ้ามีถุงกันทากจะดีมาก น้าตกจะมีน้าตก1,2และ3 ห่างกันพอสมควร
เสน้ ทางยังคงเป็นป่าค่อนข้างสมบรู ณ์ มคี วามชน้ื และมีทากตลอดเสน้ ทาง เดนิ เลาะ
ไปตามแนวป่าลาธารจนถึงน้าตก2 มีความใหญ่ยาวและสูงมาก ความสูงท่ีน้าตกลง
มากระทบหินแล้วเกิดละอองน้าลอยมาสัมผัสตัวเย็นฉ่าจับใจ บางครั้งก็จะได้เห็นลิง
ปา่ ได้ยนิ เสยี งชะนี เสียงนก เสยี งไมไ่ ผ่ท่ีเสยี ดสกี ันเวลาลมพดั บรรยากาศสบายชวน
หลบั

PHATO 43
นา้ ตกเหวเตย เปน็ การทอ่ งเทย่ี วเชิงอนุรักษ์ ในลักษณะของการเดนิ เที่ยว
ป่าท่ีกาลังเร่ิมได้รับความนิยม จากสภาพป่าท่ีมีความสมบูรณ์ตามธรรมชาติ และ
น้าตกที่สวยงาม ก่อให้เกิดกิจกรรมท่ีน่าสนใจ โดยเฉพาะผู้ท่ีรักและหวงแหน
ธรรมชาติ ก็คือกิจกรรมการเท่ียวป่าและชมน้าตกปัจจุบันมีผู้สนใจเดินป่าศึกษา
ธรรมชาติของที่น่ีอยู่เสมอ ส่วนท่ีเป็นเสน่ห์ก็คือการท่ีได้เห็นรอยเท้าสัตว์ เห็นตัว
สตั วป์ า่ ที่มอี ยู่ชกุ ชมุ สตั ว์ที่หายาก เช่น สมเสรจ็ , กระทิง, ช้างป่า, ววั แดง เป็นตน้

จุดชมวิวอบต.พะโต๊ะ สถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่ของตาบลพะโต๊ะ ซึ่ง
ในขณะน้ีกาลังก่อสร้างและปรับปรุงภูมิทัศน์เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวในอนาคต
เพือ่ เปน็ จดุ พกั รถและได้ชม่ื ชมกบั ธรรมชาตแิ ละความงามของลาคลองพะโต๊ะ

PHATO 44

4.2 แหล่งโบราณสถาน

ในตาบลพะโต๊ะไมม่ แี หล่งโบราณสถาน

4.3 ศาสนสถานของทุกศาสนา
ประชาชนในตาบลพะโตะ๊ ส่วนใหญน่ ับถอื ศาสนาพทุ ธ และมีสถาบันหรือ

องค์กรทางศาสนาคือศาสนาพุทธเพยี งอยา่ งเดยี ว
ประกอบไปด้วย วัด จานวน 1 แห่ง สานักสงฆ์ จานวน 4 แห่ง

1. วัดควนดอกไม้ 1 วดั

2. สานกั สงฆ์ปะตมิ ะ 7 สานักสงฆ์

3. สานกั สงฆเ์ ขาตะเภาทอง 1 สานกั สงฆ์

4. สานักสงฆ์คลองจาก 17 สานักสงฆ์

5. สานกั สงฆห์ ลางตาง 19 สานักสงฆ์

4.4 แหลง่ เรยี นรู้ / โรงเรยี น / หอ้ งสมุดชมุ ชน
ศนู ย์เรียนรชู้ มุ ชน

- ศูนยเ์ รียนรู้และขบั เคล่ือนปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งบ้านประสานมิตร

-ศนู ยเ์ รียนร้เู ศรษฐกิจพอเพียงบ้านคลองเรือ

-ศนู ย์เรียนรเู้ ศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือชมุ ชนคนอยูก่ ับปา่

-ศูนย์เรียนรู้ระบบนเิ วศต้นนา้

PHATO 45

โรงเรียน
-โรงเรียนบา้ นตรงั (จนั ทรส์ ิงห์อทุ ศิ )
-โรงเรยี นบา้ นเขาตะเภาทอง
-โรงเรยี นบ้านปากเลข
-โรงเรียนเพียงหลวง 5 ในทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา
สริ ิวฒั นาพรรณวดี
-โรงเรยี นอนุบาลพะโต๊ะ
-โรงเรยี นบ้านในหยาน
-โรงเรียนพะโตะ๊ วิทยา
-ศูนย์พฒั นาเดก็ เทศบาลตาบลพะโต๊ะ
-ศนู ย์พัฒนาเดก็ เล็กบ้านปากเลข
-กศน.ตาบลพะโต๊ะ

หอ้ งสมดุ ชุมชน
-หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอพะโตะ๊

การวิเคราะห์ศกั ยภาพชมุ ชน



PHATO 48

การวิเคราะห์ศกั ยภาพชมุ ชน

SO T
Wจดุ แขง็ โอกาส

จดุ อ่อน อปุ สรรค

(1) มีสภาพพื้นที่ทาการเกษตรที่อุดมสมบูรณ์ ส่งผลให้มีผลผลิตทาง
การเกษตรมีเปน็ จานวนมาก

S (2))พพนื้ ้ืนทต่ีทิด่ีตกิดบั กทับางทหาลงวหงหลมวางยหเลมขา40ย0เ6ลขทา4ให0้ก06ารตทดิ าตใอ่หป้กราะรสตานิดงตา่นอ
ปเปร็นะไสปาไนดงส้ าะนดเปวกน็ ไปไดส้ ะดวก

(3) มีเครือ่ งจกั รกล สาหรับการพัฒนาดา้ นโครงสร้างพนื้ ฐานใหบ้ ริการ
ได้ในระดับหน่ึง

(4) มแี หล่งน้าธรรมชาติท่ีเพยี งพอและสามารถพฒั นาให้เกดิ ประโยชน์
แกป่ ระชาชน

(5) มีศูนยส์ าธารณสุขมูลฐานประจาหมูบ่ า้ นทุกหมู่