KEMBARA MORFOLOGI BERSAMA NOTA TATABAHASA

KEMBARA MORFOLOGI
SMK PUTRA PERDANA

KATA NAMA

1. Kenal pasti dan senaraikan dua kata nama am konkrit dan dua kata nama am abstrak dalam petikan di
bawah. Kemudian, bina ayat lain yang gramatis daripada perkataan tersebut. Anda tidak boleh
menambah imbuhan, menjadikan perkataan itu sebagai kata nama khas dan peribahasa.

Aktiviti sukan air merupakan suatu aktiviti yang menyeronokkan. Namun, tidak ramai yang berani

mencubanya kerana aktiviti ini memerlukan stamina serta kecergasan fizikal dan kecerdasan mental.

Sebagai contohnya, aktiviti menyusuri jeram yang deras dan berkayak di sungai mampu menyebabkan

jantung berdegup kencang bagi menghantar oksigen ke seluruh bahagian tubuh. Angin yang bertiup

sepoi-sepoi bahasa mampu menenangkan mind akita yang selama ini terbeban dengan rutin harian yang

membebankan. [8 markah]

2. Kenal pasti dan senaraikan tiga kata nama pinjaman. Kemudian, bina ayat lain yang gramatis daripada
perkataan tersebut. Anda tidak boleh menambah imbuhan, menjadikan perkataan itu sebagai kata nama
khas dan peribahasa.

Wayang kulit merupakan satu bentuk animasi awal yang terdapat di Malaysia. Gerakan watak wayang
kulit dikawal oleh pemainnya yang digelar dalang dengan menggerakkan sendi tangan, leher, dan mulut
karakter dalam persembahan. Juruanimasi perlu mempunyai kemahiran yang tinggi untuk mereka
bentuk, melukis , dan mewarnakan karakter secara manual. Karakter akan dilukis di atas kulit lembu
dan dipotong menggunakan teknik guntingan. Lukisan yang banyak ini kemudiannya dirakamkan
dengan menggunakan kamera untuk dijadikan kepingan filem. Dengan kecanggihan perkembangan
teknologi pada masa ini, pelukis boleh melukis dengan sempurna walaupun tiada kemahiran melukis.

[6 markah]

3. Kenal pasti dan senaraikan dua kata nama am konkrit dan dua kata nama am abstrak dalam petikan di
bawah. Kemudian, bina ayat lain yang gramatis daripada perkataan tersebut. Anda tidak boleh
menambah imbuhan, menjadikan perkataan itu sebagai kata nama khas dan peribahasa.

Aktiviti sukan air merupakan suatu aktiviti yang menyeronokkan. Namun, tidak ramai yang

berani mencubanya kerana aktiviti ini memerlukan stamina serta kecergasan fizikal dan

kecerdasan mental. Sebagai contohnya, aktiviti menyusuri jeram yang deras dan berkayak di

sungai mampu menyebabkan jantung berdegup kencang bagi menghantar oksigen ke seluruh

bahagian tubuh. Angin yang bertiup sepoi-sepoi bahasa mampu menenangkan mind akita yang

selama ini terbeban dengan rutin harian yang membebankan. [8 markah]

KATA GANDA

LATIHAN 1

Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan dua kata ganda separa. Kemudian anda dikehendaki
membina satu ayat anda sendiri darpada setiap perkataan yang dipilih untuk menunjukkan anda faham
akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambah imbuhan, menukarkan imbuhan dan
menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa dan nama khas.

RIMUP ialah program Integrasi Murid untuk Perpaduan (RIMUP) yang telah
dilaksanakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) sejak tahun 1986 lagi.
Melalui program in, KPM menyediakan peluang kepada murid berbagai-bagai kaum
untuk bergaul mesra secara sedar dan terancang. Pelbagai aktiviti dirancang dan
dilaksanakan setiap tahun oleh pihak sekolah. Aktiviti-aktiviti tersebut merangkumi lima
elemen, iaitu akademik, khidmat masyarakat, jati diri dan patriotism, kebudayaan dan
kesenian serta sukan dan permainan. Murid-murid diharapkan dapat bantu-membantu dan
bahu-membahu bagai aur dengan tebing untuk menjayakan segala yang dirancang.

(4 markah)
Dipetik dan diubah suai daripada
Halaman 42, Buku Teks Tingkatan 5, Dewan Bahasa dan Pustaka

LATIHAN 2
Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan dua kata ganda separa tunggal dan dua kata ganda
berimbuhan. Kemudian anda dikehendaki membina satu ayat anda sendiri darpada setiap perkataan yang
dipilih untuk menunjukkan anda faham akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambah
imbuhan, menukarkan imbuhan dan menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa dan nama khas.

Funtusy House Trick Art mempunyai 26 jenis lukisan tangan yang mampu menghasilkan
gambar seakan-akan objek hidup. Pelancong yang datang memuju-muji keindahannya selain
turut sempat mengabadikan foto berlatarbelakangkan lukisan mural yang terdapat di situ
untuk dijadikan kenang-kenangan. Rata-rata pengunjung yang datang berpuas hati dan
kagum akan kehalusan seni yang dihasilkan. Menurut salah seorang pelukis mural, lukisan
yang terhasil mengimbau kenangan ketika kanak-kanak. Eric Lai yang aktif melukis mural
sejak 4 tahun yang lalu telah menghasilkan kira-kira 70 buah karya di sekitar bandar Ipoh.

(8 markah)

(Dipetik dan diubah suai daripada “Mural

Lukisan 3D Gamit Pelancong Asing” oleh Balqis Jazimah Zahari,

Berita Harian Online, 7 April

2017)

KATA HUBUNG

LATIHAN 1
Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan empat kata hubung. Kemudian anda dikehendaki
membina satu ayat anda sendiri darpada setiap kata hubung yang disenaraikan untuk menunjukkan anda
faham akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambah imbuhan, menukarkan imbuhan dan
menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa dan nama khas.

Santan kelapa mengandungi asid lemak tepu yang mempunyai rantaian sederhana dengan
pelbagai manfaat yang meankjubkan untuk kesihatan. Selain itu, santan kelapa adalah tinggi
serat serta kaya dengan vitamin B1, B3, B5, B6, C dan E. Terdapat tiga jenis asid lemak tepu
di dalam santan iaitu asid laurik, asid kaprilik dan asid kaprik. Kajian menunjukkan
kandungan tenaga dalam santan segar lebih tinggi bebanding santan segera. Namun majoriti
masyarakat lebih gemar menggunakan santan segera kerana mudah diperoleh di pasaran,
mudah disimpan, tahan lama dan boleh digunakan pada bila-bila masa.

(8 markah)

(Dipetik dan diubah suai daripada
“Nilai Organoleptik Santan Segar dan Santan Segera”Dewan Kosmik, Bil. 12,2019)

LATIHAN 2
Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan empat kata hubung. Kemudian anda dikehendaki
membina satu ayat anda sendiri darpada setiap kata hubung yang disenaraikan untuk menunjukkan anda
faham akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambah imbuhan, menukarkan imbuhan dan
menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa dan nama khas.

Kini, bahasa Melayu masih menghadapi cabaran dari dalam dan luar. Bahasa Melayu belum
betul-betul diangkat sebagai bahasa cerminan jati diri negara dalam kalangan semua
golongan. Tuntutan dasar kepelbagaian bahasa atau multilingualisme turut membuktikan
bahawa pembudayaan bahasa belum utuh. Dari luar pula, globalisasi membuka ruang
penjajahan linguistik apabila bahasa asing, khususnya bahasa Inggeris mendominasi
pelbagai aspek kehidupan. Pindaan Akta Dewan Bahasa dan Pustaka perlu dijadikan
kenyataan agar badan itu memperoleh kuasa untuk mengambil tindakan kepada pihak yang
tidak menghormati bahasa kebangsaan .

(8 markah)
(Di petik dan diubah suai daripada “Isu Bahasa, Kuasa DBP
Jangan Hanya Tegur, Nasihat” oleh Prof Dr Awang Sarian, Berita Harian Online 12 Jun 2020)

KATA ADJEKTIF

Latihan 1
Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan empat kata adjektif. Kemudian anda dikehendaki
membina satu ayat anda sendiri daripada setiap perkataan yang dipilih untuk menunjukkan bahawa anda
faham akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambahkan imbuhan atau menggunakan
perkataan itu sebagai peribahasa atau nama khas.

Jika anda tertarik dengan tawaran indah di laman sosial seperti pekerjaan bergaji tinggi, hadiah
lumayan atau mesej peribadi dari lelaki tampan dan kaya yang mahu menumpang kasih sayang,
awas! Hati anda sedang ‘digodam’. Sebagai netizen yang menggunakan laman sosial, anda perlu
bijaksana agar tidak tergolong dalam ribuan netizen yang menjadi mangsa penipuan siber saban
tahun. Timbulkan perasaan ragu-ragu khususnya kepada pernyataan seseorang seolah-olah dia
berkedudukan, berpangkat, baru mendapat pekerjaan, berharta atau lain-lain.

Dipetik dan diubah suai daripada ‘Jangan biarkan hati anda ‘digodam’
oleh BERNAMA, Berita Harian Online, 13 Ogos 2019

[8 markah]

Latihan 2

Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan tiga kata adjektif. Kemudian anda dikehendaki membina
satu ayat anda sendiri daripada setiap perkataan yang dipilih untuk menunjukkan bahawa anda faham akan
maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh menambahkan imbuhan, menukarkan imbuhan atau
menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa atau nama khas.

Bagi membanteras kegiatan rasuah dan penyeludupan rokok murah dengan lebih berkesan, kerajaan
telah menyediakan pelan jangka masa panjang. Kerajaan haruslah berada selangkah di hadapan
sindiket yang licik dan mempunyai sumber kewangan dan kelengkapan yang canggih untuk
mengatasi agensi penguat kuasa. Selain itu, satu pasukan khas perlu diwujudkan segera agar
jenayah ini boleh diatasi dalam tempoh masa yang singkat. Pasukan khas ini akan ditugaskan
mengenal pasti lokasi penyeludupan rokok dan menutup lorong-lorong tikus yang digunakan oleh
penyeludup.

Dipetik dan diubah suai daripada
‘Tubuh Jawatankuasa Khas di Sempadan’

oleh Izwan Rozlin,
Dewan Masyarakat, Bil 3/2018

[6 markah]

KATA TUNGGAL

1. Baca petikan di bawah dengan teliti dan senaraikan dua kata tunggal dan dua kata majmuk.
Kemudian anda dikehendaki membina satu ayat anda sendiri daripada setiap perkataan yang dipilih
untuk menunjukkan bahawa anda faham akan maksud dan penggunaannya. Anda tidak boleh
menambahkan imbuhan, menukarkan imbuhan atau menggunakan perkataan itu sebagai peribahasa
atau kata nama khas. (Soalan mirip SPM 2021)

E-dompet ialah aplikasi yang berfungsi seperti dompet fizikal, iaitu menyimpan wang, kad debit, dan
juga maklumat akaun bank dalam bentuk aplikasi digital. E-dompet bertujuan untuk menggantikan
dompet fizikal agar kita tidak perlu lagi membawa wang tunai atau beg tangan ke mana-mana.
Kelebihan e-dompet ialah kita tidak perlu beratur panjang untuk mengeluarkan wang. Selain itu, e-
dompet dapat mengurangkan jumlah wang tunai yang perlu dibawa. Kekurangannya pula, pengguna
e-dompet terdedah pada risiko penipuan sama seperti penggunaan perbankan Internet.

Sumber : Buku Teks Bahasa Melayu Tingkatan 5,
Berbelanja Tanpa Waswas, halaman 140
[ 8 markah ]

KATA TERBITAN
1. Baca petikan di bawah. Kemudian, senaraikan kata terbitan yang terdapat dalam petikan tersebut di dalam

jadual yang disediakan.

Boling padang merupakan sukan yang digemari di negara-negara Komanwel. Permainan ini
memerlukan beberapa biji bola asimetri yang dipanggil bowl, bola kayu kecil berwarna putih atau kuning yang
dinamakan jack, pita pengukur dan tikar.

Gelanggang boling padang dikenali sebagai green. Terdapat tiga jenis gelanggang, iaitu gelanggang
yang ditanam dengan rumput asli dan rumput tiruan berada di kawasan luar, manakala gelanggang berkarpet
berada di dalam dewan. Gelanggang luar dikelilingi parit yang mengandungi pasir halus dan tebingnya
diperbuat daripada kayu atau konkrit serta dilapik dengan karpet atau getah supaya tidak memberikan lantunan
yang kuat.

Permainan ini memerlukan strategi dan fokus yang tinggi kerana bola akan bergerak serong. Melalui
boling padang, kecergasan badan dapat ditingkatkan kerana setiap leretan memerlukan banyak pergerakan
fizikal. Sukan Komanwel merupakan pentas gemilang bagi acara ini kerana boling padang tidak
dipertandingkan pada peringkat Sukan Olimpik.

Dipetik dan diedit daripada Bola yang Meleret,
Buku Teks Bahasa Melayu Tingkatan 5, DBP, muka surat 19.

Imbuhan awalan Imbuhan apitan Imbuhan akhiran Imbuhan sisipan

2. Bina ayat menggunakan kata terbitan di bawah.
a. bantuan
______________________________________________________________________________
b. dimasak
______________________________________________________________________________
c. menguli
______________________________________________________________________________
d. belajar
______________________________________________________________________________
e. diwarisi
______________________________________________________________________________
f. nyanyian
______________________________________________________________________________

KATA GANTI NAMA DIRI

• Kata ganti nama diri ialah kata nama yang menjadi pengganti

sesuatu benda, perkara atau orang.

• Kata ganti nama diri terbahagi kepada dua kumpulan:

(i) kata ganti nama diri tanya • GKaotlaonngaamnakaiatlaanhapmerakbaotaleahndyiapnegcamhkeannamkaekpaandab:enda atau perkara.
•
• jenis kata nama yang berfungsi menanyakan hal benda,
perkara atau manusia KONSEP (i) Kata nama am
(ii) Kata nama khas
• tiga bentuk kata ganti nama diri tanya iaitu: (iii) Kata ganti nama
a. siapa - yang merujuk orang
b. apa – yang merujuk benda atau perkara
c. mana – yang merujuk benda atau orang
(ii) kata ganti nama diri orang
• jenis kata ganti nama yang merujuk Tatabahasa: KATA NAMA AM
manusia
• terdiri daripada tiga kategori: KATA NAMA • Kata nama am ialah perkataan yang menamakan benda,
a. kata ganti nama diri orang pertama : perkara, atau konsep secara umum.
saya, aku, beta, patik, kami, kita,
hamba • Kata nama am dapat dibahagikan kepada dua jenis iaitu:
b. kata ganti nama diri orang kedua : (a) Kata nama am hidup
saudara, kamu, awak, engkau, anda,
kalian • Manusia: doktor, guru, nelayan
c. kata ganti nama diri orang ketiga : ia,
dia, beliau, mereka, baginda, -nya • Bukan manusia: kucing, jin, pokok

KATA GANTI NAMA TUNJUK • Contoh ayat:
1. Dua orang jururawat memberikan penerangan tentang
• Kata ganti nama tunjuk ialah kata nama yang penjagaan gigi kepada murid-murid di sekolah.
2. Apabila dihalau, kambing itu mengembek.
berfungsi menunjuk sesuatu perkara atau
benda. (b) Kata nama am tak hidup

• Terbahagi kepada dua, iaitu: • Institusi: sekolah, masjid, hospital

(a) Kata ganti nama tunjuk umum • Bukan institusi:
o itu – untuk menunjuk pada sesuatu o Konkrit: buku, sungai, kereta
yang jauh
o ini - untuk menunjuk pada sesuatu o Abstrak: kecantikan, senyuman, pemikiran
yang dekat
• Contoh ayat:
(b) Kata ganti nama tunjuk tempat
1. Fatimah mengunjungi butik untuk membeli
baju.

2. Pak Ali menebang pokok dengan menggunakan
kapak.

3. Saya tersentak daripada lamunan apabila
disergah oleh adik.

o sini - bagi tempat yang dekat KATA NAMA KHAS

o situ - bagi tempat yang agak jauh • Kata nama khas merupakan kata nama yang merujuk sesuatu
o sana - bagi tempat yang jauh yang khusus dan ejaannya berpangkalkan huruf besar.

• Terbahagi kepada dua kumpulan, iaitu:

(a) Kata nama khas hidup

KATA GANTI NAMA • Manusia: P.Ramlee, Siti Nurhaliza, Datuk Lee Chong Wei

• Perkataan yang menjadi pengganti kepada kata • Bukan manusia: Tompok, Si Belang
nama untuk orang, tempat, benda dan perkara
yang umum. • Contoh ayat:
1. Filem lakonan P. Ramlee tidak pernah bosan untuk
• Terbahagi kepada dua subgolongan kecil, iaitu: ditonton berulang kali.
2. Tompok merupakan nama kucing kesayangan ibu.
(a) kata ganti nama tunjuk
(b) kata ganti nama diri (b) Kata nama khas tak hidup

• Contoh: Malaysia, Proton Saga, Jalur Gemilang

• Contoh ayat:

1. Ibu membaca akhbar Berita Harian sementara

menunggu nasi yang ditanaknya masak.

2. Malaysia mempunyai banyak destinasi pelancongan

yang menarik.

KATA KERJA PASIF • Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan sesuatu
perbuatan atau keadaan melakukan sesuatu.
(e) Kata kerja pasif berawalan ter-
Contoh: Buku latihan Sains saya sudah terambil oleh • Contoh kata kerja:
Thomas.
berlari bersenam berbual
(f) Kata kerja pasif dengan perkataan kena
Contoh: Beg tangan ibu kena ragut ketika ibu ke menyanyi memotong memancing
pasar.
KONSEP • Terdapat dua jenis kata kerja, iaitu:
(g) Kata kerja pasif dengan apitan ke-…-an
Contoh: Adik demam panas setelah kehujanan ketika (a) Kata kerja aktif
pulang dari sekolah semalam.
(b) Kata kerja pasif

KATA KERJA PASIF KATA KERJA AKTIF

• Kata kerja pasif ialah kata kerja yang memberikan • Kata kerja yang hadir dalam ayat aktif, iaitu ayat yang
penekanan kepada objek asal. mengutamakan subjek asal sebagai unsur yang
diterangkan.
• Terdapat tujuh jenis kata kerja pasif:
(a) Kata kerja pasif diri pertama • Kata kerja aktif terdiri daripada:
Contoh: Bola yang saya tendang sebentar tadi (a) Kata kerja aktif tak transitif
masuk ke gawang gol. (b) Kata kerja aktif transitif
(b) Kata kerja pasif diri kedua
Contoh: “Tugasan itu mestilah kamu KATA KERJA AKTIF TAK TRANSITIF
selesaikan secepat mungkin,” kata guru itu
kepada muridnya. • Kata kerja yang tidak memerlukan objek
(c) Kata kerja pasif dengan awalan di- bagi sesudahnya.
orang ketiga
Contoh: Cerpen yang dikarang oleh beliau • Kata kerja ini boleh diikuti oleh pelengkap dan
sangat tinggi mutunya. unsur keterangan.

(d) Kata kerja pasif berawalan ber- • Terdiri daripada:
Contoh: Pakaian saya masih belum berlipat. (a) Kata kerja aktif tak transitif tanpa
pelengkap
KATA KERJA AKTIF TRANSITIF Tatabahasa: o Kata kerja yang boleh berdiri sendiri
dalam ayat tanpa objek.
• Kata kerja yang diikuti oleh objek yang terdiri KATA KERJA o Contoh: bersorak, tiba, roboh, duduk,
dmaerliepnagdkaapkkataan nmaamkasuadtnayuaf.rasa nama untuk bekerja
o Contoh ayat: Alia bersorak apabila
• Contoh: Objek penyanyi kegemarannya memenangi
Kata Kerja Aktif Transitif ketupat pertandingan nyanyian tersebut.

merebus bola (b) Kata kerja aktif tak transitif berpelengkap
o Kata kerja yang memerlukan pelengkap yang terdiri
menendang dnaarmipaa.da kata nama, kata adjektif atau kata sendi

• Kata kerja aktif transitif terbahagi kepada: o Contoh:
(a) Kata kerja aktif transitif dengan satu objek 1. Penjenayah itu bersenjatakan parang.
Contoh: Kami sudah membaca novel Silir Daksina itu. 2. Kecederaan yang dialami oleh pemainbola sepak itu
bertambah baik.
(b) Kata kerja aktif transitif dengan dua objek 3. Mereka akan pergi ke Turki untuk melancong.
Contoh: Ibu membuatkan ayah secawan kopi. 4. Wanita yang berbaju kebaya itu sangat anggun.

DARJAH PENGHABISAN KONSEP • Kata adjektif ialah perkataan yang
menerangkan sifat atau keadaan sesuatu
• Darjah penghabisan ialah bandingan yang dinyatakan melalui enam cara berikut: kata nama atau frasa nama.

(a) se + kata adjektif + gandaan + kata nama • Kata adjektif juga dikenali sebagai kata
Contoh: Dia memanjat pokok itu setinggi-tinggi yang boleh. sifat.

(b) ter + kata adjektif • Contoh: baik. tinggi, fasih, kaya, cantik
Contoh: Alissa pelajar yang terpandai di kelas 5 Anggerik.

(c) paling + kata adjektif
Contoh: Cincin berlian itu merupakan hadiah yang paling mahal pernah
saya beli.

(d) kata adjektif + sekali
Contoh: Badannya penat sekali setelah bekerja sepanjang hari.

(e) ter- + [amat / sangat] + kata adjektif

Contoh: Kita tidak dapat melihat kuman yang
tersangat halus / teramat halus dengan mata
kasar.
(f) [amat/sungguh/sangat] + kata adjektif + sekali
Contoh: Guru itu berasa amat bangga sekali
kerana pelajar-pelajarnya mendapat keputusan
cemerlang.

DARJAH BIASA Tatabahasa: JENIS KATA ADJEKTIF

• Kata adjektif darjah biasa ialah kata adjektif KATA ADJEKTIF • Kata adjektif dapat dibahagikan kepada 9 jenis, iaitu:
(a) Kata adjektif sifatan atau keadaan
tunggal bagi menunjukkan keadaan biasa. Contoh: baik, sihat, gopoh, berani, cerdas
• Contoh: (b) Kata adjektif warna
Contoh: biru. hitam. merah, putih, ungu
o Lengan baju ini agak panjang. (c) Kata adjektif ukuran
o Sungguh cantik lukisan yang tergantung Contoh: besar, kecil, nipis, panjang, rendah

di dinding itu. JENIS KATA ADJEKTIF

DARJAH BANDINGAN (d) Kata adjektif bentuk
Contoh: leper, bulat, bujur, lonjong, lurus
• Kata adjektif darjah bandingan dapat dinyatakan
dengan dua cara, iaitu: (e) Kata adjektif waktu
(a) bandingan yang sama - menggunakan awalan Contoh: akhir, awal, silam, segera, lampau, lewat
se-
Contoh: Anak gadis ketua kampung itu (f) Kata adjektif jarak
secantik (sama cantik) ibunya. Contoh: dekat, jauh, hampir, rapat
(b) bandingan berbeza - menggunakan kata
penguat lebih atau kurang yang berfungsi JENIS KATA ADJEKTIF
sebagai bandingan.
Contoh: Gulai ayam ini lebih sedap daripada (g) Kata adjektif cara
gulai ayam masakan saya. Contoh: deras, cepat, lincah, perlahan

KATA ADJEKTIF DALAM (h) Kata adjektif perasaan
Contoh: benci, cinta, kasih, sedih, malu, ragu
BENTUK PERBANDINGAN
(i) Kata adjektif pancaindera
• Kata adjektif dapat digunakan untuk menyatakan tiga Contoh:
darjah perbandingan, iaitu: o Deria rasa: lazat, kelat, masam, masin
(i) darjah biasa o Deria pandang: buruk, cantik, molek, segak
(ii) darjah bandingan o Deria dengar: bising, garau, lunak, merdu
(iii) darjah penghabisan o Deria bau: harum, busuk, wangi, hapak
o Deria sentuh: halus, kasar, licin, empuk, kesat
o Gabungan deria: selesa (sentuh + pandang), tenteram
(dengar + pandang)

KATA HUBUNG • Kata hubung ialah perkataan yang bertugas menghubungkan dua ayat

PANCANGAN KETERANGAN

• Kata hubung pancangan keterangan ialah kata hubung yang
menggabungkan ayat kecil keterangan dengan ayat induk.

• Contoh kata hubung pancangan keterangan:

kerana agar meskipun atau lebih bagi membentuk ayat majmuk.

semoga sekiranya supaya • Terdapat dua jenis kata hubung, iaitu:
(a) Kata hubung gabungan

kalau andai kata kendatipun KONSEP (b) Kata hubung pancangan

jika /jikalau hingga semasa KATA HUBUNG GABUNGAN

sementara setelah sebab • Kata hubung gabungan ialah kata hubung yang
ketika tatkala untuk menghubungkan dua ayat atau lebih yang sama taraf

walaupun sungguhpun apabila sifatnya, iaitu masing-masing ayat dapat berdiri
sendiri.

(i) Adam tidak hadir ke sekolah kerana badannya kurang • Contoh:
sihat.
dan atau tetapi serta
(ii) Mereka menunggu ketibaannya hingga lewat petang.
Tatabahasa: lalu malahan/ sambil kemudian
(iii) Walaupun sibuk, Nurul dapat menyelesaikan tugasan itu. KATA HUBUNG
(iv) Apabila fajar menyinsing, burung-burung berterbangan justeru

keluar mencari makanan. • Contoh ayat:

KATA HUBUNG (i) Mikhail membeli buku latihan dan alat
tulis di kedai buku tersebut.
PANCANGAN KOMPLEMEN
(ii) Salim telah berusaha bersungguh-
• Kata hubung pancangan komplemen ialah kata sungguh untuk lulus dalam subjek
hubung yang menghubungkan ayat kecil Matematik tetapi masih gagal.
komplemen dengan ayat induk.
(iii) Ibu tua itu memeluk anaknya serta
• Terdapat dua bentuk kata hubung komplemen, membelai rambutnya.
iaitu:
(a) bahawa (iv) Laili menyiram pokok bunga sambil
Contoh ayat: Pihak polis melaporkan bahawa menyanyi.
penjenayah itu telah berjaya ditangkap.

(b) untuk
Untuk Haifa lulus dalam ujian memandu itu
bukanlah sesuatu yang sukar.

KATA HUBUNG KATA HUBUNG PANCANGAN

PANCANGAN RELATIF • Kata hubung pancangan ialah kata hubung yang
menghubungkan ayat atau klausa tak setara, iaitu yang
• Kata hubung pancangan relatif ialah kata hubung memancangkan atau memasukkan klausa kecil ke
yang menghubungkan ayat kecil relatif kepada ayat dalam klausa utama.
induk.
• Kata hubung pancangan terbahagi kepada tiga jenis,
• Terdapat hanya satu bentuk kata hubung relatif, iaitu:
iaitu yang. (a) Kata hubung pancangan relatif
(b) Kata hubung pancangan komplemen
• Contoh ayat: (c) Kata hubung pancangan keterangan
a. P.Ramlee seniman agung.
b. P.Ramlee sentiasa dikenang.
P.Ramlee seniman agung yang sentiasa
dikenang.

Kata praklausa ialah sejumlah perkataan yang terletak di hadapan klausa

atau ayat, yang bertugas sebagai unsur penyeru, penanya, perintah dan

KATA PANGKAL AYAT sebagainya, iaitu sebagai penerang di pangkal ayat.

• Kata pangkal ayat ialah perkataan yang hadir di bahagian • Terdapat 5 jenis kata praklausa, iaitu:
(a) Kata seru
hadapan ayat yang menjadi penanda kesinambungan ayat
(b) Kata tanya
dalam wacana.
(c) Kata perintah
• Contoh kata pangkal ayat:
(d) Kata pembenar
maka hatta adapun syahdan
• kalakian sebermula arakian alkisah KONSEP (e) Kata pangkal ayat
KATA SERU
• Contoh ayat:

1. Hatta sangat sedihlah baginda tatkala mendengar berita • Kata seru digunakan dalam ayat seruan bagi

kemangkatan putera yang dikasihinya. menggambarkan perasaan seperti marah, hairan, kagum
dan sebagainya.
2. Maka Hang Tuah pun diberi keris Taming Sari.

3. Syahadan, utusan dari Siam pun tibalah. • Contoh kata seru:

cis wahai aduhai eh amboi

aduh celaka oh wah syabas

KATA PERINTAH • Contoh ayat:
1. Aduh, sakitnya tanganku!
• Kata perintah ialah kata tugas yang bertujuan
menimbulkan sesuatu tindak balas terhadap 2. Cis, berani sungguh engkau mempersendakan

perintah, arahan, larangan, silaan atau permintaan. keluargaku!

• Contoh kata perintah: 3. Syabas, kamu mendapat tempat pertama dalam

jangan sila jemput harap pertandingan bercerita!
4. Wah, cantiknya lukisan awak!
usah tak usah minta tolong

• Contoh ayat:
1. Jemput datang ke rumah saya pada hari Sabtu ini.

(ayat silaan) Tatabahasa

2. Harap awak tidak meninggalkan saya sendirian di KATA TUGAS:
sini. (ayat permintaan)
KATA PRAKLAUSA
3. Jangan buang sampah merata-rata. (ayat

larangan)

4. Tolong kembalikan buku yang telah dipinjam

dalam masa dua minggu. (ayat permintaan)

KATA PEMBENAR KATA TANYA

• Kata pembenar ialah perkataan yang mengesahkan • Kata tanya ialah perkataan yang digunakan untuk
sesuatu pernyataan. menanyakan atau menyoalkan sesuatu.

• Terdapat 3 kata pembenar, iatu: • Contoh kata tanya: berapa bagaimana
(a) ya mengapa
(b) benar
(c) betul bila kenapa siapa

• Contoh ayat: • Contoh ayat:
1. Ya, budak lelaki berbaju merah itu adik saya. 1. Harga baju ini berapa?
2. Benar, sayalah yang bersalah dalam hal itu.
3. Betul, guru-guru sedang bermesyuarat di 2. Murid itu menangis mengapa?

Bilik Mesyuarat. • Sekiranya kata tanya dikedepankan, dalam tulisan
kehadirannya hendaklah disertai dengan partikel -kah.

Contoh:

1. Berapakah harga baju ini?
2. Mengapakah murid itu menangis?

KATA PEMERI
• Kata pemeri ialah kata tugas yang memerikan hal atau yang menjadi
perangkai antara subjek dengan frasa-frasa utama dalam predikat. • Kata prafrasa ialah kata tugas yang hadir sebelum frasa.

• Terdapat dua kata pemeri, iaitu: • Terdapat 9 kata tugas jenis kata prafrasa, iaitu:
(a) ialah
(a) Kata bantu (f) Kata penegas
• hadir di hadapan frasa nama
(b) Kata penguat (g) Kata bilangan
• Contoh ayat: J.K Rowling ialah penulis buku Harry Potter yang terkenal.
• Kata pemeri ‘ialah’ boleh hadir di hadapan kata hubung komplemen (c) Kata nafi (h) Kata arah

‘bahawa’ KONSEP (d) Kata pemeri (i) Kata adverba

(e) Kata sendi nama

• Kata pemeri ‘ialah’ dapat hadir di hadapan kata hubung relatif yang

berfungsi sebagai frasa nama. KATA BANTU
Contoh:
.Perkara yang dibincangkan ialah yang berkaitan dengan masalah sosial. • Kata bantu yang hadir ialah kata tugas yang berfungsi untuk
(b) adalah
• hadir di hadapan frasa adjektif dan frasa sendi menambahkan makna pada frasa kerja, frasa adjektif dan frasa
• nCaomntaoh ayat: Jambangan bunga itu adalah untuk
sendi nama.
Cikgu Sharifah.
• Kata bantu terbahagi kepada 2 jenis, iaitu:

(a) Kata bantu aspek - menimbulkan suasana perbezaan masa

Tatabahasa (b) Kata bantu ragam - menyatakan atau menerangkan ragam

KATA TUGAS: perasaan
hendak mahu enggan

harus mesti patut

KATA SENDI NAMA KATA PRAFRASA boleh dapat mungkin
• Kata sendi nama ialah perkataan yang hadir di
• Contoh ayat:
hadapan frasa nama. telah pernah (i) aBkuaknu ini telah saya pulangkan semalam.
(ii) mAunliata hendak memasak hidangan istimewa
• Contoh kata sendi nama: sudah sedang
bseelummpena Hari Ibu.
di ke dari baru masih

daripada kepada pada

bagi demi tentang

seperti bagai umpama KATA PENGUAT
terhadap
laksana sejak • Kata penguat ialah kata tugas yang berfungsi
hingga untuk menguatkan makna adjektif.
• C(i)onadtanoCSakhtaliaaakramnragayuwaaNtk:o. r oleh di SMdseeKnlagKiananpit,
bsueanrmttuupgkaais • Terdapat 3 jenis kata penguat, iaitu:
Ain (a) Kata penguat hadapan

(ii) Saya merancang untuk ke Melaka esok. (b) Kata penguat belakang betul
sekali
(iii) Kapal itu datang dari Singapura.

(iv) Kelas tambahan Sains akan diadakan pada benar nian

malam ini. (c) Kata penguat bebas

sangat

KATA NAFI amat
• Kata nafi ialah kata tugas yang menafikan frasa-frasa sungguh

predikat. • Contoh ayat:
(i) Rendang yang dimasak oleh ibu kurang
• Terdapat dua jenis kata nafi, iaitu: masin.
(ii) Cantik betul rupa paras anak Encik Hamdan.
(i) bukan - menjadi unsur nafi frasa nama dan (iii) Pemandangan di tepi pantai itu sungguh
indah. / Pemandangan di tepi pantai itu indah
frasa sendi nama sungguh.

Contoh: Karangan itu bukan tulisan saya.

(ii) tidak - menjadi unsur nafi frasa kerja dan frasa

adjektif

Contoh: Buah mangga yang dibeli oleh bapa itu

tidak manis.
terlalu paling makin

agak cukup kurang

KATA ADVERBA KATA PENEGAS

• Kata adverba ialah bentuk kata yang menerangkan kata kerja, kata • Kata penegas ialah perkataan yang memberikan penekanan pada
adjektif, kata nama dan frasa sendi nama dari segi masa, cara dan tempat.
bahagian tertentu dalam ayat.

• Contoh: • Terdapat dua jenis kata penegas, iaitu:
hampir
agaknya sentiasa acap kali sekali gus (a) Partikel

diam-diam semalam bermalam- dekat selalu • Digunakan untuk menegaskan bahagian predikat sahaja

malam • Contoh:

• Contoh ayat: -kah -tah -lah
1. Kebanyakan murid sekolah itu tinggal hampir dengan kawasan
• Contoh ayat:
sekolah. 1. “Bagaimanakah kemalangan itu berlaku?” tanya wartawan
2. Saya telah menghantar tugasan yang diberikan oleh guru semalam. tersebut kepada salah seorang penduduk.
2. Dialah yang memarahi saya semalam.
• Kata adverba dapat hadir dalam ayat pada kedudukan
berikut: (b) Bebas

(a) di hadapan unsur yang diterangkan. Contoh: • Digunakan untuk menegaskan bahagian subjek atau bahagian
predikat.
Kata Adverba Unsur yang diterangkan
• Contoh:
begitu cantik
juga jua pun
sering kali memperkatakan hal itu Tatabahasa

(b) di belakang unsur yang diterangkan. Contoh: KATA TUGAS: sahaja lagi memang

Unsur yang diterangkan Kata Adverba • Contoh ayat:
1. Hanya dua orang murid sahaja yang menghantar buku
dikenang selalu KATA
berniaga kecil-kecilan latihan kepada Cikgu Hamidah.
2. Saya juga amat menyukai aiskrim.
Terdapat beberapa kata adverba boleh hadir pada dua PRAFRASA
3. Encik Mazlan menimang cahaya mata lelaki lagi.

kedudukan (di hadapan & di belakang unsur yang

diterangkan). Contoh:

sentiasa selalu

segera kelak KATA BILANGAN

KATA ARAH • Kata bilangan ialah perkataan yang digunakan untuk

• Kata arah ialah perkataan yang menunjukkan menghitung sesuatu atau menyatakan jumlah

kedudukan sesuatu tempat yang berkaitan tertentu.

dengan hala atau jurusan. • Terdapat 6 jenis kata bilangan, iaitu:

• Kata arah hadir sebelum frasa nama dan sesudah (a) Kata bilangan tentu (kardinal)

kata sendi nama dalam frasa sendi nama. lima tiga puluh enam ribu

• Contoh: tengah sudut tujuh lapan ratus empat juta
atas

antara dalam segi (b) Kata bilangan tak tentu

bawah luar selatan segala segelintir beberapa
banyak
tepi belakang barat para sebilangan

sisi penjuru hadapan

samping timur utara (c) Kata bilangan himpunan
berpuluh-puluh berkotak-kotak
• Contoh ayat: puluhan
1. Kami berehat di bawah pokok rambutan itu. beratus-ratus ketiga-tiga jutaan

2. Murid yang cedera itu baring di atas (d) Kata bilangan pisahan
pengusung sebelum dibawa oleh
masing-masing tiap-tiap setiap
ahli PBSM ke khemah rawatan.

(e) Kata bilangan pecahan

suku sepertiga tiga perempat
dua pertiga
setengah separuh

KATA BILANGAN PECAHAN • Kata bilangan ialah perkataan yang digunakan untuk menghitung
sesuatu atau menyatakan jumlah tertentu.
• Kata bilangan pecahan ialah kata bilangan yang
membawa erti pembahagian. • Terdapat lima jenis kata bilangan, iaitu:

• Contoh: setengah sepertiga (a) Kata bilangan tentu
separuh (b) Kata bilangan tak tentu
(c) Kata bilangan himpunan
dua pertiga suku tiga perlima (d) Kata bilangan pisahan

• Contoh ayat: KONSEP (e) Kata bilangan pecahan
1. Encik Ahmad akan berkursus di Negeri Sembilan
• Lazimnya, penjodoh bilangan hadir di antara kata bilangan dengan
selama setengah bulan. kata nama. Contoh:
lima buah kenderaan
2. Sepertiga daripada harta jutawan itu akan dua bilah keris
diserahkan kepada badan-badan kebajikan.

• Perkataan setengah tidak sama dengan setengah- KATA BILANGAN TENTU
setengah atau sesetengah. Contoh:
• Kata bilangan tentu ialah kata bilangan yang membawa
SALAH Terdapat setengah pihak menyuarakan maksud jumlah yang tentu sifatnya, iaitu yang boleh dikira.

perasaan tidak puas hati tentang • Kata bilangan tentu hendaklah diikuti oleh penjodoh
kenaikan harga barang.
bilangan.
BETUL Terdapat sesetengah pihak
• Contoh:
menyuarakan perasaan tidak puas hati Tatabahasa
tentang kenaikan harga barang. satu dua puluh lima ribu
KATA
BILANGAN sepuluh enam ratus tiga juta

KATA BILANGAN PISAHAN • Contoh ayat:
1. Jijah mengukus lima biji kuih pau untuk minum
• Kata bilangan pisahan ialah kata bilangan yang petang.
menunjukkan maksud ceraian, iaitu bererti setiap 2. Saya akan ke Turki selama tujuh hari atas urusan
satu atau dengan maksud satu-satu. perniagaan.
3. Sebanyak lima ribu orang tentera dihantar oleh Melaka
• Contoh: ke medan perang bagi menentang Siam.
setiap
tiap-tiap KATA BILANGAN TAK TENTU
masing-masing
• Kata bilangan tak tentu ialah kata bilangan
• Contoh ayat:
1. Pasangan warga tua itu bersenam di taman yang membawa maksud bilangan yang tidak
rekreasi setiap petang.
2. Suzanna menaiki LRT untuk ke pejabat tiap- tentu sifatnya, atau tidak dapat ditentukan
tiap hari.
3. Suami isteri perlu menjalankan tanggungjawab bilangannya.
masing-masing agar rumah tangga bahagia.
• Contoh:

semua banyak seluruh

beberapa sedikit para

• Contoh ayat:

1. Semua pelajar asrama dikehendaki

KATA BILANGAN HIMPUNAN berkumpul di dewan makan pada pukul 8

malam.

• Kata bilangan himpunan ialah kata bilangan yang 2. Para tetamu diminta mengambil tempat

memberi pengertian longgokan himpunan. kerana majlis itu akan bermula sebentar

• Contoh: lagi.

berpuluh-puluh berkotak-kotak kedua-dua • Kata bilangan yang membawa maksud

berbagai-bagai berguni-guni kelapan-lapan jamak, iaitu menunjukkan bilangan banyak,

• Contoh ayat: kata nama yang mengikutinya tidak boleh

1. Terdapat berbagai-bagai jenis fesyen digandakan.
pakaian tradisional dijual di bazar itu.
• Contoh:
2. Kedua-dua orang anak Pak Mat
SALAH BETUL
melanjutkan pelajaran ke luar negara.
3. Berkotak-kotak mercun telah dirampas semua pelajar-pelajar semua pelajar

oleh pihak berkuasa dalam serbuan itu. para guru-guru para guru

segala alat-alat segala alat

KATA SENDI NAMA: KEPADA

• Kata sendi nama ‘kepada’ digunakan untuk: • Kata sendi nama ialah perkataan yang hadir di hadapan frasa nama.
• Contoh kata sendi nama:
(a) menyatakan sasaran yang merujuk manusia, haiwan dan unsur mujarad.
Contoh ayat:

1. Borang penyertaan pertandingan nyanyian itu telah saya serahkan KONSEP di ke dari
kepada pihak penganjur. daripada kepada pada
tentang
2. Surat itu dikirim kepada anaknya. bagi demi umpama
seperti bagai terhadap
(b) menyatakan pecahan laksana sejak hingga
Contoh ayat: akan oleh dengan
1. Peserta seminar itu dibahagikan kepada lima kumpulan. antara untuk
2. Ibu membahagikan kek itu kepada dua bahagian.
dalam sampai selain
(c) menyatakan perubahan keadaan

1C.onPteonhcaapyaati:annya dalam subjek Matematik telah

meningkat kepada tahap cemerlang. suhu Tatabahasa KATA SENDI NAMA: DI
2. Cuaca yang panas menyebabkan
KATA • Kata sendi nama ‘di’ digunakan untuk menunjukkan
badannya meningkat kepada 36°c. TEMPAT.

KATA SENDI NAMA: PADA • Kata sendi nama ini TIDAK BOLEH digunakan di
hadapan kata nama atau frasa nama yang
menunjukkan waktu, masa atau zaman.

• Kata sendi nama ‘pada’ digunakan untuk: • Contoh ayat:

(a) menunjukkan keterangan waktu sendi NAMA 1. Cikgu Nor Ain bertugas di SMK Kapit, Sarawak.
Contoh ayat: 2. Majlis perkahwinan artis popular itu diadakan di

1. Kami sekeluarga akan bertolak ke Pulau hotel bertaraf lima bintang itu.

Pinang pada jam 10.00 pagi.

2. Saya akan menyiapkan kerja itu pada KATA SENDI NAMA: KE

waktu malam. • Kata sendi nama ‘ke’ digunakan untuk
(b) apabila didahului oleh perkataan ‘ada’, kata menunjukkan TEMPAT atau ARAH yang
dituju.
sendi nama ‘pada’ mesti diikuti oleh kata
nama yang merujuk manusia dan haiwan. • Kata sendi nama ini boleh juga digunakan di
Contoh ayat: hadapan kata atau frasa nama yang
1. Laporan itu ada pada Puan Salmah. menunjukkan WAKTU/MASA.

2. Corak yang ada pada harimau itu sangat • Contoh ayat:
unik. 1. Saya akan pergi ke Kuala Lumpur esok.
2. Mesyuarat ini berlangsung dari pagi ke
(c) menunjukkan tempat bagi perbuatan sesuatu petang.
kata kerja
Contoh ayat:
1. Layang-layang itu tersangkut pada dahan

pokok setelah angin bertiup kencang. KATA SENDI NAMA: DARI
2. Notis penting berkaitan aktiviti
• Kata sendi nama ‘dari’ digunakan untuk menunjukkan
kokurikulum itu ditampal pada papan ATM (A-Arah, T-Tempat, M-Masa).
kenyataan sekolah.
• Contoh ayat:

KATA SENDI NAMA: DARIPADA 1. Angin bertiup kencang dari selatan.
2. Bunyi bising itu datang dari sebelah sana.
• Kata sendi nama ‘dari’ digunakan untuk menunjukkan 3. Penceramah itu berasal dari Terengganu.

KABOS (K-Keanggotaan, A-Abstrak, B-Beza/Bandingan, O- 4. Program kelas tambahan dalam talian secara
Orang /Organisasi, S-Sumber). percuma itu berlangsung dari pukul 9.00 pagi.

• Contoh ayat:

1. Persatuan Bahasa Melayu terdiri daripada 80 orang ahli.

2. Remaja perlulah mengelakkan diri daripada pengaruh

negatif media sosial.

3. Buku itu lebih bermutu daripada buku ini.

4. Hadiah itu daripada tunang saya.

5. Perabot ini diperbuat daripada kayu jati.

KATA SENDI NAMA: DEMI KATA SENDI NAMA: SEPERTI / BAGAI / UMPAMA / LAKSANA

• Kata sendi nama ‘demi’ digunakan untuk menunjukkan • Keempat-empat kata sendi ini mempunyai fungsi yang sama,
TUJUAN. iaitu sebagai perkataan di hadapan kata nama atau frasa nama
yang membawa maksud perbandingan.
• Contoh ayat:
1. Kita perlu berusaha dengan bersungguh-sungguh • Contoh ayat:
demi kejayaan yang gemilang. 1. Lelaki yang baru tiba di Kuala Lumpur itu kebingungan
2. Mak Minah sanggup menjual tanahnya demi seperti rusa masuk kampung.
membiayai pengajian anaknya di universiti. 2. Pasangan mempelai itu bagai cincin dengan permata.
3. Cahaya yang cerah umpama api yang sedang menyala itu
• Oleh sebab kata sendi nama ‘demi’ sudah membawa sungguh menghairankan.
maksud tujuan, maka penggunaan ‘untuk’ yang 4. Tumbukan peninju itu pantas laksana kilat.
digunakan bersama-samanya dianggap lewah.
KATA SENDI NAMA:TENTANG
• Contoh:
Kita perlu berusaha dengan bersungguh-sungguh demi • Kata sendi nama ‘tentang’ digunakan sebagai unsur yang
untuk kejayaan yang gemilang. (SALAH) membawa maksud rujukan sesuatu yang tidak tentu atau
umum, atau mujarad.
• Kata sendi nama demi digunakan sebagai unsur
penegas dalam ungkapan. • Contoh:
1. Kami berbincang tentang masalah pencemaran.
• Contoh: 2. Para pemimpin perlulah mengambil berat tentang
Demi Allah, aku tidak akan mengulangi perbuatan kebajikan rakyat jelata.
terkutuk itu.
Tatabahasa
• Kata sendi nama ‘demi’ juga membawa maksud urutan
satu atau sekumpulan. KATA

• Contoh: sendi NAMA
1. Seorang demi seorang pelajar masuk ke dewan
peperiksaan. KATA SENDI NAMA:TERHADAP
2. Mereka bergerak ke dalam stadium pasukan demi
pasukan. • Kata sendi nama ‘terhadap’ biasanya digunakan sebagai
unsur yang membawa maksud rujukan yang melibatkan
KATA SENDI NAMA: UNTUK/BAGI penyambut tertentu, sama ada manusia, haiwan atau
benda.
• Kata sendi nama ‘untuk/bagi’ digunakan untuk:
(a) menunjukkan tujuan dan kegunaan sesuatu • Contoh:
Contoh ayat: 1. Kita dilarang bersikap biadab terhadap orang tua.
1. Kutipan derma untuk/bagi mangsa 2. Seorang guru harus memiliki sifat penyayang terhadap
kebakaran itu sedang dijalankan. anak-anak muridnya.
2. Asrama baharu itu untuk/bagi pelajar
perempuan sahaja.
(b) menyatakan maksud bahagian yang ditentukan
atau diperuntukkan (‘untuk’ tidak boleh
bertukar ganti dengan ‘bagi’.
Contoh ayat:
Wang belanja itu untuk adik.
Salah: Wang belanja itu bagi adik.

KATA SENDI NAMA: SEJAK /

SEMENJAK

• Kata sendi nama ‘sejak/semenjak’ digunakan untuk
menunjukkan MASA/WAKTU.

• Contoh:
1. Hasnah sentiasa kelihatan sugul sejak kematian
ibunya.
2. Semenjak kejadian rumah saya dimasuki
pencuri, saya tidak berani tinggal di rumah
berseorangan.

KATA SENDI NAMA: DENGAN KATA SENDI NAMA: HINGGA / SAMPAI

• Kata sendi nama ‘dengan’ digunakan untuk membawa maksud seperti yang • Kata sendi nama ‘hingga’ dan ‘sampai’ digunakan di hadapan
berikut: kata nama atau frasa nama untuk membawa maksud perihal
(a) membawa maksud bersama-sama atau berserta peringkat dan had masa, waktu atau tempat.
Contoh:
1. Ayah pergi ke pasar dengan ibu. • Penggunaan kata sendi nama ‘hingga’ dan ‘sampai’ boleh
2. Abdullah menelaah mata pelajaran sains dengan kawannya. bertukar ganti.
(b) membawa maksud cara sesuatu itu dilakukan
Contoh: • Contoh ayat:
1. Berita sedih itu disampaikan dengan perasaan dukacita. 1. Fida berjaga untuk membakar lemang itu hingga dinihari.
2. Kerja ini dapat diselesaikan dengan kerjasama semua pihak. 2. Anak-anaknya belajar sampai peringkat universiti.

(c) membawa maksud memakai atau menggunakan, KATA SENDI NAMA: DALAM / ANTARA
iaitu sebagai alat.
Contoh: • Kata sendi nama ‘dalam’ dan ‘antara’ digunakan di
1. Alif mengambil air dari perigi dengan timba. hadapan kata nama atau frasa nama yang membawa
2. Ibu membungkus nasi lemak dengan daun pengertian lingkungan yang tidak mempunyai ruang atau
pisang. jarak.

(d) menyatakan keadaan perbandingan yang serupa • Contoh ayat:
atau sama 1. Sebagai rakyat Malaysia, kita harus fasih bertutur
1. Warna bajunya sama biru dengan warna dalam bahasa kebangsaan.
bajuku. 2. Hubungan antara Kamalia dengan rakan baiknya
2. Beliau sentiasa sependapat dengan ketuanya. semakin renggang setelah dia berpindah sekolah.

KATA SENDI NAMA:OLEH Tatabahasa

• Kata sendi nama ‘oleh’ digunakan di hadapan KATA
kata nama atau frasa nama untuk:
(a) Menunjukkan pembuat dalam ayat pasif sendi NAMA
Contoh ayat:
1. Kuih-muih yang sedap itu dibuat oleh
chef terkenal.
2. Batu yang berat itu tidak terangkat oleh
saya.
(b) Menunjukkan hubungan yang membawa
maksud sebab
Contoh ayat:
1. Pasukan bola jaring itu kalah oleh
kekurangan latihan.
2. Aishah gagal dalam subjek Matematik
oleh kecuaiannya dalam menjawab
soalan.

KATA SENDI NAMA: AKAN

• Kata sendi nama ‘akan’ digunakan di hadapan
kata nama atau frasa nama yang merujuk
manusia.

• Penggunaannya mesti didahului oleh kata adjektif
yang bersifat emotif.

• Contoh:
1. Guru itu marah akan muridnya yang malas
menyiapkan latihan.
2. Wanita itu amat rindu akan ibunya di desa.

JENIS AKRONIM

(c) Gabungan huruf dan suku kata sejumlah perkataan

Contoh: • Bentuk kata ialah binaan sesuatu perkataan.

Mara Majlis Amanah Rakyat • Dalam Bahasa Melayu, terdapat empat bentuk kata, iaitu:
(a) Kata tunggal
Intan Institut Tadbiran Awam Negara (b) Kata terbitan

Proton Perusahaan Automobil Nasional KONSEP (c) Kata majmuk

Perhilitan Perlindungan Hidupan Liar dan (d) Kata ganda

Taman Negara

(d) Akronim gabungan bahagian awal perkataan pertama

dengan bahagian lain perkataan yang mengikutinya KONSEP KATA TUNGGAL

Contoh: • Kata tunggal ialah perkataan yang tidak menerima
sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses
jentolak jentera tolak pemajmukan atau penggandaan.

purata pukul rata • Contoh:

jenama jenis nama yu doa sekolah

debunga debu bunga Tatabahasa

KATA tuala keluarga buku
TUNGGAL
JENIS AKRONIM

Terdapat empat cara pembentukan akronim, iaitu: • Terdapat dua jenis kata tunggal, iaitu:
(a) Kata tunggal satu suku kata
(a) Akronim gabungan huruf awal perkataan dalam
(b) Kata tunggal dua suku kata atau lebih
rangkai kata

Contoh:

ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia

ADUN Ahli Dewan Undangan Negeri

IKIM Institut Kefahaman Islam Malaysia

JAIS Jabatan Agama Islam Selangor JENIS KATA TUNGGAL

(b) Akronim gabungan suku kata awal sejumlah (a) kata tunggal satu suku kata
Contoh:
perkataan ya draf cat
am skrip golf
Contoh: roh bank skru

Bernama Berita Nasional Malaysia

Petronas Petroleum Nasional

tadika taman didikan kanak-kanak (b) Kata tunggal dua suku kata atau lebih
i. Kata tunggal dua suku kata
pawagam panggung wayang gambar aku ibu unta

cerpen cerita pendek bintang parang ombak

jarum kapal guru

ii. Kata tunggal tiga suku kata
cuaca lengkuas binatang
AKRONIM
ijazah kemboja cendawan
• Kata akronim ialah perkataan yang
terbentuk dengan menggabungkan delima almari senapang
huruf awal suku kata atau dengan
menggabungkan huruf awal dan suku iii. Kata tunggal empat suku kata atau
kata daripada rangkaian kata sehingga
membentuk perkataan baharu. lebih
belantara perajurit panorama
• Akronim tergolong dalam kata tunggal.
manjakani samudera universiti
• Akronim merupakan satu kata yang
utuh dan mantap yang mempunyai mesyuarat maharajalela bidadari
makna serta dapat berdiri sendiri.

PENGIMBUHAN KATA MAJMUK • Kata majmuk ialah perkataan yang terbentuk daripada proses
merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil
• Kata majmuk yang menerima imbuhan awalan membawa makna tertentu.

• Contoh:
nasi + minyak = nasi minyak

ATAU akhiran sahaja, ejaannya tetap terpisah. peti + surat = peti surat

• Contoh: jam + tangan = jam tangan

kemas kini dikemas kini KONSEP • Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit, iaitu

campur aduk bercampur aduk bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain.

ambil alih mengambil alih • Contoh:

kuat kuasa berkuat kuasa Tatabahasa SALAH BETUL

• Kata majmuk yang menerima imbuhan APITAN KATA baju yang hujan baju hujan
MAJMUK
(imbuhan awalan & akhiran), ejaannya dieja merah dan muda merah muda

secara bercantum.

• Contoh:

kemas kini dikemaskinikan JENIS KATA MAJMUK

campur aduk mencampuradukkan • Terdapat tiga bentuk kata majmuk, iaitu:

ambil alih pengambilalihan (a) Kata majmuk rangkai kata bebas

kuat kuasa dikuatkuasakan Contoh: meja tulis sapu tangan

biru laut Perdana Menteri

kerusi malas Menteri Besar

(b) Kata majmuk istilah khusus

Contoh: garis pusat kanta lekap

cari gali segi tiga

PENGGANDAAN KATAMAJMUK kertas kerja urus setia

• Penggandaan kata majmuk melibatkan (c) Kata majmuk kiasan (simpulan bahasa)
penggandaan unsur PERTAMA sesuatu kata
sahaja. Contoh: panjang tangan kaki bangku

• Contoh: buah hati pilih kasih

kapal terbang kapal-kapal terbang lipas kudung berat tulang

gambar rajah gambar-gambar rajah

peti sejuk peti-peti sejuk

kerusi malas kerusi-kerusi malas KATA MAJMUK YANG TELAH MANTAP

• Penggandaan yang melibatkan bentuk yang • Kata majmuk kebiasaannya dieja terpisah, namun

telah mantap; proses penggandaannya ada juga yang dieja bercantum sebagai perkataan
yang utuh.
melibatkan KESELURUHAN unsur.

• Contoh: • Bentuk ejaan begini sudah mantap dan dianggap
sebagai kekecualian ejaan kata majmuk.
kakitangan kakitangan-kakitangan

tandatangan tandatangan-tandatangan • Terdapat 15 perkataan yang dikategorikan sebagai
kata majmuk bentuk mantap, iaitu:
warganegara warganegara-warganegara antarabangsa kerjasama suruhanjaya

setiausaha setiausaha-setiausaha beritahu olahraga tandatangan

bumiputera matahari tanggungjawab

jawatankuasa setiausaha warganegara

kakitangan sukarela pesuruhjaya

KATA TERBITAN BERAKHIRAN Kata terbitan ialah bentuk kata yang dihasilkan melalui proses
pengimbuhan, iaitu proses yang menggabungkan imbuhan pada kata dasar.
• Akhiran ialah bentuk imbuhan yang dicantumkan
pada bahagian akhir kata dasar dan membentuk kata • Terdapat empat jenis imbuhan, iaitu:
terbitan.
(a) Imbuhan awalan
• Terdapat dua jenis akhiran, iaitu: (b) Imbuhan akhiran
(c) Imbuhan sisipan
(a) Akhiran kata nama (d) Imbuhan apitan

• Contoh: Contoh Kata Terbitan KONSEP KATA TERBITAN BERAWALAN
Akhiran • Awalan ialah bentuk imbuhan yang dicantumkan pada
Tatabahasa
-an pasangan, balasan bahagian awal kata dasar dan membentuk kata nama

-wan jutawan, dermawan terbitan, kata kerja terbitan dan kata adjektif terbitan.

-man seniman, budiman • Terdapat tiga jenis awalan, iaitu:

-wati seniwati, peragawati (a) Awalan kata nama

Contoh:

-isme nasionalisme, patriotisme Awalan Contoh Kata Terbitan

-in hadirin, muslimin pe- pelari, penyapu

-at hadirat, muslimat pem- pemberi, pembaca

-ah ustazah pen- pendaki, penjaja

peng- penggalak, pengikut

(b) Akhiran kata kerja penge- pengecat, pengebom

Contoh: pel- pelajar

Akhiran Contoh Kata Terbitan pe- peguam, petinju

-an pasangan, balasan per- pertapa, perasap

-wan jutawan, ilmuwan ke- ketua, kekasih

juru- juruwang, jurubahasa

maha- mahasiswa, mahaguru

tata- tatacara, tatabahasa

pra- prasekolah, prasyarat

sub- subkategori, subgolongan

supra- supranasional, suprakelas

eka- ekawarna, ekapaksi

dwi- dwibahasa, dwitahunan

(c) Awalan kata adjektif (b) Awalan kata kerja
Contoh:
Contoh:

Awalan Contoh Kata Terbitan Awalan Contoh Kata Terbitan
me- menulis, mengaji
ter- tercantik, terbijak mem- membantu, memfitnah
men- mendayung, mentafsir
te- terendah, terasa meng- menggubah, mengira
menge- mengecat, mengelap
se- seluas, senipis ber- berlawan, bersara
be- berenang, berasa
bel- belajar
ter- terjatuh, tertidur
di- dipukul, diambil
diper- diperoleh, diperbesar

KATA TERBITAN BERSISIPAN • Kata terbitan ialah bentuk kata yang dihasilkan melalui proses
pengimbuhan, iaitu proses yang menggabungkan imbuhan pada
• Sisipan ialah bentuk imbuhan yang menyisip bahagian tengah kata dasar.

kata dan membentuk kata terbitan. • Terdapat empat jenis imbuhan, iaitu:

KONSEP (a) Imbuhan awalan

(b) Imbuhan akhiran
(c) Imbuhan apitan
(d) Imbuhan sisipan

• Terdapat tiga jenis sisipan, iaitu:

(a) Sisipan kata nama

Contoh: KATA TERBITAN BERAPITAN

Sisipan Contoh Kata Terbitan • Apitan ialah imbuhan yang terdiri daripada gabungan awalan

-el- kelengkeng, telunjuk dan akhiran untuk membentuk kata terbitan.

-er- keruping, seruling Tatabahasa • Terdapat tiga jenis apitan, iaitu:

(b) Sisipan kata kerja KATA (a) Apitan kata nama
TERBITAN
Contoh: Contoh:

Sisipan Contoh Kata Terbitan Apitan Contoh Kata Terbitan

-el- jelajah, gelegak pe-…-an pelaksanaan, perasaan

(c) Sisipan kata adjektif pem-…-an pembayaran, pembentukan

Contoh: pen-…-an pendakian, pendustaan

Sisipan Contoh Kata Terbitan peng-…-an penggantian, penggunaan

-el- selerak, gelembung penge-…-an pengesahan, pengesyoran

-er- gerodak, serabut pe-…-an pedalaman, petempatan

-em- gemilang, semerbak per-…-an pertanyaan, permasalahan

-in- sinambung pel-…-an pelajaran

ke-…-an kesihatan, keindahan

(c) Apitan kata adjektif (b) Apitan kata kerja Contoh Kata Terbitan
Contoh:
Terdapat hanya satu apitan yang membentuk Apitan melaksanakan, memanjakan
membahayakan, membenarkan
kata terbitan adjektif, iaitu apitan ke-…-an. me-…-kan mendermakan, mencarikan
mem-…-kan menggunakan, menghiburkan
Contoh: men-…-kan mengehadkan, mengelapkan
meng-…-kan berbajukan, beralaskan
Apitan Contoh Kata Terbitan menge-…-kan dimasukkan, dicarikan
ber-…-kan melayari, mewarisi
ke-…-an kearaban, kemelayuan di-…-kan mempercayai, membaharui
me-…-i mencurigai, menziarahi
mem-…-i menggarisi, mengadili
men-…-i diadili, didekati
meng-…-i diperdengarkan, diperjuangkan
di-…-i diperingati
diper-…-kan memperdengarkan, memperjuangkan
diper-…-i kedinginan, kesejukan
memper-…-kan
ke-…-an

KATA GANDABERENTAK/BERIRAMA Kata ganda ialah bentuk kata yang dihasilkan dengan menggandakan
atau mengulang kata dasar secara seluruh atau pada bahagian-
• Kata ganda berentak merupakan proses menggandakan kata dasar bahagian tertentu dengan imbuhan atau tanpa imbuhan
mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar tersebut. • Jenis-jenis kata ganda:
(a) Kata ganda seluruh
• Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang.
• Tiga jenis kata ganda berentak: KONSEP (b) Kata ganda separa

(a) Penggandaan berentak pengulangan vokal (c) Kata ganda berentak/berirama
• Contoh:
Tatabahasa
hiruk-pikuk pengulangan vokal i dan u
KATA
saki-baki pengulangan a dan i GANDA

(b) Penggandaan berentak pengulangan konsonan

mandi-manda pengulangan m, n dan d

batu-batan pengulangan b dan t

(c) Penggandaan berentak bebas

lambat-laun segar-bugar lintang-pukang
kusut-masai
kacau-bilau haru-biru

KATA GANDA SEPARA

• Penggandaan separa ialah proses mengulang
sebahagian kata dasar sahaja, sama ada kata tunggal

atau kata berimbuhan.

• Terdapat dua jenis penggandaan separa, iaitu: KATA GANDA SELURUH
(a) Penggandaan separa kata tunggal
• Penggandaan penuh ialah proses mengulang
• Penggandaan separa kata tunggal ialah proses
yang hanya mengulang suku kata pertama kata keseluruhan kata dasar, sama ada kata dasar

dasar. berbentuk tunggal atau berimbuhan.

• Vokal dalam suku kata tersebut berubah menjadi • Tanda sempang (-) perlu diletakkan selepas
vokal lemah, iaitu e pepet.
kata dasar digandakan.

• Contoh: • Contoh:
laki
lelaki Penggandaan Penuh Kata Tunggal

pohon pepohon kerusi kerusi-kerusi

kuda kekuda sekolah sekolah-sekolah

cantik cantik-cantik

(b) Penggandaan separa kata berimbuhan Penggandaan Penuh Kata Berimbuhan

• Penggandaan separa kata berimbuhan ialah proses yang pelari pelari-pelari

hanya mengulang kata dasar (imbuhan tidak diulang). bungkusan bungkusan-bungkusan

• Kata berimbuhan terdiri daripada kata berawalan, permintaan permintaan-permintaan

berakhiran dan berapitan.

• Contoh:

Kata Kata Ganda Separa
Kata Dasar Berimbuhan

liku berliku berliku-liku

cakar mencakar mencakar-cakar

besar besaran besar-besaran

ulam ulaman ulam-ulaman

salam bersalaman bersalam-salaman

biru kebiruan kebiru-biruan

FRASA KERJA • Frasa ialah binaan yang terdiri daripada sekurang-kurangnya
satu perkataan yang dapat berkembang menjadi unit lebih
(b) Frasa kerja tak transitif besar, iaitu dua perkataan atau lebih. Contoh:
Frasa
• Frasa kerja tak transitif ialah frasa kerja yang tidak
guru
mempunyai objek, iaitu kata kerjanya tidak perlu diikuti
seorang guru
oleh kata nama atau frasa nama.
seorang guru sekolah
• Terbahagi kepada dua, iaitu:
KONSEP seorang guru sekolah menengah
i. Frasa kerja tak transitif tanpa pelengkap - frasa kerja
• Terdapat empat jenis frasa, iaitu:
yang dapat berdiri sendiri dalam ayat tanpa objek. (a) Frasa nama
(b) Frasa kerja
Contoh: (c) Frasa adjektif
(d) Frasa sendi nama
Subjek Predikat

Frasa Nama Frasa Kerja Keterangan

Lelaki itu melancong ke Turki

Adik masih tidur sewaktu kami
keluar tadi

Lyndora menangis kerana perutnya FRASA NAMA
sakit
• Frasa nama ialah frasa yang perkataan utamanya
ii. Frasa kerja tak transitif berpelengkap - frasa kerja terdiri daripada kata nama, kata nama terbitan atau
kata ganti nama.
yang memerlukan pelengkap yang terdiri daripada kata
• Binaan frasa nama boleh terdiri daripada:
nama, kata adjektif atau kata sendi nama. Contoh: (a) Inti + penerang
Subjek Predikat Binaan inti + penerang boleh terbentuk daripada
jenis-jenis hubungan berikut:
Frasa Nama Frasa Kerja Keterangan i. Inti + penerang nama
Contoh:
Prestasi Alan bertambah baik dari semasa ke
semasa Inti Penerang

Carynline beransur sihat setelah berjumpa askar Melayu
doktor

buah manggis

pelakon wanita

FRASA KERJA pinggiran pantai

• Frasa kerja boleh terdiri daripada satu atau beberapa ii. Inti + penerang bukan nama
perkataan dengan kata kerja sebagai intinya. Contoh:

• Frasa kerja terbahagi kepada dua jenis, iaitu: Inti Penerang
(a) Frasa kerja transitif
bilik tidur
• Frasa kerja transitif ialah frasa kerja yang mengandungi
kata kerja transitif, iaitu mesti diikuti objek (frasa nama) orang itu
untuk melengkapkan maksudnya.
kasut baharu
• Terbahagi kepada dua, iaitu:
i. Frasa kerja transitif dengan satu objek. rumah di kampung

Contoh: (b) Inti + Inti
Terdapat dua bentuk binaan frasa nama inti + inti,
Subjek Kata Kerja Objek Keterangan iaitu:
i. Inti + inti dengan maksud sama erti
Hamid memasukkan wang ke dalam Contoh:
Kakak menyiang ikan tabung
Inti Inti
di dapur

ii. Frasa kerja transitif dengan dua objek tubuh badan

Contoh: wang ringgit

Objek ii. Inti + inti dengan maksud lawan erti
Contoh:
Subjek Kata Kerja Tepat Sipi
Inti Inti
Fatimah menghadiahi adiknya sebuah
Audrey membelikan anaknya novel ibu bapa

sehelai baju teruna dara

BINAAN FRASA SENDI NAMA FRASA ADJEKTIF

(a) Kata sendi nama + frasa nama • Frasa adjektif ialah susunan perkataan yang terbina daripada satu
Contoh: perkataan atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif atau
kata sifat sebagai intinya.
Frasa Sendi Nama
• Frasa adjektif berfungsi sebagai predikat dan juga sebagai unsur
Kata Sendi Nama Frasa Nama keterangan dan unsur penerang dalam predikat.

di pantai • Dalam ayat, frasa adjektif hadir sebagai:

i. Frasa adjektif sebagai predikat

(b) Kata sendi nama + kata arah +unsur keterangan Contoh:
Contoh:
Subjek Frasa Adjektif
Frasa Sendi Nama
Suara penyanyi itu merdu

Kata Sendi Kata Unsur ii. Frasa adjektif sebagai unsur keterangan
Nama arah Keterangan
Contoh:
ke utara dengan rakannya

Predikat

(c) Kata sendi nama + kata arah + frasa nama Subjek Frasa Kerja Keterangan
Contoh:
Kereta itu bergerak dengan laju
Frasa Sendi Nama
Kapal meluncur sungguh tinggi di
Kata Sendi Kata Frasa angkasa itu angkasa lepas
Nama arah Nama
Tatabahasa iii. Frasa adjektif sebagai unsur penerang kata nama
dari atas pokok rambutan
FRASA
dalam predikat

(d) Kata sendi nama + kata arah + frasa nama Contoh:
+ unsur keterangan
Contoh: Predikat

Frasa Sendi Nama Subjek Frasa Nama Penerang

Kata Sendi Kata Frasa Unsur Nasi lemak makanan popular
Nama arah Nama keterangan
Usman Awang penyair agung
ke dalam laci agar tidak
hilang BINAAN FRASA ADJEKTIF

(a) Binaan satu perkataan

FRASA SENDI NAMA • Binaan ini terdiri daripada satu kata adjektif

• Frasa sendi nama ialah satu binaan dalam ayat sama ada kata adjektif dasar atau berimbuhan.
yang terdiri daripada satu kata sendi nama atau
satu frasa nama yang menjadi pelengkap kepada • Contoh:
kata sendi nama itu.
cantik terang murah
• Dalam ayat, frasa sendi nama hadir sebagai:
(a) Frasa sendi nama sebagai predikat ayat kemerah-merahan sekecil tertinggi

Contoh: (b) Binaan dua perkataan
1. Ayah dan ibu Aminah ke bendang setiap pagi.
2. Cikgu Nor Ain dari Teluk Intan, Perak. i. Kata adjektif + kata adjektif
(b) Frasa sendi nama sebagai unsur keterangan frasa nama
Contoh: Contoh:
1. Rumah di tepi sawah itu sangat besar.
2. Bungkusan hadiah untuk kakak itu daripada tunangnya. Jenis Contoh
(c) Frasa sendi nama sebagai unsur keterangan frasa kerja
Contoh: Keserasian lemak manis gagah berani
1. Siti menjemur baju yang telah dibasuh di ampaian. makna siang malam pahit manis
2. Nelayan itu menangkap ikan dengan jala.
(d) Frasa sendi nama sebagai unsur keterangan frasa adjektif Berlawanan
1. Murid itu pandai dalam semua mata pelajaran. makna
2. Suhu di kawasan pergunungan itu amat dingin pada waktu dinihari.
Unsur rima kaya-raya tinggi lampai

ii. Kata adjektif + kata nama

Contoh: Contoh
Jenis

Keserupaan kuning langsat muda remaja
makna terang hati
panjang
Maksud tangan
kiasan

AYAT SERUAN • Ayat ialah unit pengucapan yang paling tinggi dalam susunan
tatabahasa dan mengandungi makna yang lengkap.
• Ayat seruan ialah ayat yang digunakan dengan tujuan melahirkan
perasaan seperti terkejut, hairan, geram, seronok, sakit dan sebagainya. • Terdapat empat jenis ayat, iaitu:

• Dalam tulisan, ayat seruan menggunakan tanda (!) di akhir ayat. (a) Ayat penyata
(b) Ayat tanya
• Contoh kata seru: (c) Ayat perintah
wah cis aduh eh
KONSEP (d) Ayat seruan
syabas wahai oh amboi

• Contoh ayat: AYAT PENYATA
1. Aduh, sakitnya gigiku!
2. Wah, rajinnya awak menyapu sampah! • Ayat penyata ialah ayat yang diucapkan dengan tujuan
3. Eh, pura-pura tak kenal pula!
4. Cis, berani sungguh engkau menipuku! atau maksud membuat sesuatu kenyataan,
5. Oh, kakak kamu yang mendapat 10A dalam
menyatakan atau memberikan sesuatu keterangan
peperiksaan SPM!
tentang sesuatu berita atau hal.

• Ayat penyata juga dikenali sebagai ayat berita atau ayat

AYAT TANYA keterangan.

• Amyeantatnanyayakaianlashesauyaattuyabnergitdaigautnaaukhaanl.untuk tujuan • C1.oTnutonhk:u Abdul Rahman Putera Al-Haj merupakan

• Terdapat dua jenis ayat tanya, iaitu: Tatabahasa Perdana Menteri Malaysia yang pertama.
(a) Ayat tanya dengan unsur tanya 2. Bunga cempaka sungguh harum.
JENIS 3. Makanan kegemaran Cikgu Ain ialah nasi lemak dan
Contoh: Contoh Kata Tanya AYAT
Jenis Ayat Tanya sate.

Ayat tanya dengan berapa bagaimana
kata tanya bila mengapa

kenapa

Ayat tanya dengan apa
kata ganti nama siapa

diri tanya mana AYAT PERINTAH

di mana ke mana • Ayat perintah ialah ayat yang digunakan dengan tujuan

Ayat tanya dengan dengan siapa untuk menimbulkan sesuatu tindakan sama ada
suruhan, larangan, ajakan atau menyampaikan
frasa sendi nama sampai bila permintaan.
tanya sejak bila

Contoh ayat: • Ayat perintah terbahagi kepada empat jenis, iaitu:
1. Harga mi kari itu berapa?
Jenis Ayat Fungsi Contoh Ayat
Berapakah harga mi kari itu?
2. Novel saya yang kamu pinjam dahulu itu Perintah

mana? Ayat Memberikan 1. Keluar dari bilik ini
suruhan perintah atau sekarang.
Manakah novel saya yang kamu pinjam
dahulu itu? arahan 2. Buat
3. Perut kamu sakit sejak bila? latihan karangan itu
Sejak bilakah perut kamu sakit? dengan
teliti.

(b) Ayat tanya tanpa kata tanya Ayat Menghentikan 1. Jangan merokok di
Contoh: larangan sesuatu
1. Baju yang dijual di kedai itu cantik-cantik? kawasan ini.
Cantik-cantikkah baju yang dijual di kedai itu? perbuatan 2. Usah dikenang
2. Mereka sekeluarga akan ke Pulau Tioman untuk
bercuti? kisah
Akan ke Pulau Tioman untuk bercutikah yang lalu.
mereka sekeluarga?
Ayat Menjemput 1. Sila datang lagi ke
silaan atau
kedai kami.
mempersilakan 2. Jemput minum teh
seseorang
yang terhidang itu.

1. Tolong tutup pintu

Ayat Memohon atau itu.
permintaan
meminta 2. Minta anda