หน่วยที่1 ความรู้เกี่ยวกับสื่อสิ่งพิมพ์

1.1 ความหมายของส่ือสิ่งพมิ พ์ 1.2 ความเป็นมาของสอื่ สิง่ พมิ พ์
1.3 ประเภทของสอื่ ส่งิ พิมพ์ 1.4 บทบาทของสอ่ื ส่งิ พิมพ์
1.5 ข้อดแี ละข้อจำกัดของส่อื สิ่งพิมพ์

1. แสดงความรเู้ ก่ียวกับสื่อส่ิงพิมพ์
2.สืบค้นขอ้ มลู ทางอินเตอร์เน็ตตามงานท่ีกำหนดให้

จดุ ประสงค์ท่ัวไป
เพอื่ ให้ผ้เู รียนมีความรู้ความเข้าใจเก่ยี วกับ ความหมาย ความเป็นมา ประเภท บทบาท ข้อดี

และข้อจำกดั ของสอ่ื สง่ิ พมิ พ์
จดุ ประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม
1. อธิบายความหมายของส่ือสิง่ พมิ พไ์ ด้
2. บอกความเป็นมาของสื่อส่งิ พมิ พ์ได้
3. จำแนกความแตกต่างของสือ่ สิง่ พิมพ์ได้
4. จำแนกประเภทของสื่อสงิ่ พิมพไ์ ด้
5. อธิบายบทบาทในดา้ นต่าง ๆ ของส่ือสิง่ พิมพ์ได้
6. บอกข้อดีของสื่อสิง่ พิมพ์ได้
7. บอกข้อจำกดั ของสือ่ สิง่ พมิ พ์ได้
8. มเี จตคตทิ ่ีดตี ามแนวปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการตรงต่อเวลา ตั้งใจทำงาน รอบคอบ
มวี ินัยและปรับปรุงแกไ้ ขเม่ือผดิ พลาด

" สอื่ ส่งิ พมิ พ์ " เปน็ สอ่ื ชนิดหนึ่งท่ีได้รบั ความนิยมอย่างแพร่หลายต้งั แตส่ มยั อดีตจนถงึ ปัจจุบัน เปน็ สอื่ ทช่ี ่วย
แพรข่ ่าวสาร เรอื่ งราวตา่ งๆ ไดอ้ ย่างกว้างขวาง ถึงแม้ว่าในปัจจุบันจะมีสอ่ื ในรูปแบบอ่นื ๆเข้ามามากมายเชน่
วทิ ยุ โทรทศั น์ และอนิ เตอร์เน็ต เปน็ ต้น แตส่ ื่อสิง่ พิมพย์ ังคงได้รับความนิยมและมกี ารปรับเปลี่ยนรูปแบบให้
เหมาะกบั ยคุ สมยั

สอ่ื สง่ิ พิมพเ์ ป็นอกี ทางเลือกหน่งึ สำคญั ผูท้ รี่ ักการอ่าน เน่อื งจากราคาถูก มีความหลากหลาย ทำใหด้ ึงดูดใจ
นกั อา่ นไม่วา่ จะเป็นการอ่านเพือ่ รับรู้ข่าวสาร เพอื่ สาระความรู้ ความบันเทิง เช่น หนงั สือพมิ พ์ หนังสอื เรยี น
ตำรา นิตยสาร หนงั สือการต์ ูน หนงั สือนวนยิ าย เป็นต้น

สอ่ื หมายถึง ก. (กริยา) ทำการติดต่อให้ถึงกนั เชน่ สอ่ื ความหมาย ชกั นำใหร้ ูจ้ กั

สื่อ หมายถงึ น. (นาม) ผู้หรอื สง่ิ ท่ที ำการตดิ ต่อให้ถึงกนั หรือชกั นำใหร้ จู้ กั กัน เชน่ เขาใชจ้ ดหมายเป็นส่ือ
ตดิ ต่อกนั กหุ ลาบแดงเป็นส่ือของความรักเรยี กผู้ท่ีทำหนา้ ทช่ี ักนำเพื่อใหช้ ายหญิงไดแ้ ต่งงานกนั ว่า พอ่ ส่ือ แมส่ ่ือ
(ศิลปะ)วัสดตุ า่ งๆ ท่ีนำมาสรา้ งสรรคง์ านศิลปกรรม ใหม้ ีความหมายตามแนวคิด ซึ่งศลิ ปินประสงคแ์ สดงออก
เช่นน้นั เชน่ สอื่ ผสม เปน็ ต้น

พมิ พ์ หมายถึง ก. (กริยา) ถา่ ยแบบ ใชเ้ ครื่องจักรกดตัวหนังสอื หรอื ภาพใหต้ ิดบนวัตถุ เช่น แผน่ กระดาษ
ผา้ เป็นตน้ ทำให้เป็นตวั หนงั สอื หรือรูปรอยอย่างใด ๆ โดยการกดหรือการใช้พิมพห์ นิ เครอ่ื งกล วธิ เี คมี หรือวิธี
อนื่ ใด อันอาจให้เกิดเปน็ สง่ิ พิมพ์ขึ้นหลายสำเนา

พมิ พ์ หมายถึง น. (นาม) รูป รปู ร่าง แบบ เช่น หยอดวนุ้ ลงในพิมพ์ หน้าตาเปน็ พิมพ์เดียวกัน การพมิ พผ์ ้า
พิมพข์ นมเปน็ รูปต่าง ๆ เปน็ ต้น

พมิ พ์ หมายถึง ก. (กรยิ า) ถ่ายแบบ ใช้เครื่องจกั รกดตวั หนังสือหรอื ภาพให้ตดิ บนวัตถุ เช่น แผ่นกระดาษ
ผ้า เปน็ ตน้ ทำให้เป็นตวั หนังสอื หรอื รูปรอยอยา่ งใด ๆ โดยการกดหรือการใช้พมิ พห์ นิ เคร่ืองกล วิธีเคมี หรือวิธี
อืน่ ใด อนั อาจให้เกดิ เปน็ สิง่ พิมพข์ ึน้ หลายสำเนา

พมิ พ์ หมายถึง น. (นาม) รูป รูปร่าง แบบ เชน่ หยอดวนุ้ ลงในพิมพ์ หนา้ ตาเป็นพิมพ์เดียวกนั การพิมพ์ผ้า
พมิ พข์ นมเปน็ รูปต่าง ๆ เปน็ ต้น

สง่ิ พมิ พ์ หมายถึง สมดุ แผ่นกระดาษ หรือวตั ถใุ ดๆท่ีพิมพข์ ้ึน รวมตลอดทั้งบทเพลง แผนท่ี แผนผัง
แผนภาพ ภาพวาด ภาพระบายสี ใบประกาศ แผ่นเสียง หรือสงิ่ อืน่ ใดอนั มลี กั ษณะเชน่ เดียวกนั

สิง่ พมิ พ์ หมายถึง ส่ิงพิมพ์ทเี่ กิดจากกรรมวธิ กี ารพิมพ์ตา่ งๆลงบนวตั ถุหลากหลายชนดิ ไมว่ า่ จะเปน็ กระดาษ
ผา้ แกว้ แผ่นพลาสตกิ หรือวัตถุใดๆ เพื่อนำไปใช้ในการติดต่อสอื่ สารกัน ท้ังทางตรงและทางอ้อม

1.2.1 ประวัตกิ ารพิมพ์ของโลก
จากหลักฐานทางประวตั ิศาสตร์ ศิลปะของมนษุ ย์สมัยกอ่ นประวตั ศิ าสตร์ ในชว่ งประมาณ 1,2000-

1,7000 ปีทีผ่ ่านมา ได้ปรากฏหลักฐานอยู่บนผนงั ถำ้ ลาสควักซ์ (Lascaux) ในประเทศฝรง่ั เศส ถ้ำอัลตามริ า
(Altamira) ในประเทศสเปน นอกจากผลงานแกะสลักหนิ แกะสลักผนงั ถ้ำเป็นรปู สัตวล์ ายเส้นการแกะสลักภาพ
ลายเสน้ บนผนงั ถ้ำ อาจนบั ได้วา่ เปน็ พยานหลักฐานในการแกะแบบพิมพ์ของมนุษยเ์ ป็นคร้ังแรกก็ได้
1.2.2 การพิมพ์ของประเทศทางตะวันออก

ในภมู ิภาคแถบเอเชยี ตอนกลางและชาวจีน ร้จู กั การแกะสลกั ดวงตราบบนแผน่ หนิ กระดูกสตั วแ์ ละ
งาช้าง เพือ่ ใชป้ ระทบั ลงบนดินเหนียวหรอื บนขีผ้ ึง้ ซ่ึงอาจกล่าวได้ว่าเป็นต้นกำเนดิ ของแม่พิมพแ์ บบเลตเตอร์
เพรส (Letter Press) จะเหน็ ไดจ้ ากพงศาวดารจีนโบราณองค์จักรพรรดิ จะมีตราหยกเปน็ ตาประจำแผน่ ดนิ

รปู ที่ 1.1 ป้ายตราหยกสมยั โบราณ
(ทมี่ า : http://auctiong.uamulet.com)

1.2.3 การพิมพ์ของประเทศทางตะวนั ตก
ผ้ทู ี่คดิ คน้ วธิ ีการพิมพ์อยา่ งเป็นระบบเปน็ คนแรกจนได้การยกย่องวา่ เปน็ บดิ าของการพิมพ์ คือ

โจฮัน กเู ตน็ เบิร์ก (Johnn Gutenberg) เขาได้ประดษิ ฐแ์ ทน่ พิมพ์ พัฒนาแมแ่ บบสำหรับหล่อตัวพมิ พโ์ ลหะเปน็ ตัวๆ
สามารถทีจ่ ะเรยี งเป็นคำ เป็นประโยค และเมื่อใช้พิมพ์ไปแ้วกส็ ามารถนำกับมาเรยี งใหมเ่ พอื่ ใชห้ มุนเวียนได้อีก
ซึ่งเรยี กว่าเป็นวธิ มี วู าเบิล (Movable) ตลอดจนการคิดวธี ีการทำหมึกมีไ่ ด้ผลดีสำหรับใช้กบั ตัวเรียงโลหะ ผลงานท่ี
มชี ื่อเสยี งของโจฮัน กเู ตน็ เบริ ก์ คอื คัมภีร์ 42 บรรทัด (42-Lines Bible) เม่ือปี พ.ศ. 1998

รูปท่ี 1.2 โจฮัน กเู ตน็ เบริ ก์

(ท่ีมา : http://pilok4u.com)

อลั เบรชท์ เดอรเ์ รอร์ (Albrecht Durer) ศลิ ปินแกะไมช้ าวเยอรมันเปน็ จติ รกรช่างเขียนภาพได้ คิด
วิธกี ารพมิ พจ์ ากแม่พิมพท์ องแดง(Copper plate engraving) โดยการใชข้ องแหลมขูดขีดใหเ้ ปน็ รอยบน แผ่น
ทองแดง และเปน็ การใช้วธิ ีการพิมพ์แบบการววั ร(์ Gravure)คร้งั แรกในประเทศเยอรมัน

ชาวเยอรมนั ช่อื อวัวส์ เซเนเฟลเดอร์ (Alois Sennefilder) ไดค้ ้นพบวิธีการพิมพ์หิน (Litho-graphy)
เปน็ วิธีการพมิ พแ์ บบพื้นราบ (Plana-graphic printing) ขน้ึ เปน็ ครั้งแรก

อิรา วอชิงตนั รเู บล (Ira Washington Rubel) ชา่ งพมิ พช์ าวอเมริกันได้สงั เกตเห็นวา่ ในการป้อน
กระดาษเขา้ พมิ พโ์ ดย ใชแ้ ท่นพิมพแ์ บบทรงกระบอก (Cylinder press) บางครงั้ ลืมป้อนกระดาษเขา้ ไปหมึกจะ
พมิ พ์ติดบนลกู กล้ิงแรงกด และเมื่อป้อนกระดาษแผ่นถัดไปหมกึ บนตัวพิมพ์จะตดิ บนกระดาษหนา้ หน่ึง แตห่ มกึ
บนลกู กลิง้ จะติดกระดาษอกี หนา้ หน่งึ เม่อื สงั เกตดูแลว้ พบวา่ หมกึ ท่ีตดิ บนลกู กลิ้งกอ่ นท่ีจะตดิ บนกระดาษนั้นมี
ลักษณะสวยงามกว่าหมึกที่พิมพ์จากตวั พิมพไ์ ปติดกระดาษโดยตรง จึงได้คิดวธิ พี ิมพ์ระบบออฟเซต (Offset
printing) แบบทีใ่ ช้กันในปัจจุบัน

1.2.4 การพิมพใ์ นประเทศไทย

การพมิ พข์ องประเทศไทยตามหลกั ฐานท่ีพบว่านา่ จะเกิดขึ้นปลายสมยั กรุงศรีอยุธยา ในชว่ งรชั สมยั
สมเด็จพระนารายณม์ หาราช ไดร้ ับอิทธพิ ลของการพิมพ์จากชาวยโุ รป โดยเฉพาะอย่างยิ่งคณะมชิ ชนั นารที ่เี ขา้
มาเผยแพร่คริสต์ศาสนาในประเทศไทย บุคคลทม่ี บี ทบาทสำคัญในประวตั ิการพมิ พ์ของประเทศไทย คือ หมอ
แดน บีช บรดั เลย์ (Dr.Dan Beach Bradley M.D.) ซึง่ คนไทย เรยี กว่า หมอบรดั เลย์

รูปท่ี 1.3 แดน บชี บรัดเลย์

(ท่มี า : https://today.line.me/th/v2/article/7NMM8JM )

หมอบรดั เลยไ์ ด้จัดพมิ พ์หนงั สือวรรณคดอี อกมาหลายเรอื่ ง และจัดพิมพห์ นงั สือสารคดี จำนวนมาก
หนังสือหลายเลม่ เปน็ หนงั สือท่หี มอบรดั เลยแ์ ปลและแต่งเอง หนังสือที่หมอบรัดเลยผ์ ลติ ออกมามีการเข้าเลม่
จดั ทำเปน็ รูปหนังสอื ทผ่ี ลิตในปัจจุบัน ซ่ึงนบั ว่าเปน็ ของใหม่ในเมืองไทยเพราะแตเ่ ดิมหนังสือไทยมีลักษณะเป็น
สมุดพบั กลบั ไปกลบั มาเรยี กว่าสมดุ ไทย เป็นการเขยี นคัดลอกกันลงบนสมุดข่อย อาจเป็นสมุดขอ่ ยดำหรอื ข่อย
ขาว แตเ่ ล่มหนงั สือท่หี มอบรัดเลยผ์ ลติ ขนึ้ เปน็ หนงั สือที่มีการเย็บเลม่ เข้าปกแบบหนังสือฝรัง่ จึงเรียกวา่ สมดุ
ฝรงั่

คนไทยคนแรกที่ริเริ่มกิจการการพิมพ์ คอื พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา้ เจ้าอยู่หวั ในขณะทย่ี ังดำรง
พระยศเปน็ สมเดจ็ ฯ เจ้าฟา้ มงกฎุ และยงั ทรงผนวชอยู่ท่ีวัดบวรนิเวศวิหาร ทรงเหน็ ประโยชนข์ องหนงั สอื เมือ่
คณะมิชชันนารพี ิมพ์หนังสอื เผยแพร่ศาลครสิ ต์ พระองค์ทรงดำรใิ หใ้ ช้ในการพิมพ์เพือ่ เผยแพร่ศาสนาพุทธ จงึ
โปรดฯใหส้ ง่ั เครอ่ื งพมิ พม์ าต้ังทว่ี ัดบวรนิเวศวิหาร ตอ่ มาเมื่อทรงข้นึ ครองราชย์สมบัติเปน็ พระบาทสมเดจ็ พระ
จอมเกลา้ เจ้าอยู่หัว ไดโ้ ปรดเกลา้ ฯใหส้ ร้างโรงพมิ พข์ ้นึ อีกแห่งหนงึ่ ในบริเวณพระราชวงั ชนั้ กลาง พระราชทาน
ชอื่ ว่า โรงพิมพ์อักษรพิมพ์การ ซ่ึงเปน็ โรงพิมพ์หลวง ทำหนา้ ทเี่ ป็นโรงพิมพ์แห่งชาติไดจ้ ดั พิมพห์ นังสือราชกจิ จา
นเุ บกษาอนั เป็นหนังส่ือพิมพ์ของราชการฉบับแรก สำหรับบอกข่าวคราวในราชสำนัก และเกบ็ ความจาก
ประกาศของราชการตา่ งพิมพ์ออกเผยแพร่และทรงไปศึกษาดงู านเร่ืองการพิมพ์ในตา่ งประเทศ เพ่อื นำความรู้
ทางการพิมพ์เข้ามาปรบั ปรุงกิจการพิมพข์ องโรงพมิ พห์ ลวงให้ดขี ้นึ

รูปท่ี 1.4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั
(ทม่ี า : https://sites.google.com/site/smayratnkosinthrtxntn/---4)

การแบง่ ประเภทของสือ่ ส่งิ พมิ พ์ตามลกั ษณะการใชง้ านแบง่ ไดเ้ ปน็ 6 ประเภท ดังนี้
1.3.1 ส่ือส่ิงพิมพป์ ระเภทหนังสือ

1. หนงั สือสารคดี ตำรา แบบเรยี น (Textbook) เป็นส่ือสง่ิ พมิ พ์ท่ีแสดง เนื้อหาวิชาการในศาสตร์
ความรตู้ ่าง ๆ ประกอบดว้ ยเน้ือหาการเรียนการสอน หนังสือตำราน้ีอาจใช้เปน็ หนังสอื อ่านประกอบหรอื
หนงั สอื อ่านเพ่มิ เติมนอกเวลา เพ่อื สือ่ ให้ผู้อ่านเข้าใจดว้ ยความรทู้ เี่ ป็นจรงิ ส่อื สงิ่ พมิ พป์ ระเภทน้จี งึ เป็นสือ่
สงิ่ พมิ พ์ทเ่ี น้นความรู้อย่างถกู ตอ้ ง

รปู ที่ 1.5 หนงั สือสารคดี ตำรา แบบเรยี น
(ที่มา : บรษิ ทั ศนู ยห์ นังสอื เมืองไทย จำกัด)

2. หนงั สือบันเทงิ คด(ี Fiction Book) เป็นสื่อสง่ิ พิมพ์ทีผ่ ลติ ขน้ึ โดยใชเ้ รอ่ื งราวสมมติจากจนิ ตนาการของ
ผเู้ ขยี น เพ่อื ใหผ้ ู้อา่ นได้รบั ความเพลิดเพลิน สนุกสนาน อาจจะสอดแทรกความร้แู ละความคดิ ต่างๆมกั มขี นาด
เลก็ เชน่ นวนยิ าย เรือ่ งสั้น หนังสือฉบบั กระเปา๋ (Pocket Book)หนังสอื สำหรบั เด็กและเยาวชนเป็นตน้

รปู ท่ี 1.6 หนังสือบันเทงิ คดี
(ทม่ี า : สำนกั พิมพ์ Book Snow, แพรวสำนกั พิมพ)์

1.3.2 ส่ือสิ่งพิมพเ์ พอื่ เผยแพร่ขา่ วสาร
1.หนงั สือพิมพ์ (Newspaper) เปน็ สื่อสิง่ พิมพท์ ี่ผลิตขน้ึ โดยนำเสนอเรื่องราวข่าวสาร ภาพ และความ

คดิ เห็น ในลกั ษณะของสือ่ สิง่ พิมพ์แผน่ ใหญ่ที่ใชว้ ธิ ีการพบั รวมกนั สื่อส่งิ พิมพ์ชนดิ นี้ ไดพ้ ิมพ์ออกเผยแพร่ทัง้
ลกั ษณะหนังสอื พิมพ์รายวัน รายสปั ดาห์ และรายเดือน

รปู ท่ี 1.7 หนังสอื พิมพ์
(ทม่ี า : เดลนิ ิวส์, ไทยรัฐ)

รปู ที่ 1.8 วารสาร นิตยสาร
(ท่ีมา : วารสารสหกรณ์, นติ ยสาร to be number one)

2.วารสาร นิตยาสาร (Journal/Periodical) เป็นส่ือส่ิงพิมพ์ทผี่ ลติ ขึ้นโดยนำเสนอสาระ ความบันเทงิ ที่
มีรปู แบบการนำเสนอที่โดดเด่น สะดุดตา และสรา้ งความสนใจให้กับผูอ้ า่ น มกี ารกำหนดระยะเวลาการอออ
เผยแพรท่ ่ีแนน่ อน ทั้งรายปักษ์ (15วัน) และรายเดือน

3.จุลสาร (Pamphlet) เปน็ ส่อื สง่ิ พิมพข์ นาดเลก็ ที่มเี นื้อหากล่าวถงึ เร่ืองใดเรื่องหน่ึงเพยี งเร่ืองเดียวและ
จบบรบิ ูรณ์ภายในเลม่ ความยาวไม่มากนักเขยี นอย่างงา่ ยๆ สว่ นมากเนื้อหาจะเป็นเรือ่ งที่นา่ สนใจในชว่ ง
ระยะเวลาหนง่ึ โดยจะให้ข้อมูลทีท่ ันสมัย รปู แบบ ลักษณะของจุลสารคือ มีความหนาอย่างน้อย5หน้า แตไ่ ม่
เกนิ 48หนา้ รูปเลม่ ไมแ่ ข็งแรง อาจเปน็ แผ่นกระดาษพับ เพ่ือสะดวกในการถือพกพาหรืออาจเปน็ สง่ิ พิมพเ์ ย็บ
เลม่ แตใ่ ช้ปกออ่ น เป็นเลม่ บางๆ ผลติ ข้ึนแบบไม่มุง่ หวงั กำไร เพ่อื ให้ผู้อา่ นได้ศกึ ษาหาความรู้ มกี ำหนดการออก
เผยแพร่เปน็ คร้งั ๆ แสดงเนอื้ หาเป็นข้อความที่อา่ นแล้วเข้าใจง่าย

รูปท่ี 1.9 จลุ สาร
(ทมี่ า : สำนกั งาน ป.ป.ช., โครงการ " จบั ตาอาเซียน " (ASEAN Watch)

4.ส่ิงพิมพโ์ ฆษณา ส่งิ พิมพโ์ ฆษณาเป็นส่อื สง่ิ พิมพท์ ผ่ี ลิตขน้ึ เพ่ือเผยแพรโ่ ฆษณาหรือประชาสัมพนั ธ์สินค้า
และบริการต่าง ๆ สิ่งพมิ พโ์ ฆษณามีหลายประเภท แต่ละประเภทมบี ทบาทและการใชง้ านในดา้ นการโฆษณา
ประชาสมั พันธท์ ต่ี า่ งกนั ดังน้ี

(1) โบรชวั ร์ (Brochure) เปน็ สอื่ ส่งิ พิมพ์ทม่ี ีลักษณะเปน็ สมดุ เล็ก ๆ เย็บติดกันเปน็ เลม่ จำนวน 8 หนา้
เปน็ อยา่ งน้อย มปี กหน้าและปกหลงั ซึ่งในการแสดงเน้ือหาจะเกย่ี วกับโฆษณาสนิ ค้า

รปู ท่ี 1.10 โบรชวั ร์
(ทม่ี า : https://www.design365print.com)

(2) ใบปลิว (Leaflet/Handbill) เป็นส่ือส่ิงพิมพ์ใบเดยี วที่เน้นการประกาศหรือโฆษณา มักมีขนาดเท่า
กระดาษ A4 (7.50นิ้ว × 10.25 นิ้ว) เพือ่ งา่ ยในการแจกจา่ ย ลกั ษณะการแสดงเน้อื หาเป็นขอ้ ความที่อ่านแล้ว
เข้าใจงา่ ย

รปู ที่ 1.11 ใบปลวิ
(ท่มี า : Promotion2U, TH Offer)

(3) แผ่นพับ (Folder) เปน็ สื่อส่ิงพมิ พ์ที่ผลิตโดยเน้นการนำเสนอเนื้อหา ซงึ่ หาทน่ี ำเสนอเป็นเนือ้ หาท่ี
สรุปใจความสำคญั ลักษณะมีการพับเปน็ รูปเล่มตา่ ง ๆ

รปู ท่ี 1.12 แผ่นพบั
(ทม่ี า : https://www.siamsportprint.com, https://www.buffetfamous.com)

(4) ใบปดิ (Poster) คือ ภาพขนาดใหญ่พมิ พ์บนกระดาษออกแบบเพ่ือใชต้ ดิ หรือแขวนบนผนังกำแพง
ใบปิดอาจจะเปน็ ภาพพิมพ์และภาพเขยี นหรืออาจจะเปน็ อย่างเดียวอยา่ งใดอย่างหนง่ึ โดยเฉพาะ จดุ ประสงคก์ ็
เพือ่ เน้นการนำเสนออยา่ งโดดเด่น ดึงดูดความสนใจและส่ือสารข้อมลู ใบปิดอาจจะใช้ประโยชนไ์ ด้หลาย
ประการ แต่ส่วนใหญ่มักจะใช้ในการเผยแพร่เพื่อการประชาสมั พนั ธแ์ ละการโฆษณา

รูปท่ี 1.13 ใบปดิ
(ท่ีมา : Pantip, https://jediyuth.com)

3. สิ่งพิมพ์เพื่อการบรรจภุ ัณฑ์ เป็นสอ่ื สง่ิ พมิ พ์ที่ใช้ในการห่อหมุ้ ผลิตภัณฑท์ างการค้าต่าง ๆ แบ่งได้เปน็
สอ่ื สิ่งพิมพ์ ได้แก่ สิง่ พมิ พท์ ่ีใช้ปิดรอบขวด หรือ กระป๋องผลิตภณั ฑก์ ารค้า สิง่ พิมพร์ องได้แก่ สิง่ พิมพท์ ่ีเปน็
กลอ่ งบรรจุ หรือลัง

รปู ที่ 1.14 ส่งิ พมิ พ์เพอ่ื การบรรจภุ ณั ฑ์
(ทีม่ า : เนสท์เล,่ ยูนิลีเวอร์)

4. ส่ิงพิมพ์มีคา่ เปน็ สือ่ สง่ิ พิมพท์ ี่เนน้ การนำไปใช้เป็นหลักฐานสำคญั ตา่ ง ๆ ซ่ึงเปน็ กำหนด ตามกฎหมาย
เชน่ ธนาณตั ิ บตั รเครดติ เช็คธนาคาร ต๋ัวแลกเงนิ หนังสอื เดินทาง โฉนด เป็นตน้

รปู ท่ี 1.15 สิ่งพมิ พ์มีค่า
(ทมี่ า : https://sites.google.com/a/jv.ac.th/gallery_wongskon2016/laksna-laea-prapheth-khxng-sux-sing-phimph)

5. ส่ิงพิมพล์ กั ษณะพเิ ศษ เปน็ สอื่ สิ่งพิมพ์ท่ีผลิตข้นึ ตามลักษณะพเิ ศษแล้วแตก่ ารใช้งาน เชน่ นามบัตร
บตั รอวยพร ปฏทิ ิน บัตรเชิญ ใบสง่ ของ ใบเสร็จรบั เงนิ ส่งิ พิมพบ์ นแก้ว สิ่งพมิ พ์บนผ้า เป็นตน้

รูปท่ี 1.16 สง่ิ พิมพ์ลักษณะพิเศษ
(ท่มี า : https://sites.google.com/a/cvc-cha.ac.th/rinrudee-fangkaew56/1-3prapheth-khxng-sux-sing-phimph)

6. สง่ิ พิมพ์อิเลก็ ทรอนิกส์ เปน็ สอื่ สิ่งพมิ พ์ที่ผลติ ขึน้ เพอ่ื ใชง้ านในคอมพิวเตอร์หรือบนระบบเครือขา่ ย
อนิ เตอร์เน็ต เชน่ หนังสืออเิ ล็กทรอนิกส์ เอกสารอเิ ล็กทรอนกิ ส์ เป็นตน้

รูปท่ี 1.17 ส่ิงพิมพ์อิเลก็ ทรอนกิ ส์
(ท่มี า : https://maejopress2.mju.ac.th)

1. บทบาทของสื่อสงิ่ พิมพใ์ นงานสื่อมวลชน สื่อส่ิงพมิ พม์ ีความสำคัญในด้านการนำเสนอขอ้ มูล ข่าวสาร
สาระ และความบนั เทิง ซ่งึ เม่ืองานสื่อมวลชนตอ้ งการเผยแพร่ จึงต้องผลิตส่ือสิง่ พิมพ์ อย่างเช่น หนงั สือพิมพ์
วารสาร นิตยสาร เป็นตน้

2. บทบาทของสอ่ื สิ่งพิมพ์ ในสถานศึกษา ส่ือสิง่ พิมพ์ถูกนำไปใชใ้ นสถานศึกษาโดยทั่วไปซึง่ ทำใหผ้เู รยี น
ผสู้ อนเข้าใจเนื้อหามากขนึ้ เช่น หนงั สือ ตำรา แบบเรยี น แบบฝึกหัด เปน็ ต้นสามารถพฒั นาให้ เป็นเน้อื หาใน
ระบบเครือข่ายอินเทอรเ์ น็ตได้

3. บทบาทของส่อื บทบาทของสื่อสิง่ พิมพ์ในงานด้านธุรกจิ สื่อสงิ่ พิมพ์ที่ถูกนำไปใชใ้ นงานธรุ กิจประเภท
ต่างๆ เชน่ งานโฆษณา ได้แก่ การผลติ การผลติ หวั จดหมาย/ซองจดหมาย ใบส่งของ/ใบเสรจ็ รับเงิน โฆษณา
หนา้ เดียว นามบัตร เปน็ ตน้

4. บทบาทของสอ่ื ส่งิ พิมพ์ในดา้ นการธนาคาร ซ่ึงรวมถึงงานการเงิน และงานท่เี กยี่ วกับหลักฐานทาง
กฎหมาย ได้นำสื่อสงิ่ พิมพ์หลาย ๆ ประเภทมาใชใ้ นการดำเนินงาน เช่น ใบนำฝาก ใบถอน ธนบตั ร เช็ค
ธนาคาร ตว๋ั แลกเงิน และหนังสือเดินทาง เป็นตน้

5. บทบาทของส่อื สิ่งพมิ พ์ในหา้ งสรรพสนิ คา้ และร้านคา้ ปลีก ส่ือสิ่งพิมพท์ ที่ างห้างสรรพสินค้าหรือร้านค้า
ปลีกใช้ในการดำเนินธรุ กจิ เช่น แผน่ พบั ใบปลวิ จุลสาร ใบปดิ โฆษณาต่าง ๆ เปน็ ตน้

1.5.1 ขอ้ ดขี องส่อื สิ่งพิมพ์

1. กระบวนการในการผลิตสอื่ สิง่ พิมพ์สามารถจะทำได้หลายแบบ เปดิ โอกาสใหเ้ ลือกรปู แบบทเ่ี หมาะสม
กบั สถานการณ์นั้น ๆ เชน่ การพมิ พ์เป็นเอกสารโรเนียว เปน็ ตน้ หากต้องการให้มีคุณภาพดียิ่งขึน้ กใ็ ช้การพิมพ์
ด้วยเครอ่ื งพมิ พ์ ซ่ึงสามารถเลือกพมิ พเ์ ปน็ ขาวดำหรือสีได้

2. สามารถจดั พิมพ์ไดห้ ลายรปู แบบตามวตั ถุประสงค์ท่ีจะนำไปใช้ เชน่ ใบปิด จดหมายเวียน หรือเอกสาร
เผยแพร่ เปน็ ต้น

3. สามารถเลือกจดั พมิ พ์ให้มรี ะยะเวลาการใช้งานตา่ ง ๆ กนั เช่น พมิ พเ์ พ่ือใชง้ านระยะสนั้ อา่ นแลว้ ทงิ้ ไป
หรือพมิ พ์เพือ่ เก็บไวใ้ ช้อยา่ งถาวร เปน็ ตน้ สามารถออกแบบใหใ้ ชเ้ ฉพาะบุคคล ใช้เป็นกลุ่มหรอื เปน็ มวลชนได้

4. สิง่ พมิ พ์สามารถผลติ เพื่อใช้ใหเ้ หมาะกบั กลุ่มเปา้ หมายเฉพาะด้านได้

5. ส่ิงพิมพ์เข้าถึงกลมุ่ เป้าหมายได้อยา่ งกวา้ งขวาง ในทกุ ระดับของสงั คม
6. การใช้ส่อื ส่ิงพิมพเ์ ป็นไปอยา่ งอิสระ ในการศึกษาสิ่งพมิ พ์ไม่จำเป็นตอ้ งใชว้ ธิ ีพิเศษหรอื เครื่องอำนวย
ความสะดวกอยา่ งอ่ืนเขา้ มาช่วยแตอ่ ยา่ งใด
7. ผอู้ ่านสามารถใช้สอ่ื ส่ิงพิมพ์ในการเรียนรแู้ ละอา่ นซ้ำ ๆ กันได้หลาย ๆ คร้ัง
8. ส่อื สง่ิ พิมพ์มีราคาถูก หาซอ้ื ได้ง่าย
9. สือ่ สง่ิ พิมพ์มีอายุยาวนาน มคี วามคงทนถาวรสามารถเกบ็ รกั ษาไว้ได้นาน
1.5.2 ข้อจำกดั ของส่อื ส่ิงพิมพ์
1. ไมส่ ามารถเข้าถงึ ผู้อ่านที่อ่านหนังสือไม่ออก และผ้ทู ่ีมปี ัญหาทางดา้ นสายตา เช่นคนตาบอด หรือ
ผสู้ งู อายทุ ่ีตายตาไม่ดี เปน็ ตน้
2. วัสดุทใี่ ชผ้ ลติ มคี วามบอบบางและฉีกขาดได้ง่าย
3. เก็บรกั ษายากเน่ืองจากมีลกั ษณะ รปู ทรง และขนาดแตกตา่ งกันมาก
4. การพมิ พ์ในระบบทม่ี ีคุณภาพต้องใช้การลงทนุ สูงมาก โดยเฉพาะการพมิ พ์ในระบบสสี่ ี
5. ปญั หาในการเผยแพร่แจกจา่ ย เนื่องจากต้องมีการขนส่งถ้าหากการขนสง่ ไม่สามารถส่งถึง
กลุ่มเป้าหมายได้ การรบั รู้ขา่ วสารต่าง ๆ ก็จะขาดตอนลง

สอ่ื สง่ิ พมิ พ์เปน็ สือ่ ท่ีไดร้ ับความนยิ มอย่างแพร่หลายในทกุ ยุคสมัย ถึงแมจ้ ะมีสื่อในรูปแบบอืน่ ๆ เขา้ มา
มากมายเพื่อเปน็ ตัวเลือกให้แก่ผบู้ ริโภค เชน่ สอื่ โทรทศั น์ ส่ืออินเทอร์เน็ตส่ือวทิ ยุ เป็นต้นแตส่ ่ือสง่ิ พิมพ์ก็ไดม้ ี
การปรบั เปลยี่ นรปู แบบใหเ้ หมาะสมกบั กลมุ่ เปา้ หมายเพื่อดึงดูดใจผู้บริโภคใหม้ ากขึ้นเม่ือศึกษาจากววิ ฒั นาการ
ของสื่อสงิ่ พิมพ์ที่มคี วามเป็นมายาวนานก่อนสมัยครสิ ตกาล จากหลักฐานตา่ ง ๆที่ค้นพบและเผยแพร่ไปท่ัวโลก
จนมาถึงประเทศไทย ซ่ึงได้มกี ารพฒั นาระบบการพมิ พเ์ รือ่ ยมา จนมคี วามกา้ วหนา้ ทนั สมัยอยา่ งเช่นในปจั จุบัน

ส่อื ส่งิ พมิ พแ์ ตล่ ะประเภทเข้ามามีบทบาทในชีวติ ประจำวันหลากหลายรปู แบบ เช่น การทำธรุ กรรมต่าง ๆ
ที่ต้องใช้เอกสาร การซอ้ื ขายสินคา้ การติดตามข่าวสาร เป็นต้น เพราะฉะนนั้ สื่อสง่ิ พิมพ์จึงยังคงมบี ทบาทสำคัญ
และยังมีคณุ ค่าเสมอ