จรรยาบรรณพยาบาล

จรรยาบรรณพยาบาล

สารบัญ หน้า
1 ความหมายของจรรยาบรรณ
2 ความสำคัญของจรรยาบรรณ 1-4
3 คุณลักษณะเฉพาะของวิชาชีพการพยาบาล 5-6
7-9

สารบัญ หน้า
4 จรรยาบรรณวิชาชีพของสภาการพยาบาลนานาชาติ
5 จรรยาบรรณวิชาชีพสมาคมพยาบาลแห่งสหรัฐอเมริกา 10-15
6 จรรยาบรรณวิชาชีพของสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย 16-18
7 จรรยาบรรณพยาบาล ฉบับปี พ.ศ 2564 19-28
29-48

เทคนิคการจำ 1. ความหมาย
ของจรรยา
จรรยา = กริยาที่ควรประพฤติ
บรรณ = ข้อความ หรือหนังสือ บรรณ
จรรยาบรรณ = ข้อกำหนดที่ควรประพฤติ

จรรยาบรรณพยาบาล (Code of Ethics in Nursing) หมายถึง ประมวลกฎความประพฤติที่วิชาชีพพยาบาลกำหนด

จรรยาบรรณวิชาชีพ (Professional Code of Ethics) หมายถึง ประมวลความประพฤติที่ผู้ประกอบวิชาชีพกำหนด
ขึ้น เพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณ และชื่อเสียง

1

ความหมายของจรรยาบรรณ

จรรยา แปลว่า ความประพฤติ กริยาที่ควรประพฤติในหมู่คณะ
บรรณ แปลว่า ข้อความ หนังสือ สิ่งที่ ประมวลเข้าไว้ด้วยกันเป็นหมวดหมู่
จรรยาบรรณ แปลว่า ข้อกำหนดที่ควรประพฤติ แก่ผู้ประกอบอาชีพการงาน เพื่อรักษาและส่งเสริม
เกียรติคุณชื่อเสียง และฐานะของสมาชิก อาจเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้

จรรยาบรรณพยาบาล (Code of Ethics in Nursing) หมายถึง ประมวลกฎความประพฤติที่วิชาชีพพยาบาลกำหนด
ให้เป็นมาตรฐานหรือแนวปฏิบัติของการประกอบวิชาชีพระดับนานาชาติ

จรรยาบรรณวิชาชีพ (Professional Code of Ethics) หมายถึง ประมวลความประพฤติที่ผู้ประกอบวิชาชีพกำหนดขึ้น
เพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณชื่อเสียง ให้ได้รับความเชื่อถือจากสังคม ซึ่งจรรยาบรรณไม่ใช่กฎหมาย เนื่องจากไม่มีผล
บังคับทางกฎหมาย แต่จะมีผลต่อการยอมรับทางสังคมของวิชาชีพ และบุคคลทั่วไป

2(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 252)

เทคนิคการจำ 2. ความ
สำคัญของ
ความสำคัญของจรรยาบรรณ จรรยาบรรณ
1. ประกันคุณภาพและปริมาณที่ถูกต้องในการผลิตและการค้า
2. ควบคุมจริยธรรมของผู้ประกอบวิชาชีพผู้ผลิต และผู้ค้า 3
3. ส่งเสริมมาตรฐานคุณภาพและปริมาณที่ดี
4. ส่งเสริมจริยธรรมของผู้ประกอบวิชาชีพและผู้ผลิต
5. ลดปัญหาอาชญากรรม คดโกง เอารัดเอาเปรียบ
6. เน้นภาพพจน์ที่ดีของผู้มีจริยธรรม
7. พิทักษ์สิทธิทางกฎหมาย

เทคนิคการจำ 2. ความสำคัญ
ของจรรยา
ความสำคัญของจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพการพยาบาลต่อการปฏิบัติงาน บรรณ

1. ผู้ประกอบวิชาชีพใช้กับการทำงานของตน และการทำงานร่วมกัน 4
2. พัฒนาตนให้เป็นผู้มีพฤติกรรมบริการที่มีคุณภาพ
3. ตรวจสอบและกำกับพฤติกรรมการปฏิบัติงาน
4. เปรียบเทียบคุณภาพมาตรฐาน
5. ตระหนักถึงความรับผิดชอบที่มีต่อผู้ใช้บริการสังคม
6. พัฒนาคุณภาพมาตรฐานการบริการวิชาชีพไปในทิศทางเดียวกัน

ความสำคัญของจรรยาบรรณ

1. ช่วยควบคุมมาตรฐานและประกันคุณภาพและปริมาณที่ถูกต้องในการผลิตและการค้า ผลิตผล และบริการจากการ
ประกอบอาชีพนั้น
2. ช่วยควบคุมจริยธรรมของผู้ประกอบวิชาชีพและผู้ผลิต ผู้ค้า
3. ช่วยส่งเสริมมาตรฐานคุณภาพและปริมาณที่ดี มีคุณค่าและเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จัก เป็นที่นิยม เชื่อถือ
4. ช่วยส่งเสริมจริยธรรมของผู้ประกอบวิชาชีพและผู้ผลิต
5. ช่วยลดปัญหาอาชญากรรม ลดปัญหาคดโกง ฉ้อฉล เอารัดเอาเปรียบ ลดการปลอมปน เห็นแก่ตัวและเห็นแก่ได้
6. ช่วยเน้นให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้นในภาพพจน์ที่ดีของผู้มีจริยธรรม
7. ช่วยทำหน้าที่พิทักษ์สิทธิทางกฎหมาย สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพให้เป็นไปถูกต้องตามทำนองคลองธรรม

5(สิวลี ศิริไล, 2551: 210)

ความสำคัญของจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพการพยาบาลต่อการปฏิบัติงาน

1. เป็นแนวทางให้ผู้ประกอบวิชาชีพใช้กับการทำงานของตน และการทำงานร่วมกันในกลุ่มวิชาชีพ
2. เป็นแนวทางในการพัฒนาตนให้เป็นผู้มีพฤติกรรมบริการที่มีคุณภาพ และมาตรฐานตามความคาดหวังของสังคม
3. เป็นแนวทางในการตรวจสอบและกำกับพฤติกรรมการปฏิบัติงานของผู้ประกอบวิชาชีพ
4. เป็นมาตรฐานเปรียบเทียบคุณภาพมาตรฐานของผู้ประกอบวิชาชีพ
5. เป็นหลักฐานแสดงให้สังคมได้รับรู้ว่าวิชาชีพพยาบาล ตระหนักถึงความรับผิดชอบที่มีต่อผู้ใช้บริการสังคม และทุก

หน้าที่พิทักษ์สิทธิของผู้ใช้บริการตามหลักจริยธรรมและกฎหมายการประกอบวิชาชีพ
6. ช่วยให้พยาบาลที่ประกอบวิชาชีพมีแนวทางในการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานการบริการวิชาชีพไปในทิศทางเดียวกัน

(ชัชวาล วงค์สารี และ อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 253)

6

เทคนิคการจำ 3. คุณลักษณะ
เฉพาะของวิชาชีพ
1. บริการสังคม ช่วยเหลือ สนับสนุนการรักษาสุขภาพ
2. ปฏิบัติต่อมนุษย์โดยตรง และทำต่อธรรมชาติของบุคคลที่มีความแตกต่าง การพยาบาล
3. ทำหน้าที่ ที่ต้องเข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้ป่วย
4. เป็นอิสระควบคุมนโยบายและกิจกรรมการปฏิบัติ 7
5. มีองค์ความรู้ของวิชาชีพตนเอง และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง
6. ยึดถือปฏิบัติการบริการด้วยจิตวิญญาณ
7. มีจรรยาบรรณวิชาชีพในการพิจารณาตัดสินใจ
8. ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนามาตรฐานวิชาชีพ
9. ผลรวมของความสามารถด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ ความชำนาญ
10. ความสามารถที่เกี่ยวกับความรู้ ความสามารถ ทักษะ เจตคติ

คุณลักษณะเฉพาะของวิชาชีพการพยาบาล

1. เป็นการบริการแก่สังคม ช่วยเหลือและสนับสนุนให้มนุษย์ดำรงรักษาสุขภาพอนามัยที่ดี และความเป็นอยู่ที่ดีในสังคม
ซึ่งต้องอาศัยทั้งหลักศิลปะและวิทยาศาสตร์ในการปฏิบัติงาน และความรับผิดชอบต่อตนเองและวิชาชีพ
2. เป็นการปฏิบัติต่อมนุษย์โดยตรง เป็นการปฏิบัติต่อบุคคลที่มีความแตกต่างกัน เผชิญปัญหา และแก้ไข โดยมีพื้นฐานความ

เข้าใจในลักษณะของบุคคลที่มีความแตกต่างกัน
3. เป็นการปฏิบัติหน้าที่ที่ต้องเข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้ป่วย ประชาชน ชุมชน โดยการเข้าไปสัมผัสรับรู้ ประสบการณ์ชีวิต
ความเชื่อ ค่านิยม ในสังคมซึ่งต้องใช้ความรู้ความสามารถในการออกความเห็นและการตัดสินใจ มีความคิดสร้างสรรค์
รับผิดชอบต่อตนเองและสังคม
4. มีความเป็นอิสระควบคุมนโยบายและกิจกรรมการปฏิบัติของตนได้
5. มีองค์ความรู้ของวิชาชีพตนเอง มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยการวิจัยอย่างเป็นระบบ

(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 254-255)

8

คุณลักษณะเฉพาะของวิชาชีพการพยาบาล

6. ยึดถือปฏิบัติการบริการด้วยจิตวิญญาณ ด้วยความเอื้ออาทร รับผิดชอบต่อตนเองและวิชาชีพ โดยการควบคุมลักษณะ
ของการปฏิบัติอยู่เสมอ
7. มีจรรยาบรรณวิชาชีพเป็นแนวทางการพิจารณาตัดสินใจและการปฏิบัติของผู้ประกอบวิชาชีพ
8. มีองค์กรวิชาชีพที่ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนามาตรฐานวิชาชีพและการประกอบวิชาชีพ
9. พฤติกรรมที่เกิดจากผลรวมของความสามารถด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ ความชำนาญ แรงจูงใจและคุณลักษณะของ
บุคคลใดบุคคลหนึ่งที่ทำให้บุคคลนั้นสามารถปฏิบัติกิจกรรมได้สำเร็จ
10. มีพฤติกรรมการแสดงออกถึงความสามารถที่เกี่ยวกับความรู้ ความสามารถ ทักษะ เจตคติ ตลอดจนบุคลิกลักษณะใน
การปฏิบัติการพยาบาลอย่างมีประสิทธิภาพ

(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 254-255)

9

เทคนิคการจำ 4. จรรยาบรรณ
วิชาชีพของสภาการ
1. พยาบาลและประชาชน (Nurses and People) พยาบาลนานาชาติ

1.1) ความรับผิดชอบเป็นพื้นฐานของวิชาชีพ 10
1.2) ต้องมั่นใจในการได้รับคำยินยอมในการรักษาของผู้ป่วย
1.3) ต้องเก็บรักษาข้อมูลส่วนบุคคล
1.4) ร่วมรับผิดชอบกับสังคมและสนับสนุนความต้องการด้านสุขภาพ
1.5) ร่วมรับผิดชอบในการสร้างความยั่งยืน

เทคนิคการจำ 4. จรรยาบรรณ
วิชาชีพของสภาการ
พยาบาลนานาชาติ

2. พยาบาลและการปฏิบัติ (Nurses and Practice)

2.1) เป็นผู้ที่มีภาระหน้าที่และความรับผิดชอบในส่วนตนในการปฏิบัติการพยาบาล
2.2) คงไว้ซึ่งมาตรฐานด้านสุขภาพ
2.3) ใช้วิจารณญาณในเรื่องสมรรถนะของปัจเจกบุคคลเมื่อต้องยอมรับภาระหน้าที่
2.4) ต้องคงไว้ซึ่งมาตรฐานวิชาชีพ
2.5) พยาบาลต้องมั่นใจว่าได้ใช้เทคโนโลยีและวิทยาในการรักษา

11

เทคนิคการจำ 4. จรรยาบรรณ
วิชาชีพของสภาการ
3. พยาบาลและวิชาชีพ (Nurses and the Profession) พยาบาลนานาชาติ

3.1) มีข้อตกลงเกี่ยวกับบทบาทหลักในการพิจารณาและลงมือปฏิบัติที่มีมาตรฐาน
3.2) ต้องมีความกระตือรือร้นในการพัฒนาความรู้ของวิชาชีพ
3.3) ทำหน้าที่ตามองค์กรวิชาชีพ มีส่วนร่วมในการสรรสร้าง

4. พยาบาลและผู้ร่วมงาน (Nurses and Co-workers)

4.1) มีการดำรงไว้ซึ่งความสัมพันธ์และให้ความร่วมมือกับผู้ร่วมงาน

4.2) มีการกระทำที่เหมาะสมตลอดเวลาต่อสังคม

12

จรรยาบรรณวิชาชีพของสภาการพยาบาลนานาชาติ

สภาการพยาบาลนานาชาติ (International Council of Nurses: ICN) ได้กำหนดจรรยาบรรณ
วิชาชีพการพยาบาลไว้ ซึ่งเรียกว่า “The ICN Code of Ethics for Nurses”

1. พยาบาลและประชาชน (Nurses and People)

1.1) ความรับผิดชอบของพยาบาลที่เป็นพื้นฐานของวิชาชีพ โดยให้การพยาบาลประชาชนที่ต้องการการดูแลทางการพยาบาล
ซึ่งการดูแลนั้นจะต้องเคารพต่อสิทธิมนุษยชน
1.2) พยาบาลต้องมั่นใจว่าบุคคลได้รับข้อมูลที่ต้องให้การยินยอมเกี่ยวกับการดูแลที่เกี่ยวข้องกับการรักษาอย่างเพียงพอ
1.3) พยาบาลต้องเก็บรักษาข้อมูลส่วนบุคคลและใช้วิจารณญาณในการแลกเปลี่ยนข้อมูลนั้น
1.4) พยาบาลร่วมรับผิดชอบกับสังคมในการริเริ่มและสนับสนุนการสนองตอบความต้องการทางสุขภาพในสังคม
1.5) พยาบาลร่วมรับผิดชอบในการสร้างความยั่งยืน และปกป้องสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติจากการทำให้หมดไป

13

(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 255-256)

2. พยาบาลและการปฏิบัติ (Nurses and Practice)

2.1) พยาบาลเป็นผู้ที่มีภาระหน้าที่และความรับผิดชอบในส่วนตนในการปฏิบัติการพยาบาล และการคงไว้ซึ่งสมรรถนะ
โดยการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
2.2) พยาบาลคงไว้ซึ่งมาตรฐานด้านสุขภาพส่วนบุคคลที่จะทำให้มีความสามารถในการให้การดูแลได้
2.3) พยาบาลใช้วิจารณญาณในเรื่องสมรรถนะของปัจเจกบุคคลเมื่อต้องยอมรับภาระหน้าที่
2.4) พยาบาลต้องคงไว้ซึ่งมาตรฐานการปฏิบัติส่วนตัวที่สะท้อนถึงความเป็นวิชาชีพ
2.5) พยาบาลที่ให้การพยาบาลต้องมั่นใจว่าได้ใช้เทคโนโลยีและวิทยาการก้าวหน้าที่มีความปลอดภัย
เคารพในศักดิ์ศรี และสิทธิของประชาชน

14

3. พยาบาลและวิชาชีพ (Nurses and the Profession)

3.1) พยาบาลมีข้อตกลงเกี่ยวกับบทบาทหลักในการพิจารณาและลงมือปฏิบัติที่มีมาตรฐาน ในการปฏิบัติการพยาบาล
การจัดการ การวิจัย และการศึกษา
3.2) พยาบาลต้องมีความกระตือรือร้นในการพัฒนาแก่นของความรู้ของวิชาชีพที่มีวิจัยเป็นฐาน
3.3) พยาบาลทำหน้าที่ตามองค์กรวิชาชีพ มีส่วนร่วมในการสรรสร้างและคงไว้ซึ่งความปลอดภัย การทำงานอย่างเท่า
เทียมทางสังคมและเศรษฐกิจตามเงื่อนไขของการพยาบาล

4. พยาบาลและผู้ร่วมงาน (Nurses and Co-workers)

4.1) พยาบาลมีการดำรงไว้ซึ่งความสัมพันธ์ในเชิงความร่วมมือกับผู้ร่วมงาน ทั้งในการพยาบาลและกับสาขาอื่น
4.2) พยาบาลต้องมีการกระทำที่เหมาะสมตลอดเวลาต่อปัจเจกบุคคล ครอบครัว และชุมชนในสถานการณ์ที่เป็นอันตราย

ต่อสุขภาพที่กระทำโดยผู้ร่วมงานหรือบุคคลอื่น

15

เทคนิคการจำ 5. จรรยาบรรณ
วิชาชีพสมาคม
1. พึงให้บริการพยาบาลด้วยความเคารพในศักดิ์ศรี พยาบาลแห่ง
2. พึงเคารพสิทธิส่วนตัวของผู้ป่วย สหรัฐอเมริกา
3. พึงให้การปกป้องคุ้มครองแก่ผู้ป่วย
4. รับผิดชอบในการตัดสินใจและการพยาบาล 16
5. พึงดำรงไว้ซึ่งสมรรถนะในการปฏิบัติการพยาบาล
6. พึงตัดสินใจด้วยความรอบคอบ
7. พึงมีส่วนร่วม สนับสนุนในกิจกรรมการพัฒนาความรู้
8. มีส่วนร่วม สนับสนุนในการพัฒนาวิชาชีพ
9. พึงมีส่วนร่วมในการกำหนดและดำรงไว้
10. พึงมีส่วนร่วมในการปกป้องคุ้มครองสังคม
11. พึงร่วมมือและเป็นเครือข่ายด้านสุขภาพอนามัย

จรรยาบรรณวิชาชีพสมาคมพยาบาลแห่งสหรัฐอเมริกา

สมาคมพยาบาลแห่งสหรัฐอเมริกา (The America Nurses Associations: A.N.A) กำหนดสาระสำคัญของ
จรรยาบรรณวิชาชีพพยาบาล ไว้ดังนี้
1. พยาบาลพึงให้บริการพยาบาลด้วยความเคารพในศักดิ์ศรี และความแตกต่างระหว่างบุคคล โดยไม่จำกัดในเรื่อง
สถานภาพทางสังคม เศรษฐกิจ คุณสมบัติเฉพาะกิจ หรือสภาพปัญหาทางสุขภาพอนามัยของผู้ป่วย
2. พยาบาลพึงเคารพสิทธิส่วนตัวของผู้ป่วยโดยรักษาข้อมูลเกี่ยวกับผู้ป่วยไว้เป็นความลับ
3. พยาบาลพึงให้การปกป้องคุ้มครองแก่ผู้ป่วย สังคม ในกรณีที่มีการให้บริการสุขภาพอนามัย และความปลอดภัย
ถูกกระทำการที่อาจเกิดจากความไม่รู้ ขาดศีลธรรม จริยธรรม หรือการกระทำที่ผิดกฎหมายจากบุคคลหนึ่งบุคคลใด
4. พยาบาลมีหน้าที่รับผิดชอบในการตัดสินใจและให้การพยาบาลแก่ผู้ป่วยแต่ละราย

17

(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 257)

จรรยาบรรณวิชาชีพสมาคมพยาบาลแห่งสหรัฐอเมริกา

5. พยาบาลพึงดำรงไว้ซึ่งสมรรถนะในการปฏิบัติการพยาบาล

6. พยาบาลพึงตัดสินใจด้วยความรอบคอบถี่ถ้วน ใช้ข้อมูลสมรรถนะและคุณลักษณะอื่นๆ ในการขอคำปรึกษา ยอมรับใน

หน้าที่ความรับผิดชอบ รวมถึงการมอบหมายกิจกรรมการปฏิบัติการพยาบาลให้ผู้อื่นปฏิบัติ

7. พยาบาลพึงมีส่วนร่วมและสนับสนุนในกิจกรรมการพัฒนาความรู้เชิงวิชาชีพ

8. พยาบาลพึงมีส่วนร่วมและสนับสนุนในการพัฒนาวิชาชีพและส่งเสริมมาตรฐานการปฏิบัติการพยาบาล

9. พยาบาลพึงมีส่วนร่วมในการที่จะกำหนดและดำรงไว้ซึ่งสถานะภาพของการทำงานที่จะนำไปสู่การปฏิบัติการพยาบาลที่

มีคุณภาพสูง

10. พยาบาลพึงมีส่วนร่วมในการปกป้อง คุ้มครองสังคม จากการเสนอข้อมูลที่ผิดและดำรงไว้ซึ่งความสามัคคีในวิชาชีพ

11. พยาบาลพึงร่วมมือและเป็นเครือข่ายกับสมาชิกด้านสุขภาพอนามัยและบุคคลอื่นๆ ในสังคม เพื่อส่งเสริมชุมชนและ

สนองตอบความต้องการด้านสุขภาพอนามัยของสังคม

18

(ชัชวาล วงค์สารี และอุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, 2557: 257)

จรรยาบรรณวิชาชีพพยาบาล เริ่มประกาศใช้เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2528 6.จรรยาบรรณ
โดยสมาคมพยาบาลแห่ง ประเทศไทย ซึ่งประกอบไปด้วยจรรยาบรรณวิชาชีพต่อประชาชน สังคม วิชาชีพของสมาคม
และประเทศชาติ ผู้ร่วมวิชาชีพ และผู้ประกอบวิชาชีพอื่น และต่อตนเอง
พยาบาลแห่ง
เทคนิคการจำ ประเทศไทย

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อประชาชน 19

1. ประกอบด้วยความมีสติ ตระหนักในคุณค่า และศักดิ์ศรี
2. ปฏิบัติต่อประชาชนด้วยความเสมอภาคตามสิทธิมนุษยชน
3. ละเว้นการปฏิบัติที่มีอคติและการใช้อำนาจหน้าที่
4. เก็บรักษาเรื่องส่วนตัวของผู้รับบริการไว้เป็นความลับ
5. ปฏิบัติหน้าที่โดยใช้ความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่
6. ป้องกันภยันตรายอันจะมีผลต่อสุขภาพอนามัย

เทคนิคการจำ 6.จรรยาบรรณ
วิชาชีพของ
จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อสังคมและประเทศชาติ
1. ประกอบกิจแห่งวิชาชีพให้สอดคล้องกับนโยบาย สมาคมพยาบาล
2. รับผิดชอบร่วมกับประชาชน แห่งประเทศไทย
3. อนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมประจำชาติ
4. ประกอบวิชาชีพโดยมุ่งส่งเสริมความมั่นคงของชาติ 20

เทคนิคการจำ 6.จรรยาบรรณ
วิชาชีพของสมาคม
จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อวิชาชีพ
พยาบาลแห่ง
1. ตระหนักและถือปฏิบัติในหน้าที่ความรับผิดชอบ ประเทศไทย
2. พัฒนาความรู้และวิธีปฏิบัติให้ได้มาตรฐาน
3. ศรัทธาสนับสนุนและให้ความร่วมมือ 21
4. สร้างและธำรงไว้ซึ่งสิทธิอันชอบธรรม
5. เผยแพร่ชื่อเสียงและคุณค่า

เทคนิคการจำ 6.จรรยาบรรณ
วิชาชีพของสมาคม
จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อตนเอง
1. ประกอบกิจแห่งวิชาชีพ โดยถูกต้องตามกฎหมาย พยาบาลแห่ง
2. ยึดมั่นในคุณธรรมและจริยธรรม ประเทศไทย
3. ปฏิบัติตนให้เป็นแบบอย่างที่ดี
4. ใฝ่รู้พัฒนาแนวคิดให้กว้าง
5. ด้วยความเต็มใจและเต็มกำลังความสามารถ
6. ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความมีสติ รอบรู้ เชื่อมั่นและมีวิจารณญาณ

22

เทคนิคการจำ 6.จรรยาบรรณ
วิชาชีพของ
จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อผู้ร่วมวิชาชีพและผู้ประกอบการวิชาชีพอื่น
สมาคมพยาบาล
1. ให้เกียรติ เคารพในสิทธิและหน้าที่ แห่งประเทศไทย
2. เห็นคุณค่าและยกย่องผู้มีความรู้
3. รักษาไว้ซึ่งความสัมพันธ์อันดี 23
4. ยอมรับความต้องการพื้นฐานของมนุษย์
5. อำนวยความสะดวกให้ความร่วมมือแก่ผู้ร่วมงาน
6. ละเว้นการส่งเสริมหรือปกป้องผู้ประพฤติผิด

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อประชาชน

1. ประกอบวิชาชีพด้วยความมีสติ ตระหนักในคุณค่า และศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์
2. ปฏิบัติต่อประชาชนด้วยความเสมอภาคตามสิทธิมนุษยชน โดยไม่คำนึงถึงเชื้อชาติ ศาสนา และสถานภาพของบุคคล
3. ละเว้นการปฏิบัติที่มีอคติและการใช้อำนาจหน้าที่ เพื่อผลประโยชน์ส่วนตน
4. พึงเก็บรักษาเรื่องส่วนตัวของผู้รับบริการไว้เป็นความลับ เว้นแต่ด้วยความยินยอมของผู้นั้น หรือเมื่อต้องปฏิบัติตาม

กฎหมาย
5. พึงปฏิบัติหน้าที่โดยใช้ความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่ในการวินิจฉัย และการแก้ไขปัญหาสุขภาพอนามัยอย่างเหมาะสม
แก่สภาพของบุคคล ครอบครัว และชุมชน
6. พึงป้องกันภยันตรายอันจะมีผลต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน

24

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อสังคมและประเทศชาติ

1. พึงประกอบกิจแห่งวิชาชีพให้สอดคล้องกับนโยบายอันเป็นประโยชน์แก่สาธารณชน
2. พึงรับผิดชอบร่วมกับประชาชนในการเริ่มสนับสนุนกิจกรรมที่ก่อให้เกิดสันติสุข และยกระดับคุณภาพชีวิต
3. พึงอนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมประจำชาติ
4. พึงประกอบวิชาชีพโดยมุ่งส่งเสริมความมั่นคงของชาติ ศาสนา และสถาบันกษัตริย์

25

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อวิชาชีพ

1. พึงตระหนักและถือปฏิบัติในหน้าที่ความรับผิดชอบ ตามหลักการแห่งวิชาชีพการพยาบาล
2. พัฒนาความรู้และวิธีปฏิบัติให้ได้มาตรฐานแห่งวิชาชีพ
3. พึงศรัทธาสนับสนุนและให้ความร่วมมือในกิจกรรมแห่งวิชาชีพ
4. พึงสร้างและธำรงไว้ซึ่งสิทธิอันชอบธรรมในการประกอบวิชาชีพการพยาบาล
5. พึงเผยแพร่ชื่อเสียงและคุณค่าแห่งวิชาชีพให้เป็นที่ปรากฏแก่สังคม

26

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อตนเอง

1. ประพฤติตนและประกอบกิจแห่งวิชาชีพ โดยถูกต้องตามกฎหมาย
2. ยึดมั่นในคุณธรรมและจริยธรรมแห่งวิชาชีพ
3. ประพฤติปฏิบัติตนให้เป็นแบบอย่างที่ดี ทั้งในด้านการประกอบกิจแห่งวิชาชีพและส่วนตัว
4. ใฝ่รู้พัฒนาแนวคิดให้กว้างและยอมรับการเปลี่ยนแปลง
5. ประกอบกิจแห่งวิชาชีพด้วยความเต็มใจและเต็มกำลังความสามารถ
6. ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความมีสติ รอบรู้ เชื่อมั่นและมีวิจารณญาณอันรอบคอบ

27

จรรยาบรรณวิชาชีพการพยาบาลต่อผู้ร่วมวิชาชีพและผู้ประกอบการวิชาชีพอื่น

1. ให้เกียรติ เคารพในสิทธิและหน้าที่ของผู้ร่วมวิชาชีพและผู้อื่น
2. เห็นคุณค่าและยกย่องผู้มีความรู้ ความสามารถในศาสตร์สาขาต่างๆ
3. พึงรักษาไว้ซึ่งความสัมพันธ์อันดีกับผู้ร่วมงานทั้งภายในและภายนอกวิชาชีพ
4. ยอมรับความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ และชักนำให้ประพฤติปฏิบัติหน้าที่ในทางที่ถูกที่ควร
5. พึงอำนวยความสะดวกให้ความร่วมมือแก่ผู้ร่วมงานในการปฏิบัติภารกิจอันชอบธรรม
6. ละเว้นการส่งเสริมหรือปกป้องผู้ประพฤติผิด เพื่อผลประโยชน์แห่งตนหรือผู้กระทำการนั้นๆ

28

จรรยาบรรณพยาบาล
ฉบับปี พุทธศักราช 2546
สมาคมพยาบาลแห่งประเทศ
ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จ

พระศรีนครินทรา
บรมราชชนนี

29

7. จรรยาบรรณ

เทคนิคการจำ พยาบาล ฉบับปี
พ.ศ. 2546

ข้อที่ 1 การสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกัน การฟื้นฟู การรักษา

ข้อที่ 2 เมตตากรุณา เคารพในคุณค่าของชีวิต

ข้อที่ 3 มีปฏิสัมพันธทางวิชาชีพกับผู้ใช้บริการ ผู้ร่วมงาน และประชาชน

ข้อที่ 4 ความยุติธรรมและความเสมอภาคในสังคมมนุษย์

ข้อที่ 5 มุ่งความเป็นเลิศ

ข้อที่ 6 พึงป้องกันอันตรายต่อสุขภาพและชีวิตของผู้ใช้บริการ

ข้อที่ 7 รับผิดชอบในการปฏิบัติให้สังคมเกิดความเชื่อถือไว้วางใจ

ข้อที่ 8 ทำความเจริญก้าวหน้าให้แก่วิชาชีพการพยาบาล

ข้อที่ 9 พึงรับผิดชอบต่อตนเองเช่นเดียวกับรับผิดชอบต่อผู้อื่น 30

ข้อที่ 1 พยาบาลรับผิดชอบต่อประชาชนผู้ต้องการการพยาบาล และบริการสุขภาพ

พยาบาลรับผิดชอบต่อประชาชนผู้ต้องการการพยาบาล
และบริการสุขภาพทั้งต่อปัจเจกบุคคล ครอบครัว ชุมชน และ
ระดับประเทศ ในการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกัน การฟื้นฟู
การรักษา และการบรรเทาความทุกข์ทรมาน

31

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

1.1) พยาบาลรับฟังปัญหาและให้ข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพ หรือแนะนำการปฏิบัติตัวของผู้รับบริการด้วยความเต็มใจ
1.2) พยาบาลให้ข้อมูลอย่างเพียงพอต่อการตัดสินใจของผู้รับบริการในการเลือกรับบริการทุกครั้ง
1.3) พยาบาลรักษาความลับเกี่ยวกับการวินิจฉัยโรคและการรักษาโรคเป็นอย่างดี
1.4) พยาบาลเอาใจใส่และรับผิดชอบดูแลสุขภาพของผู้รับบริการอย่างสม่ำเสมอ
1.5) พยาบาลให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพและการป้องกันการเจ็บป่วยอย่างเพียงพอต่อความเข้าใจ
1.6) พยาบาลสนับสนุนทุกวิถีทาง เพื่อให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในการรักษาผู้รับบริการ
1.7) พยาบาลอยู่เป็นเพื่อนและคอยป้องกันอันตรายขณะผู้รับบริการได้รับการตรวจรักษา

32(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 35)

ข้อที่ 2 พยาบาลประกอบวิชาชีพด้วยความเมตตากรุณา เคารพในคุณค่าของชีวิต
ความมีสุขภาพดีและความผาสุกของเพื่อนมนุษย์

พยาบาลประกอบวิชาชีพด้วยความเมตตากรุณา เคารพใน

คุณค่าของชีวิต ความมีสุขภาพดี และความผาสุกของเพื่อนมนุษย์

ช่วยให้ประชาชนดำรงสุขภาพไว้ในระดับดีที่สุด ตลอดวงจรของชีวิต
นับแต่ปฏิสนธิ ทั้งในภาวะสุขภาพปกติ ภาวะเจ็บป่วย ชราภาพ จนถึง

ระยะสุดท้ายของชีวิต

33

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

2.1) พยาบาลให้โอกาสผู้รับบริการระบายความคับข้องใจเกี่ยวกับความเจ็บป่วยด้วยอัธยาศัยอันดีทุกครั้ง
2.2) พยาบาลสอบถามการตัดสินใจของผู้รับบริการก่อนทุกครั้งที่จะให้การพยาบาล
2.3) พยาบาลพูดคุยด้วยท่าทีที่นุ่มนวลและปลอบโยนให้กำลังใจอย่างสม่ำเสมอ
2.4) พยาบาลให้คำตอบในข้อสงสัยแก่ผู้รับบริการด้วยข้อมูลที่เป็นความจริงอย่างครบถ้วนทุกครั้ง
2.5) พยาบาลมีความกระตือรือร้นในการให้การดูแลผู้รับบริการอย่างเต็มความสามารถ

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 35)

34

ข้อที่ 3 พยาบาลมีปฏิสัมพันธทางวิชาชีพกับผู้ใช้บริการ ผู้ร่วมงาน และประชาชน
ด้วยความ เคารพในศักดิ์ศรี และสิทธิมนุษยชนของบุคคล

พยาบาลมีปฏิสัมพันธกับผู้ใช้บริการ ผู้ร่วมงาน และประชาชน
ด้วยความเคารพในศักดิ์ศรี และสิทธิมนุษยชนของบุคคล ทั้งในความเป็น
มนุษย์ สิทธิในชีวิต และสิทธิในเสรีภาพเกี่ยวกับการเคลื่อนไหว การพูด
การแสดงความคิดเห็น การมีความรู้ การตัดสินใจ ค่านิยม ความแตก
ต่างทางวัฒนธรรม และความเชื่อทางศาสนา ตลอดจนสิทธิในความเป็น
เจ้าของ และความเป็นส่วนตัวของบุคคล

35

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

3.1) พยาบาลแสดงการยอมรับและให้การสนับสนุนการทำกิจกรรมตามความเชื่อ และค่านิยมส่วนตัวของผู้รับบริการ
3.2) พยาบาลสอบถามการตัดสินใจของผู้รับบริการก่อนทุกครั้งที่จะให้การพยาบาล
3.3) พยาบาลพูดคุยด้วยท่าทีที่นุ่มนวลและปลอบโยนให้กำลังใจอย่างสม่ำเสมอ
3.4) พยาบาลมีความกลมเกลียวกันและแสดงท่าทีที่เป็นมิตรในการดูแลผู้รับบริการ
3.5) พยาบาลเปิดโอกาสให้ผู้รับบริการและครอบครัวได้แสดงความคิดเห็นที่เกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาลอย่างเต็มที่

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 36)

36

ข้อที่ 4 พยาบาลยึดหลักความยุติธรรม และความเสมอภาคในสังคมมนุษย์

พยาบาลยึดหลักความยุติธรรม และความเสมอภาคในสังคม

มนุษย์ ร่วมดำเนินการเพื่อช่วยให้ประชาชนที่ต้องการบริการสุขภาพ ได้รับ

ความช่วยเหลือดูแลอย่างทั่วถึงและดูแลให้ผู้ใช้บริการได้รับการช่วยเหลือที่

เหมาะสมกับความต้องการอย่างดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ด้วยความเคารพ

ในคุณค่าของชีวิต ศักดิ์ศรี และสิทธิในการมีความสุขของบุคคลอย่างเท่า

เทียมกัน โดยไม่จำกัดด้วยชั้นวรรณะ เชื้อชาติ ศาสนา เศรษฐานะ เพศ
วัย กิตติศัพท์ ชื่อเสียง สถานภาพในสังคม และโรคที่เป็น

37

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

4.1) พยาบาลให้การดูแลเอาใจใส่ผู้รับบริการทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน
4.2) พยาบาลอำนวยความสะดวกแก่ผู้รับบริการทุกคนอย่างทั่วถึงกัน
4.3) พยาบาลชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการเจ็บป่วยให้ผู้รับบริการทราบโดยไม่ปิดบังหรือรังเกียจ
4.4) พยาบาลแสดงความรับผิดชอบในการปกป้องผู้รับบริการให้ได้รับการดูแลรักษาที่เหมาะสม
กับภาวะความเจ็บป่วย
4.5) พยาบาลช่วยให้ผู้รับบริการได้มีโอกาสพบแพทย์ผู้รักษาตามที่ต้องการ
4.6) พยาบาลแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาพยาบาลที่ผู้รับบริการควรได้รับอย่างเพียงพอและครอบคลุม

38(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 36)

ข้อที่ 5 พยาบาลประกอบวิชาชีพโดยมีความเป็นเลิศ

พยาบาลประกอบวิชาชีพ โดยมุ่งความเป็นเลิศปฏิบัติการพยาบาล
โดยมีความรู้ในการกระทำและสามารถอธิบายเหตุผลได้ในทุกกรณี
พัฒนาความรู้ และประสบการณ์อย่างต่อเนื่อง รักษาสมรรถภาพในการ
ทำงานประเมินผลงานและประกอบวิชาชีพทุกด้านด้วยมาตรฐานสูงสุดเท่า
ที่จะเป็นไปได้

39

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

5.1) พยาบาลทำให้ผู้รับบริการเกิดความมั่นใจในบริการที่ตนเองได้รับ
5.2) พยาบาลชี้แจงภาวะของโรคและอาการที่เกิดขึ้นจนผู้รับบริการเข้าใจได้ดี
5.3) พยาบาลทำให้ผู้รับบริการมั่นใจว่าได้รับบริการทุกอย่างที่มีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัย
5.4) พยาบาลแสดงให้ผู้รับบริการเห็นว่าสถานพยาบาลมีความพร้อมทุกด้านในการให้การบริการ
5.5) พยาบาลทำการปรับปรุงนวัตกรรมการพยาบาลใหม่ๆ เพื่อนำมาใช้กับผู้รับบริการ
5.6) พยาบาลได้จัดทำเอกสารเผยแพร่ความรู้ทางสุขภาพที่เป็นประโยชน์แก่ผู้รับบริการและครอบครัว

40

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 37)

ข้อที่ 6 พยาบาลพึงป้องกันอันตรายต่อสุขภาพ และชีวิตของผู้ใช้บริการ

พยาบาล พึงป้องกันอันตรายต่อสุขภาพ และชีวิตของผู้ใช้บริการ

โดยการร่วมมือประสานงานอย่างต่อเนื่องกับผู้ร่วมงานและผู้เกี่ยวข้องทุก

ฝ่ายทุกระดับ เพื่อปฏิบัติให้เกิดผลตามนโยบาย และแผนพัฒนาสุขภาพ

และคุณภาพชีวิตของประชาชนพึงปฏิบัติหน้าที่ รับมอบหมายงานและมอบ

หมายงานอย่างรอบคอบ และกระทำการอันควรเพื่อป้องกันอันตราย ซึ่ง

เห็นว่าจะเกิดกับผู้ใช้บริการแต่ละบุคคล ครอบครัว กลุ่มหรือชุมชน โดย

การกระทำของผู้ร่วมงาน หรือสภาพแวดล้อมของการทำงาน หรือในการใช้

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูง

41

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

6.1) พยาบาลปฏิบัติการพยาบาลโดยคำนึงถึงคุณภาพชีวิตและความต้องการของผู้รับบริการเป็นสำคัญ
6.2) พยาบาลให้การช่วยเหลือผู้รับบริการทันทีที่พบว่ามีปัญหา
6.3) พยาบาลคอยเฝ้าระวังเพื่อป้องกันภาวะเสี่ยงมิให้เกิดอันตรายต่อผู้รับบริการ
6.4) พยาบาลทำการชี้แจงข้อมูลเกี่ยวกับโรคให้ผู้รับบริการรับทราบอย่างเป็นระยะๆ โดยสม่ำเสมอ
6.5) พยาบาลคอยระมัดระวังมิให้ผู้รับบริการได้รับความเจ็บปวดหรือรับอันตรายใดๆ ขณะรับการรักษา

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 37)

42

ข้อที่ 7 พยาบาลรับผิดชอบในการปฏิบัติให้สังคมเกิดความเชื่อถือไว้วางใจต่อพยาบาล
และต่อวิชาชีพการพยาบาล

พยาบาล รับผิดชอบในการปฏิบัติให้สังคมเกิดความเชื่อถือไว้วางใจ

ต่อพยาบาล และต่อวิชาชีพการพยาบาล โดยมีคุณธรรมจริยธรรมในการ

ดำรงชีวิต ประกอบวิชาชีพด้วยความมั่นคงในจรรยาบรรณ และเคารพต่อ
กฎหมาย ให้บริการที่มีคุณภาพเป็นวิสัย เป็นที่ประจักษ์แก่ประชาชน ร่วม

มือพัฒนาวิชาชีพให้เจริญก้าวหน้าในสังคมอย่างเป็นเอกภาพ ตลอดจนมี

มนุษยสัมพันธ์อันดี และร่วมมือกับผู้อื่นในกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม

ทั้งในและนอกวงการสุขภาพในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระหว่าง

ประเทศ

43

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

7.1) พยาบาลปฏิบัติงานโดยยึดตามมาตรฐานวิชาชีพอย่างเคร่งครัด
7.2) พยาบาลร่วมมือกันพัฒนาวิชาชีพให้เจริญก้าวหน้าในสังคมอย่างมีเอกภาพ
7.3) พยาบาลร่วมมือกับผู้อื่นในกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม
7.4) พยาบาลให้ความร่วมมือกับกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม ทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และ
ระหว่างประเทศ

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 38)

44

ข้อที่ 8 พยาบาลพึงรวมในการทำความเจริญก้าวหน้าให้แก่วิชาชีพการพยาบาล

พยาบาลพึงร่วมในการ ทำความเจริญก้าวหน้าให้แก่วิชาชีพการ

พยาบาล ร่วมเป็นผู้นำทางการปฏิบัติการพยาบาลหรือทางการศึกษา

ทางการวิจัยหรือทางการบริหาร โดยร่วมในการนำทิศทาง นโยบายและ

แผน เพื่อพัฒนาวิชาชีพ พัฒนาความรู้ ทั้งในขั้นเทคนิคการพยาบาล

ทฤษฎีขั้นพื้นฐาน และศาสตร์ทางการพยาบาลขั้นลึกซึ้งเฉพาะด้าน ตลอด

จนการรวบรวม และเผยแพร่ความรู้ข่าวสารของวิชาชีพทั้งนี้พยาบาลพึง

มีบทบาททั้งในระดับรายบุคคล และร่วมมือในระดับสถาบันองค์กรวิชาชีพ
ระดับประเทศและระหว่างประเทศ

45

พฤติกรรมจริยธรรมของพยาบาล

8.1) พยาบาลให้ความร่วมมือในการพัฒนาวิชาชีพการพยาบาล โดยการเข้าร่วมกิจกรรมขององค์กรวิชาชีพอย่างเข้มแข็ง
8.2) พยาบาลนำผลงานวิจัยหรือหลักฐานทางวิชาการมาใช้ปรับปรุงการปฏิบัติการพยาบาลอย่างสม่ำเสมอ
8.3) พยาบาลกระตือรือร้นในการมีส่วนร่วมกำหนดนโยบายและแผนพัฒนาวิชาชีพการพยาบาล
8.4) พยาบาลพัฒนาตนเองในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมโดยการศึกษาต่อเนื่องและฝึกอบรม
8.5) พยาบาลรับผิดชอบในการพัฒนาความรู้และศาสตร์ทางการพยาบาลเพื่อการพัฒนาวิชาชีพ
8.6) พยาบาลมีความพยายามในการสร้างองค์ความรู้ทางการพยาบาลและเผยแพร่สู่เพื่อนร่วมวิชาชีพ
8.7) พยาบาลส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลสุขภาพสู่ประชาชนทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน

(อุดมรัตน์ สงวนศิริธรรม และสมใจ ศิระกมล, 2558: 38-39)

46

ข้อที่ 9 พยาบาลพึงรับผิดชอบต่อตนเองเช่นเดียวกับรับผิดชอบต่อผู้อื่น

พยาบาล พึงรับผิดชอบต่อตนเองเช่นเดียวกับรับผิดชอบต่อผู้อื่น
เคารพตนเอง รักษาความสมดุลมั่นคงของบุคลิกภาพ เคารพในคุณค่าของ
งาน และทำงานด้วยมาตรฐานสูง ทั้งในการดำรงชีวิตส่วนตัว และในการ
ประกอบวิชาชีพในสถานการณ์ที่จำเป็นต้องเสียสละ หรือประนีประนอม
พยาบาลพึงยอมรับใน ระดับที่สามารถรักษาไว้ซึ่งความเคารพตนเอง
ความสมดุลในบุคลิกภาพ และความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตของตนเช่นเดียว
กับของผู้ร่วมงานผู้ใช้บริการและสังคม

47