SJHK 3013 SEJARAH KESULTANAN MELAYU MELAKA (3)

Zaman Kegemilangan
Kesultanan Melayu Melaka

➢ Peranan Tokoh-Tokoh

PENGENALAN

Kesultanan Melayu Melaka diasaskan oleh Parameswara (1344 – 1414) yang merupakan
seorang putera Palembang pada tahun 1400.

Kerajaan ini dikatakan mencapai kemuncak kegemilangannya pada zaman
pemerintahan Sultan Mansur Syah (1456-1477).

Kesultanan Melaka pada zaman kemuncaknya dalam
abad 14M dan awal 15M merupakan sebuah
karajaan maritim yang bertaraf dunia.

Walau bagaimanapun, zaman kegemilangan
Kesultanan Melayu Melaka mempunyai perkaitan
secara langsung dengan peranan tokoh-tokoh,
sistem pentadbiran, perdagangan, perhubungan
luar, undang-undang, perkembangan agama
Islam dan perluasan kuasa
Tokoh-tokoh seperti Tun Perak dan Parameswara
telah banyak memberi sumbangan kepada kerajaan
Melaka. Usaha-usaha ini telah membolehkan
kerajaan Melaka mencapai kegemilangannya.

Sumbangan Tokoh
dalam Sistem Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka

Bendahara Paduka Bersifat sederhana,
Raja (1456)
seorang pengurus dan bijaksana,
pentadbiran kerajaan
Melayu Melaka berpandangan jauh,

berani dan

bertanggungjawab

Tun Bendahara kelima
Perak
dalam pemerintahan

Merupakan satu- Kesultanan Melayu

satunya orang yang Melaka & tokoh paling

mendapat gelaran lama menyandang

Paduka Raja dalam jawatan Bendahara

pemerintahan serta berkhidmat

Kesultanan Melayu dengan Kesultanan

Melayu Melaka

Peranan Tun Perak terhadap Sistem Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka

Menganggap bahawa penderhakaan terhadap sultan akan menjadikan kerajaan Melaka
hura-hara dan sentiasa mendahului pembesar lain untuk mempertahankan konsep

Bukti :
Tun Perak tidak menentang Sultan Mansor Syah walaupun melibatkan darah
dagingnya, iaitu Tun Besar dibunuh oleh bakal Sultan Melaka (Raja
Muhammad) dalam satu permainan sepak raga. Tun Perak meletakkan Raja
Muhammad menjadi Raja
Pelantikan sultan-sultan menguatkan pengaruh Tun Perak, tetapi juga dapat
menjamin bahawa tidak akan berlaku rebutan kuasa sesame kerabat diraja dan
kedudukan politik empayar Melayu sentiasa berada dalam keadaan stabil dan aman
makmur.

Sebagai Bendahara Paduka Raja, Tun Perak berkuasa dalam pelantikan
Sultan. Selepas kemangkatan Sultan Muzaffar Syah, Tun Perak telah melantik
Sultan Mansor Syah, Sultan Alauddin Riayat Syah dan Sultan Mahmud Shah.

Peranan Sultan Iskandar Shah (Parameswara) dalam Perdagangan

Sultan Iskandar Shah menyediakan kemudahan dan layanan yang
istimewa kepada para pedagang.

•Bukti:
• Ma Huan dan Fei Hsin menyebut tentang para saudagar China mendapati Melaka telah
membina gedung yang dikelilingi oleh pagar kayu dan mempunyai pintu-pintu yang
berkunci. Gedung ini dikawal oleh penjaga yang bersedia untuk membunyikan loceng
sekiranya terjadi sesuatu kekecohan dan kecemasan.

• Menurut Yuanzhi (2000), ketika kapal-kapal Zheng He berlabuh di Melaka, di suatu
tempat dibuat pagar kayu runcing yang mengelilingi seperti tembok kota. Di empat
penjuru pintu gerbang dibangunkan nenara tempat orang menabuh untuk memberi
tahu waktu pada malam hari. Malah ada penjaga yang meronda dengan membawa
loceng. Di dalam kawasan itu terdapat pagar kayu runcing sebagai tembok kota kecil.
Di situ ada gudang untuk menyimpan wang dan bahan makanan.

Peranan Sultan Alauddin Riayat Syah dalam Perdagangan

Sultan Alauddin Riayat Syah memperkenalkan sistem untuk membasmi
pencuri dan barang yang hilang.

• Bukti :
“ Maka titah Sultan Alau’d-Din kepada Bendahara Paduka Raja, menyuruh
membuat balai di samping empat di tengah negeri, disuruh bubuh seorang
penghulu diam di sana. Maka titah baginda pada Seri Maharaja : Jikalau
orang mendapat harta orang, jika tiada dipulangkannya pada yang
empunya, disuruh baginda kudung tangannya : jikalau tiada bertemu
dengan empunya harta, ke balai itulah dihantarkan.’’
(Sejarah Melayu, edisi 2000,hlm 175)

Kesan :
Pedagang-pedangang akan datang ke Melaka untuk berniaga kerana
Melaka merupakan tempat yang selamat. Maka, Melaka akan menjadi
semakin gemilang.

Peranan Sultan Iskandar Syah dalam Perdagangan

Sultan Iskandar Syah memeluk agama Islam pada tahun 1414
dan menyebabkan perdagangan di Melaka mencapai keuntungan.

• Bukti :
• Tome Pires mendukan bahawa perkahwinan Sultan Iskandar Shah

dengan Puteri Pasai yang beragama Islam telah menyebabkan
semakin ramai saudagar Islam dari pelabuhan Pasai seperti
pedagang TanahArab, Parsi dan India datang ke Melaka. Ini
menyebabkan pedagangan di Melaka mencapai keuntungan.

Peranan Bendahara Seri Maharaja Tun Mutahir dalam Perdagangan

Sifat-sifat yang ada pada Bendahara Seri Maharaja Tun Mutahir telah
menyebabkan negeri Melaka semakin makmur

• Bukti :

• “ Setelah Seri Maharaja jadi Bendahara, bergelar Bendahara Seri
Maharaja, maka negeri Melaka pun makin makmurlah, lagi dengan
ramainya, kerana Bendahara Seri Maharaja terlalu saksama, serta
adildengan murahnya; dan terlalu baik budi perketinya pada
membaiki orang, dan terlalu sangat padamemelihara segala
dangang. ” (Sejarah Melayu, edisi 2000, hlm 206)

Peranan Sultan Iskandar Shah (Parameswara) dalam Perhubungan Luar

Parameswara telah mengadakan hubungan diplomatik dengan kerajaan
China pada tahun 1403.

• Bukti :
- Sultan Melaka telah mengambil kesempatan di atas dasar terbuka
Yung-Lo yang mencari negeri-negeri baru yang ingin bernaung di bawah
kerajaan China.
- Sultan Iskandar Shah telah melawat negara China sebanyak dua
kali dengan membawa pemaisurinya dan pembesar-pembesarnya. Ini
telah menunjukkan Sultan Iskandar Shah memandang berat terhadap
hubungan diplomatik antara Melaka dengan negara China.

• Kesan : Mendapat perlindungan daripada negera China.

Peranan Tun Perak dalam Perhubungan Luar

Berdasarkan atas nasihat Tun Perak, sistem diplomasi yang jelas dan tegas telah
diperkenalkan agar setiap negeri yang ada hubungan dengan Melaka, faham dan tahu
tentang kedudukan masing-masing.

• Bukti :
- Setiap negeri yang ada hubungan dengan Melaka akan diberi
layanan mengikut status negeri tersebut
- Tun Perak menetapkan tiga jenis perutusan bagi negeri-negeri di
sekitarnya sama ada di dalam atau di luar empayar Melaka, dibahagikan
kepada empat taraf atau darjat mengikut ukuran kerajaan Melaka.

TARAF Menghantar “surat sembah” serta ufti
kepadanya
Negeri yang dianggap lebih tinggi
tarafnya daripada Melaka (negara China) Menghantar “surat salam” kepadanya
• Negara Islam dikrimkan surat salam
Negeri yang dianggap setaraf dengan • Negara yang diluar Dasar Islam
Melaka (Pasai dan Aru)
dikirimkan surat kasih

TARAF

Negeri yang tertakluk atau Negeri-negeri tersebut sendiri yang akan
bernaung di bawah pemerintahan menyampaikn “surat sembah” kepada
Melaka atau bernaung di bawah raja Melaka
Melaka (Pahang, Siak, Rokon)
Menghantar surat yang bersikap neutral
Negeri-negeri yang diangap di atas nasihat Bendahar Paduka Tun
Perak
bermusuhan dengan Melaka (negeri

Siam)

Peranan Tun Perak dalam Perhubungan Luar

Tun Perak menasihati Sultan Muzaffar Syah untuk mendamai dengan
negara Siam.

Bukti :
- Hubungan Melaka dengan Siam adalah ‘dingin’ semenjak ditubuhkan
oleh Parameswara.

- Siam telah menyerang Melaka sebanyak dua kali, tetapi telah Berjaya
dikalahkan oleh Melaka.

Dengan ini, minat Siam terhadap Melaka mulai berkurangan setelah
kekalahan lautnya di Batu Pahat

- Sejarah Melayu ada menyatakan bahawa,
Arakian Sultan Muzaffar Syah pun memberi titah pada sekalian

menteri dan sida-sida dan bentara dan hulubalang sekalian. Apa bicara
kamu sekalian? Maka sembah Perdana Menteri, Benarlah seperti titah
itu, kerana daripada banyak setera, baik sahabat.

Peranan Tun Perak dalam Perhubungan Luar

Tun Perak menasihati Sultan Muzaffar Syah untuk mendamai dengan
negara Siam.

Kesan :
Sebagai sebuah pusat perdagangan dan penyebaran Islam yang utama

di rantau ini, lebih baik Melaka menjalankan dasar berbaik-baik dengan
Siam kerana tidak ada gunanya Melaka terus bermusuhan dengan Siam
yang menyebabkan rakyat Melaka tidak boleh pergi ke Siam dan rakyat
Siam pulat tidak dapat datang ke Melaka.

Peranan Laksamana Hang Tuah dalam Perhubungan Luar

Laksamana Hang Tuah telah membantu Melaka menjalinkan hubungan
diplomatik dengan negara-negara yang lain.

Bukti :
• Berdasarkan Hikayat Hang Tuah, Laksamana Hang Tuah dan

rombongannya dengan kapal Diraja Mendam Berahi telah menjelajari 15
buah Negara, Majapahit, Palembang, Bentan, Lingga, Jayakarta (Sunda
Kelapa), Aceh, Brunei, Siam, Sailon (Ceylon), Benua Keling, Benua
China, Inderapura (Singapura), Mesir, Jeddah dan Benua Rom Istanbul
(Stambul).

- Menjalinkan hubungan diplomatik
- Mengiringi Raja Melaka
- Membeli barangan tertentu (gajah [Siam], senjata Meriam dan bedil)
- Menjalankan urusan perniagaan

Peranan Sultan Muzaffar Shah (1446 – 1456) dalam Perhubungan Luar

Sultan Muzaffar Shah telah mengadakan hubungan diplomatik dengan
Ryukyu.

Bukti :
• Tom Pires menyatakan bahawa Melaka membuat hubungan dengan

“Lequjos” iaitu pada zaman Sultan Muzaffar Shah (Suma Oriental of
Tome Pires and The Book of Francisco Rodrigues, Huklyut Society,
1944:243)

• Dokumen Rekidai Hǒan (catatan rasmi kerajaan Ryukyu), terdapat
sekurang-kurangnya 19 pucuk surat daripada kerajaan Ryukyu kepada
kerajaan Melaka dan 11 surat daripada pihak Melaka kepada kerajaan
Ryukyu.

Peranan Sultan Muzaffar Shah (1446 – 1456) dalam Perhubungan Luar

Sultan Muzaffar Shah telah mengadakan hubungan diplomatik dengan
Ryukyu.

Bukti :
Kandungan Surat-surat daripada kerajaan Melaka yang dihuraikan oleh

A. Kobata dan M. Matsuda bertarikh 1467, 1469, 1470, 1480 (a), 1480 (b)
:
- Menubuhkan hubungan diplomatik dengan pujian tentang
kemakmuran negeri Ryukyu dan rajanya yang adil.
- Membalas bingkisan hadiah
- Mengadakan hubungan perdagangan
Kesan :
- Memperluaskan kawasan perdagangan kerajaan Melaka dengan
negara luar.
- Memberikan peluang kepada pedagang dari Melaka sendiri untuk
melakukan aktiviti perdagangan dengan negara luar di sekitar Asia
Tenggara

Peranan Sultan Muzaffar Shah (1446 – 1456) dalam Perhubungan Luar

Sultan Muzaffar Shah memastikan perhubungan dengan Jawa terjalin
dengan baik.

Bukti :
- Melaka mengimport beras dari Pulau Jawa dan Pulau Jawa dan
mengeksport bahan-bahan mentah (rempah dan lada) dari
Gagasan Kepulauan Melayu ke Melaka.
- Kenyataan Tome Pires bahawa :

“ baginda (Sultan Muzaffar Syah) sentiasa mengekalkan
persahabatannya dengan raja itu (Batara Majapahit);dan bekalan
makanan yang banyak datang dari Jawa.”
Kesan :

Perhubungan yang baik menggalakkan para pedagang muslim pergi ke
Jawa dan membawa beras ke Melaka.

Peranan Sultan Mahmud Syah dalam Undang-undang

Undang-undang Laut Melaka diperkenankan oleh Sultan Mahmud Syah
sebagai undang-undang yang berkuat kuasa di laut dan di atas perahu.
Bukti :

- Undang-undang ini lahir hasil daripada aktiviti perdagangan maritim
yang begitu aktif pada masa itu yang memerlukan undang-undang atau
peraturan yang tersusun rapi bagi mengendalikan perdagangan dan
perkapalan yang banyak itu.

- Semua naskhah menceritakan bahawa Sultan Mahmud yang
memerintahkan penulisan Undang-Undang Laut ini atas permohonan tiga
orang nakhoda, iaitu Nakhoda Jenal, Nakhoda Diri dan Nakhoda Sahak
yang inginkan hukum pelayaran yang tetap.

Peranan Sultan Muhammad Shah dalam Undang-Undang

Hukum Kanun Melaka merupakan hukum Islam pertama yang
diperkenalkan oleh Sultan Muhammad Shah untuk digunakan di
Melaka.

-Penekanan diberikan dari segi hukum-hakam dan perundangan
berhubung undang-undang perkahwinan, jual beli dan prosedur-
prosedur berkaitan perkara ini juga dimuatkan bagi memperlihatkan
Hukum Kanun Melaka ini adalah undang-undang Islam.

Peranan Tun Perak dalam Perkembangan Agama Islam

Dengan penaklukkan-penaklukkan dan perluasan jajahan yang telah dilakukan, maka
Tun Perak telah dianggap menjadikan Melaka sebagai pusat penyebaran agama.

Bukti :
❑ Negeri Pahang, Terengganu, Kedah, Patani, Johor, Kelantan, Kampar,

Siak, Rokan, Inderagiri, Siantan, Kepulauan Riau-Lingga dan Jambi yang
ditawan memudahkan raja mereka diIslamkan dan menyebarkannya di
negeri-negeri tersebut.
❑ Penawanan akan memudahkan lagi kegiatan pendakwah-pendakwah.

A.Reid dalam sebuah artikelnya yang berjudul The Islamization
of Southeast Asia mengatakan:

Tanpa peperangan yang sedemikian Islam akan lebih
lambat tersebar, malah di kawasan seperti di barat
dan timur Jawa mungkin tidak tersebar langsung.

- Pengislaman Raja akan menyebabkan berlakunya pengislaman rakyat.

Peranan Tun Perak dalam Perkembangan Agama

Dengan penaklukkan-penaklukkan dan perluasan jajahan yang telah
dilakukan, maka Tun Perak telah dianggap menjadikan Melaka
sebagai pusat penyebaran Islam.

Bukti :
- Pihak pentadbir yang diketuai oleh Tun Perak telah menghantar para

mubaligh ke negeri-negeri jajahan takluk untuk diislamkan.

Peranan Sultan Mansur Shah dalam Perkembangan Agama Islam

Sultan Mansur Shah telah berusaha mengembangkan agama Islam

Bukti :

❖ Mahmud Junus mencatatkan bahawa Sultan Mansur Shah pernah
menghantar pendakwah ke Minangkabau Timur untuk menyebarkan
Islam secara damai. Usaha itu melahirkan pula pendakwah-pendakwah
tempatan. Mereka kemudiannya mengembangkan syiar Islam ke daerah
Muara Asahan dan lain-lain.

❖ Sultan Mansur Shah telah mempelajari Agama Islam dengan Kadi Yusof
dan Maulana Abu Bakar.

❖ Sultan Mansur Shah membina sebuah masjid yang cantik

Peranan Tun Perak dalam Perluasan Kuasa

Tun Perak banyak menyertai episode peperangan untuk meluaskan empayar
Melaka dan juga untuk mempertahankan Melaka daripada serangan musuh.

Bukti :
❑ Atas nasihat Tun Perak, Melaka telah menakluk Pahang yang

merupakan jajahan Siam. Penaklukkan ke atas Pahang juga telah
memberikan keuntungan kepada Melaka kerana Pahang adalah
kaya dengan sumber galian emas dan sudah tentu akan
memantapkan lagi ekonomi negeri Melaka.
❑ Sejarah Melayu telah memaparkan dengan jelas perkara tersebut
dalam episode serangan Melaka ke atas Pahang. Tun Perak jugalah
orang yang bertanggungjawab mengetuai angkatan tentera Melaka.
❑ Tun Perak yang tetap memegang jawatan Bendahara Paduka Raja di
bawah pemerintahan Sultan Alauddin Riayat Syah (1477-1488), telah
memberi nasihat yang sama iaitu menjalankan dasar perluasan
jajahan takluk.

Peranan Tun Perak dalam Perluasan Kuasa

Bukti :

- Tun Perak yang telah merangka dasar mperailis Melaka telah

menyarankan supaya menguasai negeri-negeri di Semenanjung

Tanah Melyu. Negeri-negeri tersebut seperti Kelang, Selangor, Bernam,

Sungai Ujong, Manjung, Perak dan Singapura.

- Di negeri-negeri tersebut, pemerintah Melaka melantik seorang
wakilnya yang bergelar Mandulika. Tugasnya, antara lain ialah memungut
cuai dan membayar ufti tahunan kepada Melaka.

Peranan Sultan Mansur Shah dalam Perluasan Kuasa

Betara Majapahit telah menyerahkan Inderagiri, Jambi dan Siantan
kepada Sultan Mansur Shah setelah Sultan Mansur Shah menjadi
menantu Betara Majapahit.

Bukti :
• Menurut Sejarah Melayu, penaklukan Melaka ke atas Inderagiri, Jambi

dan Siantan tidak melibatkan pertumpahan darah. Negeri-negeri ini
diserahkan oleh Betara Majapait kepada Sultan Mansur Shah yang
menjadi menantunya. Atas arahan Sultan Melaka sebelum mereka
berangkat pulang, tempat itu telah diberikan kepada Tun Bija Sura, Hang
Jebat dan Hang Tuah.

RUMUSAN

Bukti-bukti yang dinyatakan telah jelas menggambarkan
kepada kita bahawa betapa besarnya peranan tokoh-
tokoh terhadap Kesultanan Melayu Melaka. Antaranya
ialah Sultan Iskandar Shah, Tun Perak, Sultan Alauddin
Riayat Syah, Bendahara Seri MaharajaTun Mutahir,
Laksaman Hang Tuah, Sultan Muzaffar Shah, Sultan
Mahmud Syah, Sultan Muhammad Shah dan Sultan
Mansur Shah.

SISTEM PENTADBIRAN

❑ Sistem pentadbiran Melaka cekap, lengkap dan teratur.

❑ Sultan merupakan ketua negara dan dibantu oleh pembesar-
pembesar di peringkat pusat, daerah dan jajahan.

❑ Empat orang pembesar yang penting iaitu, Bendahara,
Penghulu Bendahari, Temenggung, dan Laksamana telah
membantu sistem pentadbiran Melaka.

Struktur Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka

Jawatan Tugas

Sultan • Lambang perpaduan rakyat
• Ketua pemerintah
TUGAS • Boleh menjatuhkan hukuman mati
SULTAN • Ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu
• Berkuasa untuk melantik pembesar-pembesar negeri
DAN • Mengetuai angkatan tentera
PEMBESAR
BEREMPAT Bendahara • Penasihat utama Sultan
• Perdana Menteri
• Memangku pemerintahan semasa ketiadaan Sultan
• Ketua Hakim
• Ketua Turus Angkatan Perang

Penghulu Bendahari • Menteri Kewangan
• Memungut cukai atau ufti
• Ketua Syahbandar
• Ketua istiadat dan acara rasmi diraja
• Tokoh : Seri Nara Diraja Tun Ali

Jawatan Tugas

Temenggung • Ketua Polis Negara
• Ketua protokol istiadat
Laksamana • Ketua Majistret
• Hakim di darat
• Tokoh : Seri Maharaja Tun Mutahir

• Ketua Angkatan Tentera Laut
• Pengawal peribadi raja
• Ketua utusan Sultan ke seberang laut
• Ketua duta

❑ Sistem pentadbiran kerajaan Melaka adalah berdasarkan
empat wilayah utama, iaitu kota Melaka, wilayah pegangan,
wilayah taklukan, dan jajahan takluk.

❑ Kota Melaka ditadbir di bawah pusat pentadbiran utama.
Wilayah pegangan pula merujuk kepada kawasan yang
dipertanggungjawabkan kepada para pembesar tertentu untuk
mentadbirnya.

Pembesar Kawasan Pegangan
Bendahara Muar & Bentan
Penghulu Bendahari Sening Hujung dan Kampar
Laksamana Temasik
Hulubalang Sungai Raya dan Siantan

❑Pentadbiran di wilayah taklukan seperti Klang, Jeram, dan
Selangor dipertanggungjawabkan kepada penghulu-penghulu
yang dilantik. Penghulu ini digelar ‘Mandulika”.

❑Sementara itu, jajahan takluk Melaka meliputi kerajaan-kerajaan
di Semenanjung Tanah melayu, Sumatera, dan Kepulauan Riau-
Linggi yang dikekalkan dengan pentadbiran tempatan tetapi
dengan pengawasan daripada kerajaan Melaka. Jajahan takluk ini
dikehendaki membayar sejumlah cukai kepada Melaka.

❑Kawasan memungut cukai ini dipanggil kawasan pemakanan.

03

PERDAGANGAN

KEDUDUKAN GEOGRAFI

1. Kedudukan Melaka yang 2. Melaka mempunyai Pelabuhan
strategik, kerana terletak di semula jadi yang dalam:
pertengahan laluan
perdagangan. a) Muara Sungai Melaka yang
dalam membolehkan kapal-
a) Membolehkan Melaka kapal dagang berlabuh di
mengawal Selat Melaka. Pelabuhan Melaka.

b) Pedagang asing yang datang
berlabuh dapat mendagangkan
hasil mereka, mendapat bekalan
makanan dan keperluan lain

KEDUDUKAN GEOGRAFI

3. Pelabuhan Melaka 4. Pedagang asing juga 5. Bentuk muka bumi
terlindung daripada tiupan dapat datang dan pulang Melaka berbukit-bukau:
angin monsun: mengikut musim angin
monsun: a) Bukit-bukau menjadi
a) Tiupan angin monsun petunjuk kepada
Barat Daya [Pulau a) Pedagang dari Timur pedagang asing.
Sumatera]. [Angin Monsun Timur
Laut] b) Sebagai panduan
b) Tiupan angin monsoon pedagang asing untuk
Timur Laut [Banjaran b) Pedagang dari Barat menuju ke Melaka.
Titiwangsa]. [Angin Monsun Barat
Daya]. c) Untuk memerhati dan
mengawasi
keselamatan SM.

Pemangkin Kemajuan
Perdagangan di Melaka

• Memastikan perdagangan berjalan lancar Venus has a beautiful name
It’s extremely hot there
dan licin. Venus is a terrestrial planet
Its atmosphere is poisonous
Mars is a cold place It’s hotter than Mercury

• Tugas-tugas Syahbandar:

i) MengMuraursspiesrdaargeadngpalnadniePtelabuhan.

ii) Mengurus pasar dan Gudang.

iii) Menjaga kebajikan dan keselamatan

iv) pMeedmaIegt’rasiknsgaa. taelarrt etimstbraianlgp, alalant esutkat dan

mata wang.

v) MMeenngjIatudahi tahkauskaaismatkhdaiinnPpeaelatrmbautuohrasanpn.hkeelruear masuk
vi)

kapal.

vii) Menguruskan cukai.

It's full of iron oxide dust

Peranan Laksamana dan orang Keberkesanan Undang-undang
laut Laut Melaka

a) Laksamana bertanggungjawab menjaga a) Kerajaan Melaka menggubal
keselamatan di perairan Selat Melaka. Undang-undang Laut Melaka.

b) Tugas mengawal keselamatan ini b) Undang-undang Laut Melaka
dijalankan oleh orang laut. mengandungi 24 fasal berkaitan:

c) Orang laut mampu mengawal i) Peraturan dan tata tertib berniaga.
keselamatan di perairan Selat Melaka ii) Cara berjual beli.
disebabkan keberanian mereka. iii) Hukum-hukum jenayah yang

berlaku di kapal.
iv) Larangan-larangan di kapal.
v) Tanggungjawab nakhoda, kiwi dan

anak kapal.

Sistem Cukai dan Surat
Kebenaran Berniaga

a) Kerajaan Melaka mengamalkan ❑ Pedagang yang berdagang di
sistem cukai berkeutamaan. pelabuhan Melaka dikehendaki
mendapatkan surat kebenaran
b) Pedagang membayar cukai berniaga.
rasmi yang dipanggil “Panduan”
sebelum berjual beli. ❑ Surat dianggap lesen untuk
pedagang asing.
c) Kadar “panduan” berbeza
mengikut tempat asal pedagang: ❑ Peraturan yang ditetapkan
membolehkan kerajaan
i) Barat 6% (India, Tanah Arab, mendapat sumber pendapatan.
Siam dan Pegu).

ii) Tinggal tetap dikenakan
sebanyak 3 %.

iii) Pedagang dari China dan Jepun
tidak perlu membayar cukai.

Kemudahan di pelabuhan Penggunaan sistem mata wang

Antara kemudahan yang disediakan di a) Kerajaan Melaka memperkenalkan
Pelabuhan Melaka: penggunaan mata wang logam
diperbuat daripada timah (calains) dan
i) Gudang untuk menyimpan barang wang emas tempatan.
dagangan.
b) Mata wang emas, perak dan timah yang
ii) Tempat tinggal untuk pedagang asing dibawa dari Pedir, Pasai, Kembayat dan
sementara. Gujerat juga digunakan.

iii) Syahbandar menyediakan kapal, c) Mata wang logam memudahkan urusan
perahu, jong, lancar gajah dan pekerja. perdagangan dan menggalakkan
pedagang asing berkunjung.
iv) Kemudahan membaiki kapal-kapal
dagang yang rosak.

v) Bekalan makanan dan minuman untuk
pedagang.

Pelabuhan entrepot Bahasa Melayu sebagai lingua
franca
a) Melaka menjadi pusat pengumpulan
barangan dari Kepulauan Melayu a) Bahasa Melayu menjadi bahasa
dan pusat pengedaran barangan perantaraan dalam urusan
dari Timur dan Barat ke Kepulauan perdagangan.
Melayu.
b) Pedagang asing menggunakan
b) Peranan Pelabuhan Melaka bahasa Melayu semasa berurusan
berbeza daripada Pelabuhan lain di dengan pegawai dan pedagang lain
Gugusan Kepulauan Melayu yang di Melaka.
hanya memperdagangkan hasil
tempatan. c) Bahasa Melayu mudah difahami
dan juga merupakan bahasa utama
masyarakat di rantau tersebut.

04

PERHUBUNGAN
LUAR

HUBUNGAN

HUBUNGAN HUBUNGAN
SERANTAU ANTARABANGSA

HUBUNGAN SERANTAU

Hubungan Melaka dengan Pasai

❑ Menurut Tome Pires, hubungan diplomatik terjalin melalui perkahwinan.
❑ Sultan Melaka, Megat Iskandar Shah mengahwini puteri Pasai.
❑ Sultan Melaka memeluk agama Islam melalui perkahwinan tersebut dan mengambil gelaran Sultan Muhammad

Shah.
❑ Hubungan ini juga terjalin dalam bentuk pertukaran pendapat.
❑ Hubungan ini dianggap “setaraf” apabila surat diutus oleh kedua-dua kerajaan dengan menggunakan istilah

“salam”
❑ Melaka membantu Pasai menamatkan huru-hara dengan menghantar pembesar dan tenteranya.
❑ Mewujudkan perasaan hormat-menghormati dan tolong-menolong.
❑ Melaka juga memperoleh bekalan lada hitam, emas dan beras.

Hubungan Melaka dengan
Jawa

Jawa membekalkan Hubungan dua hala

mbVearkeaansn,uabnsa,hdaann teMlahermceumryajukan

Venursehmas pa abehaukteifupl anadmae eMkeorcnuorymisithMeeclloaseksat dan
and is theMseecloankdap.lanet planet to theJSauwn aand the

from the Sun smallest one

HUBUNGAN SERANTAU

Hubungan Melaka dengan Siak dan Kampar

❑ Hubungan Melaka dengan Siak dan Kampar terjalin setelah Kerajaan Melaka menakluki
kerajaan-kerajaan tersebut.

❑ Penaklukan dilakukan bagi menguasai hasil perdagangan dan kekayaan negeri tersebut.
❑ Siak dan Kampar membekalkan emas.
❑ Kedudukan bagi kedua-dua negeri ini adalah lebih rendah daripada Melaka.
❑ Apabila berutus surat negeri-negeri ini menggunakan istilah “sembah”.
❑ Siak dan Kampar dikehendaki menghantar ufti kepada Melaka.

HUBUNGAN ANTARABANGSA
MELAKA

CHINA SIAM

a) Laksamana Yin Ching melawat a) Hubungan antara Melaka
Melaka pada tahun 1404 Masihi. dengan Siam bermula apabila
kerajaan Melaka menghantar
b) Melaka memperoleh pelbagai utusan diplomatik diketuai oleh
faedah: Tun Telanai dan Menteri Jana
Putera.
i) China mengiktiraf kedaulatan
kerajaan Melaka. b) Kerajaan Melaka mengambil
keputusan untuk berbaik-baik
ii) China mengiktiraf Parameswara dengan Siam.
sebagai pemerintah Melaka.
c) Siam membekalkan kayu jati,
iii) Melaka mendapat perlindungan beras dan bahan makanan.
daripada China.

HUBUNGAN ANTARABANGSA MELAKA

Hubungan Melaka dengan Ryukyu (Jepun)

❑ Hubungan terjalin dalam bentuk diplomatik dan perdagangan.
❑ Sultan Mansor Shah pernah mengirim surat kepada raja Ryukyu untuk memberitahu

tentang tingkah laku pedagang Ryukyu yang melanggar undang-undang di Melaka.
❑ Surat Sultan Mansor Shah dibalas oleh Raja Ryukyu.
❑ Ini menunjukkan bahawa Raja Ryukyu menyanjung tinggi kedaulatan kerajaan Melaka

serta akur dengan peraturan dan undang-undang Melaka.

HUBUNGAN ANTARABANGSA
MELAKA

GUJERAT TANAH ARAB

a) Pedagang Gujerat membekalkan a) Pedagang Arab membeli emas
kain kepada Melaka dan mereka dan rempah dari kepulauan
mendapat bekalan rempah dari Melayu.
kepulauan Melayu.
b) Mereka juga mendapatkan kain
b) Pedagang-pedagang tersebut sutera dan teh dari China.
turut menyebarkan agama Islam.
c) Pedagang-pedagang dari Tanah
Arab turut mengembangkan
ajaran Islam di Melaka.

UNDANG-UNDANG