ศึกกุมภกรรม

รามเกียรต์ิ ตอน ศึกกุมภกรรณ จัดทําโดย นายบวรวิทย์ สว่างวงค์

เนื้อเรื่องย่ อ ภายหลังที่ทศกัณฐ์ได้รับทราบรายงานจากตรี ทัพเมฆนาทเรื่องพญาไมยราพถูกหนุมานฆ่าตาย แล้ว ทศกัณฐ์จึงมองหาผู้ที่สมควรเป็นแม่ทัพใหญ่ และเห็นว่าผู้ที่เหมาะสมที่สุดคือ กุมภกรรณน้องชาย ของตน มีหอกโมขศักดิเป็นอาวุธสําคัญทั้ ์ งได้พรจาก องค์พระพรหม และมีฤทธิเดช กล้าหาญ จึงเรีย ์ กมา พบและแจ้งว่าใคร่จะให้น้องไปยกทัพต่อสู้กับข้าศึก ในขั้นต้นกุมภกรรณได้พยายามทัดทานและ บอกเหตุผลของศึกสงครามนี้มาจากเพียงพี่ไปลัก นางสีดามา มิใช่สงครามชิงบ้านชิงเมือง ขอให้พี่ส่ง นางสีดาคืนแก่พระรามไปเถิด ทศกัณฐ์ว่าไม่สามารถ ทําได้หรอก เมื่อครั้งนางสํามนักขาไปเที่ยวป่าถูกตัด มือตัดเท้า ต่อมา ทูต ขร ตรีเศียรก็ถูกพระรามฆ่า ตาย แล้วยังส่งหนุมานมาหักสวนขวัญ ฆ่าสหัสกุมาร ตาย อีกทั้งส่งองคตมาสื่อสารเจรจาหยาบคาย ก้าวร้าว ตลอดจนส่งสุครีพมาหักฉัตรก็แสดงความ หยาบช้าอย่างแสนสาหัส กุมภกรรณเห็นว่าทัดทาน ไปทศกัณฐ์ยิ่งทรงกริ้วจึงรับปากจะยกทัพออกรบ ตามพี่ขอ

กุมภกรรณเมื่อยกทัพออกไป พิเภกทูลพระราม ว่าตนขอออกไปเจรจาห้ามทัพแต่ไม่เป็นผลสําเร็จอีกทั้งฝาก ปริศนาไปยังพระรามว่า “คือชีโฉดหญิงโหดมารยา ช้างงารี ทรชน” พระรามไม่อาจไขปริศนาได้จึงส่งองคตมาล้วง ความหมายของปริศนา องคตม้วนหางต่างที่นั่งสูงเสมอกับ กุมภกรรณที่นั่งอยู่บนรถทรง เจรจาความอย่างอ่อนหวาน จนรู้ว่า “ช้างงารีคือทศกัณฐ์ชีโฉดคือพระราม หญิงโหดคือ นางสํามนักขา ส่วนทรชนคนชั่วคือพิเภกนั่นเอง ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

พิเภกจึงทูลให้พระรามส่งสุครีพออกรบ แม้สุครีพจะมีพละกําลังมากกว่า กุมภกรรณ แต่ด้วยเล่ห์กลที่กุมภกรรณเหนือชั้นกว่า ทําให้สุครีพพลาดท่า เสียที ถูกกุมภกรรณตีด้วยคทาแล้วจับเอาตัวไปได้ กล่าวคือกุมภกรรณ สร้างอุบายลวงให้สุครีพหมดแรงก่อนด้วยการท้าให้สุครีพไปถอนต้นรังใน ทวีปอุดรเพื่อแสดงกําลังให้เห็นก่อนว่าเหมาะสมจะมาสู้กับ กุมภกรรณ หรือไม่ สุครีพไม่รู้ว่าเป็นกลลวงเมื่อไปถอนต้นรังกลับมากําลังก็หย่อนลง เสียแล้ว กุมภกรรณจึงรีบเข้ารุกไล่ สุครีพทันที เมื่อสุครีพพ่ายแพ้ พวก ทหารลิงรีบมารายงานพระราม พระรามจึงให้หนุมานรีบไปช่วยไว้ได้ทัน ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

ภายหลังที่กุมภกรรณเสียทีแก่หนุมานและสุครีพ จึง รีบกลับเข้าวังรายงานให้ทศกัณฐ์ทราบและแจ้งว่าตนจะไป ทําพิธีลับหอกโมกขศักดิที่ริมนํ้าเชิงเขาพร ์ ะสุเมรุซึ่งหา กลับเสร็จทั้งห้าคมหอกก็จะมีฤทธิมากมายปราบไ ์ ด้ถึง สวรรค์ชั้นสิบหก ไม่มีผู้ใดสามารถต้านทานได้ แต่พิธีนี้ ต้องใช้เวลาสี่คืน ในเช้าวันรุ่งขึ้นพระรามสงสัยว่าเหตุใด กุมภกรรณไม่ยกทัพมารบ พิเภกจึงทูลว่ากุมภกรรณกําลัง ประกอบพิธีลับหอกโมขศักดิ ควรส่งคนไปทําลายพิ ์ ธีนี้ ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

ด้วยความที่กุมภกรรณเป็นคนรักความสะอาด ชอบแต่กลิ่น หอมไม่สามารถทนต่อสิ่งที่เน่าเหม็นได้ จึงควรให้หนุมานและ องคตแปลงเป็นกาจิกหมาเน่าลอยนํ้าเข้าไปใกล้กุมภกรรณ และเป็นจริงดั่งพิเภกว่าเมื่อหนุมานและองคตนิมิตกายเข้าไป ใกล้ ปรากฏว่ากุมภกรรณก็อาเจียน รู้สึกคลื่นไส้เวียนศีรษะลับ หอกไม่ได้ และล้มเลิกพิธีลับหอกไป กลับเข้าวังเล่าให้ทศกัณฐ์ ฟัง ทศกัณฐ์คิดว่าการที่มีหมาเน่าลอยนํ้ามาบริเวณริมฝั่ง มหาสมุทรใหญ่เรียกว่า สีทันดร นั้นไม่น่าเป็นไปได้ และคิดว่า คงเป็นอุบายที่พิเภกบอกให้พวกลิงทําเพื่อมาล้มล้างพิธี

วันรุ่งขึ้นกุมภกรรณออกรบ พิเภกแนะนําพระรามให้ส่ง พระลักษณ์และสุครีพไปออกรบ การสู้เป็นไปอย่างอุตลุดและ อลวนของเหล่าทหารยักษ์และเหล่าทหารลิง แต่พระลักษณ์ พลาดท่าถูกหอกโมกขศักดิที่กุมภกรรณกวัดแกว่ง ์ และพุ่ง เข้าที่หน้าอก เหล่าทหารลิงไปประคองแล้วพวกหนุมาน องคต และสิบแปดมงกุฎถ่าโถมเข้าไล่กุมภกรรณจนเวลา พลบคํ่ากุมภกรรณยกทัพกลับลงกา สุครีพเรียกนิลนนให้รีบ ไปแจ้งพระรามเรื่องพระลักษณ์ต้องหอก พระรามเดินทางมา พร้อมกับพิเภกเห็นพระลักษณ์ต้องหอกก็ร้องไห้ไม่เป็น สมประดี ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

พิเภกทูลว่าพระลักษณ์ยังไม่ตายจนกว่าตะวันส่องแสง ขอให้หนุมานไปหยุดรถพระอาทิตย์แล้วรีบไปเก็บเอายาสังกรณีกับตรีชวา ที่ ภูเขาสรรพยากับนํ้าจากแม่นํ้าปัญจมหานทีก็สามารถแก้ได้และหอกจะหลุดไป พระรามจึงสั่งการ หนุมานตามคําแนะนําของพิเภกหนุมานรีบไปขอให้พระ อาทิตย์หยุดรถแต่พระอาทิตย์หยุดไม่ได้เพราะเป็นจักรราศีแต่จะหลบเข้ากลีบ เมฆเพื่อไม่ให้แสงส่องหอกโมกขศักดิได้ หนุมานจึงรีบไปยังเขาส ์ รรพยา ร้อง เรียกสังกรณีกับตรีชวา ปีนป่ายขึ้นลงบนยอดเขาบ้าง ตีนเขาบ้าง หนุมานจึง นิมิตร่างใหญ่เท่าเขาแล้วโอบรอบขุนเขา ค่อยๆไล่ป่ายจับตามเสียงร้องจนถึง ยอดเขาก็เก็บเอาสังกรณีกับตรีชวามาได้ จึงรีบไปเข้าเฝ้าพระพรตและพระสัต รุดที่กรุงอโยธยาแล้วเล่าความให้ฟัง ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

พระพรตและพระสัตรุดฝากบอก พระรามว่า อยู่เฝ้าเมืองเหมือนนอนอยู่บน กองไฟ อยากช่วยไปปราบยักษ์ก็เกรงจะ ขัดคําบัญชาของพระรามแล้วมอบขวดใส่ นํ้าปัญจมหานทีให้ เมื่อครบแล้วหนุมาน รีบเหาะกลับมาเอาให้พิเภกเพื่อทําการบด ทํายาป้ายและเป่ามนตร์ไปที่แผล หอก โมกขศักดิก็หลุดออกมาแผลหายอย่า ์ งไม่ มีร่องรอย แล้วพระลักษณ์ก็ฟื้นคืนสติ พระรามยินดีเป็นยิ่งนัก จึงพากันยกทัพ กลับเขามรกต

กุมภกรรณเมื่อรู้ข่าวว่าพระลักษณ์ฟื้นจากหอกโมกขศักดิ ก็ ์ หาวิธีใหม่ โดยเนรมิตร่างกายใหญ่โตนอนขวางแม่นํ้าไม่ให้ไหล ไปถึงเขามรกตอันเป็นที่ตั้งของทัพพระรามเพื่อให้กองทัพ พระรามอดนํ้าตาย แล้วใช้ให้นางคันธมาลีกับนางกํานัลสี่คนทํา หน้าที่เก็บดอกไม้หอมไปถวายทุกวัน พิเภกใช้ให้ หนุมานไป ทําลายพิธีแต่ไม่รู้ว่ากุมภกรรณทําพิธีที่ใดต้องไปสืบ หนุมานจึง แปลงกายเป็นนางกํานัลปะปนเข้าไปในวัง ได้ทราบว่ามีเพียง นางคันธมาลีและนางกํานัลสี่คนเท่านั้นที่รู้ว่ากุมภกรรณอยู่ที่ใด เมื่อรู้ดังนั้นจึงแปลงกายเป็นนกอินทรีบินอยู่เหนือวังพอเห็นนาง คันธมาลีก็ร่อนลงโฉบจับนางบินขึ้นไปบนฟ้าแล้วฆ่าตายเสียจึง แปลงร่างเป็นนางคันธมาลีไปเก็บดอกไม้กับนางกํานัลทั้งสี่ ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

เมื่อไปถึงริมฝั่งที่กุมภกรรณทดนํ้าก็กลายร่างคืนเป็น หนุมาน ดําลงไปใต้นํ้าชักตรีเพชรทิ่มแทงกุมภกรรณจนไม่อาจนอนนิ่ง เฉยอยู่ได้ จึงชักคทาประจํากายมาสู้รบกับหนุมาน แต่สู้ไม่ได้ แล้วต้องหนีกลับกรุงลงกากลับมารายงานให้ทศกัณฐ์ทราบ ทศกัณฐ์กล่าวว่าที่ข้าศึกทําได้นี้เพราะพิเภกบอกอุบายให้ ดังนั้นในการที่กุมภกรรณจะออกไปรบในวันพรุ่งนี้ขอให้ฆ่า พิเภกเสียเพื่อจะได้ไม่เป็นไส้ศึก บอกการตื้นลึกให้แก่พระราม ต่อไป ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

ในการออกรบในวันรุ่งขึ้นปรากฏว่ามีลางร้าย สารพัดแล้วท้ายสุดเมื่อกุมภกรรณออกรบกับ พระรามก็ถูกพระรามแผลงศรพรหมมาสตร์ฆ่า ตายก่อนสิ้นใจกุมภกรรณเห็นร่างพระรามคือ องค์พระนารายณ์อวตาร จึงทูลขอขมาและสํานึก ผิดจึงขอให้พระองค์ช่วยส่งไปสวรรค์ชั้นฟ้ากับ ขอฝากพิเภกผู้เป็นน้องชายด้วย ฝ่ายพิเภกเห็น พี่ชายตายก็เข้ากอดศพไว้แล้วรําพันถึงกุมภกร รณด้วยประการต่างๆแล้วสะอื้นซบหน้าลงจนสิ้น สมประดี ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

ว ิเคราะห์ตัวละคร ทศกัณฐ์เป็นกษัตริย์แห่งกรุงลงกา นับว่าเป็นตัวเอกของเรื่อง รามเกียรติ มีกายสีเขียว มี ์ ๑๐ พักตร์ ๒๐ กร ทรงมงกุฏชัย ลักษณะปากแสยะ ตาโพลง ทศกัณฐ์เดิมเป็นยักษ์นนทกกลับชาติ มาเกิด เพื่อรบกับพระนารายณ์ ซึ่งอวตารมาเกิดเป็นมนุษย์ ไม่มี ใครฆ่าให้ตายได้ เพราะทศกัณฐ์ถอดดวงใจ ใส่กล่องฝากไว้กับ พระฤาษีโบุตรผู้เป็นอาจารย์ ทศกัณฐ์มีนิสัยเจ้าชู้ มีชายาและนาง สนมมากมาย แต่ถึงกระนั้นเมื่อรู้ว่านางสีดาเป็นหญิงที่มีความ งดงามมาก แม้นางจะมีพระสวามีอยู่แล้ว ก็ยังลักพาตัวไป จึงเป็น สาเหตุให้ต้องทําศึกกับพระราม จนญาติมิตรล้มตายไปเป็นจํานวน มาก และในที่สุดตนเองก็ถูกพระรามฆ่าตาย ที่มาhttps://www.facebook.com/327291837308002/posts/2154793314557836/

กุมภกรรณ กุมภกรรณ เป็นยักษ์มีกายสีเขียว มีหอกโมกขศักดิเป็นอา ์ วุธ ได้ชื่อว่า กุมภกรรณ (หูหม้อ) เพราะมีร่างกายใหญ่โตจนเอาหม้อใส่ไว้ในหูได้กุม ภกรรณ เป็นน้องร่วมมารดาของทศกัณฐ์โดยเป็นพี่ของพิเภก กุมภกร รณออกรบกับพระลักษมณ์ ได้พุ่งหอกโมกขศักดิไปถูกพระลั ์ กษมณ์จน สลบ แต่พิเภกและหนุมานช่วยแก้ไขให้ฟื้นได้ ต่อมา กุมภกรรณได้ทํา พิธีทดนํ้าโดยเนรมิตรกายให้ใหญ่โตขวางทางนํ้าไว้ เพื่อให้กองทัพของ พระรามอดนํ้าตาย แต่ถูกหนุมานทําลายพิธีครั้งสุดท้าย กุมภกรรณ ออกรบกับพระราม ถูกศรของพระรามจนเสียชีวิต

พระราม พระราม คือ พระนารายณ์อวตาร (แบ่งภาค) ลงมา ถือกําเนิดเป็น พระราชโอรสของท้าวทศรถ กับ นางเกาสุริยา เพื่อจะปราบ ทศกัณฐ์พระรามมีพระอนุชาต่างพระมารดา ๓ พระองค์ คือ พระ พรต พระลักษมณ์ และพระสัตรุต ซึ่งต่างก็มีความรักใคร่กันอย่าง มาก พระมเหสีของพระราม คือ นางสีดา พระรามมีกายสีเขียว สามารถปรากฏร่างเป็นพระนารายณ์มีสี่กรได้ อาวุธประจําพระองค์ คือ ศรซึ่งเป็นอาวุธวิเศษ ที่ได้ประทานมาจากพระอิศวร

พระลักษมณ์ พระลักษมณ์ คือ พญาอนันตนาคราชที่ประทับ ของพระนารายณ์มาเกิด มีกายสีทอง เป็น พระโอรสของท้าวทศรถ กับนางสมุทรเทวี มีพระ อนุชาร่วมพระมารดา คือ พระสัตรุต พระลักษมณ์ มีความจงรักภักดีต่อพระรามมาก เมื่อพระราม ต้องออกเดินป่าถึง ๑๔ ปี พระลักษมณ์ก็ได้ ติดตามไปด้วย และยังช่วยออกรบกับกองทัพของ กรุงลงกา อย่างกล้าหาญ

หนุมาน หนุมาน เป็นลิงเผือก (กายสีขาว) มีลักษณะพิเศษ คือ มีเขี้ยวแก้วอยู่กลางเพดานปาก มีกุณฑลขนเพชร สามารถแผลงฤทธิให้มีสี่หน้าแปดมือ หาวเป็ ์ นดาว เป็นเดือนได้ ใช้ตรีเพชร (สามง่าม) เป็นอาวุธ ประจําตัว มีความเก่งกล้ามากสามารถแปลงกาย หาย ตัวได้ ทั้งยังอยู่ยงคงกระพัน หนุมานได้ถวายตัว เป็น ทหารเอกของพระราม ช่วยทําการรบจนสิ้นสงคราม

พ ิ เภก พิเภก คือ เทพบุตรเวสสุญาณ จุติลงมาเกิดเพื่อช่วย พระรามปราบทศกัณฐ์มีกายสีเขียว เป็นน้องของ ทศกัณฐ์มีความรู้ทางโหราศาสตร์อย่างยอดเยี่ยม สามารถทํานายเหตุการณ์ล่วงหน้าได้อย่างแม่นยํา เมื่อ ทศกัณฐ์ลักพานางสีดามา พิเภกได้ทูลตักเตือน และ แนะนําให้ส่งนางสีดาคืนไปทําให้ทศกัณฐ์โกรธมาก จนขับไล่พิเภกออกไปจากเมืองพิเภกจึงไปสวามิภักดิกับ์ พระราม ให้คําแนะนําที่เป็นประโยชน์ จนกระทั่งพระราม ชนะสงคราม หลังจากเสร็จศึกแล้ว พระรามได้สถาปนา ให้พิเภกเป็นกษัตริย์ครองกรุงลงกา มีพระนามว่า ท้าว ทศคีรีวงศ์

สุครีพ สุครีพ เป็นลิงมีกายสีแดง เป็นลูกของพระอาทิตย์กับนาง กาลอัจนา สุครีพมีศักดิเป็นน้าของหนุมาน เมื่อ ์ พระฤาษีโค ดมรู้ความจริงจากนางสวาหะว่าสุครีพไม่ใช่ลูกของตน แต่ เป็นลูกชู้ จึงสาปให้กลาย เป็นลิงพร้อมกับพาลีผู้เป็นพี่ชาย ซึ่งเป็นลูกของพระอินทร์แล้วไล่ให้เข้าป่าไป ต่อมาสุครีพได้ เป็นทหารเอกของพระราม ได้รับความไว้วางพระทัยจาก พระราม ให้เป็นผู้คุมกองทัพ ออกสู้รบกับกองทัพของกรุง ลงกาอยู่เสมอ

องคต องคต เป็นลิงมีกายสีเขียว เป็นบุตรของพาลี กับนางมณโฑ เมื่อพาลี แย่งนางมณโฑมาจากทศกัณฐ์แล้ว นางต้องเป็นภรรยาของพาลี จนกระทั่งตั้งครรภ์ ทศกัณฐ์ไปฟ้องฤาษีอังคัตอาจารย์ของพาลี จนพาลี ยอมคืนนางมณโฑให้แต่ขอลูกไว้ ฤาษีอังคัตจึงทําพิธีเอาลูกออกจาก ท้องนางมณโฑไปใส่ในท้องแพะ เมื่อครบกําหนดคลอด พระฤาษีก็ทํา พิธีให้ออกจากท้องแพะ ให้ชื่อว่า องคต องคตได้ช่วยทําศึกกับกองทัพ ของทศกัณฐ์อย่างเต็มความสามารถพระรามเคยส่งองคตเป็นทูตไป เจรจากับทศกัณฐ์เพื่อทวงนางสีดาคืนแม้จะไม่สําเร็จ แต่ก็ได้แสดง ความเฉลียวฉลาด และความกล้าหาญ ให้ประจักษ์แก่ตาของทศกัณฐ์

คุณค ่าด้านวรรณศิลป์ ๑. การสรรคํา การใช้คําที่หลากหลายในการสื่อความหมายถึง ตัวละครแต่ละตัว ซึ่งการสรรคํา จะทําให้ผู้อ่านไม่เกิดความเบื่อ หน่าย เพราะหากไม่มีการสรรคํา ก็จะต้องใช้สรรพนามแทนตัว ละครหนึ่งๆซํ้าๆ กันอยู่ตลอดเวลา เช่น คําที่มีความหมายว่า พระราม, พระนารายณ์ -พระจักรี,สมเด็จพระเชษฐา, พระสี่กร,พระตรีภูวนาถทรงศร , พระภูธร คําที่มีความหมายว่า นางสีดา - สมเด็จพระลักษมี, องค์ กัลยา คําที่มีความหมายว่า ทศกัณฐ์-ทศเศียรสุริย์วงศ์, ท้าว ยี่สิบกร ๒. การเล่นคําซํ้า ทําให้เกิดความไพเราะและเสริมความงดงาม ของบทประพันธ์ ซึ่งในเรื่องรามเกียรตินี้ พบเป็นจํา ์ นวนมาก ๓. การหลากคํา หรือคําไวพจน์ การเลือกใช้คําที่เขียนต่างกัน แต่ความหมายเหมือนกัน เช่น คําที่มีความหมายว่า โกรธ ได้แก่ โกรธ โกรธา กริ้ว คําที่มีความหมายว่า ม้า ได้แก่ พาชี มโนมัย สินธพ อาชาไนย อัสดร นฤเคนทร์ สีห์ คําที่มีความหมายว่า ศัตรู ได้แก่ ไพรี ปัจจามิตร ปรปักษ์ อรินทร์ ไพริน อริ อัสดร เวรี คําที่มีความหมายว่า ภูเขา ได้แก่ บรรพต สิงขร พนม คีรี

คุณค ่าด้านสังคม ๑.วัฒนธรรมและประเพณี ได้แก่ การทํากิจกรรม ต่างๆ เช่น ประเพณีการจัดทัพและการตั้งค่าย ความเชื่อเรื่องโชคลาง และการบูชาบวงสรวง เทวดาเช่นพิธีปรุงข้าวทิพย์ ความเชื่อเรื่องโชคลาง ในการหาฤกษ์ยามที่เหมาะสม ในการออกทัพ เป็นต้น ๒.การเข้าใจในธรรมชาติของมนุษย์ ตัวละครแต่ละ ตัวเป็นตัวแทนของมนุษย์ทั่วไปที่มีความรัก โลภ โกรธ หลง ๓.เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ชื่อเมืองและ สถานที่หลายๆแห่งในเรื่องรามเกียรตินั้ ์ น ร่วม สมัยกับเมืองไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ เช่น เมืองอยุธยาเมืองบุรีรัมย์ แม่นํ้าสะโตง นอกจากนั้นเทคโนโลยีก็ร่วมสมัยกัน เช่นมีการ กล่าวถึงอาวุธปืน นอกจากนั้นระบบการปกครอง ในรามเกียรติ ยังเป็นระบบการปกครองแบบเอเชี ์ ย ตะวันออกเฉียงใต้เก่า ที่เจ้าเมืองขึ้น ยอมสยบต่อ เมืองแม่เป็นทอดๆ โดยการเคารพใน 'บุญ' ของ พระมหากษัตริย์เป็นหลัก

คุณค ่าด้านสังคม ๔. สอดแทรกมุมมองของปราชญ์ไทย เช่น เมื่อกุมภกรรณ ออกรบกับพระรามนั้น ได้ตั้งปริศนาถามพระรามไว้ว่า ถ้า พระรามตอบได้จะยอมเลิกทัพกลับปริศนาถามว่า ชีโฉด หญิงโหด ช้างงารี ชายทรชน สี่อย่างนี้คืออะไร พระราม ตอบไม่ได้ จึงใช้องคตมาถาม กุมภกรรณจึงเฉลยว่า หญิงโหด คือ นางสํามะนักขา ที่คิดได้พระราม เป็นสามี พอไม่ได้ จึงยุยงให้พี่น้องมารบกับ พระรามจนเกิดเรื่อง ช้างงารี คือ ทศกัณฐ์ที่เกะกะอันธพาล ไปแย่ง ภรรยาคนอื่น ชีโฉด คือ พระราม ที่มาแย่งชิงนางสีดากลับ ถึงกับยกทัพใหญ่มาทําศึก ทําให้คนบริสุทธิมา ์ กมายต้อง เดือดร้อน ชายทรชน คือ พิเภก ที่ไม่รู้จักบุญคุณพี่น้อง ไป บอกความลับของฝ่ายลงกาแก่ศัตรู เหมือนแกล้งฆ่าพี่น้อง ทุกคน คําบริภาษนี้เป็นของปราชญ์ไทยแต่งขึ้น ไม่มีในรา มายณะต้นฉบับ โดยแสดงให้เห็นถึงความยุติธรรมตาม มุมมองของกุมภกรรณ หรือ อาจเรียกได้ว่าเป็นมุมมองของ กวีที่สอดแทรกไว้ก็ได้

คําศัพท์ 1.อภิรุม หมายถึงฉัตรเครื่องสูงอย่างหนึ่ง 2.ชุมสาย หมายถึง ฉัตร 3 ชั้น 3.จัตุรุงค์หมายถึง พล 4 เหล่า ; เหล่าช้าง ม้า รถ พลเดินเท้า 4.ไตรจักร หมายถึง ภพทั้ง 3 ; กามภพ รูป ภพ อรูปภพ 5.สัปปุรุษ หมายถึง คฤหัสถ์ผู้มีศรัทธาในพระ ศาสนา 6.สัประยุทธ์ หมายถึง สู้รบตอบ 7.สะอิ้ง หมายถึง สายรัดเอว 8.เนาวรัตน์ หมายถึง แก้ว 9 อย่าง 9. อลงกต หมายถึง ตกแต่ง ประดับประดา 10. ปัจจามิตร หมายถึง ข้าศึก

11.ธนูกําซาบ หมายถึง ธนูอาบยาพิษ 12.สุหร่าย หมายถึง เครื่องโปรยนํ้า คล้าย ฝักบัว 13.มาศ หมายถึง ทอง 14.เก็จ หมายถึง แก้วประดับ 15.บัตรพลี หมายถึง เครื่องเซ่นสังเหวย 16 สุบรรณ หมายถึง พญาครุฑ 17.อุบะ หมายถึง ดอกไม้ที่ร้อยเป็นพวง 18.ประทิ่น หมายถึง กลิ่น 19.อสงไขย หมายถึง มากจนนับไม่ถ้วน 20.สังกรณีตรีชวา หมายถึง ต้นยาวิเศษ แก้ฤทธิ์ หอกโมกขศักดิ์