นาฏศิลป์พื้นเมือง 4 ภาค ภาคเหนือ จัดทำ โดย ด.ญ.ปริย ริ าภัทร ชูช่วย ม.2/1 เลขที่32 เสนอ ครู สุดา จันทอง
ภาคเหนือมีภูมิประเทศ ส่วนใหญ่ของเขตนี้มี ลักษณะเป็นทิวเขา ภูเขา หุบเขาและแอ่งแผ่น ดินระหว่า ว่ งภูเขา มีความสูงชันจากบริเ ริ วณ ตะวัน วั ตกเฉียงเหนือ แล้วค่อย ๆ ลาดต่ำ ลงมา สู่ที่ราบต่ำ บริเ ริ วณตะวัน วั ออกเฉียงใต้และตอน กลางแล้วค่อย ๆ สูงขึ้นอีกทางบริเ ริ วณตะวัน วั ออกและตะวัน วั ออกเฉียงเหนือ ภูมิประเทศของ ภาคเหนือ
ประชากรส่วนใหญ่ของภาคเหนือ นับถือศาสนาพุทธศาสนา ศาสนาพุทธ 96.6% ศาสนาอิสลาม 0.1% ศาสนาคริส ริ ต์ 2.7% ศาสนาอื่น ๆ 0.6% ศาสนาของ ภาคเหนือ
ความเชื่อเกี่ยวกับการนับถือผี ชาวเหนือหรือ รื ที่ เรีย รี กกันว่า ว่ ”ชาวล้านนา”มีความเชื่อในเรื่อ รื่ งการ นับถือผีตั้งแต่เดิม โดย เชื่อว่า ว่ สถานที่แทบทุก แห่ง มีผีให้ความคุ้มครองรักษาอยู่ ความเชื่อนี้ จึงมีอิทธิพลต่อการดำ เนินชีวิต วิประจำ วัน วั เห็นได้ จากขนบธรรมเนียม ประเพณี และพิธีกรรม ต่างๆ ของชาว เหนือ เช่น ผู้เฒ่าผู้แก่ชาวเหนือ (พ่ออุ๊ยแม่อุ๊ย) เมื่อไปวัด วั ฟัง ธรรมก็จะประกอบ พิธีเลี้ยงผี คือ จัดหาอาหารคาว-หวานเซ่น สังเวยผีปู่ย่าด้วย ความเชื่อ ของคนภาคเหนือ
ชาย ส่วนใหญ่นิยมสวมเสื้อแขน สั้นสี เข้มๆ ที่เราเรีย รี กว่า ว่ "ม่อฮ่อม" สวม กางเกงสีเดียวกับเสื้อจรดเข่า นิยมใช้ ผ้าคาดเอวด้วยผ้าขาวม้า ผู้หญิง การแต่งกายส่วนใหญ่นิยม สวมใส่ผ้าซิ่นแบบทอทั้งตัว สวมเสื้อ คอ เปิด เล่นสีสัน ห่มผ้าสไบเฉียง สวม เครื่อ รื่ งประดับตามข้อมือ ข้อเท้า และ คอ เครื่อ รื่ งแต่งกายประจำ ภาคเหนือ
เครื่อ รื่ งดนตรีที่ รีที่ใช้บรรเลงในวงดนตรีพื้ รีพื้ นบ้าน ภาคเหนือที่สำ คัญ ได้แก่พิณเปี๊ยะ ซึง สะล้อ กลองแอว กลองสะบัดชัย และกลองตะโล้ด โป๊ด เครื่อ รื่ งดนตรีภ รี าค เหนือ กลองสะบัดชัย กลองตะโล้ดโป๊ด กลองแอว ซึง สะล้อ พิณเปี๊ยะ
อาหารภาคเหนือ ประกอบด้วยข้าวเหนียว เป็นอาหารหลัก มีน้ำ พริก ริ ชนิดต่าง ๆ เช่น น้ำ พริก ริ หนุ่ม น้ำ พริก ริ อ่อง มีแกงหลายชนิด เช่น แกงโฮะ แกงแค นอกจากนั้นยังมี แหนม ไส้อั่ว แคบหมู และผักต่าง ๆ สภาพ อากาศก็มีส่วนสำ คัญที่ทำ ให้อาหารพื้นบ้าน ภาคเหนือแตกต่างจากภาคอื่น นั่นคือ การที่ อากาศหนาวเย็นเป็นเหตุผลให้อาหารส่วน ใหญ่มีไขมันมาก อาหารภาคเหนือ แกงโฮ๊ะ น้ำ พริกริหนุ่ม
เป็นศิลปะการรำ และการละเล่น หรือ รื ที่นิยมเรีย รี ก กันทั่วไปว่าว่ “ฟ้อน” การฟ้อนเป็นวัฒ วั นธรรมของ ชาวล้านนา และกลุ่มชนเผ่าต่าง ๆ ลักษณะของการ ฟ้อน แบ่งเป็น 2 แบบ คือ แบบดั้งเดิม และ แบบที่ปรับปรุงขึ้นใหม่ แต่ยังคงมีการรักษา เอกลักษณ์ทางการแสดงไว้คื ว้ คื อ มีลีลาท่ารำ ที่แช่มช้า อ่อนช้อยมีการแต่งกายตามวัฒ วั นธรรมท้องถิ่นที่ สวยงามประกอบกับการบรรเลงและขับร้องด้วยวง ดนตรีพื้ รีพื้ นบ้าน เช่น วงสะล้อ ซอ ซึง วงปูเจ่ วงกลอง แอว เป็นต้น โอกาสที่แสดงมักเล่นกันในงานประเพณี หรือ รื ต้นรับแขกบ้านแขกเมือง การแสดงของภาค เหนือ 1.ฟ้อนเทียน
ถือเป็นศิลปการฟ้อนรำ พื้นเมืองเชียงใหม่ที่ผสม เอาศิลปการต้องกันตัวเข้ามามีส่วนในการฟ้อน ด้วย การฟ้อนดาบเป็นการรำ ที่ใช้ดาบเป็น เครื่อ รื่ งประกอบ มีลวดลายท่วงท่าหลายชั้นเชิง โดยใช้เครื่อ รื่ งดนตรีก รี ลองปู่เจ่ ฉาบและฆ้อง ซึ่ง การฟ้อนดาบนั้นจะเป็นการฟ้อนที่คู่กับการฟ้อน เชิง หรือ รื ฟ้อนเจิง เป็นการฟ้อนแสดงท่าทาง การต่อสู้ด้วยมือเปล่า สองอย่างนี้มักจะใช้ผู้ชาย เป็นหลัก การแสดงของภาค เหนือ 2.ฟ้อนดาบ
ฟ้อนสาวไหม เป็นการฟ้อนพื้นเมืองที่เลียน แบบมาจากการทอผ้าไหมของชาวบ้าน การ ฟ้อนสาวไหมเป็นการฟ้อนรำ แบบเก่า เป็นท่า หนึ่งของฟ้อนเจิงซึ่งอยู่ในชุดเดียวกับการ ฟ้อนดาบ ลีลาการฟ้อนเป็นจังหวะที่ คล่องแคล่วและรวดเร็ว (สะดุดเป็นช่วง ๆ เหมือนการทอผ้าด้วยกี่กระตุก) การแสดงของภาค เหนือ 3.ฟ้อนสาวไหม
ฟ้อนเงี้ยว เป็นการฟ้อนที่ได้รับอิทธิพลมาจากการ ฟ้อนของเงี้ยวหรือ รืไทยใหญ่ ประกอบด้วย ช่าง ฟ้อนหญิงชายหลายคู่ แต่งกายด้วยชุดพื้นเมือง ไทยใหญ่ การฟ้อนเงี้ยวเหมาะสำ หรับผู้ชาย แต่ ต่อมาเพื่อให้เกิดความสวยงาม จึงมีการใช้ผู้ หญิงล้วน หรือ รืใช้ทั้งชายและหญิงแสดงเป็นคู่ๆ มีลีลาการฟ้อนที่แปลกแตกต่างไปจากฟ้อนเล็บ ฟ้อนเทียน การแสดงของภาค เหนือ 4.ฟ้อนเงี้ยว
การตีกลองสะบัดชัยเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ล้านนาอย่างหนึ่ง ซึ่งมักจะพบเห็นในขบวนแห่ หรือ รื งานแสดงศิลปะพื้นบ้านในระยะหลังโดย ทั่วไป ลีลาในการตีมีลักษณะโลดโผนเร้าใจมีการ ใช้อวัย วั วะหรือ รื ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่นศอก เข่า ศีรษะ ประกอบในการตีด้วย ทำ ให้การแสดง การตีกลองสะบัดชัยเป็นที่ประทับใจของผู้ที่ได้ชม จนเป็นที่นิยมกันอย่างกว้า ว้ งขวางในปัจจุบัน การแสดงของภาค เหนือ 5.ตีกลองสะบัดชัย
ขอบคุณค่ะ