หน ่ วยการเร ี ยนร ้ ู ที่ 2 ระบบปฏิบัติการ
โปรแกรมระบบปฏิบัติการ การใช้เมาส์ การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ ส่วนประกอบหน้าต่างระบบปฏิบัติการ การใช้หน้าจอ Multi-Touch ส่วนประกอบพื้นฐานของหน้าต่างโปรแกรม การเลิกใช้งานและปิ ดเครื่องคอมพิวเตอร์ การใช ้โปรแกรมในแผงควบค ุ ม แบบทดสอบหลังเรียนหน่วยที่ 2 แบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยที่2 การเร ี ยกด ู ข ้ อม ู ลในไดร์ฟหรือโฟลเดอร์ กา หนดร ู ปแบบการแสดงไฟล ์ และโฟลเดอร ์
โปรแกรมระบบปฏิบัติการ (System Software) หมายถึง ชุดของโปรแกรม มีหน้าที่ในการควบคุม การปฏิบัติงานของฮาร์ดแวร์ และ สนับสนุนคา สั่งส าหรับควบคุมการทา งานของฮาร ์ ดแวร ์ ช่วยให ้โปรแกรม ประยุกต ์ ติดต่อกับฮาร ์ ดแวร ์ ของเคร ื่องและช่วยให ้ คอมพิวเตอร ์ จดัการกบัทรัพยากรภายในเคร ื่องโดยประกอบดว ้ ย ระบบปฏิบตัิการ (Operating System) • ยูทิลิต ้ ี(Utilites) • ดีไวซ์ไดรเวอร์(Device Driver) • ตัวแปลภาษา (Language Translator) 2.1 โปรแกรมระบบปฏิบัติการ
ระบบปฏิบตัิการท ี่นิยมใชใ้ นปัจจุบนัม ี ดงัน ้ ี 1. แอนดรอยด์(Android) เป็ นระบบปฏิบตัิการท ี่ม ี พ ้ ื นฐานอยบู่นลินุกซ์ถูกออกแบบมา สา หรับอุปกรณ ์ ท ี่ใชจ ้ อสัมผสัเช่น สมาร ์ ตโฟนและแทบ ็ เล็ตคอมพิวเตอร์ ถูกคิดค้นและ พัฒนาโดยบริษัทแอนดรอยด์(Android, Inc.) 2. แมค โอเอส (Mac OS) เป็ นระบบปฏิ บัติการที่เป็ นหัวใจส าคัญของเครื่ อง ไมโครคอมพิวเตอร์ แมคอินทอช ที่ผลิตโดยบริ ษัทแอปเปิ ลแมคอินทอชโอเอสถูก เปิดตัวออกมาคร ้ังแรกในปี 1984 ลักษณะเด่น ค ื อ ง่ายต่อการใช ้ งานมากกว่า ระบบปฏิบัติการดอส 2.1 โปรแกรมระบบปฏิบัติการ
ระบบปฏิบตัิการท ี่นิยมใชใ้ นปัจจุบนัม ี ดงัน ้ ี 3. ไอโอเอส (iOS) ก่อนหนา ้ใชช ้ื่อiPhone OS เป็ นระบบปฏิบัติการมือถือที่พัฒนาและ จดัจา หน่าย โดยบริษทั Apple Inc ออกจา หน่ายในปี 2007 ส าหรับ iPhone และ iPod Touch ไดร ้ับการขยายเพ ื่อรองรับ อุปกรณ ์ ท ี่แอปเปิลอ ื่น ๆ เช่น iPad และ Apple TV 4. วินโดวส์ (Windows) โปรแกรมระบบปฏิบัติการ บริ ษัทผู้พัฒนา คือ บริ ษัท ไมโครซอฟท ์ หร ื อ ท ี่นิยมเร ี ยกส ้ัน ๆ ว่าวินโดวส์ม ี ระบบการติดต่อกบัผูใช้เป็ นแบบ ้ กราฟิกท ี่ม ี ส ี สันสวยงามและสามารถใชไ้ ดง ้่าย เร ี ยกระบบท ี่ติดต่อกบัผูใ้ ช ้ ลกัษณะน ้ ี ว่า GUI (Graphic User Interface) 2.1 โปรแกรมระบบปฏิบัติการ
การติดต ้ งัระบบปฏิบตัิการ Windows 10 บนเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ใหม่หร ื อบนฮาร ์ ดดิสก ์ ตวัใหม่จากแฟลชไดรฟ์(Flash Drive) มี ข ้ นัตอนการติดต ้ งัโปรแกรม ดงัน ้ ี 1. เปิ ดเครื่องให้บูตที่แฟลชไดรฟ์โดยการต ้ งัค่าไบออสของแต่ละเคร ื่องเพ ื่ออ่านค่าขอ ้ มูลในแฟลชไดรฟ์จะปรากฏหน้าจอให้ เล ื อกภาษาในการติดต ้ งัเวลาและสถานท ี่ใชอ ้ า ้ งอิง ใหค ้ ลิกเล ื อก Thai (Thailand)แล้วคลิก Next ดังรูปที่ 2.5 2. หนา ้ ต่างการติดต ้ งัแสดงขอ ้ ความ Install now คลิกเลือกข้อความ Install now ดังรูปที่ 2.6 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.5 รูปที่ 2.6
3. โปรแกรมจะแสดงหนา ้ ต่างลิขสิทธ ์ิของผลิตภณัฑใ์ หค ้ ลิก ช่องวา่งหนา ้ ขอ ้ ความ I accept the license terms จากน ้ นคลิก ั Next ดังรูปที่ 2.7 4. ระบบจะแสดงหนา ้ ต่างใหเ ้ ล ื อกรูปแบบการติดต ้ งัแบบ Upgrade หร ื อติดต ้ งัใหม่ในท ี่น ้ ี จะเล ื อกการติดต ้ งัใหม่ดงัรูปท ี่2.8 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.7 รูปที่ 2.8
5. ระบบจะสอบถามใหเ ้ ล ื อกฮาร ์ ดดิสก ์(กรณ ี ท ี่เคร ื่องม ี ฮาร ์ ดดิสก ์ หลายตวั) ท ี่ตอ ้ งการจะติดต ้ งัดงัรูปท ี่2.9 และจะทา การติดต ้ งั วินโดวส์ต่อไป ดงัรูปท ี่2.10 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.9 รูปที่ 2.10
6. เมื่อวินโดวส์ทา การติดต ้ งัระบบไฟลเ ์ สร ็ จจะปรากฏหนา ้ ต่างการต ้ งัค่า (Setting) ใหเ ้ ล ื อกการต ้ งัค่าในท ี น ้ ีใช้ Use Express Setting (ใชก ้ ารต ้ งัค่าแบบเร่งด่วน) ดังรูปที่ 2.11 7. จากน ้ นัวนิโดวส์ใหล ้ งช ื่อเขา ้ใชโ้ ดยบญัช ี อ ี เมลแลว ้ใส่รหสัผา่น จากน ้ นักด Next ดังรูปที่ 2.12 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.11 รูปที่ 2.12
8. ยน ื ยนัอ ี เมลแลว ้ ทา การส่งข ้ นัตอนน ้ ี สามารถขา ้ มทา หลงัจากลงวินโดวส์ได้คลิกเลือก I can't dothis right now แล้วคลิก Next ดัง รูปที่ 2.13และ 2.14 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.13 และ 2.14
9. แสดงการติดต ้ งัเสร ็ จสมบูรณ ์ เตร ี ยมพร ้ อมสา หรับโปรแกรมต่าง ๆ ต่อไป ดงัรูปท ี่2.15และ หนา ้ ต่างพร ้ อมใช้งาน ดังรูปที่ 2.16 2.2 การติดตั้งโปรแกรมระบบปฏิบัติการวินโดวส์ รูปที่ 2.15 รูปที่ 2.16
ส่วนประกอบหนา ้ จอวินโดวส์หรือเดสก ์ ทอป ค ื อ หนา ้ จอท ี่เป็ นศูนยก ์ ลางในการทา งานของโปรแกรมต่าง ๆ โดยประกอบไปด้วย ส่วนต่าง ๆ ดงัรูปท ี่2.17 2.3 ส่วนประกอบหน้าต่างระบบปฏิบัติการ รูปที่ 2.17
1. ไอคอน (Icon) เป็ นรูปภาพสญัลกัษณ ์ ท ี่ใชแ ้ ทนอุปกรณ ์ หร ื อโปรแกรมต่าง ๆ เช่น หมายถ ึ ง สญัลกัษณ ์ ของเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ไวเ ้ กบ ็ ขอ ้ มูลต่าง ๆ หมายถึง สัญลักษณ์ของโปรแกรม Microsoft Excel หมายถึง สัญลักษณ์ทางลัดไปโปรแกรม Microsoft Word หมายถึง สัญลักษณ์ของไฟล์ที่สร้างจากโปรแกรม Microsoft Word 2. ปุ่ มสตาร์ต (Start) เป็ นปุ่มท ี่ใชใ้ นการเกบ ็ เคร ื่องม ื อของการใชง ้ านและการเขา ้สู่โปรแกรม 3. ทาสกบ ์ าร ์(Task Bar) แถบเครื่องมือแสดงรายชื่อของโปรแกรมที่เปิ ดใช้งาน 4. แถบแสดงสถานะ (Status Bar) แสดงวนัท ี่เวลา สถานะต่าง ๆ ของเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ 5. พ ้ ื นหลงั (Desktop) ภาพพ ้ ื นหลงัของหนา ้ จอคอมพิวเตอร ์ 2.3 ส่วนประกอบหน้าต่างระบบปฏิบัติการ
เมาส ์ เป็ นอุปกรณ ์ นา เขา ้ ขอ ้ มูลเช่นเด ี ยวกบัค ี ยบ ์ อร ์ ด ทา หนา ้ ท ี่เล ื่อนเคอร ์ เซอร ์ หร ื อสัญลกัษณ ์ ตวัช ้ ี เมาส ์(Mouse Pointer) บนจอภาพ การเล ื อกคา ้สงั่โดยใชเ ้ มาส ์ จะใหค ้ วามสะดวกกวา่การใชค ้ี ยบ ์ อร ์ ด ซ่ึ งวธิี การใชเ ้ มาส ์ ม ี ลกัษณะดงัน ้ ี 1. คลิก (Click) ค ื อการกดเมาส ์ปุ่มซ ้ ายหน่ึ งคร ้ัง จะเส ี ยงดงัคลิกการคลิกม ี จุดมุ่งหมายเพ ื่อเล ื อกคา สั่งหร ื อเล ื อก ส่วนต่าง ๆ ในโปรแกรม 2. ดับเบิลคลิก (Double Click) ค ื อการกดเมาส ์ปุ่มซา ้ ยติดกนั2คร ้ังอยา่งรวดเร ็ วใชเ ้ พ ื่อเปิดโปรแกรมข ้ึ นมา 3. ลากแล้วปล่อย (Dragand Drop) ค ื อการเล ื่อนตวัช ้ ี เมาส ์ไปช ้ ี ท ี่ส่วนหน่ึ งของไอคอน หร ื อคา สั่งที่ต้องการ แลว ้ กดเมาส ์ปุ่มซา ้ ยคา ้ งไว ้ จากน ้ นัเล ื่อนเมาส ์ไปยงัตา แหน่งท ี่ตอ ้ งการแลว ้ปล่อย 4. คลก ิ เมาส ์ปุ่มขวา (Right Click) ค ื อการคลิกเมาส ์ ท ี่ปุ่มขวาหน่ึ งคร ้ัง ใชเ ้ พ ื่อเปิดเมนูยอ่ยข ้ึ นมา นิยมใชใ้ นการ เปิ ดโปรแกรมวินโดวส์ 2.4การใช้เมาส์
การใช้หน้าจะ Multi-Touch เป็ นลกัษณะการสงั่งานในหนา ้ จอสมัผสั โดยอาศยัลกัษณะของการใช ้ นิ้ วม ื อ ดงัน ้ ี การแตะ (Tap) การแตะเป็ นการสั่งงานพ ้ ื นฐานของ iDevices โดยการและเปรียบเหมือนการ ดับเบิลคลิกใน คอมพิวเตอร ์ ซ่ึ งการสัมผสัหน ้ าจอดว ้ ยการแตะใชส้ า หรับเปิดโอคอนแอปพลิเคชนัสั่งงานปุ่ม ต่าง ๆ เปิดลิงก ์ หร ื อระบุตา แหน่ง เคอร์เซอร์ในการพิมพ์ เป็ นต้น การลากนิ้ว (Drag) การลากนิ้ วทา ไดโ้ ดยเอานิ้ วสมัผสัจุดใดจุดหน่ึ งท ี่หนา ้ จอคา ้ งไวแ ้ ลว ้ ลากไปยงอีกจุดหนึ่งแล้ว ั ปล่อยโดยการลากนิ้ วน ้ ี กเ ็ พ ื่อยา ้ ยใยคอนบนจอเล ื่อนดูรูปภาพ หร ื อใชส้ า หรับวาดรูป หร ื อพิมพห ์ นงัส ื อ สา หรับโปรแกรมที่รองรับ การปัด (Flick) การใช ้ นิ้ วม ื อหน่ึ งนิ้ วแตะท ี่หน ้ าจอแลว ้ ปัดไปในทิศทางไดทิศทางหน่ึ ง แลว ้ ยกนิ้ วออกอย่าง รวดเร ็ วจะใชใ้ นกรณ ี ท ี่ตอ ้ งการเล ื่อนไปดูขอ ้ มูลดา ้ นล่างหร ื อดา ้ นบนในกรณ ี ท ี่หนา ้ เวบ ็ เพจ หร ื อเอกสาร ม ี ความยาวค่อนขา ้ งมาก 2.5 การใช้หน้าจอ Multi-Touch
การหุบ และการขยายน ิ ว้(Pinch and Spread) การใชน ้ ิ้ วม ื อสองนิ้ วแตะท ี่จุดสองจุด ท ี่ห่างกนัพร ้ อมกนัแลว ้ เล ื่อน นิ้ วท ้ งัสองเขา ้ หากนั โดยท ี่สองนิ้ วยงัสมัผสัอยทู่ ี่หนา ้ จอเพ ื่อยอ่แตะท ี่สองจุดท ี่อยู่ใกลก ้ นัแลว ้ แยกนิ้ วออกจากกนัเพ ื่อขยาย ขนาดหร ื อชุมเขา ้ ซ่ึ งการควบคุมแบบน ้ ี มกัจะใชก ้ บัรูปภาพ เอกสาร หร ื อหนา ้ เวบ ็ เพจ การดับเบิลแทบ (Double Tap) การดบัเบิลแทบค ื อการสัมผสัท ี่จุดใดจุดหน่ึ งอยา่งรวดเร ็ ว สองคร ้ังติดกน ซึ่งการควบคุม ั ดว ้ ยวธิี น ้ ี จะเป็ นการเปิดเมนูพิเศษ อยา่งเช่น การเล ื อกขอ ้ ความหร ื อการยอ่ยายหนา ้ จออ ี กวธิี หน่ึ ง การกดค้าง (Hold Long Press) การกดคา ้ งเป็ นคา สั่งท ี่ใชส้ า หรับเล ื อกใชไ้ ดใ้ นสองกรณ ี ค ื อใชส้ า หรับจดัการกบัตวั แอปพลิเคชนัเช่น การยา ้ ยลบ หร ื อปิดการทา งาน ในอ ี กกรณ ี ท ี่ตอ ้ งการระบุตา แหน่งของเคอร ์ เซอร ์โดยตอ ้ งการแวน่ขยายช่วยใชใ้ น กรณ ี ท ี่ตอ ้ งการแทรกขอ ้ มูลโดยกดคา ้ งจนกระทงั่เห ็ นแวน่ขยายแลว ้ เล ื่อนนิ้ วไประบุตา แหน่งท ี่ตอ ้ งการแทรกข้อความ การใช้ 4 นิ้วปิ ด (Swipe Left or Right) การใช้ 4 นิ้ วปิดไปดา ้ นขา ้ งจะเป็ นการสลบัการทา งานของ แอปพลิชนั ที่ เปิดคา ้ งไวโ้ ดยไม่ตอ ้ งกลบัมาท ี่หนา ้ Home 2.5 การใช้หน้าจอ Multi-Touch
การตรวจสอบระบบ (System) ของเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ ท ี่ใชง ้ านอยสู่ามารถปฏิบตัิไดด ้ งัน ้ ี 1. ตรวจสอบได้โดยคลิกเลือกขวาของไอคอน คลิกเลือก Properties ดังรูปที่ 2.18 2.6การใช ้โปรแกรมในแผงควบค ุ ม รูปที่ 2.18
2.หนา ้ ต่างSystem แสดงรายละเอ ี ยดของระบบคอมพิวเตอร ์ ท ี่ติดต ้ งัไวก ้ บัเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ ดงัรูป 2.19 จากรูปที่ 2.19เคร ื่องคอมพิวเตอร ์ เคร ื่องน ้ ี ม ี สถานะ ดงัน ้ ี (1) ระบบปฏิบตัิการท ี่ติดต ้ งัเป็ นระบบปฏิบตัิการ Windows 10 Pro (2) หน่วยประมวลผล(CPU) ท ี่อยบู่นมาสเตอร ์ บอร ์ ดเป็ นรุ่น Intel® Core i5 (3) หน่วยความจา (RAM) ภายในเครื่องมีขนาด 4.00 GB (4) ระบบการประมวลผล (System Type) เป็ นชนิด 64 bit 2.6การใช ้โปรแกรมในแผงควบค ุ ม รูป 2.19
การเรียกดูข้อมูลในไดรฟ์หร ื อโฟลเดอร ์ ท ี่อยภู่ายในเคร ื่องคอมพิวเตอร ์ปฏิบตัิตามข ้ นัตอนดงัน ้ ี คลิกขวาสญัลกัษณ ์ เล ื อกคา สงั่เปิด (Open) จะไดห ้ นา ้ ต่างดงัรูปท ี่2.20 2.7 การเร ี ยกด ู ข ้ อม ู ลในไดรฟ์หรือโฟลเดอร์ รูปที่ 2.20
หนา ้ ต่างโปรแกรมม ี ลกัษณะสา คญัท ี่เหม ื อนกนัทุกหนา ้ ต่าง โดยม ี ส่วนประกอบดงัรูปท ี่2.21 1. ไตเติ้ ลบาร์ (Title Bar) แสดงชื่อของโปรแกรมที่เปิ ดใช้งาน 2. คอนโทรลเมนู (Control Menu) ปุ่ มควบคุมการท างาน มีลักษณะท างาน 3ลักษณะ คือ ปุ่ ม Minimize ใชย ้ อ่/ซ่อนหนา ้ ต่างของโปรแกรมเกบ ็ ไวท ้ี่ทาสกบ ์ าร ์ ปุ่ ม Maximize ใชข ้ ยายหนา ้ ต่างของโปรแกรมใหเ ้ ตม ็ จอภาพ ปุ่ ม Close ใชป้ิดหนา ้ ต่างโปรแกรม/เลิกใช้งานโปรแกรม 3. เมนูบาร์ (Menu Bar) แถบแสดงคา สงั่ท ี่ใชใ้ นการทา งานของโปรแกรม 4. แอดเดรสบาร์ (Address Bar) แถบท ี่อยใู่ชพ ้ ิมพต ์ า แหน่งท ี่อยตู่ามรูปแบบ URL 5. โฟลเดอร์ (Folder) ท ี่เกบ ็ โปรแกรมหร ื อไฟลท ์ ี่สร ้ างข ้ึ น 6. สโครบ็อกซ์(Scroll Box) แท่งส ี่เหล ี่ยมท ี่อยใู่นแถบเล ื่อนสโครลบาร์ 7. สโครลบาร์ (Scroll Bar) แถบเลื่อนดูข้อมูลมี 2 ดา ้ น แนวต ้ งัและแนวนอน 2.8 ส่วนประกอบพื้นฐานของหน้าต่างโปรแกรม รูปที่ 2.21
การกา หนดรูปแบบการแสดงไฟลแ ์ ละโฟลเดอร ์ให ้ เหมาะสมกบัการทา งาน ม ี รูปแบบการแสดงให ้ เล ื อก8 รูปแบบท ี่แตกต่างกนั ออกไปดงัน ้ ี 1. Extra large icons เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปภาพขนาดใหญ่มาก 2. Large icons เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปภาพขนาดใหญ่ 3. Medium icons เป็ นการแสดงไฟล์หรือโฟลเดอร์รูปภาพขนาดกลาง 4. Small icons เป็ นการแสดงไฟล์หรือโฟลเดอร์รูปภาพขนาดเล็ก 5. List เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปไม่ม ี รายละเอ ี ยด 6. Details เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปม ี รายละเอ ี ยดท ี่อยแู่ละขนาดของไฟล ์ 7. Tiles เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปม ี รายละเอ ี ยดท ี่อยแู่ละขนาดของไฟล ์ 8. Contest เป็ นการแสดงไฟลห ์ ร ื อโฟลเดอร ์ รูปม ี รายละเอ ี ยดท ี่อยแู่ละขนาดของไฟล ์ ชนิดไฟลพ ์ ร ้ อม วนัเด ื อนปี ท ี่ท าการสร้าง 2.9กา หนดร ู ปแบบการแสดงไฟล ์ และโฟลเดอร ์
เม ื่อเลิกใชง ้ านควรปิดหนา ้ ต่างโปรแกรมทา งานก่อนทุกคร ้ัง โดยการคลิกเล ื อก* ปุ่ ม Close หรือเมนู File Exit จึงจะท าการปิ ดเครื่อง โดยม ี ข ้ นัตอนการปิดเคร ื่องตามลา ดบั คลิกเล ื อกจะไดก ้ รอบหนา ้ ต่างเพ ื่อเล ื อกลกัษณะการปิดดงัรูปท ี่2.23 Sleep หยดุพกัเคร ื่องชวั่คราว Shut down ปิดโปรแกรมและไฟลต ์ ่าง ๆ บนคอมพิวเตอร ์ ท ้ งัหมดและปิดเคร ื่อง Restart ปิดเคร ื่องและเปิดเคร ื่องใหม่ทนัท ี ขอ ้ แนะนา นกัศ ึ กษาควรศ ึ กษาหาความรู้ เพิ่มเติมการติดต ้ งัวินโดวส์ได้จากอินเทอร์เน็ตและ ขอ ้ จา กดัของ เคร ื่องคอมพิวเตอร ์ แต่ละรุ่นและแต่ละยห ี่อ ้ 2.10การเลิกใช้งานและปิ ดเครื่องคอมพิวเตอร์ รูปที่ 2.23