הומאר
מיין
"פרייליכע"
תשרי
יעקב בן משה
יא ,געווען איז דאס מיט א יאר צוריק גענוי
ווען איך דערמאן זיך אזוי
ווען דער חודש תשרי איז געקומען צו גיין
געקלערט האב איך אז אלעס וועט דורכגיין גרינג און פיין
אבער ווירקליך איז דאס געווען א חלום שיין
און אנדערש ווי כ'האב זיך גערישט ס'וועט זיין
*
דער ביהמ"ד איז געווען געפאקט ביז'ן ברעג
אבער ווי פארשטענדליך האב איך זיך געשאפט א זיץ ממש ביים עק
די דאווענען איז געגענגען מיט א קאך אין ברען
ווער וויל נישט זוכה זיין אין א גוטער יאר דען
דער בעל תפלה האט חזנ'צט און זיך געגארגעלט
אזש דער עולם האט געקלערט ווען פארטיגן ער וועט
און אט אט קומט שוין דער קריאה צו גיין
און דער בעל קורא האט זיך געגרייט דעם תורה צו געבן א ליין
יעמוד יעמוד ,געבט דער ברייטביינערדיגער גבאי א שריי
יעקב בן משה קום ארויף צום הויכן באלעמער שיין
מיט א פארויטעלטער געזיכט שפאן איך מיינע טריט
ווער האט צו מיר געטון אזא געוואגטער שריט
ברכו את ד' המבורך געב איך א מורמעל אונטער די נאז
"אביסל העכער" שרייט דער גבאי ווי א גרינער גראז
"וד' פקד את שרה" געבט דער בעל קורא א הייב די טאן
און עס הייבן אן צו קלאפן איינער צום צווייטן מיינע צאן
רחמנות בליקן הייבן אן צו שטראמען פון אלע ריכטונגען
וואס שארן זיך ארויס פון די נייע טליתים דעם ציכטיגען
לתומי מיין איך אז דער שפיל איז פאריבער
אבער דערווייל בין הערשט יעצט געווארן דער שיבער
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 101
עס איז די ענווייראמענט און די חברים וואס
זיי האבן שוין א שטוב מיט קינדער און דו ביסט זיי מקנא זייערע זיסע גאלדענע רענדלעך,
און אזוי צו טראכטן איז הונדערט פערצענט פארשטענדליך.
דיין ווייב רעדט צו אירע חבר’טעס און פון איין זאך רעדן זיי,
מעגא בעיביס און וואפי'ס און שיכעלעך פאר די קינדער ניי.
זיי ווייסן נאר פון איין זאך פון פעמפערס און פארמעלע,
און דו קענסט נישט האבן מיט זיי א שמועס א נארמאלע.
זיי רעדן שוין נישט דיין שפראך זינט א יאר נאך זייער חתונה גראד,
און מיט קיינעם קען איך נישט רעדן און עס קלאפט אראפ מיין מאד.
דאס איז די פוינט וואס איך וויל דא ארויסברענגען קלאר,
אז דאס איז די עיקר שוועריקייט וואס באדערט דיר יאר נאך יאר.
און ממילא לאמיר אלע אינאיינעם פארשטיין,
ווי אין אמת'ן אריין איז דאך דיין לעבן אזוי שיין.
יעדער איינער האט זיך זיין תפקיד אויף דעם וועלט א קלארן,
עס איז דאך אן עולם עובר וואס מען לעבט אויף דעם אפאר יארן.
די עיקר איז דאך צו וויסן אלעמאל וואס דער באשעפער וויל פון 'דיר' אליין,
און ממילא פעלט דיר ממש גארנישט און דיין פולן תפקיד די קענסט ממלא זיין.
קוק דיר נישט אהן ווי א פעיליער אז עס פעלט דיר עפעס און לעבן,
פארקערט ,דו בויסט דיר אזוי שיין ,דיין נשמה דו טוסט גוט אויסוועבן.
אז מען האט דאס אין קאפ אלעמאל און דו ווייסט אז דאס איז די זאך,
קען מען זיך האלטן שטארק ,צו קיין דעפרעסיע נישט אריינפאלן און בשמחה זיין אסאך.
ווייל די נארישקייטן ארום און ארום איז וואס שטעכט דיין הארץ אזוי,
און נישט חס ושלום אן עכטע צרה אוי אוי.
זאל דער באשעפער אונז אלע אינאיינעם אויפלייכטן אונזערע שטובער,
מיט זרע של קיימא בקרוב קינדערלעך ליבער.
אמן ואמן.
102 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
לאמיר אונז 'מצפים לישועה' א חשבון מאכן,
געבן א קלער און זיך אויפוואכן.
וואס איז דער זאך וואס קלאפט מיר אזוי אראפ,
אז וואו איך גיי און וואו איך שטיי לאזט עס מיר נישט אפ.
דער באשעפער האט מיר קיין קינדער נאכנישט געגעבן,
און עס נעמט מיר אזוי שטארק איבער מיין לעבן.
איך גלייב באמונה שלימה אז דער באשעפער דער אדון כל,
וועט מיר נאך איין טאג באגליקן גיך זיין עס זאל.
אז לעכטיגע קינדערלעך וועט מיין הויז אויפלעבן,
און אידיש נחת געזונטערהייט וועט ער אונז געבן.
אויב אזוי וואס באדערט מיר אזוי שטארק יעצט,
פארוואס בין איך סטרעס'ט און אויפגעהעצט.
אז צו קינדער האב איך נאכנישט זוכה געווען,
איך וועל דאך אי"ה זוכה זיין איין טאג צו קינדער זעהן.
בין איך אזוי ווייל איך וויל עס שוין האבן די רגע גלייך?
איז די רואיגקייט אין שטוב און די שלום בית אזא שלעכטע זאך?
מען קען האבן צייט אינאיינעם זיך צו בויען צו האבן כח,
צו לעבן מיט אמונה שלימה און בטחון און דאס אויפבויען אין מח.
מען קען שמועסן צוזאמען יעדן טאג מיט א געמיט א געשמאקן,
אן צו דארפן זיך זארגן פון צעהן קינדער שלאפן צו פאקן.
נאר אפשר ווייל איך ווייס נישט אויב איך וועל איין טאג האבן קינדער אין מיין געצעלט,
איך דארף דאך א קדיש זאגער וואס זאל מיך מעלה זיין אויף יענע וועלט.
אבער טראכט אריין וויפיל זכותים די באקומסט פון די יסורים מקבל זיין,
מיליאנען מאל מער פון וויפיל דיין קינד'ס קדיש קען דיר מאכן ארויפגיין.
וואס די ארבעטסט איין טאג אויף זיך אויף די וועלט מינוטן אפאר,
איז טויזענט מאל מער וואס יענער קען דיר טוהן אין הונדערט יאר.
נאר ,דאס וואס באדערט דיר אזוי שטארק איז נישט דאס,
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 103
סטרעס פון מוזן האבן קינדער גלייך פאלן אויף לאמיר כאפן א שפאציר אין 'קרית
האלב ,עס איז נישט דא קיין פיער פרעשור ,מען אינפערטיליטי' ,גיי איך אראפ דעם
ווערט נישט דיסעפוינטעד איינמאל און נאכאמאל גאס ,קיין איין באגעבא קערידש
צו זעהן דיין יונגערע שוואגער מאכט זיין צווייטע קומט מיך נישט אקעגען וואס שט־
שלום זכר ,און דיין קלעס-מעיט ווארט שוין זיין עכט מיר אין פנים אריין ,א קול פון א
דריטע ,קומט אויס אז די עצם זאך פון זיין א חשוכי קינד רעדן אזוי זיס צו די מאמע איז
בנים און נאכנישט צו האלזן אן אייגן קינד איז לאו נישט פארהאן .נאר קאפעלס 'מאן
דוקא דאס וואס מאכט דיך אזוי צעבראכן און צעק- און ווייב' דאס איז די איינציגסטע
לאפט ,עס איז אינדרויסנדיגע זאכן וואס מאכן דיך זאך וואס מען זעהט .ווען מען גייט
אריין אין די פארמאסי איז נישט דא
אזוי בצער. קיין קינדער טיילענאל אדער באטי'ס
צו צומיס ,נאר עדאלט טיילענאל מיט
דו שפירסט ווי ביי יעדעם איינעם גייט אלעס אזוי קלאמיד אווער די קאונטער ,מיט
געשמירט ווי א שווייצע זייגער ,און דיין לעבן איז קעיסעס בדי פנינה ושושנה ביי די
אנגעפולט מיט הויעכע ספיד באמפס פון פראבל- דאזען ,סינגעל פעקלעך איז נישט אין
עמען .אבער אז דו קוקסט דיך אן מיט דיין אמת'ע סטאק ,עס איז א שלעפ צו דארפן גיין
גלעזער ,זעהט אלעס אויס אינגאנצן אנדערש ,דו
ביסט געוואלדיג דו ביסט מורא'דיג ,נאר עס פעלט יעדע חודש צוויי נאכאמאל קויפן.
דיך גראדע נאך קינדער און עס וועט נאך קומען איין
די שטאטישע באהערדע באשטייט פון די הנה-
טאג ,דאונט ווארי. לת עי טיים ,וואס פארשטייען אונזערע געברויכן
און מאכט זיכער עס צו צושטעלן פאר אונזער קא-
דער געפיל האב איך געהאט זייענדיג ביים שב- מיוניטי .און די גוטע נייעס איז ,אז אלע אינשורענ-
תון היי יאר אין 'קראון פלאזא האטעל' ,איך שטיי סעס פון די געגנט קאווערן אנלימיטעד איי ווי עף
אויף שבת צופרי און איך טראכט צו זיך קוק אהער, טריעטמענטס נאו פראבלעם ,און עס פארט א פרי
עס איז דא דא א האטעל אנגעפילט מן הקצה אל שאטעל יעדן טאג צו מאנהעטן דירעקט צום סענ-
הקצה מיט מענטשן אזויווי מיר ,וואס האבן נישט
קינדער ,מיר זענען אלע צוזאמען אין דעם זעלבן טער.
שיף .עס האט געפילט אזוי געשמאק אזוי באטעמ'ט
אזוי רואיג ,נישט דא קיין קינד צו טרעפן אפילו מען יעדע שבת ביינאכט קען זיין א באטע פאר די
זוכט ארום א קינד מיט לעכט ,קיינער רעדט נישט מענער מיט שירות ותשבחות אין ביהמ"ד ,און ביי די
וועגן זיינע קינדער ,יעדער איינער איז אייניג מצפה עזרת נשים א באטע'קע פאר די פרויען ,זיי דארפן
לישועה ,דער געפיל האט מיך אזוי איבערגענומען, דאך סייווי נישט וואטשען קיין קינדער אינדערהיים.
מען האט געפילט ממש ווי מען איז אין דעם אויב- און מן הסתם ניטל אנשטאט ברענגען אין ביהמ"ד
ענדערמאנטע קרית אינפערטיליטי ,איך האב געט- א דאקטער וואס זאל רעדן וועגן צוקער און הארץ
ראכט הלואי וואוין איך אלעמאל אין דעם ענוויירא- אטאקעס ל"ע ,וועט מען ברענגען פערטיליטי דאק-
מענט פון מענטשן וואס זענען ענדליך שוין אזויווי טוירים צו איבער שמועסן די לעצטע פארשריטן אין
'מיר' ,יא אזויווי מיר ,נישט אזויווי ווען מען וואוינט
אין שטאט ווען דיין שכן'ס קינדערלעך וויינען אין די וועלט פון אינפערטיליטי טריעטמענטס.
דיינע אויערן און דיינע אינגערע שוואגער'ס קינדער
שטייען אין פארנט פון דיינע אויגן און עס שטעכט. ווען מען שטעלט זיך פאר וואוינען אין דעם
שטאט כאפט מען ווי האלב פון די ענקזייעטי און
104 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
קריאת שאיפנאפציעררטאייןליטי
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 105
ותרועת מלך בו
ח .טויב
אויף די וועלט טוסטו קעניגן ראש השנה אין שול
איך טו מיך אונטערטעניגן ס'איז שא שטיל
באהבה טו איך דיין באפעל אננעמען בלאזן שופר מען גייט
איך וויש אפ מיין טרער איך טראכט פון די תקיעות
ווען די קול שופר איך הער די דריי סארט תנועות
א רואיגקייט טוט מיך ארומנעמען
וואס פאר מיר עס באדייט
ווי א קנעכט איך פרעג נישט קיין שאלה
איך בעט נאר דו זאלסט זיין ממלא שברים -צובראכן אויף שטיקער
צו מיינע בקשות הער זיך צו די פיילס ווערן נאר דיקער
דו ביסט דאך טאקע מלך ווען נאך א ניין מען טוט הערן
אבער אבינו מלכנו מיר זאגן דאך
תרועה -די קול פון מיין געוויין
קודם אונזער טאטע ביסטו איך פיל ווי איך קען נישט אנגיין
און א טאטע קען נישט זאגן ניין פארלאז איך ביטערע טרערן
אנטקעגן זיין קינד'ס געוויין
טוט ער אים אלעס נאכגעבן אבער איך גראד אויס מיין פלייצע
וויש אפ די טרערן די הייסע
איז געב אונז אויך טאטע
א יאר א זיסע און א זאטע און א לאנגע תקיעה איך טו בלאזן
מיט א געזונט קינד צום לעבן
אפילו אין די שווערע צייטן
דורכאויס אלע שוועריקייטן
אויף דיר טו איך זיך פארלאזן
106 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
IVF delivery rate.*86%You can measure hope.
With an IVF delivery rate of 86%—about
20% higher than the national average—
Reproductive Medicine Associates of
New Jersey has helped hopeful patients
from 30 US states and 40 countries
around the world become parents.
Thanks to our award-winning scientific
advancements and patient-centered care,
supported by financial options such as
our new CareShare 100% refund program,
success starts here.
Have hope. Connect with us today:
rmanj.com • 973-656-2089
* SART 2014; Final Live Birth Per Patient. Live births of 86.7% includes all non-banking autologous cycles and banking cycles with a thaw 107
within 12 months of banking, representing outcomes for patients who were new to a given clinic in 2014, with births realized in 2014 and 2015.
Please note: a comparison of clinic success rates may not be meaningful because a patient’s medical characteristics, treatment approaches and
entrance criteria for assisted reproductive technology (ART) may vary from clinic to clinic.
Visit www.sart.org to learn more.
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH
בקיצור ,ווען מיר האבן גערעדט איבער "פון די קאפלס וואס גייען אריבער
די לאנגע שיינע ענטפער איז דאס געווען אינפערטיליטי טעסטן ,בערך 60%זענען
א גרויס חלק דערפון ,אבער יעצט בין ערווארטעט צו ווערן טראגעדיג דורכאויס
איך געצוואונגען צו שווייגן .צו רעדן די מהלך פון די טעסטן אדער נאך א
מיט לאגיק מיט אנגעצויגענע מענטשן קורצע טריעטמענט" .נאך א אויסצוג:
איז א עבירה יעדע סעקונדע .פאר מיין "וויפיל פון די פארפעלקער וועלן נישט
שוועסטער ווייס איך נישט וואס צו זאגן, מצליח זיין מיט די טריעטמענטס? ."5%
אבער פאר דיר זאג איך צו ,מיין טאגבוך, אין ווערטער :בלויז פינף פראצענט .די
אז ווען איין טאג גיי איך זיין זייער רייך אלע סטאטיסטיקס שרייען איין זאך :אן
גיי איך האבן א ספעציעלע ארבעטער קיין פרעשור! און אפילו אויב לאמיר זאגן
וואס זיין גאנצע תפקיד גייט זיין צו טיילן חס ושלום חס וחלילה אז עטס זענטס פון
פעטש פאר קאפלס וואס גייען צום די פראצענט וואס וועלן דארפן דורכגיין
ביטערע שטרויכלונגען צו האלזן א קינד -
דאקטאר א יאר נאך די חתונה.
וואס וועט אייגנטליך מאכן א חילוק אויב
גבריאל וועט עטס אנהייבן די טריעטמענטס איין
יאר שפעטער ,און אינצווישן שפאצירן
טייערע ליינער ,איך וועל פאר א מינוט אביסל אויפ'ן גאס ווי א פאר פאוועס?
אויפהערן אנשטעלן א פנים כאילו איך פארקערט -עטס וועטס דארפן אזא יאר
ווייס נישט אז עטס קוקטס אלע אריין
אין מיין טאגבוך .איך זעה ענק מיט אסאך מער ווי אנדערע!
מיינע גייסטישע אויגן אויפהייבן די
אויגנברעמען ביים ליינען די לעצטע אבער אזוי ווי מיר האבן אנגעהויבן,
קאפיטל און זאגן :גוט ,וואס וויל ער ,אונז מיר לעבן אין א צודרייטע וועלט.
זעמיר שוין חתונה צען יאר! אבער דאס מענטשן שטייען אויף צופרי און זוכן פון
איז נישט די געדאנק .די גאנצע דרשה וואס צו נעמען פרעשור .און ווען דאס
איז נאר געווען א לאנגע אויסגעטראכטע שטעלט זיך צוזאם מיט די געפערליכע
תירוץ ,כדי אז אויך אונז ,וואס געפינען פחד פון זיין אנדערש ווי די סאסייעטי
זיך ביי די נישט ריכטיגע זייט פון די -איז נישט קיין וואונדער אז א חבר'טע
סטאטיסטיקס ,זאלן פארשטיין און פון מיין ווייב האט באקומען פון איר
אריינבאקן איין אמת :אויסער דעם מאן פאר די צווייטע עניווערסערי א
נסיון ,האבן מיר באקומען פון הימל אויך ספר מיט'ן נאמען רני עקרה .אזוי האט
אויסגעצייכנטע מיטלען צו דעוועלאפן א ער געמאכט פון איר א עקרה נאך פאר
זיי האבן געבויעט א אייגענע סוכה .און
טיפע קשר נפשי מיט די לעבנס-שותף. טראכט נאר אז צוויי טעג פארדעם האט
אין אונזער דור איז דאס א זעלטענע
מתנה ,און ווער עס האט אויגן אין קאפ מיין ווייב אפגעזאגט מיין געדאנק זיי צו
און באנוצט זיך מיט זיי ווייסט פון וואס דערציילן איבער די אויסגאבע "חזק",
איך רעד .דעריבער בעט איך ענק ,אפילו מיט די טענה אז דאס גייט זיי אריינלייגן
אויב דער פאקט איז נאר א אכטל פון אין די אומגליק ראד פריצייטיג! ווען איך
א פולע גלאז -פארגעסט נישט עס האב געהערט איבער זיין מתנה האב
איך געכאפט א שאק .א גאנצע נאכט
אויסצוטרינקען! האב איך געשריגן אויף מיינע פיר ווענט
אזעלכע צעקות וואס אפילו אין אידיש
גבריאל האט זיך עס נישט געהערט בעסער.
108 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
דעם קשר צווישן זיי .פאר זיי איז לעבן פון כלה ,זיי זענען די סטרונעס וואס זינגען
א פארפאלק א חלום וואס וועט ערפילט די קולות השכינה פון הר סיני" .פון דא
ווערן בלויז ווען זיי וועלן ענדיגן חתונה שטאמט די מצוה פון שנה ראשונה ,און
מאכן אלע זייערע קינדער .און דו ,שוטה אפילו די גאנצע ענין פון שבעת ימי
שבעולם ,אנשטאט זיך אנכאפן אינעם המשתה און שמחת חתן איז די ציל
שיינעם לעבן וואס דו האסט באקומען דערפון צו פארשטארקן די פאזיטיווע
פון הימל און צו זאמלען כוחות פאר געפילן פונעם פארפאלק ,ווייל מען קען
די טעג ווען אלס וואס דו וועסט הערן נישט בויען קיין שום געפיל ווילאנג מען
פון דיין ווייב וועט זיין בנוגע פרייזן פון איז טרויעריג אדער אין די דומע וואלקן
טריעטמענטס -דרייסט זיך ארום כאילו
פונעם רוטין.
יעצט גיי פארשטיי פארפעלקער ווי א געביידע איז צוזאמגעפאלן אויף דיר!
מיין שוועסטער און איר מאן אדער
נאר וואס דען ,יעדער איז מסכים צו ווי יענע פון מיין געגנט .מענטשן אן
שפאצירן רואיג צוויי דריי יאר אויב נאר קיין שכל ,שוטים ,פארלענדעטע פון א
מ'וועט זיי צוזאגן אז נאכדעם וועלן זיי אייגענע רדיפה! נישטא קיין בעסערע
האבן קינדער .וואס עס דריקט זיי איז וועג זיי צו מגדיר זיין .אנשטאט אויסנוצן
די שרעקעדיגע מעגליכקייט אז אפשר די איינמאליגע געלעגנהייט וואס וועט
האבן זיי אן ערנסטע פראבלעם און זיי קיינמאל נישט צוריקקומען ,אנשטאט
וועלן בלייבן א יונג פארפאלק אויף אריינאטעמען יעדע רגע פון די שיינע
אייביג .אבער דאס איז שוידערליכע לעבן פון א יונג פארפאלק -גייען די
נארישקייטן ,ווייל ס'איז כמעט נישט דאזיגע פאראנוידן און לויפן ארום ביי
פארהאן קיין שאנס אז דאס גייט דאקטוירים און שפיטעלער! זענט איר
פאסירן .די סטאטיסטיקס דערציילן אז משוגע געווארן? איז וואס אויב דו ביסט
פון פארפעלקער וואס פרובירן צו ווערן חתונה געהאט א יאר ,און וואס איז אויב
טראגעדיג אין א ספעציפישע חודש -
די גרויסע שוועסטער פון דיין ווייב און
וועלן בלויז זיבעצן פראצענט מצליח זיין. די ווייב פון דיין חבר פון ישיבה האבן
נאך א גאנצע יאר -צוועלף מאל פרובירן געבוירן צען חדשים נאך די חתונה!
-וועלן איבערבלייבן צוועלף פראצענט ביסט זיי מקנא אדער וואס? לאמיר דיר
אן קיין קינדער .און יעצט צום וויכטיגע אנטפלעקן א סוד :טיף אינעווייניג זענען
ציפער :פון די צוועלף פראצענט וועלן זיי דיך מקנא .זייער "יונג פארפאלק"
70%ווערן טראגעדיג אינעם צווייטן האט זיך נישט געענדיגט ווען זיי האבן
יאר! דאס אלעס ,ווי פארשטענדליך ,אן אויפגעהערט שלאפן ביינאכט וועגן די
קיין שום מעדיצינישע הילף .וואס זאגט בעבי -ס'האט זיך שוין געענדיגט ביי דער
דאס? דאס זאגט אז אויב גייסטו פאר ערשטער איבלען פון שוואנגערשאפט,
טריעטמענטס פאר א יאר און אהאלב נאך פאר ס'איז אנגעקומען די חתונה
פון די חתונה -ביסטו א פרעשור קוקער. בילדער פון די פאטאגראפער! אויב
ווילאנג דאס קינד האט שוין ענדליך
דאס אלעס.
און נאך עפעס :לאמיר נאכגעבן אז אויפגעהערט שלאפן מיט זיי אין צימער
עטס וועטס חלילה ווארטן קרוב צו צוויי איז די פרוי שוין ווידעראמאל אריין אין
יאר און אויסגעפינען אז ס'איז באמת שוואנגערשאפט ,אזויווי עס מאכט זיך
דא א פראבלעם .וואס ווייטער? לאמיר גאר אפט -וועלן זיי דארפן מלחמה
ציטירן פון א מעדעצינישע דזשורנאל: האלטן מיט ציין און נעגל אנצוהאלטן
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 109
און כ'האב צוגעלייגט אז ס'קען זיין אביסל פאר א סעקונדע איז מיר אריבערגעלאפן
טייער אבער ביי אזעלכע זאכן איז נישט אין קאפ זיך צו באנוצן מיט הר אבן ,אבער
כדאי צו קארגן .ער האט געשאקלט מיט'ן קענענדיג זיי האב איך געוויסט אז איך וועל
קאפ .זיכער ,זיכער .זינט דעמאלטס האב
איך אים נישט געטראפן ,אבער כ'בין זיכער בסך הכל מצליח זיין זיי אויפצורעגן.
אז ער מיט זיין ווייב האבן מיך געוואלט הר אבן ,אויב האסטו געפרעגט ,איז א
הרגענען ווען זיי האבן קאוד פאר א געשמאקע מעשה וואס האט
זיך אפגעשפילט
ציטערדיגערהייט ערגעצווען אין די
אנגעקאלט און פיפטע יאר פון
אנגעקומען צו די הר מיין חתונה .א
אבן אגענטור ,פאר יונגערמאן וואס
אפרוה און אויספלוגן. האט געוואוינט
איך ווייס נישט אויב אויף די נעקסטע
יענע אנגעצויגענע גאס און האט
פארפאלק האט מיך געקענט
פארשטאנען פארוואס אויבערפלעכליך
איך האב זיי געגעבן איז צוגעקומען
פונקט די נומער פון צו מיר איין טאג,
א אויספלוג פירמע, ער האט זיך
אבער פאר דיר ,מיין אנטשולדיגט פון
געהיימע טאגבוך ,וועל פאראויס ,און מיט
איך אויסגיסן מיין צארן א ציטערדיגע
אויף די גאנצע ענין. שטימע געפרעגט
א פארהייראטע אויב איך קען אים
פארפאלק דארף שאפן
א קשר איינער מיטן געבן א נאמבער
צווייטן .א שטארקע
קשר .נישט איין קשר - פון איינעם וואס
טויזנט קשרים .מיליאן
קשרים .די גאנצע קען זיי העלפן -
פארעם פון זייער
געמיינזאמע לעבן זיי האבן נאכנישט
דארף ווערן פעסט
אוועקגעשטעלט. קיין קינדער,
יעדער וואס האט נאר
אביסל געלערנט אדער געהערט פון תלמידי און זיי זענען
חכמים ווייסט אז די תורה טיילט צו שפיץ זייער שטארק
חשיבות צו די ערשטע געבוי פון די "ביחד".
ווי עס שטייט אין אן א צאל מאמרי חז"ל. אנגעצויגן .ווי
איך וועל מטריח זיין דיין מח געמאכט פון
ריסייקלטע פאפיר נאר מיט איין אויסצוג לאנג זענען ענק
פון "עלי שור" פון הרב וואלבא" :די דינע
קשרים וואס וועבן זיך צווישן חתן און חתונה שוין
געהאט ,האב איך
געפרעגט .די תירוץ איז געווען "פונקט א
יאר -נעקסטע וואך ענדיגט זיך די שנה
ראשונה" .פלוצלינג האט מיך אנגעכאפט
א משוגענע רייץ צו געבן דעם דרעטלער
און זיין פרוי א לעקציע אין לעבן ,האב
איך ארויסגענומען מיין טעלעפאן און אים
פארגעליינט א נאמבער .דאס איז וואס עטס
דארפטס צו אנהייבן ,האב איך אים געזאגט,
110 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
געדאנקען
דריחלטקע
גבריאל
אויב אזוי איז מיין מאמע זאל זיין געזונט מיין טאגבוך,
געשיקט געווארן ארויסצושעפן פון מיין שוין אפאר טעג וואס איך הייב נישט
רייכע עקספיריענס :צו וועלכע דאקטאר אויף קיין טעלעפאן .אויך אויפ'ן סעלפאון
גייט מען? וועלכע טריעטמענט דארף מען ענטפער איך נישט פאר קיין אומבאקאנטע
טון? און זאג נאר ,האסט מיר אמאל געזאגט נאמבערס .אויפ'ן סעלפאון איז כאטש דא א
אויף עפעס א הרב בערגער וואס גיבט מוזיק רינג-טאון -איינמאל בין איך אפילו
ארויס אין א פייערדיגע טאנץ דערויף ביז
עצות? דער יעניגער רופער האט זיך מייאש געווען.
כאטש האב איך אויסגעפינען א זאך וואס
צו זיין אויפריכטיג בין איך געווען היפש האט מיך שוין לאנג געוואונדערט :אייביג
איבעראשט .חוץ פון פרעגן שיין פארוואס הייב איך אויף ביז אפאר סעקונדעס ,טא
חני דארף שוין טריעטמענטס און צו וויאזוי ענדיגט זיך די מוזיק? האב איך
אנמערקן אז ס'איז נישט בערגער נאר אנדעקט אז ס'האט נישט קיין ענדע -
ראזנבערגער ,האב איך נישט געהאט קיין ס'האקט זיך אפ און ס'גייט צוריק צו די
סאך צו זאגן .האב איך צוגעזאגט אז איך
וועל טראכטן און לאזן וויסן ,און פון דאן זעלבע פאל.
היט איך נישט אויפצוהייבן דעם טעלעפאן.
אונז זעמיר אריין אין שבת מאוד -מ'הייבט אלעס וועגן איין יונג ווייבל מיט'ן נאמען
נישט אויף קיין טעלעפאן ווייל אפשר איז חני .חני איז מיין קליינע שוועסטער ,און
עס מיין מאמע ,און מ'קאלט נישט קיינעם איין טאג איז זי אויפגעשטאנען צופרי און
כדי ס'זאל נישט געשאפן ווערן קיין ביזי אנדעקט אז זי האט נישט קיין קינדער .פון
סיגנעל ,און דעמאלטס וועלן מיר מוזן מודה
דעמאלטס האט זיך אנגעהויבן די צרות.
זיין אז מיר לעבן.
און זאלסט נישט טראכטן פאר קיין רגע, ס'הייסט :אמת אז זי האט נאך טאקע
מיין טאגבוך ,אז איך האב נישט וואס זיי צו נישט קיין קינדער ,די פראבלעם איז נאר
זאגן .פארקערט .צו זיין אויפריכטיג האב אז זי האט חתונה געהאט בסך הכל א
איך שוין דעם נעקסטן נאכמיטאג געהאט יאר און דריי חדשים צוריק .ביי נארמאלע
אפגעשריבן א לאנגע הערליכע ענטפער, פארפעלקער ביי די סטעידזש בראשט נאך
אבער וויבאלד דער תמצית איז געווען דער מאן די הוט פון די חתונה יעדע וואך
"עטס זענטס נישט נארמאל" האב איך עס און די פרוי ביגלט נאך די בעטגעוואנט,
געדארפט באגראבן אין א זיכערע פלאץ און אבער וואו איז נאך היינט דא נארמאלע
פרובירן צו טראכטן וועגן עפעס אנדערש. מענטשן ,און נאך ביי פארפעלקער?
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 111
קליפ און קלאר :אדונינו המלך מיט דיין און איינזעהענדיג זיין טעות וויל ער זיך זיצט זיך דער געטרייער שר פונעם
גרויס חסד אין טיפן פארשטאנד ,וואס איבערבעטן מיטן מלך ,און דאס גלייכן. קעניג ביי זיך אין שטוב .מיט א פאר-
דו ווערסט באקרוינט אלץ אן אויסשלי- זאכן וואס כשנים כתיקונם איז דער פא- קנייטשטן שטערן ,און זארגפעלטיגע
סליכער "מלך של חסד" ,און דיין נאמען סיגסטער צייט פאר דעם אין דעם אויב- מינע וואס איז אויסגעצויגן אויף זיין
ווערט געטראגן מיט אן אויסערגעווע- נדערמאנטן טאג ,וואס דאן שענקט דער געזיכט ,אזש יעדער ספאנטאנער פאר-
נליכן לויב פאר דיין אומגעהויערן גע- קעניג פאר די אלע "קלייניקייטן" אן אוזן בייגייער זעהט גלייך די אומעטיגע לאגע
נאדע פאר אלע דיינע בירגער .האסטו קשבת און צוגאב צו די אלגעמיינע עניני
איינגעזעהן אז דאס יאר דארף מען זיך מלוכה וואס ס'איז נוגע דעם רבים .ווי וואס ער געפינט זיך.
פירען אביסל אנדערש מיט א טייל פון קען איך אבער אריינגיין די יאר זייענדיג
דיינע בירגער ווי אלע יארן .איז ווייל מיר אנגעוואפנט מיט די אלע בקשות ווען נאר כדי צו באגרייפן ריכטיג וואס
ווייסען די ידיעה ,וועגן דעם היות דער אין דער צייט איז דא אסאך וויכטיגערע ס'שפילט זיך דא אפ ,מוזן מיר אייך
הויכגעשעצטער קעניג איז דאך דער גע- בקשות וואס דארפן ארויפגעברענגט קודם געבן א קורצן איבערזיכט אויפן
וואלדיגער בעל רחמן ,וואס דער מרחק ווערן אויפן טיש .אזא צרה ווי געבט מען יאר וואס ס'איז אריבער אויף די מלוכה.
פון אים ביז צו מידת הכעס איז כרחוק דער קעניג – וואס און אלגעמיין איז א
מזרח ממערב .דאס איז די שטויס-קרא- זיך א עצה. מלך של חסד ,און דאס לאנד איז ברייט
פט וואס געט אונז די קוראזש אז אפי- באקאנט מיט דעם וואס עס ווערט גע-
לו אין אזא צייט זאלן מיר אויך בעטן פלוצלונג קומט אריין און זיין קאבי- פירט על מי מנוחות .האט אבער דאס
נעט זיין געטרייער ראט-געבער וואס יאר אביסל אנדערש ארויס-געוויזן זיין
"אלעס" וואס מיר דארפן. הנהגה ,ארויסגייענדיג מיט ריזיגע שלא-
האט -הערנדיג זיין דילעמא -זיך אנ- כטן ,וואס האט מיטגעברענגט מיט זיך
דער נמשל איז דאך זעלבטס-פאר- גערופן ,אדוני השר אין מיין מיינונג איז די הריגות פון טויזענטער מענטשן רח"ל.
שטענדליך .מיר אלע ווייסן וואס פארא אדרבה! דוקא דאס יאר איז פונקט א
יאר ס'איז בעוה"ר אויף אונז אריבער רייפע צייט וואס דער קעניג וועט גאר ובכן ,אזווי מ'האלט יעצט פארן גרויסן
מיט די ימי המגיפה וואס רבים חללים יא ברייט-הארציג ענטפערן אויף די טאג ,דער טאג וואס די קעניג איז גע-
הפילה רח"ל .און מאנכע זאגען מי יודע אלע "קליינע" בקשות .ווייל דער קעניג ווארן מלך אויף די לאנד .וואס דאס איז
מה יולד יום ,וואס די אויסגאנג דערפון זעהענדיג אז מיר פארלאזן זיך נאך אלץ דער באשטימטער טערמין וואס די מלך
איז אנקומענדיג צו די ימי הרחמים והר- אויף אים אפילו מיט די אזוי-גערופענע טוט משפט'ן זיינע אונטערטאנען אלע
צון פון שנת תשפ"א הבאים עלינו לטו- קליינע בקשות וואס דאס ווייזט אן בני המדינה .וואס הגם דער מלך טוט
בה ולברכה .הערשט צומישטע געפילן אויף די גרויסע מאס צוטרוי וואס מיר האלטן דאס גאנצע לאנד אונטער א
ביי א טייל מענטשן און די שטן ברענ- האבן אין אים אז אפילו ווען ער ברענ- שטרענגע ארדענונג און אן אויסנאמס
גט אן אז די מידת היאוש טרעפט איר גט גרויסע שטראפן וואס זענען צומאל פונקטליכע סדר .א לאנד וואס אומרע-
פלאץ בלבות פון יראי ה' טראכטענדיג אומפארשטענדליך פאר אונזערע אויגן, כט האט נישט ביי איר קיין נעסט און
וואס האב איך צו בעטן אויף "מיינע דאך ווייסן מיר קלאר ווי דער טאג אז עוולות ווערן נישט פארקוקט .איז אבער
פערזענליכע" בקשות ווען אין זעלבער אלעס ווערט געפירט מיט א פונקטליכן גלייכצייטיג איבער דעם אויסגעשפרייט
צייט איז נאך דא די שפורן פון אן אלגע- חשבון ,והא ראי' אז מ'טוט זיך נאך ווענ- דעם קעניגס ליבליכע הארץ .אזוי ארום
מיינער קריזיס ח"ו .און כלל ישראל איז קומט אויס אז אז א יעדער עונש ליגט
אנגעוויזן אויף רחמים מרובים בכל עת דן צו אים פאר יעדע סארט בקשה. ארום געוויקלט אונטער די קאלדרע
פון; ווארימע געפילן ,זיך רעכענען מיט
ובכל שעה. וואס דער מעסעדזש דערפון איז יעדעמ'ס מצב ,וכדומה .איז אבער דער
תקופה געווען אן אויסנאם ,וואס צענ-
דארפן מיר אבער אריינאטעמען אין דליגער בירגער זענען גע'הרג'עט גע-
זיך דער רוח של חיזוק אז "אלעס" ,הכל ווארן רח"ל .דורכן קעניג'ס מיליטער,
כאשר לכל ,ווערט געפירט פון אויבן וואס דאס ווייזט אומצוויידייטיג נישט
מיט א פונקטליכן חשבון ,און אדר- איבערלאזענדיג קיין שפור פון צווייפל
בה דורך דעם וואס מיר בעטן ווייטער אז דאס אלעס איז געטון געווארן אויפן
אפילו "קלייניקייטן" ווייזן מיר אז אדר- דירעקטן באפעל פונעם מלך זעלבסט.
בה ,אפילו בעוה"ר זענען מיר נאכנישט
געהאלפן געווארן ,דאך קלאפן מיר נאך אלזא וויאזוי קענען די שארית הפ-
אלץ אויפן טיר "כעני בפתח" ווייל מיר ליטה בעטן אויף די פארשידנארטיגע
גלייבן אז "חנון ורחום השם" .און בז- צרכים וואס זיי דארפן .ווי למשל דער
כות זה וועלן מיר בקרוב זוכה זיין צו די דארף אביסל שטיצע ווייל ער האט
בליעה"ר א גרויסע משפחה ,דער איז
גאולה שלימה במהרה בימינו אמן. באגאנגען א חטא קעגן די רעגירונג
112 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
חיזוק
האפמאן.מ
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 113
דען א קליין הערצעלע אקאמאדירן אזוי איין פלייץ פון הר- עראינערנדיג אין די גלויבנס-גרונדן ,פירט אים די געדאנק
גשים ,וועלכע פליסן איבער אירע ברעגעס? און אז עס גיסט צו א פרישע טראכט ,ער דערגרינטעוועט זיך אביסל מער:
אריבער די שטורמישע געפילן ,קערן זיי אין ריכטונג פון די צו דען דארף איך נישט אנקומען יעדע סעקונדע צו דיין
שטים-בענדער ,פון וואו עס רייסט זיך ארויס אן אומקאנט-
ראלירבארע קלאנג פון בענקשאפט :טאטע'שי ,דו ליבסט דאך הילף ,טאטע? זאלסטו – פארמייד – איין סעקונדע מיר נישט
יעדע אידיש זעהל .אויך איך בין דאך א טייל פונעם אידישן אריינבלאזן דאס לעבנס-אטעם ,וואלט איך דאך קיין עקזיס-
פאלק! איך דאנק דיר טאטע אויף די ארעמקייט און נויט מיט טענץ אנגעהאלטן! איז דען אנדערש מיט יעדע פיצינקע גליד
וואס דו האסט מיך באשאנקן ,און צוגאב צו אלע מתנות וואס און אדער ,ווי אלעס פארט מיט אן אויסגערעכנטע מעכאניזים
קומען דערמיט :פארפאלגונגען פון בעלי חוב ,בארבארישע
איזדיקעווען פון הייצונג קאמפאניע ,הארצרייסענדע ווייטאגן וואס די קלוגסטע קעפ אין היסטאריע האבן נישט באוויזן
אהערשטעלן קיין טייל דערפון .האב איך דען אמאל געזארגט
צוצוזעהן דאס איך קען די געברויכן פון די פיצעלעך נישט דערוועגן? פארוואס'זשע נישט? ווייל איך ווער סייווי געפירט
פארפילן ,באנעבעכונגען פון פריינט .טאטע! איך דאנק און אן דעם וואס איך זאל קענען עפעס מאנעוורירן .נו ,טא וואס
לויב דיר פאר אלע פעקלעך וואס קומען אויף מיר מיט א
באשטימטע מאס ,און פונקטליכע צייט ,איך גלייב מיטן גאנצן איז אנדערש מיט פרנסה? צו ווייל איך בין באפוילן געווארן
צו מאכן א ראבאטישע השתדלות ,ס'זאל זיך קענען צודא-
איך ,דאס אלעס איז פאר מיין גוטס... כטן דאס איך בין דער גורם צו די תוצאות פון גליק? צו ווייל
איך האב אויף זיך דעם שעלטונג פון "מיט שווייס פון דיין
אויך ביים טרערן רעזערוואר הערשט אן אומ'סדר ,די דראנג געזיכט וועסטו דיין ברויט עסן" זאל איך דאס אננעמען ווי אן
אויף ארויס איז אומאפהאלטבאר ,און זאלציגע טרערן -וואס עסן-קארטע וועלכע פארזארגט מיין שפייזונג? דאס איז דאך
קיין ברעקל משונה פון גאט'ס האנט איבער אלע דעטאלן
זענען אין תוך זיס -הייבן אן שטראמען .דאס זיינען שוין פונעם מענטשליכע געבוי .טא פארוואס טראג איך פרעמדנ'ס
טרערן פון פרייד ,פון דערלייכטערונג ,און בענקשאפט צום זארגן? טאטעניו! דו באאבאכסט דאך אויף אלעם ,און דו ביסט
דער וואס ערמעגליכט מיר צו ארבעטן און פארדינען ,איך
זיסן טאטן .די פרישע געטרער זיכט א וועג אראפ פון די פארמאג נישט קיין אייגענע קראפט .איך ווארף פולשטענדיג
באקן ,מישן זיך אויס טרערן פון התרגשות מיט די ערשטע
זויערע דמעות וועלכע זיינען שטעקן געבליבן אויפן באק, ארויף די דאזיגע דאגה אויף דיר ,אויך ווען איך זעה נישט
און ביינאזאם גליטשן זיי און פאלן העכערן אומבארירטע באשיינפערליך פון וואנעט די הילף וועט שפראצן ,ווייל נאר
שוין-אויסגעקילטע טיי ,עס טריפט אריבער צום טעלערל,
וואס זאל דינען אנגעבליך פאר טיי-אויסגוס ,ווערנדיג איצט דו ביסט דער וואס גיבט שפייז ,און דו קענסט מיך שפייזן
פארוואנדלט אין א כלי פאר זודיגע טרערן וואס קומען פון א טראץ וואס איך זעה נישט פאר מיר קיין וועג פון השתדלות!!!
ריין אידיש הארץ .די טעלערל ווערט נאס ,ביז עס גרייכט צו די בלויז איין זאך וואס איך רעזערוויר פאר מיר – ווי דיין באפעל
צוקערלעך וואס ריען דערויף ,אויך זיי הייבן אן צעלאזט ווערן,
און פארוואנדלט אין פליסיגקייט ,ווי זיי זאלן ווערן אנגעשט- זעלבסט לויטעט -דאס איז געבעט .איך וועל תפלה טאן
עקט פונעם גייסט אינעם חלל ,דערשפירנדיג דאס צעגיין פון שטענדיג אויף יעדע ריר ,ווייל דו גארסט נאך א תפלה פון
א אידיש קינד ,דו קוקסט ארויס אויף דיינע קינדערלעך זיי
שמעון'ס הארץ פארן לעבעדיגן באשעפער. זאלן זיך ווענדן נאר צו דיר .בעט איך דיך טאטע ,קוק צו מיין
מערכה ,און שיק מיר צו פרנסה מיט א ברייטן האנט ,אויף א
עס ווילט זיך אים ארויסלאזן אין א טענצל מיט א געזאנג
פון פארזיכערונג אין גאט .געשטארקט און געמוטיגט הייבט ריינעם און גרינגן אופן.
ער זיך אונטער ,און שטעלט דאס ערשטע טריט צו א נייער
לעבן .א לעבן פון פרייד און האפענונג ,ווענדנדיג די אויגן בלויז ***
צום באשעפער .א לעבן אן זארג ,אן שרעק ,און באהעפטונג
ער זיצט פארטראכט נישט דרימלנדיג אבער אויך נישט
אינעם אלמעכטיגן. וואך ,כוואליעס פון בענקשאפט און ליבע צום באשעפער,
נעמען איבער זיין זעהל .דאס הארץ זאגט זיך ווי אפ פון איר
אויפגאבע ,זי וויל מער נישט אנטהאלטן אין זיך די ברויזנדע
געפילן – מיט א בארעכטיגטע ארגומענט צו איר זייט – קען
114 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
פארמעגליכט דערמיט צו וואס ס'איז אויף אן אמת
פארמירן וואס ער באגערט. גוט פאר מיר ,און נאר דו
קענסט עס צושטעלן אויפן
און אפילו אז די לאגע – בעסטן שטייגער ,אז א האר
ס'זאל אויסן בלייבן – זאל
נישט זעהן קיין בעסערונג, זאל נישט פעלן!!!
האב איך אויך נישט קיין
תרעומות .דען ,אלעס מידך און אז די פרנסה הינקעט
איז דאך לטובה ,ווי חז"ל אונטער ,איז וואס? ווערט
לערנען אונז :כשם שמברך מען צעבראכן? אלעס איז
דאך פון דיין אומענדליכע
על הטוב כך מברך על גענאדע ,אלעס מאכסטו
הרעה .דו מאכסט דאך נאר מיטן גרעסטן מאס חסד.
פאר דיר איז אנטפלע-
וואס ס'איז גוט פאר מיר. קט יעדע אויסגאנג פון
זאלסטו מיר ווען ווייזן דעם דאס מינדעסטע ריר פון
איטליכן און יעדנפאל .און
גאנצן בילד ,אלע גלגולים אז דו האסט דאס געשפייז
בעפאר ,און השתלשליות ביי מיר אפגענומען ,איז
ארום ,מיין טאטאלן בא- דאס מיט א פונקטליכער
לאנס אויף יענע וועלט ,און
אלסדינג וואס איז אנטפל- רעכענונג .מעגליך איז דאס
עקט פאר דיין רום-שטוהל, גאנצע געקומען נאר פאר א
וואלט איך דאך ארויס פון שאק-אויפוואכונג צום פא-
קאנטראל ,איך וואלט אויף
זיך געבראכט פיין און ליידן רשלאפענעם דענק-אפא-
אן א גרעניץ וואס א מענ- ראט .ווייל אז די מצב גייט
טש קען נישט אויסהאלטן, ווי געהעריג ,אלעס קלאפט
נארמאל ,קען מען זיך חלילה פארגעסן אין דיר ,מ'הייבט אן
דען איך וואלט דאן פארשטאנען דאס נויטווענדיגקייט קלערן וועגן דעם אייגענעם קראפט :קוק די ווערק פון מיינע
דערפון ,און אז יעדע פיצינקע שווערקייט וואס מען לעבט האנט – גרויסט זיך די בהמה'שע זעהל ,נישט אנערקענענדיג
דורך ,ברענגט דעם מענטש צו ענדלאזע גוט'ס .נאך גוט אז דאס אלעס איז פונעם אלמעכטיגער גאט אליין ,וואס ער גיט
דו צייגסט נישט פארן פשוט'ן מענטש'ל וואס עס דרייט זיך אין מחשבה די שכל וואס צו טוען ,ער גיט שטארקייט אויף
אונטערן פארהאנג .ווייל דו ,אלס דערבארעמדיגער פאטער אויספירן די פלענער ,ער איז דער וואס גיט הצלחה ,אן אים
ווייסט ,ווי אזוי צו שיקן יסורים -יעדן לויט זיינע אייגנאר- איז גארנישט פארהאן .אז מ'פארגעסט זיך אין אט דעם אלעם,
טיגע אומשטענדן -אויף א לייכטע וועג ,מ'זאל דאס קענען איז דאך אויף וואר ביטער ווי אן איילבירט-בלאט ,דען דאס
דורכטראגן .דו ברענגסט דאך מיר נענטער צום ציל מיט יעדע בויעט דאך א שייד-וואנט צווישן זיך און דער אין סוף ב"ה,
קליינע צער ,און אז איך בין דאס מקבל באהבה ,וואקלען זיך ווען דער רבוש"ע טענה'ט :אזוי? דו קענסט אליין? נו ,לאמיר
דאך אלע עולמות ,ווען די מלאכים רופן אויס מיט וואונדער: זעהן ,באגיי דיך אן מיר ...אבער יעצט טאטע ,איך אנערקען
געטס א קוק ,א ילוד אשה ,וואס האט נישט קיין איינונג אינעם דיין אלמעכטיגער האנט! און אז איך קום צוריק צו דיר ,איז
אמת'ן רעכענונג ,עס זעהט זיך אים אויס אין די פליישיגע אין מיין האפענונג דאס די פרנסה וועט גיין צו בעסערונג ,ווייל
אויגן ווי דער באשעפער פייניגט אים אן רחמנות ,און ער נעמט מיינסטו דען מיין שלעכטס? דו ווילסט דאך נאר מיין אומקער
עס אן מיט ליבע בלינדערהייט ,אנערקענענדיג דאס אלעס צו דיר ,אט געב איך זיך איבער פאר דיר ,מיטן אנערקענונג,
איז צום גוטן ,אן קיין חשבונות! ווי גיט זיך דען בעסערס ,דאס אז איך בין אין דיין האנט ווי ליים ביי דעם סטאלער ,וואס איז
לייטערט דאך אויס די זעהל ווי א גייסטיגע גליעניש.
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 115
אלעס שרייט נויט און אומעט .שמעון שפירט ווי לאנדנדיג פון די העללאו-קידי סטיקערס? האסט מיר צוגעזאגט איך וועל
א ווייטע פלאנעט ,נישט באמערקנדיג ווי די זייגער האט שוין קענען טשוזען איינס ווען איך וועל זיין וואויל" .וואס ענטפ-
באוויזן צו כאפן א שפאציר א האלבע צירקל ,די טאקט פונעם ערט מען די ריינע אומזינדיגע קינדערלעך? זאל איך זאגן אין
פערפענדיקל מיט אירע לייכטע קלאנגן ,האט נישט געקענט פנים דאס איך בין ארים ווי דער נאכט? אההההוי אהההוי וויי!
– צעכליפעט ער זיך -וויי איז צו מיר ,ארים נפש! וואו טוט מען
באזיגן זיין געדאנקן-פארטיפעניש צום אויפוואכונג .איי! -
טראכט ער צו זיך מיט ביטערניש ,עס גיט נישט קיין פארגענ- זיך אהין פאר צער???
גיגן דאס צוזעהן די הענגנדע באגילדעטע פענדיולום וויגט זיך
די געדאנקען זשומען ווי א נודזשעדיגן פליג ,בעת ער
אן אויפהער ,זיך נישט אפשטעלנדיג פאר איר אייגנטימערס קלאצט אינעם האריזאנט אן קיין באשטימטע ציל-פונקט .די
לאגע ,כאילו עס גייען פרידנס-צייטן ווי געהעריג.
זילבערנע לבנה ,מיט איר גאנצע שטערן-מיליטער – וועלכע
אבער אז ער קומט צוריק צום באוואוסטזיין ,שפירט ער א דערקענען זיך צווישן די שפארעס פונעם פארהאנג – שאפן
היבשע דערלייכטערונג אין די ביינער ,דאס אויסוויינען זיך אין זיינע אויגן א בילד פון איין צירקל באהאנגען מיט גרויסע
קלארט אים אויס די מח ,און הייבט אן רעדן צו זיך :שמעון! שיינענדע רינדן ,מחמת די טרער'לעך וואס זאמלען זיך אים
ווי ביסטו דאס אזוי פארלוירן געווארן? דאס האסטו געלער- ביסליכווייז אין די אויגן וואס שאפן א צעמישעניש פאר
נט אלע יארן? איצט איז דאך דער געלעגנהייט ערשינען ,דא די אפלען .דאס זיפצן אין שליקערצען ווערן וואס אמאל
קלאפט דאך אויס דיין אמת'דיגע גלויבנ'ס-מאס אין איר פולע שטערקער ,ריטשקעלעך טרערן קוילערן אראפ פון די באקן.
ווארהייט! ווייסטו דען נישט אז מיר האבן א לעבעדיגן פאט- צוערשט ווערן די אויגן טיילווייז פארמאכט ,די לעפצן פארק-
ער ,וואס וואכט אויף אלעמען ,און באשערט יעדן לויט זיינע לעפט ,מאכנדיג פלאץ פארן נעפל וואס לאזט זיך אנידער ,דאן
געברויכן? אה! טאטע אין הימל ,דו האסט מיך זיכער נישט הייבן אן טריפן שיטערע שנירלעך טרערן ,ביז עס פארגייט
פארלאזט ,איך וועק זיך אויף פון אילוזיעס .נאך וואס בין איך אין א גאס-רעגן ,עס הייבן אן גיסן עמערס זאלציגע וואסער
אזוי פארלוירן געווארן? נאר ווייל איך האב זיך באטראכט ווי פון טרערן זאפאס ,ער קען מער נישט איינהאלטן זיין קול ,און
דער פאדערשטע-זיץ פירער ,דאס ברענגט דאך אלע אומעטי-
גע מחשבות! אז מ'רעכנט דאס מ'פירט זיך אליינס ,ווערט דאך צעלאזט זיך אין א געוויין ווי א קליין קינד.......
קאלמוטנע אויפן הארץ ווען מ'דערזעהט זיך אין אזא לאגע.
אבער אז מ'הייבט אן אנערקענען אז אלעס איז פון דיר לע- ***
כטיגער פאטער ,אה! איז דאך גוט אויפן הארץ .ווער נאך אזוי
ווי דיר ווייסט מיינע געברויכן און די באדערפענישן פון מיינע ווי לאנג זיץ איך שוין אזוי דא? בליקט ער אויפן ווייזער'ל
קינדער און הויזגעזונד .דו האסט דאך מיך ליב אן קיין שאץ, פונעם רייך-מעבעלירטע פערפענדיקל-זייגער -א געדענ-
מאס-לאז מער ווי איך האב זיך זעלבסט ליב ,דו ווייסט דאך קעניש צום זיסן אמאל -וועלכע שטייט ווי א חתן צווישן
קלאגנדע ,פאסט גארנישט אריין אינעם יעצטיגן מעמד ,ווען
116 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
חיזוק
א טרייסט
פארן גייסט
ביטערע מערכה ,פון וואו וועל איך באצאלן הייצונג ,עלע- די לעמפ זיינען טיילווייז פארלאשן אינעם הייזקע וואו
קטריק ,טעלעפאן? פון וואנעט נעם איך אויף שכר לימוד? עס וואוינען שמעון און די ווייב בילא ,דאס גאנצע ארום איז
כליפעט זיך אים פון די טיפסטע ערטער אין הארץ ,אין די איינגעהילט אין אן אומעטיגע שטימונג ,עס שוועבט אין די
פארבארגענע קעמערלעך פון זינען ,טרייבן זיך די זויערע אטמאספערע אנידערגעשלאגנקייט .אזוי ארום ,אז די שוואכע
מחשבות איינס דעם אנדערן ,איינס שווערער פון צווייטן .אוי! ליכט וואס די שיינענדע לעמפ ווארפן ,שטעלט זיך צו צום
אוי וויי! טאטע אין הימל! ווי האלט איך דאס אויס ,ווי טראגט
כמורע פונעם ארום ,פארשפרייטנדיג שווארצע שפורן.
מען עס אריבער???
זיצט אונזער שמעון אין סאלאן ,דאס געזיכט אנגעלא-
עס שווימען ארויף אויפן אויבערפלאך פון געדאנק ,די נט אויף די האנט פלאכן ,די מחשבות שוועבן ארום אין אן
אומשולדיגע געזיכטער פון די קליינע .עס פאטשט אין פנים אומארדענונג .ווען די שטורמישע זאווארוכע אין די גאסן ,די
דאס געבעט פון די שעפעלעך נאך א רעכט שטיקל זעטיגע וואיען פון די קרעפטיגע ווינטן ,שפילן צו צום טאקט .זיי הערן
פארציאן ,שוין פארלאפן עטליכע וואכן וואס די פרידזשיד- זיך ווי דאס געוויין -אינעם טונקעלן נאכט -פון א פארציק-
ער אנטהאלט מער נישט די פארלאנגטע נארהאפטע שפייז נדע חיה וואס איז נארוואס געביסן געווארן ,וועלכע יאמערט
מיט א חיה'שע געוויין ,שאפנדיג טריבע ווידערקלאנגן אינעם
וועלכע קומען פראסט אויף צו ערנערן ,ווער רעדט פון ווייטלויפנדע פוסטקייט פונעם האריזאנט ,נישט געפינענדיג
שווענדערישע דעליקאטן .וויי וויי וויי קינדערלעך זיסע! די
טאש איז לעהר ,די טייסטער איז פוסט ...און אז דער קליינער קיין געגנשטאנד זאל איר ברענגען צו אן אפשטעל.
לייבי ,קומט זיך אפרעדן אויף זיינע צעריסענע שיכלעך ,וואס
אוי! גאט'ניו ,ווי האלט מען דאס אויס? – שפינען זיך די
פאר אן אנטווארט האב איך פאר דיר מיין טייערער ,איך טריבע געדאנקען אין שמעון'ס מח .ער געדענקט קלאר ,עס
האב דיך דאך תמיד אין הארץ ,דו ביסט דאך אין מיין נשמה ווארפט זיך אים אין די אויגן יענעם טונקל-פארביגן טאג ,ווען
דער געוועזענער באלעבאס זיינער דערלאנגט אים דעם ראזע-
אריינגעזעצט מיין זיסינקער .טוה איך זיך דען פון דיר פא- צעטל ,נישט וועלנדיג אים אפילו קוקן גראד אין פרצוף .ווייל
רהוילן איין סעקונדע? אבער וואס'זשע זאל איך טאן ווען די
מאטראץ איז שוין אויסגעגליכן פון אירע אומגלייכע בערגלעך ווער נאך אזויווי אים ווייסט ,דאס אז ער ,דער שמעון ,האט
– פארמירט פון די געזאמעלטע-געלט פארבלייבעכטס .דאס געטראגן דעם טיטול "געטרייער ארבעטער" מיטן פולן רעכט,
לעצט ביסל אפגעשפארטע ביסן איז שוין פאשווענדעט ,שוין אין קעגנזאץ צו פילע אנדערע וועלכע פוילעצען אונטער ביי
נישטא פון וואנעט ארויסצושלעפן א גרייצער אויף די מיני-
מאלסטע געברויכן .רעד איך דען פון לוקסוס'דיגע אויסגאבן? די ארבעט ,פראווענדיג ווי אויף קעסט ביים שווער.
וויין איך דען אויף קינדישע טשאטשקעלעך? כאטש וואס אן
אמת טוט עס מיר נישט ווייניג באנג ,ווען די קליינע גיטעלע אהההוי! רייסט זיך ארויס פון שמעונ'ן א קרעכץ וואס
קומט פאדערן דאס איריגע" :טאטי ,ווען גייסט מיר שוין קויפן צעברעכט א האלבע קערפער .איך דערזעה מיך ארום אין א
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 117
לעצטע ליידיגע בענקל און ברעיק פאר און ברעיק, מ׳לערנט עטליכע מסכת אבער
פארבליבן ,בשעת איך סיין די זייגער ריקט זיך שנעלער בעיון רב ,ס׳איז דא א חבורה
אריין פרוביר איך מיך צו ווי מיין קאר ,ענדליך טרעף אויף מסכת ביצה און א חבורה
אנטשולדיגן פארן קומען איך מיר ביים פארקינג לאט אויף הלכות נדה ,און צום סוף
פארנט פונעם סענטער ,די
שפעט. ענדיגט מען מיט מסכת הוריות
זייגער ווייזט שוין .7:32
אקעי "אלטראסאונד ענד מיין קאר פליט אויף הונ- אקעי ,איך דארף לויפן
בלאדווארק פאר טאדעי" כ׳פארק ארין נעבן א דערט מ.פ.ש אראפ די גארדן ס׳איז שוין 6:30זיי געזונט.
קוויטשעט די מכשפה ,מיט טאיאטע סיענע מיט א אנ- סטעיט ,בשעת איך בעט די
א קול וואס קלינגט ביז די געצונדענע מאטאר ,ווער בני בית זאל זיכער מאכן אז כ׳שמייס ארויף מיינע
אנדערע עק פון די וועיטינג קומט דא מיט א מיניווען? ס׳איז נישטא קיין פאליציי וועש ,כ׳יאג אריין אין קאר,
אה ,ס׳איז פון גמ״ח הצלה פון אין די אומגעגנד ,כ׳בין מת- אה ס׳איז פארפרוירן קאלט,
רום. קרית יואל ,איך כאפ א בליק פלל מיט מיין גאנצע הארץ כ׳הייב אן פארן ,כ׳שטעל אן
אויפן דרייווער זעה איך אז אז כ׳זאל עס נאך מאכן ביז די ,GPSס׳איז מיר גוט ETA
א האלבע שעה שפעטער ס׳איז מיין פעטער פון מיין די סענטער מיט די ליידיגע
טרעף איך מיר אינעווייניג, ווייב'ס זייט ,כ׳פאק בושות, טאנק ,די קאר זאל זיך ח״ו .7:23
ווי די שחור שטעקט אריין דער גייט נישט ווארטן ביז מיינע איברים ווארפן זיך
די נידל צו נעמען בלוט ווי מארגן ,נאך היינט גייט מיין נישט אפשטעלן אינמיטן. פאר קעלט ,מיין פיאות נישט
א שוחט ערב יו״כ ,ענדליך שוויגער הערן דערפון ,שוין, געמאכט ,מיינע אויגן פא-
טרעף איך מיר אויפן וועג עטליעסט מאכט ער זיך ווי כ׳זעה מיך שוין ענדליך רקלעבט ,כ׳זוך מיין קאווע,
אהיים ,בשעת איך שיק א ער זעהט מיך נישט ב״ה פאר אויפן ,4ב״ה די ETAהאט איננו ,פארגעסן אינדערהיים.
מעסעדזש פאר מיין בעל זיך אראפגעריקט צו ,7:21
הבית וועגן קומען שפעט דעם. ווען אלעס גיט זיך א שטעל
שוין צום דריטן מאל די וואך. אפ ,ס׳גייט א טרעפיק פון
כ׳שטעל מיך אין די רייע, דא ביזן רוח אריין ,כ׳פאר
אויפן וועג אריין און מקוה אינטער עפעס א פעשליכע
פאר שחרית ,שטויס איך מיך אינגערמאן ,וואס פילט זיך
אן אין מיין געוועזענע כולל יעצט גוט ,אז למעשה איז
חברותא ,די פנים איז אים ער נאר איין פאר די לעצטע
אויסגעביגלט און פרישע אנצוקומען ,שטילערהייט
מקוה וואסער טריפט פון פרעגט ער די פראנט דעסק
זיינע שיין געמאכטע פיאות, Do you have a condom
שלמה ,האסטעך אויסגע- ?pleaseפאררויטלטערהייט
ריעט? ביזט עפעס היפש גיט ער זיך א דריי אויס צו
זעהן מיין רעאקציע ,איך
שפעט לעצטנס... בין ביזי טעקסטן אויף מיין
פאון ,כ׳זעה נישט איך הער
און אזוי האט זיך
געענדיגט נאך א רוטינע טאג נישט.
אין פארטאגס כולל. שוין די אינגערמאן האט
זיך אראפגעזעצט אויף די
מוסדות רמ״א.
118 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
יין טאג אי הומאר
ן מ
כולל בוקר
מוסדות רמ"א
שלמה פריעד
דרייסיג ,און מ׳דארף דארט סך הכל נאך א טאג פארטא- דאס קינד וויל פון גארני- 5:15am...
זיין ביז מ׳ענדיגט די שיעור. גס כולל. שט וויסן ,ער קוקט אויף מיר
מיט זיינע טיפע בלויע אויג- די גאנצע הויז איז איינ-
זייער אינטרעסאנט, אקעי ס׳איז ביטער שפעט עלעך ,און זעצט פאר מיט געהילט אין א טיפע שלאף
כ׳האב נאך קיינמאל נישט איך דארף לויפן!!!! זיין געוויין מיט׳ן פילסטן ווען פלוצלינג ,האט א שטא-
געהערט דערפון ,ווי אזוי רקע גערודער געבראכן די
העי שלמה ,גוט מארגן ווי קראפט.
הייסט די כולל? לויפסט? שטילקייט.
אה ..אה ...אה ...אה...
די כולל הייסט מוסדות אמממ ,איך גיי אין פאר- אה ..אה ...אה ...אה...
רמ״א. טאגס כולל. שעפעלע טייער...
שלאפעדיגערהייט ציה
רמ״א הערט זיך זייער שלמה דו אין פארטאגס שלמה שטיי אויף איך איבער די דאכענע איב-
היימיש ,ווי איז די כולל? כולל? די ביסט דאך א אפיס ס׳שפעט.... ער די אויערן ,אין א אומסו-
ארבעטער שוין די לעצטע קסעפולן פראווו מיך אביסל
ניין ס׳נישט ממש היימיש, וואס? וואס גייט דא פאר? צו באשיצן פון די נודזשענדע
ס׳איז גראדע מער מאדע- פאר יאר? ווער רעדט דארט?
רן געשטימט זיי זענען מער יא ,די פארטאגס כולל ווי גערודער.
באקאנט מיט זיער ענגלישע איך גיי גייען אלע מיני מע- שלמה????? הער איך נא-
נאמען ,RMAזיי האבן צוויי נטשן ,כולל אינגעלייט ,בעלי כאמאל ,אה ...זי איז יא אויף? אה ..אה ...אה ...אה...
לאוקעישנס אין ניו דזשערסי בתים ,רבי׳שע ,כאניאקעס, איז וואס נעמט זי נישט קעיר
און נאכאיין אין די סיטי ,איך פענצי ,ארבעטערס ,שטופע- די גערודער לאזט נישט
גיי צו די לאוקעישן אין ענג- רס ,שלעפערס ,בקיצור אלע פון די בעבי... נאך ,כ׳זעה כ׳האב נישט קיין
אנדערע ברירה ,כ׳שטעק
לוואוד ניו דזשערסי. מיני מענטשן. שלמה??? הערט זיך שוין ארויס מיין האנט צום
אהא ,וואס זענען די שעות א געשריי דאסמאל ,כ׳גיב א קליינעמ׳ס בעטל ,און מיט
אינטערעסאנט ,נו וואס טאנץ אויף פון בעט ,כ׳דריק ליעבשאפט גלעט איך די
לערנט מען דארט .מ׳לערנט דארט? אראפ די סנאאז קנעפל מיטן ווייכע בלאנדע הארעלעך
עטליכע מסכת אבער בעיון ס׳איז נישטא עכט קיין גאנצע קראפט ,עעענדליך
רב ,ס׳איז דא א חבורה אויף שעות ,די עיקר איז אז איז שטיל ,אבער איין מינוט פון מיין טייערע נשמה׳לע.
מסכת ביצה און א חבורה מ׳קומט אן די שיעור ,מ׳קען
אויף הלכות נדה ,און צום קומען פון זעקסע ביז זיבן ווי איז די בעיבי? ששש ...נשמה׳לע טייערע,
סוף ענדיגט מען מיט מסכת פליסטער איך שטילערהייט,
הוריות ,ס׳איז אבער נישטא אך וואס בעיבי ווען בעיבי, טאטי וויל נאך אביסל שלא-
קיין מעשיות ,אינגעלייט סך הכל געווען די וועקער פן ,בארואיג דיך שיין ,באלד
חזר׳ן פעסט איבער עטליכע זייגער ,נישטא קיין בעיבי גייט טאטי דיך ארויסנעמען,
נישטא קיין הארעלעך קיין יעצט דארף מען שיין זיין
מאל די לימודים. אויגעלעך קיין וויינען קיין
בעטל ,אלעס זיסע חלומות, שטיל.
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 119
ש.מ.וו.
מען גייט און מען גייט
אבער אפשר גייט מען די ראנג וועי
קוים וואס מען פארשטייט
אבער דאך די מצב בלייבט נאך גרעי
אויפן טעלעפאון דאקטוירים עסקנים
נאכאמאל ארום גיין פאפירן אויספילן
וויפיל נייע מענטשן התקרבות צו רבנים
ווען גייט מען די תפקיד ערפילן
יעדע מאל א נייע גאנג מען פרובירט
וועט דאס מאל יא גיין?
אבער קיינמאל מען פארלירט
אונז זענען די העלדן אונז בלייבן נישט שטיין
מען פאלט מען ווערט אלט
אבער מען ווערט צוריק יונג
אין די הארץ ווערט שווארץ
אבער נאכדעם צוריק גרינג
עגמת נפש און פחדים
פארשידענע צייטן
אבער אין דעם אלעם זעט מען חסדים
פונעם גרויסן טאטן
וויפיל השגחה אויסגעמאסטן לויט אונזער סייז
וויפיל מעשיות וואס פונקט שטעלט זיך אויס גוט
מען טראכט צוריק עס איז גארנישט קיין גרייז
פון ווי געשאפט די געלט ,כוחות און בלוט
נאך אלעם פארלוירן ,פון פריש געבוירן
מען ווייסט שוין פון פארדעם עס וועט זיין גוט
צוריק די גליקן ,עס שטערט שוין אפילו נישט די בליקן
עס איז א רייזע אבער מיט א באקוועמע
קאר פילט מען נישט קיין טריט
און צוריקקוקן מען וועט נאך אויף די שורות
זעהן און רינען טרערן פון פרייד
גיין זוכן גרויסע דירות
זוכען פאר די וויפילטע קינד א קלייד
120 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
ווערד ,בסדר איך פארשטיי דיך ,דו פון דעם שמועס ,און אזוי פלעגט ער זאגן,
ביסט יעצט אנגעזעצט ,איז פארגעס עס איז דא אמאל א בחור ער האט גרויסע
פון דאווענען פאר א גוט יאהר ,אבער שאיפות ,ער וויל אויפשטיין פארטאגס ,ער
וואס איז מיט די צווייטע חלק פון די וויל לערנען ברציפות ,דאווענען מיט א ברען,
עבודת היום? וואס איז מיטן ממליך וכו' אבער עס גייט אים נישט ,ער מוטשעט
זיין דעם באשעפער? איך האב זיך זיך זייער ,ער ווערט אינגאנצן צוקלאפט ,ער
אנגעהויבן צו דערמאנען חסידישע פארלירט זיין גאנצע סיפוק ,און ער הייבט
ווערטער וואס איך האב געלערנט אן צו טראכטן ,עס גייט מיך נישט ,איך טו
פאר יו"ט און וואס איך געדענק נאך גארנישט אויף ,איך מיטשע מיך פאר גארני-
פון די בחור'ישע יארן וואס ברענג- שט ,עה! עס איז נישט פאר מיך ,וכו' ביז ער
ען ארויס די גרויסקייט פון די היילי- פאלט אריין אין יאוש רח"ל .פלעגט דער ר"י
גע טעג ,ווי למשל די באקאנטע מאור פרובירן צו געבן חיזוק און זאגן מען טאר זיך
ושמש וואס שרייבט" ,אז דער וואס איז נישט מייאש זיין ,מען דארף זיך מחזק זיין,
זיך מקדש און מטהר די 48שעות פון כל התחלות קשות ,וכדו' (יא? געדענקסט די
די ימי ר"ה איז ממשיך אויף זיך קדושה לשונות?) און ער פלעגט זאגן ,דאס אליינס
און דביקות אויף א גאנץ יאר" .עס ווע- אז די ביסט אינגאנצן צוקלאפט און צוברא-
רט געברענגט אז אין די ימים הנוראים כן דאס אליין דארף דיר געבן חיזוק! דאס
קען מען זיך אנשעפן יראת שמים אויף אז עס גייט דיך אזוי שווער דאס איז א סימן
א גאנץ יאר ,מען קען זיך אזוי דערהייבן אז דו טוסט יא עפעס אויף און אז דו גייסט
אין די הייליגע טעג ,און אז מען נוצט אויף די ריכטיגע וועג ווייל נאר אזוי קען
אויס די טעג בלייבט עס א רושם אויף מען שטייגן ...און דאס אז עס באדערט דיך
א גאנץ יאר .איז טראכט איך צו מיר אזוי שטארק ,איז עס א סימן אז דו האסט א
אז עס איז ממש א שאד צו זיין אנג- שטארקע רצון מיט גוטע רצונות ,און אז דו
עזעצט אין אזא הייליגע טאג ,מען קען ביסט א ערליכע בחור וכו' ,און אויב וועסטו
דאך אזוי פיל קונה זיין .פרוביר אביסל נישט אויפגעבן וועסטו זיכער מצליח זיין...
מסיח דעת צו זיין פון דיין מצב ,פון
אלע פראבלעמען ,פון אלע עניני עוה"ז, האב איך געטראכט ביי מיר אזוי ,פאר-
און טראכט פון דער גרויסקייט פונעם וואס טאקע האב איך פארלוירן די גאנצע
טאג ,ווי שטארק מען קען נאנט ווערן טעם פונעם דאווענען? די ענטפער איז,
מיט'ן באשעפער ,דאס האט דאך נישט "ווייל איך שפיר אז איך האב גארנישט דע-
קיין שום שייכות מיט בעטן אויף א גיט רפון" ...נו אויב אזוי פרעגט זיך די קשיא,
פארוואס גייט מיך עס דעמאלטס אן אז איך
יאר. קען נישט דאווענען? מילא דאס אז די רע-
דסט זיך איין אז דיין דאווענען איז גארנישט
נו אויב אזוי קענסטו נישט זאגען ווערד ,און אז עס העלפט נישט ,פארשטיי
אז דו האסט נישט קיין טעם אינעם איך דיך ,ווייל די ביסט יעצט 'אביסל' אנגעז-
דאווענען ווייל עס טוט סיי ווי סיי נישט עצט ,אבער פארוואס ביסטו צובראכן אז דו
אויף ,ווייל דאס איז דאך נישט די איינ- האסט נישט קיין טעם אינעם דאווענען ,עס
ציגסטע סיבה פארוואס דו דאווענסט, איז דאך ממילא נישט מעלה און נישט מו-
דו דאווענסט היינט אויך ווייל מען איז ריד? די תירוץ איז ,טראכט איך צו מיר ,ווייל
בעצם קען מען זאגן אז די עבודת היום איז
ממליך דעם באשעפער! כאילו צוטיילט אין צוויי ,איינס איז דאווענען
אויף א גיט יאהר ,און די צווייטע איז ,פשוט
ווען די דאזיגע מחשבה איז מיר ממליך זיין דער באשעפער! מקבל זיין אויף
אריין אין קאפ ,האב איך אנגעפא- זיך די עול מלכות שמים ,נאנט ווערן מיט'ן
נגן צוריקצוקומען צו זיך ,איך האב באשעפער! און דאס איז פשט פון די דאפ-
אנגעהויבן צוריק צו שפירן די דע- עלטע צובראכנקייט ,איינס אז איך שפיר אז
רהויבנקייט ,טאקע עס איז א שווערע דאווענען פאר א גוט יאהר איז א שאד אויף
נסיון צו גלייבן און האפן אז מיינע די צייט ,און צווייטנס ,אז איך האב פארלוירן
תפילות וועלן מיך ברענגען א בעסערע די גאנצע דערהויבנקייט ,די גאנצע התרו-
יאהר ,אבער זיי אביסל מסיח דעת פון ממות הנפש פון ממליך זיין דעם באשעפער.
דיך אליינס ,און פון אלע שווערע גע-
פילן ,און פון אלעס ארום און ארום ,און טראכט איך צו מיר ,נו אויב אזוי ,דאס אז
טראכט פון די הייליגקייט פונעם טאג. די האלטס אז דיין דאווענען איז גארנישט
א גוט געבענטשט יאר! TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 121
איך זיך דערמאנט פון דאס וואס ווערט דאווענען ,און וואס? גארנישט ,א יאר פון געווען איז עס ראש השנה ביינאכט
אראפגעברענגט אין ספר עירין קדישין צער ,עגמת נפש ,דאגות ,און בלבול המו- אין שוהל נאכן דאווענען ,מען האט
בשם דער הייליגע רוזינער זי"ע אז ער חות .עס האט זיך אנגעהויבן איבערש- געקענט שפירן די דערהויבנקייט אין
האט אנגעווארנט דעם ש"ץ אין דער פילן "פלעשבעקס" פון די אלע שווערע די לופט ,דער פחד הדין געמישט מיט
ימים נוראים ,אז למען השם ער זאל מינוטן ,און אלע מיני שווערע מחשבות שמחה און התרוממות הנפש .אוי ווי זיס
זעהן צו דאווענען אהן קיין שום עצבות, זענען אדורכגעלאפן מיין קאפ ,בשעת'ן און געשמאק איז געווען די דאווענען,
ווייל אויב וועט ער זיין בעצבות איז ער ובכן יתקדש שמך ד' אלוקינו ...עוז בידך
מעורר א עצבות כלפי מעלה כביכול און אריינכאפן איין קאפיטל נאכן אנדערן. וגבורה בימינך ...ופתחון פה למיחלים
דאס איז גורם אז מען זאל געדענקען די לך ...מיר האבן זיך געשפירט זאט ,איך
עבירות ,און דער רוזינער ברענגט דארט און מיטאמאל כאפ איך מיך אויף הע- האב געטראכט צו מיר ,ב"ה מיר האבן
א שיין משל .עכ"פ דאס האט צוגעלייגט רנדיג ווי די גבאי שרייט" ,נישט שטופן אנגעהויבן דעם יו"ט מיט די רעכטע
נישט שטופן!"" ,נו נו נישט אויפהאלטן,
זאלץ אויפן וואנד. נא שנעלער ,שנעלער…" איך האב גע- פיס.
שפירט ווי איך וועק זיך אויף פון א טיפע
יעצט בין איך שוין געווען דאפעלט חלום (ליידער נישט) און איך טראכט צו איך כאפ דאס תהילים'ל און איך גיי
אנגעזעצט ,נישט גענוג איך האב דעם מיר ,אוי ,ווי בין איך דא ,וואס איז געש- שנעל צום ריכטונג פון די שורות ,אדורך
נסיון פון ווארטן אויף קינדער ,און איך עהן מיט מיר ,איך האב געשפירט ווי איך צו גיין דעם רבי'ן זיך אנווינטשן לשנה
שפיר ווי מיינע תפילות פון פאריאר בין געווען אוועק געפלויגן זייער ווייט. טובה .און אינדערצווישן הייב איך אן צו
זענען נישט נתקבל געווארן ,דארף איך איך הייב אויף מיינע אויגן ,אוי! אט בין שלינגען א קאפיטל נאך א קאפיטל ,ווע-
נאך אויך אז מיין גאנצע ר"ה זאל קאליע איך אין די רייע! איך מאך זיכער אז די לנדיג ענדיגן גאנץ תהילים במשך ראש
ווערן? פארוואס דארף דער נסיון מיך שטריימל שטייט מיר גראד ,די פיאות
אינגאנצן עפעקטן??? איך האב אויפ- איז מסודר .איך גיי צו צום רבי'ן ,איך השנה.
געהויבן מיינע אויגן צום הימל און זיך געב דער האנט און דער רבי הייבט אן צו
גענומען בעטן ביים באשעפער ,רבו- ווינטשן ווארעם לשנה טובה ...און אזוי מיטאמאל הער איך ווי א אינגער-
נו של עולם! איך בעט דיר זייער "געב ווי דער רבי ווייסט גאנץ גוט מיין מצב, מאנטשיקל וואס שטייט אביסל אונ-
מיר צוריק די מוחין" ,געב מיך צוריק די פירט ער אויס מיט א איידל קרעכץ ,און טער מיך ,רופט זיך אן צו זיינס א חבר,
התרוממות הנפש ,דער געשמאק אינ- מאכט אזא תנועה מיט די הענט אזוי ווי "דו ווייסט ,מען איז אזוי פארנומען צו
עם דאווענען ,איך וויל דאווענען צו דיר איינער געט א זאג אוי וויי ,מען זאל שוין דאווענען אויף א גוט יאר ,מען בעט אויף
בהשתפכות הנפש ,העלף מיך! און אזוי הערן ביי דיר בשורות טובות מען זאל געזונט ,פרנסה ,נחת און אויף אלע גוטע
זיך אויספויעלן אלעס גוטס! אמן! און זאכן .מען דארף אבער בלייבן שטיין א
האב איך געבעטן און געבעטן. אויף איינמאהל האב איך אנגעפאנגן צו רגע און טראכטן אויף די אלע חסדים
שוויצן ,איך האב געשפירט ווי איך בין וואס די באשעפער האט געטון מיט אונז
אויף איינמאהל געב איך זיך א פרעג, רויט ווי א טאמעיטא ,איך בין געווען זי- פאראיאר און דאנקן אויף דאס אלעס,
פארוואס טאקע ביסטו אינגאנצן צוט- כער ביי זיך אז אלע ארומיגע האבן מי- און הערשט נאך דעם קען מען זיך נע-
ראגן אז דו קענסט נישט דאווענען ,און טגעהאלטן די קרעכץ און די תנועה ,און מען בעטן אויף די קומענדיגע יאר .און
אז דיין ר"ה איז קאליע געווארן" ,הו זיי האבן זיכער געכאפט וואס גייט דא ער נעמט זיך אויסרעכענען מיט א פרי-
קעירס???" וועמען גייט עס אהן? דער פאר ,און אז איך האב נישט קיין קינדער. שקייט ,ב"ה איך האב חתונה געהאט
מצב איז ממילא אנגעזעצט ,מיינע תפי- איך האב זיך געשפירט ווי א נעבעך... אנהייב יאר בשעטו"מ! ב"ה עס איז
לות וועלן סיי ווי סיי נישט אויסמאכן א שטיקל חיזוק איז עס אבער געווען מיר יעצט געבוירן געווארן א געזונטע
קיין חילוק( ,יא יא ,איך ווייס אויך אז עס וויסנדיג אז דער צדיק ווייסט מיין מצב אינגעלע! ב"ה איך קען זיצן אין כולל
מאכט יא אויס ,איך האב אויך געלערנט און ער האט מיך אינזין אין אזא הייליגע רואיגערהייט! מען האט געדאווענט
די אלע חסידישע ספרים ,ייש"כ ,אבער אויף א גוט יאר ,און מען האט געהאט
אנטשולדיגט ,זייט מיך נישט מחזק טאג. ב"ה א גוט יאר! נו ,יעצט דארף מען דא-
יעצט ,ראנ"ג טיימינ"ג) איז אויב אזוי,
טראכט איך צו מיר פארוואס באדערט אבער מיט דעם אלעמען האט עס נקן וכו'".
עס מיך אזוי שטארק אז איך קען נישט אסאך נישט געהאלפן ,עס איז שוין
דאווענען? איז נישט! קען איך נישט געווען דערנאך ,מיינע מחשבות זענען ווען איך האב נאר געהערט די ווערט-
דאווענען מיט א התלהבות ,איז וואס? צוריק געפלויגן צו דעם אינגערמאן'ס ער איז מיר געווארן שווער אויפן הארץ,
וועל איך פשוט זיך אונטער מורמלען די ווערטער ,איך האב אנגעהויבן צו טרא- איך בין געווארן פארפרוירן ,עס האט
כטן ,דאווענען? פארוואס? פאר ווען? מיר געקלינגען די ווערטער אין אויער,
ווערטער און דאס איז עס! פאר ווי? וואס וועל איך האבן דערפון? "איך האב ב"ה חתונה געהאט ...עס איז
די גאנצע טעם פונעם דאווענען איז מיר געבוירן געווארן א אינגעלע ...מען
אויפאמאל האב איך זיך דערמאנט פון מיר שוין אוועק ,די התרוממות הנפש האט געהאט ב"ה א גוט יאר" .טראכט
א חיזוק שמועס וואס איך האב געהערט איז אוועק וכו' עס האט געהערשט א איך ,און וואס איז מיט מיך? האב איך
פון מיין ראש ישיבה אין ישיבה קטנה, אנגעזעצטקייט ,און נאך דערצו האב דען נישט געדאווענט פאר א גוט יאר???
איך האב קיינמאל נישט געגלייבט אז און נישט סתם געדאווענט ,נאר איך
איך וועל זיך נאך אמאל דערמאנען האב אריין געלייגט אסאך כוחות אינעם
122 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
חיזוק
.ש.א.צ
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 123
מ.ד.מ.
וויאזוי קען איך טאנצן וויאזוי קען איך שרייען צאן קדשים די פנים'ער זייערע פארפלאמט מיט הרגשים
ווען עס שטעכט ביי מיר אין הארץ ווי א שטורעם אלעס ווערט אריין געצויגען דא אינעם טאנץ
מ'שמעקט שוין די האלאפטשעס פון די קידושים
די פיין פון אלעס וואס איך בין אריבער די לעצטע חדשים דאך וויל יעדער פארבלייבן מיט אט די גלאנץ
אלעס נאר צו קענען האלטן א בעבי אויפן ארעם
מיט טליתים געבינדען זינגען זיי נאכאמאל
ווען פלוצלונג יעמוד יעמוד טוט מען אויסשרייען בגלופין די קליינע אויפן אקסעל מיט צוקערלעך אנגעשטאפט
מ'טוט דעם ספר תורה צוריק צום אנהייב דרייען
דער חתן בראשית האט מען יעצט אויפגערופען וזאת התורה אשר שם משה לפני בני ישראל
און ביי מיר אין מח טוט זיך א קערנדל איינזייען אבער נאר פון מיינע אויגן א טרערעלע טראפט
היינט טאנצט מען נישט אויף דעם וואס מ'איז מסיים די פריילעכסטע טאג פון יאר אין יעדע שוהל
ס'איז טאקע א גרויסע שמחה ערלויב איך מיר צו גלייבן ענדיגן די תורה עס פריידט זיך קינד און קייט
אבער מצד שני גייט מען צוריק צו בראשית ברא אלוקים את אבער ביי אזעלכע ווי מיר איז עס שוין צופיל
ווען ביי אונז אין שטוב הערשט אזא ליידיגקייט
השמים
מיר קענען יא טאנצען ווייל מיר וועלן נאכאמאל אנהייבן מ'האלט שוין ביי כל הנערים איך שפיר די בליקן
איך וואג מיר אפי' נישט צו אויפהייבן די אויגן
איך גלייב אין מיין בורא מיין אמונה ווערט נישט נתחלף
המחדש בטובו מעשי בראשית עס טוט מיר ערוועקן אוי די ווייטאג די קלעם ווילאנג קען איך נאך דערשטיקן
ווען ביי אונז איז נאך א האפענונג אוועקגעפלויגן
כאטש ס'איז מיר שווער און מיר דארפן אנפאנגן פון אלף
וועט זיך א נייע שיינע וועלט פאר מיר אנטפלעקן אלע אידן ענדיגן היינט די תורה און די שמחה איז ניכר
מיר האבן אויך יעצט געפארטיגט א פרשה אבער מיט געוויין
ויהי ערב ,יעצט איז טאקע נאכט אבער ויהי בוקר באלד דערויף
א נייע טאג וואס ברענגט האפענונג ביים אנדערן זייט טיר נאך אזא קלאפ בין איך צוריסן אויף שטיקער
טאטע אין הימל איך בעט פון דיר גיב מיר נאר איין
און איך בין זיכער אז אויבן דארט אין הימל וירא אלוקים כי טוב
נו ברודער לעבן קומ'זשע טאנץ דו אויך מיט מיר!
124 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
א קורצע אויבערפלעכליכע ערקלערונג פון
IVF - IN VITRO FERTILIZATION
(אדער צוויי וואכן נאכ'ן נעמען א נידריגע דאזע געבורט וואס איז עס?
קאנטראל פיל) הייבט א פאציענט אן נעמען איינשפרי-
צונגען פון א מעדעצין (געווענליך ,Lupronאבער צומאל איי.ווי.עף .איז כולל עטליכע פאזעס ,צום ערשט גיבט מען
פאר די פרוי פערטיליטי מעדיצינען וועלכע סטימיולעיטן
א נייערע מעדעצין ווי Antagonאדער )Catrotideצו
אונטערדריקן די אוועריס .נאך צען טעג פון Lupronקומט אירע אוועריס צו פראדוצירן וויפיל אנטוויקלטע אייער
דער פאציענט צוריק פאר אן אולטרעסאונד טעסט און א עס איז נאר מעגליך (אנדערש ווי די געווענליכע איין
עסטראדזשען לעוועל טעסט .אויב די רעזולטאטן ווייזן איי פער חודש) .צווייטנס ווערן די אייער ארויסגענומען
אז די אונטערדריקונג איז געלונגען ,פאנגט זיך אן דער פון די אוועריס מיט א .Suction Needleדריטנס ווערן די
סייקל .דער פאלגענדער סדר איז נאר אומגעפער ,ווייל אייער פערטילייזט דורך איר צוזאמשטעלן מיט ספערם
אין א קולטשור טעלער .שפעטער ווערן די בעסטע פון
פערטיליטי דאקטוירים און קליניקס האבן זייערע אייגענע די אנטוויקלענדע עמבריאס טראנספערירט צו די פרוי'ס
אנגענומענע פראטאקאלן. יוטערעס .אויב אלעס ארבעט זיך אויס גוט ,ווערט דערפון
טאג :1פאציענט הייבט אן איינשפריצונגען פון געשאפן א פרעגנענסי.
gonadotropinמעדיצינען ( Follistim, Bravelle, Gonal-Fאון/
פאר וועמען איז עס געאייגנט?
אדע ר Pergonalאדער )Repronexצו סטימולירן די אוו�ע
ריס .די Lupronאיינשפריצונגען ווערן פארגעזעצט. איי.ווי.עף .קען גענוצט ווערן צו העלפן פארפעלקער מיט
פארשידענע ערליי פערטיליטי שוועריגקייטן ווערן פרעג-
טא ג :6נאך פינף טעג פון סטימולאציע קוקט דער דא�ק נענט .דאס קען איבערקומען סיי מענער פראבלעמען און
טער אויב עס אנטוויקלען זיך גענוג פאליקלס פארצוזעצן סיי פרויען פראבלעמען .גענוי ווי ביי געווענליכע פארש-
דעם IVFסייקל .אויב יא... וואנגערן זענען די ערפאלג ראטעס העכער ביי יונגערע
פרויען (דאס מיינט געווענליך אונטער פערציג יאר) .עס
טאג ( :10געוואנדן אינעם פאציענט'ס פארשריט קען דער זענען פארהאן פארשידענע תנאים צו באשטימען ווער
שטאפל דערגרייכט ווערן צווישן טאג 7ביז .)12די פרוי עס קען בענעפיטירן פון IVFאון פארפעלקער דארפן זיך
באראטן מיט א רעפראדאקטיוו ענדאקרינאלאדזשיסט
ערהאלט אן איינשפריצונג פון hCGאנצוהייבן אוויולעישן.
RE -צו באשליסן צו IVFאיז די פאסיגע מיטל פאר זיי.
טאג ( :11אדער איין טאג נאך )hCGדער פאציענט קומט אנשטאט צו באטראכטן IVFווי דאס לעצטע מיטל ,קען
צוריק צום קליניק פאר אן אולטרעסאונד צו באטראכטן
דעם צושטאנד פון די פאליקלס. עס געזען ווערן אלס די "שפיץ" באהאנדלונג.
טאג 35( :12שעה נאך )hCGבשעת דער פאציענט איז וואס איז די ערשטע שריט?
לייכט איינגעשלעפט ,נעמט דער דאקטאר ארויס די אייער,
נאך אן אונטערזוכונג וועט דער דאקטאר צוזאמשטעלן
דורך פירן א נאדל אין די אווערי דורך א טוב וואס איז א "פראטאקאל" (א פלאן פון מעדיצינישע באהאנדלונג),
אריינגעלייגט אין די וועדזשיינע .אין די זעלבע צייט ווערט פאר די פרוי ,און אנצייכענען וואס עס ווערט רעקאמע-
אויך גענומען א ,Sperm Specimenאון די אייער און Sperm נדירט פאר איר צו טון לגבי פערטיליטי ווי צ.ב.ש .מעדי-
צינען און בלוט טעסטן .איבריג צו זאגן אז ס'איז וויכטיג
ווערן צוזאמגעשטעלט אין א קולטשור דיש.
אויסצופאלגן פונקטליך דעם פראטאקאל אפילו אויב
טאג :13דאקטורים באקוקן וויפיל אייער זענען געווארן די אנווייזונגען זעען אויס אומלאגיש .ווי למשל :אסאך דא-
פערטילייזד ,און פון וועלכע קוואליטעט זיי זענען ,אויב קטוירים וועלן פארשרייבן געבורט קאנטראל פילן פאר די
ס'זענען דא מער גוטע קוואליטעט עמבריאס ווי מ'קען
טראנספערירן ,קען מען פרירן עטליכע פון זיי. ערשטע צוויי חדשים ,ווייל די הארמאנען און די פילן קע-
נען העלפן די אוועריס פראדוצירן גוטע קוואליטעט אייער
טאג 15אדער ( 17געוואנדן אין קליניק -טאג 3אדער 5 ווען מ'וועט זיי שפעטער דארפן האבן .די פילן קענען אויך
נאך די פערטיליזעישן) :די צעלן -וועלכע הייסן שוין נישט העלפן רעגולירן דעם מענסטרועל סייקל אז דער דאקטאר
פערטילייזד אייער נאר עמבריאס -ווערן איבערגעלייגט זאל קענען וויסן וואס ס'גייט פאר צו וועלכע צייט און
אין די פרוי'ס יוטערעס נוצנדיג א דינע קאטעטער .די אויסרעכענען די בעסטע צייט אנצוהויבן דעם IVFסייקל.
קומענדיגע צוויי טעג דארף מען ליגן אין בעט ,און דערנאך וואס פאסירט אין א געווענליכע IVFסייקל?
ווערט שוין ערלויבט נארמאלע טעטיגקייט.
וויבאלד IVFדארף שטימען מיט פרוי'ס מענסטרועל
טאג :30 - 28דער לעצטער שריט :א פרעגנענסי טעסט! סייקל ,געדויערט די פראצעדור געווענליך בערך 30טעג.
בערך דריי וואכן נאכ'ן אנפאנג פון מענסטרועל פעריאד,
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 125
SAאיז דורך א " "Postcoitalטעסט ,אין קורצן .PCTדער לויט ווי אלט מען איז אין יארן ,וויבאלד פרויען וואס האבן
PCTTאיז א לייכטע פראצעדור וואס טעסט סיי די "סע�ר געהאט קינדער וועלן האבן א רעזערוו פיל לענגער ,אפילו
וויקעל מיוקעס" צו זעהן אויב עס קען אויפהאלטן אין זיך ביז אין די הויכע פערציגער יארן (ווייל אין די 9חדשים פון
"ספערם" ,און די ספערס אליינס צו עס קען איבערלייגן אין שוואנגערן אוויולעיט מען נישט) אין דער צייט וואס עס
די וועדזשיינע .דער טעסט ווערט דורכגעפירט קורץ נאך קען זיך מאכן ביי פיל אינגערע פרויען וואס זייערע רעזע-
וואס מען איז געווען צוזאמען ,און מוז געטון ווערן גאר א רוון ווערן פריצייטיג פארעלטערט .פוקטליך וויאזוי "אווע-
קורצער צייט פאר אוויולעישאן (ווי שפעטער ערקלערט). ריען רעזערוו" ווערט געמאסטן וועלן מיר איבערלאזן פאר
כדי צו צוטרעפן די פונקטליכע צייט ,וועט די פרוי געווענ- א קומענדיגע געלעגנהייט ,וויבאלד דאס איז היפש קאמ-
ליך נוצן א "אוויולעישן פרעדיקטער קיט" ,וואס כאפט אויף פליצירט און פארלאנגט א לענגערע אפשאצונג .עס איז
ווען עס איז פארהאן די העכסטע מאס פון - LHדאס איז אבער וויכטיג אונטערצושטרייכן אז דער טעסט איז איינע
א הארמאן וואס ווערט ארויסגעלאזט פון די מח בעפאר פון די וויכטיגסטע ,וויבאלד אן די אינפארמאציע טאפט
אוויולעישאן -ווען דער טעסט דערשפירט עס ,איז א צייכן מען א וואנט ,ווייל אויב שטעלט זיך ארויס אז די רעזערוו
אז אוויולעישאן וועט פארקומען אין די קומענדיגע 24ביז איז ליידיג -א זאך וואס מאכט זיך זייער זעלטן -איז דא
36שעה. שוואכע שאנסן אויף הצלחה בדרך הטבע
דע ר PCTווערט דורכגעפירט אזויווי א געווענליכע אינ�ע סימען אנעליסיס
רליכע אינטערזיכונג .א סעמפל פון "סערוויקעל מיוקעס"
ווערט ארויסגענומען פון די פרוי און ווערט גלייך אונטע- איינמאל דער "אוועריען רעזערוו" איז שוין קלאר פארן
רגעזוכט אונטער א מייקראסקאופ ,וואו דער קוואליטעט דאקטאר ,און דער דאקטאר האט שוין פעסטגעשטעלט די
און דער צאל פון לעבעדיגע צעלן קען גלייך געזען ווערן. סדר פון אוויולעישן א.א.וו .וועט דער קומעדיגער שטאפל
א גוטע רעזולטאט וועט צייגן אז די פרוי גיט ארויס גענוג זיין אפצושאצן דעם מאן דורך א סימען אנעליסיס .SA -
מיוקעס אין די צייט פון אוויולעישן ,און אז די ספערם קען אבער דא טרעט מען איבער גאר א סענסיטיווער ליניע ,און
דארט איבערלעבן .ווען אקטיווע צעלן ווערן געפונען אין די יעדע שריט מוז אדורכגערעדט ווערן מיט א מורה הוראה
מיוקעס ,לייגט זיך אויפן שכל אז עפעס צעלן קענען דורכ- וואס איז גוט באהאוונט מיט אינפערטיליטי ,מיר זאגן קלאר
שווימען די יוטערעס און אנקומען צו די פעלאפיען טובס. אז קיינער זאל פון אונזערע ווערטער נישט ארויסנעמען
עס זענען פארהאן סיבות פארוואס א PCTטעסט קען הלכה למעשה.
צוריקקומען מיט שוואכע רעזולטאטן .רוב מאל איז די
סיבה אז מ'האט עס נישט געמאכט אין די ריכטיגע צייט. פאר א דאקטאר קען קומען צו אן החלטה וואס דער
"טיימינג" ,ווי מען רופט עס אין ענגליש ,איז קריטיש וויכ- דיאגנאז איז ,און וואס די נויטיגע רפואות זאלן זיין ,מוז דער
טיג ,וויבאלד די צעלן קענען נאר לעבעדיג בלייבן אין די מאן אויך אונטערגעזוכט ווערן קלאר צו שטעלן ביי וועם
פרוי'ס קערפער אין די צייט פון אוויולעישאן ,ווען עס ווע- דער פראבלעם ליגט .מיר האבן שוין אינעם פאריגן אויסגא-
רט באשיצט פון די "סערוויקל מיוקעס" .די מיוקעס ווערט בע געשריבן ,אז פערציג פראצענט אינפערטיליטי פעלער
פראדוצירט צוליב Estrogenוואס ווערט ארויסגעלאזט איז עס א "מענער" פראבלעם ,און ביי צוואנציג פראצענט
ווען די איי ווערט רייף ,און דערגרייכט די העכסטע שטאפל
ביי אוויולעישן .אין די צוואנציג טעג פאר די איי ווערט רייף פעלער איז עס אומבאקאנט אדער ביי ביידע.
געפונט זיך נישט גענוג מיוקעס צו באשיצן די צעלן פון די
Acidiccענווייראמענט פון די וועדזשיינע ,ווידעראום איי�נ דער דאקטאר וועט פון די ספערם קענען אויסגעפונען פיל
מאל אוויולעישן איז שוין פארגעקומען ווערט די מיוקעס נוצבארע אינפארמאציע .עס איז וויכטיג צו באטאנען אז
שוין צו דיק אז די צעלן זאלן קענען בלייבן לעבן .און צוליב דער פעלד פון "מענער אינפערטיליטי" האלט אין איין אנ-
דעם איז אזוי וויכטיג די LHטעסט אין די צייט פונעם .PCT טוויקלט ווערן ,און פילע מענער וועלכע פלעגן אין די פאר-
דער טעסט איז פארבינדן מיט זייטיגע שאלות ,און עס איז גאנגענהייט באטראכט ווערן אלס האפענונגסלאז ,האט זיך
זייער וויכטיג דאס איבערצושמועסן מיט א מורה הוראה, דאס היינט גענצליך געביטן ,און עס איז דא האפענונג פאר
און אין געוויסע פעלער איז ראטזאם אז דער מורה הוראה
יעדן.
זאל זיין דירעקט פארבינדן מיטן דאקטאר.
אזוי ווי ביי אונז שומרי תורה ומצוות ,איז דער טעסט פא-
אי"ה אין די קומענדיגע אויסגאבע וועלן מיר ממשיך זיין, רבינדן מיט הארבע איסורים ,וועט מען על פי רוב אפלייגן
ביז דערווייל האט מיר א כתיבה וחתימה טובה און שנשמע דאס אונטערזוכן דעם מאן אויף ווי שפעטער .דער איינציג-
סטער וועג וואס ערמעגליכט צו באקומען א שטיקל ידיעה
ונתבשר בשורות טובות. וואס עס גייט פאר ביים מאן אן אדורכפירן א גרונטליכע
126 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
צען פראצענט פון אלע פרויען מיט אינפערטיליטי פראבל- די קראנקייט ,און דער צייט וואס ביידע עלטערן זענען פו-
עמען האבן אדער צו הויכע אדער צו נידריגע פראלעקטין. לקאם געזונט .די איינציגסטע וועג וויאזוי אויסצוגעפונען צו
טראצדעם וואס די פונקטליכע שייכות ווערט נישט גענצליך מען טראגט א קראנקהייט ,איז דורך מאכן א טעסט .אויב נאר
פארשטאנען אין די מעדיצינישע וועלט ,ראטן דאקטוירים אז איינער פון די עלטערן טראגן די קראנקהייט ,דאן קען דאס
אלע הארמאן אומנארמאליטעטן זאלן אויסגעגליכן ווערן דורך נישט אריבערגיין צו די קינדער ,און אויב ביידע עלטערן טראגן
מעדיצינען ,איידער מען הייבט אן אינפערטיליטי טריטמענטס. די קראנקהייט ,דאן איז פארהאן א 25%מעגליכקייט אז די
קינדער וועלן ווערן אפעקטירט .פאלגענד איז א ליסטע פון די
פיזישע אינטערזיכונג גענעטישע קראנקהייטן וואס א דאקטאר וועט זוכן( :מיר וועלן
ביז אהער האבן מיר געשמועסט פון פארשידענע טעסטן וואס נישט אריינגיין אין די איינצעלהייטן דא) .בלוט סינדראם ,סיס-
דער דאקטאר וועט מאכן בעפאר מען מאכט א קערפערליכע טיק פייבראסיס ,קאנאוואן'ס דיזיעז ,מוקאליפידאסיס טייפ ,4
אונטערזיכונג. ניימאן-פיק דיזיז און טעי-סעקס דיזיעז.
די ערשטע אונטערזיכונג איז א לייכטע "פעלוויק עקזעם", טראץ וואס ביים היימישער ציבור ווערט גענומען א "דור ישרים
וואס באשטייט פון פיזישע און זעהבארע אינספעקציעס פון טעסט" פאר יעדע שידוך ,האלטן פיל דאקטוירים איז וויבאלד
די פעלוויק איברים ,אויך באקאנט אלס "ביימעניועל עקזעם". די טעסטן ווערן אלס מער און מער פארגעשריטן ,און אלס ווי
דער טעסט ווערט דורכגעפירט ווען דער דאקטאר וועט מיט לענגער צוריק מען האט גענומען די טעסט איז וויכטיגער דאס
איין האנט שפירן פון אינעווייניג און מיט דער צווייטער האנט צו "אפדעיטן" כדי צו פארמיידן פראבלעמען אין די צוקונפט.
שפירן פון דרויסן .א געניטע האנט פון א פראפעסיאנאלע דא-
קטאר וועט גלייך דערשפירן אויב עס איז פארהאן א פיזישע " Endocrineטעסטן"
שטער צו ווערן טראגעדיג ,אדער א שטער פאר טריטמענטס
וואס וועט דארפן געגעבן ווערן אין די צוקונפט .דער עקזעם דער קומענדיגער זאך וואס דער דאקטאר וועט טון הייסט "ענ-
שאפט בלויז מינימאלע אדער קיינע אומבאקוועמליכקייט. דאקרין טעסטינג" .מיר וועלן דאס ערקלערן :כדי די "אוועריס"
אויב מאכט זיך ווייטאג ביים עקזעם ,ווייזט דאס גלייך אויף (פון וואו די אייער קומען) זאל קענען געהעריג פונקציאנירן,
מוז עס האבן די מעגליכקייט צו סינגאלירן און רעאגירן צו
אינערליכע פראבלעמען. די " ,"Pituitary Glandא חלק אין מח וואס קאנטראלירט די
הארמאנען ,אבער עס קאנטראלירט אויך אנדערע טיילן פון
פעלוויק אולטרעסאונד קערפער אויסער די אוועריס ,צווישן זיי די טיירוידס ,ברוסטן
דאס באנוץ פון אולטרעסאונד ,אדער "סאנאגראס" ,איז אין די און אדרינעל גלענדס .כדי דאס צו טעסטן ,וועט דער דאקטאר
לעצטע יארן געווארן זייער פאפולער ,ווי באלד דאס גיבט גאר אלס א רוטינע פראצעדור פיזיש אונטערזוכן די טיירוידס און
א קלארן בילד וואס עס טוט זיך אפ אינעווייניג .ספעציעל די די ברוסטן .די "אדרינעל גלענדס" קען אבער נישט פיזיש אונ-
"טרענס-וועדזשיינעל" אולטרעסאונד ,וואס איז פיל קלארער טערגעזוכט ווערן ,און אין זעלטענע פעלער ווערט דאס געטע-
ווי די וואס מען מאכט פון דרויסן .דער טעסט גיבט פארן דא-
קטאר א קלארן בילד פון די אוועריס ,און ער קען זען צו מען סט מיט ספעציעלע "עקס-רעי" מעטאדן.
אוויולעיט בכלל און וויפיל איי עס איז געבליבן. א געווענליכע "ריפראדאקטיוו ענדאקרינאלאדזשיסט" וועט
אין אלגעמיין מעסטן די טיירויד פונקציעס און "פראלעקטין"
אוועריען רעזערוו סקרינינג (דער הארמאן וואס קאנטראלירט מילך אין זייגעדיגע פרויען,
איינס פון די וויכטיגסטע טעסטן רופט זיך אוועריען רעזערוו און אין געוויסע פעלער קען זיך מאכן אז א פרוי פארמאגט
סקרינינג" ,וואס רעכנט אויס וויפיל "איי" די פרוי פארמאגט צופיל פון די הארמאן ,און דאס איז גורם אינפערטיליטי) .דער
נאך אין די אוועריס .מיר וועלן פרובירן צו ערקלערן די וויכטי- טיירויד גלענד איז גאר וויכטיג פארן אלגעמיינעם מעטאבא-
גקייט דערפון :אודאי קען אינפערטיליטי נגרם ווערן פון פילע לישער פראצעס פונעם קערפער .דער קאנטראל וויאזוי האר-
סיבות ,אבער די עלטער פון די פרוי שפילט גאר א וויכטיגע מאנען ווערן ארויסגענומען פונעם טיירויד גלענד ווערט דו-
ראלע .ווי עלטער א פרוי ווערט ,איבערהויפט נאך די 35יאר, רכגעפירט דורך " ,"TSHוואס מיינט "טיירויד סטימיולעיטינג
ווערן די שאנסן צו ווערן טראגעדיג אלס שוואכער ,וויבאלד די הארמאן" וואס קומט פונעם "פיטועטערי גלענד" אינעם מח.
אייער זענען שוין פון אסאך א שוואכערן קוואליטעט .פראב- אן אבנארמאל נידריגע ראטע פון טיירויד הארמאנען איז איינס
לעמען אין די אוועריען רעזערוו קען זיך אבער אויך מאכן ביי פון די מערסט פארשפרייטסטע פראבלעמען וואס איז גורם
אינגערע פרויען .עלטער אין דעם פאל ווערט נישט גערעכנט אינפערטיליטי ,און קען דערשפירט ווערן דורך אן הויכע ראטע
פון " ."TSHאזוי אויך אויב האט מען צו א הויכע ראטע פון
"פראלעקטין" ,קען דאס שאטן פאר פערטיליטי.
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 127
אלס שעדיגער צו אומגעבוירענע קינדער ,אזויווי "רובעלא" אנשטעקיגע קרענק
און "טשיקען פאקס" ,וואס באלאנגען צו די קאטעגעריע פון
קרענק וואס קען פארמיטן ווערן .ווי אויך וועט דער דאקטאר יעדעס פארפאלק וואס גייט דורך אן אינפערטיליטי אונטער-
מעסטן געוויסע "אנטי-באדיס" אזויווי "קלאמידיא" ,וויבאלד זוכונג מוז דורכגיין אלע געווענליכע טעסטן פאר אנשטעקיגע
פרויען וואס זענען פאזיטיוו ,האבן א גרעסערן שאנס צו האבן קרענק ,וואס קען טיילמאל אויסזען ווי איבריג ,ווי צום ביישפיל,
"עיטש-איי-ווי" ,וואס איז אינגאנצן נישט שייך ביי ערליכע
פראבלעמען אין די "טובס" ווי פרויען וואס זענען נעגאטיוו. אידן .נישט אלע דאקטוירים וועלן אבער מאכן אן אינטערשייד
צווישן פאציענטן ,בלויז דערפאר וואס דער פאציענט איז א
גענעטישע קראנקהייטן שומר תורה ומצות( ,מיר רעדן דא אין אלגעמיין ,אבער דאס איז
נישט קיין כלל ,אודאי זענען פארהאן דאקטוירים וואס קענען
געווענליך הייבט א פרוי אן איר באקאנטשאפט מיטן "אבסיט- זיך אויס מיטן אידישן לעבנסשטייגער און וועלן דעם טעסט
רישען/גיינעקאלאדזשיסט" ערשט נאכדעם וואס מען איז שוין נישט פארלאנגען) ,אויסער דעם וועט דער דאקטאר אויך טע-
טראגעדיג .אבער דעמאלטס איז שוין צו שפעט צו טעסטן פאר סטן פאר אנדערע אנשטעקיגע קרענק אזויווי "העפיטייטעס".
גענעטישע קרענק .פרויען מיט אינפערטילעטי פראבלעמען די סיבה פארוואס דער דאקטאר וועט נעמען די טעסט איז
האבן די מעגליכקייט אויסצוגעפינען איבער גענעטישע פראב- צוליב דעם וואס אן אקטיווע אינפעקשאן קען האבן א ערנסטע
אפעקט ,אריינגערעכנט דאס אריבערפירן די קרענק פון מוטער
לעמען נאך איידער מען ווערט טראגעדיג.
צום קינד ,און שטערן די טריטמענט.
עס איז באקאנט אז אשכנזי'ש אפשטאמיגע אידן זענען גרונ-
טליך שטודירט געווארן ,און זענען באקאנט אז זיי טראגן זייער פארפעלקער קענען אויך אינטערזוכט ווערן צו מען אימיוניזירט
שעדליכע גענעטישע קרענק .אבער כדי א קינד זאל קענען קעגן געוויסע "וויירול" אינפעקשאנס וואס איז אנגענומען
אפעקטירט ווערן פון די קרענק ,מוזן ביידע עלטערן טראגן
128 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
מעדיקעל
הערת המערכת:
די פאלגענדע ארטיקל איז ערשינען אין "שערי תקוה" פאר צענדליגע יאר צוריק ,און א חלק ניכר פון די אינפארמאציע איז שוין
נישט רעלעוואנט צוליב די גאלאפירנדע מעדיצינישע פארשריט אין די לעצטע עטליכע יאר .דאך האבן מיר באשלאסן דאס
ווידעראמאל אריינצולייגן צוליב די פאזיטיווע גרוסן וואס מיר האבן צוריקגעהערט נאך די פריעדיגע חלק .אבער נעמט אין אכט
זיך נישט צו פארלאזן אויף די אינפארמאציע הלכה למעשה.
צווייטע טייל
ש .פישמאן
דאקטאר ,כדי צו געפונען בעזהשי"ת א לעזונג .מען דארף אבער איידער מיר טוען פארזעצן אונזער ארטיקל ,פילן מיר פאר א חוב
וויסן אז דער דאקטאר איז נישט קיין בעל רוח הקודש ,און עס אויסצודריקן אונזער דאנקבארשאפט פאר די פילע חשוב'ע ליינער
קען נעמען היבש א לאנגער צייט ביז דער דאקטאר טרעפט וואס האבן גענומען די מיה אויסצודרוקן זייער מיינונג איבער דעם
צו דעם פונקטליכען דיאגנאז ,וואס דאס אליינס קען נעמען ארטיקל .יעדע קריטיק ,און פארשטייט זיך קאמפלימענט ,ווערט
א לענגערע צייט פון פילע טעסטן א.א.וו ,.אלזא ,לאמיר זיך
ארומגארטלען מיט פול געדולד ,און פארשטייט זיך מיט אמונה אנגענומען מיט ערנסטקייט.
און בטחון ,און גיין צום דאקטאר ,און פרובירן פארשטיין ,וויאזוי
און וואס ער טוט .נאך איין זאך איז וויכטיג צו באמערקן ,אז מען פאר די וועלכע ליינען צום ערשטן מאל דעם ארטיקל ,איז וויכ-
דארף אנפרעגן ביי א מורה הוראה נאך יעדעס מאל דער דאק- טיג צו ליינען דעם פריעדיגן באשרייבונג וואס איז ערשינען
טאר מאכט אן אינערליכע אונטערזיכונג ,וויבאלד דאס קען זיין
אינעם פריעדיגן אויסגאבע ,וואס דינט אלס אן הקדמה.
פארבינדן מיט הארבע שאלות.
אין פאריגן אויסגאבע האבן מיר פרובירט צו ערקלערן בקיצור
עס איז איבריג צו זאגן אז אוודאי איז דאס נישט לייכט ,און וויאזוי דער סיסטעס פון "פרו ורבו" ארבעט ,און וויאזוי מען
מען דארף האבן פיל חיזוק ,און צוליב דעם טאקע קומט ארויס ווערט קלאסיפיצירט אלס האבן אן אינפערטיליטי פראבלעם.
די אויסגאבע .מיר פרובירן ווי ווייט מעגליך בלויז צו דעקן די
יעצט לאמיר גיין ווייטער .מיר ווייסן שוין אז אויב איז דורכ-
מעדיצינישע טייל. געגאנגען א יאר צוויי זייט די חתונה ,ועדיין לא נושענו ,האט
מען מעגליך אן אינפערטיליטי פראבלעם ,און מען גייט צום
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 129
זיך נישט אן .איך דריי אהער און אהין אבער גארנישט רוקט לעכטיגע מקואות און די תוצאות זענען ניכר אין די דורות.
זיך און דא לויפט דער זייגער ווייטער זיין וועג .פארצווייפעלט
אולי אולי קען מען צולייגן אז אונזערע קינדער וואס וועלן
גיי איך ארויס פון קאר וויסענדיג אז אפי' איך כאפ יעצט א אי"ה געבוירן ווערן וועלן נישט האבן די פראבלעם ,ווייל מיר
רייד וועל איך זיכער אנקומען צו שפעט און מיין דזשאב איז א עלטערן זענען אריבער אזויפיל מסירת נפש ממש כדי אראפ צו
ברענגן די דורות לעולם הזה .מסירת נפש פאר טהרה וקדו-
זיכערע פארגאנגענהייט. שה אין שווערע אומשטענדן ,מסירות נפש פאר פרי' ורבי' ,און
מסירת נפש פאר קידוש שם שמים .איז ברור אז די דורות הבאים
איך גיי ארויס פון קאר און פונקט דאן שפאצירט אדורך פון אזא פארפאלק וועלן זיין נאמנים לה' ולתורתו מיט אן אמת'ע
מיין אידישע שכן ,זעענדיג מיין קלעם פרעגט ער מיר צו איך
דארף הילף ,האב איף אים פארציילט פון מיין פראבלעם .דער דביקות און ערליכקייט צו יעדע דבר שבקדושה.
איד זאגט מיר לויף שנעל כאפ דעם נעקסטן טרעין ,איך קוק
איהם אן ווי משוגע און זאג אפילו איך קום יעצט אן איז שוין א משולח איז אמאל געפארן מיטן טרעין קיין מאנהעטען
צו שפעט ווייל מיין בעה"ב וועט זיכער אויסגעבן זיין כעס אויף זיך צו טרעפן מיט אן עושר ,ס'איז געווען א געשטאפטע וואגאן
מיר .מיט א זעלטענע רואיגקייט ווייזט דער איד צום הימל און
זאגט מיר .Just pray to god and it will work outשוין כ'האב און דער איד האט געזוכט א ווינקל ווי ער קען אפרוען זיינע
גע'מורמל'ט א קורצע תפילה אויף הילף און איך לאז מיך ארויס אפגעמוטשעטע ביינער ,אבער אלע פלעצער זענען שוין געווען
פארנומען .פלוצלונג שטעלט זיך אויף א גוי און אפפערט אים זיין
צום באן סטאנציע ,אנקומענדיג צום ארבעט זעה איך אלע פלאץ ,דער איד וואונדערט זיך אויף דעם און דער גוי הייבט אן
ארבעטערס שטייען און ווארטן אינדרויסן און מיטאמאל קומט דערציילן :מיט יארן צוריק האב איך געארבעט אלס א מענעד-
שער אין א געוויסע פאבריק וואס דער בעה"ב האט זיך גערעגט
דער גרויסער באסס צו לויפן .שוין ,דאס איז עס טראכט איך אויב מיר זענען געקומען שפעט .אכט אזייגער צופרי האט שוין
ביי מיר ,איך בין פיננישד .דער בעה"ב געבט זיך אבער א רוף אן
מיט א ברייטע שמייכל נאך א מזל ביסט געקומען שפעט ,ווייל יעדער געמוזט זיין אויף זיין פלאץ גרייט צו ארבעטן ,און אך
און וויי אויב איינער האט פארשפעטיגט .איך אלס מענעדזשער
בשעת מ'האט געווארט אויף דיר האט איינער אנגעהויבן צו
שמעקן געז און ס'האט זיך אויסגעשטעלט אז ס'דא א געז ליעק פלעג צו עפענען דעם פאבריק יעדן טאג ,פארשטייט זיך אז
כ'האב זיכער געמאכט צו זיין דארט שוין 7:45ווייל אז איך קום
אינעם פעקטארי ,מיר האבן קוים יעצט באקומען די אקעי שפעט וואלט דער בעה"ב מיר זיכער געפייערט אויפ'ן ארט אן
צוריק אריין צו גיין .שטעל דיר נאר פאר אויב קומסטו אין צייט קיין תירוצים .איין פארטאגס זעץ איך מיר אריין אין קאר מיטן
און יעדער וואלט געווען אינעווייניג אין בנין וואס פאר א סכנה פלאן אנצוקומען אין צייט צו די ארבעט ,אבער מיין קאר צינדט
וואלט געקענט דא זיין .דערפאר זאגט דער גוי צום איד אויפן
באן ,ווען איך זעה איינער פון ענק אין א פראבלעם פראביר איך
צו העלפן און דערפאר האב איך דיר אוועקגעגעבן מיין פלאץ.
הערנדיג דעם סיפור האב איך געקלערט ביי מיר ,מה דאך פאר
דעם טמא'נעם גוי טוט דער בורא ניסים מיט איין קליינע בקשה,
אונז וואס מיר הערן נישט נישט אויף צו דאווענען איז אודאי אז
סוכ"ס וועלן אונזערע תפילות נתקבל ווערן ברחמים וברצון.
אויף איינער פון די רבנים לבית בריסק פארציילט מען אז ווען
מ'האט איהם אנגעטראגן דאס רבנות אין בריסק האט ער עס
לכתחילה נישט געוואלט אננעמען האלטנדיג אז ער איז נישט
ראוי לאותה איצטלא .ביז מ'האט איהם געוויזן א שטר רבנות
אונטער גע'חתמ'ט פון פינף און צוואנציג טויזנט תושבי העיר
האט ער מסכים געווען אלס כבוד הציבור .ווען דער הייליגער
חפץ חיים האט געהערט דערפון האט ער זיך צואוויינט זאגענדיג,
ווען משיח זאל ווען וויסן וויפיל טויזענטע אידן שרייען יעדן טאג
מחכים אנחנו לך וואלט ער שוין זיכער געקומען.
הייליגע באשעפער מיר טרעטן צו צו דיר מיט אט די תפי-
לה ,דו ווייסט דאך יא ווי סאך מיר לעכצן נאך א קינד ,ואע"פ
שיתמהמה עם כל זה אחכה לו .טראץ די אלע שוועריגקייטן וואס
מיר גייען מיט אנצוקומען צו דעם שטאפל וואס הייסט עלטערן,
די ווייטאגליכע קאממענטס פון נאנטע וואס מיינען נאר גוט ,די
געפילען פון אומבאהאלפענקייט וואס נעמט אונז ארום נאך א
באזוך ביים דאקטער ,אדער דעם ביטערן טעם פון דורכפאל ווען
א טרוים ווערט צום וויפעלטן מאל צובלאזען .דאך טאטע זיסע
מחכים אנחנו ,ווארטען מיר דערויף און מיר גלייבען אז דו וועסט
זיכער אויסהערן אונזער בקשה און אונז שענקן דאס אויף וואס
מיר בענקן.
130 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
חיזוק
מחכים
אנחנו
לך
מ.ד.מ.
יצחק יעקב משה אהרן יוסף און דוד .אינטערסאנט אז אלע ס'איז דא א באקאנט ווערטל פון א איד וואס איז
גייען מיט א סדר הדורות פון מנהיגים אחוץ ביים סוף וואס געזעסן אויפן באן און נעבן אים האט זיך אראפגעזעצט א
דאן געבט מען א שפרונג ביז דוד המלך ,פארוואס לאדינט מען בחור'ל .ווען דער קאנדאקטער איז ארומגעגאנגען נעמען געלט
נישט איין שמואל הנביא אדער יהושע בן נון וואס זענען געווען פונעם עולם געבט זיך דער בחור א רוף אן הויך מיין טאטע
פאר דוד? האב איך געקלערט בדרך אפשר אז דוקא יעצט בזמן צאלט פאר מיר אויך ,ווייזענדיג אויף דעם איד וואס זיצט דער-
שמחתינו וויל מען אונז ווייזן א מוסטער פון איינער וואס האט נעבן .דער קוקט איהם אן ווי פון קאפ געפאלן ,האלאו איך בין
שטענדיג געזינגען אויך ווען ער איז געווען במיצר און אריבער- נישט דיין טאטע קריך אראפ פון מיר! אבער דער בחור שרייט,
געגאנגן שוועריקייטען ,און ווער נאך האט אזוי שיין געזינגען ווי טאטי מאך נישט קיין בושות ,באצאל און שוין .די צוויי טענה'ן
דער נעים זמירות דוד המלך .דאס קען פאר אונז זיין א קוואל זיך ארום פאר עטליכע מינוט ביז דער קאנדאקטער שרייט ,גע-
פון אינספירעישען אז יא אויך נאך א פעילד סייקל ,אויך נאך נוג! ס'גייט מיך נישט אן ענקערע משפחה קאנפליקטן ,באצאל
א דייאגנאוז וואס זאגט אנעקספלעינד דארפן מיר אויך זינגען. פאר דיין זוהן אדער גייטס ביידע אראפ פון באן! בלית ברירה
און אז מיר ווען וועלן זינגען אין די שווערע זמנים וועט דער האט דער איד באצאלט די פאר רובל .ווי נאר דער קאנדאקט-
באשעפער אונז זיכער געבן חסדים גדולים כדי צו הערן ווי מיר ער גייט אוועק דרייט ער זיך אויס צו דעם בחור'ל און פרעגט
אים "דו שעמסט דיך נישט? וואס פארקויפסטו דא ליגנט פאר
זינגען נאך שענער בעידנא דחדוותא. יעדעם?" דער פיפיגער יונג רופט זיך אן מיט א צינישע שמייכל,
אמת ביסט נישט מיין טאטע אבער באצאלט האסטו ווי א
כ'האב געהערט אמאל פון ר' מנשה רייזמאן שליט"א וואס
האט מקדים געווען און געזאגט אז ער וואלט נישט גענומען די טאטע'לע....
אחריות אויף די אייגענע פלייצעס צו זאגן דעם געדאנק אבער
ער זאגט עס נאר איבער פון פריערדיגע ,כמדומה פון איינער פון הערנדיג די מעשה'לע גיבט עס אונז א קליין קיצל ,אמת
מיר זענען נאכנישט קיין טאטע אבער באצאלן צו זיין טאט-
די גור'ע רביים .אז די סיבה וואס מ'זעהט נישט היינט אז מיר עס האבן מיר אבער נאך ווי! מיט פראצענטן ,בושות ,הארץ
זאלן האבן אזא ווארימקייט און חשק אדער מסירות נפש פאר ווייטאג און נאך .אשע"כ טייערע חברים ,לאמיר זיך אינאיינעם א
טראפ'קעלע מחזק זיין און אנפולען אונזערע באגאזשען איידער
א מצוה איז ווייל אמאל ווען א פרוי איז געגאנגען אין מקוה
בליל טבילה איז זי געגאנגען מיט מסירות נפש .ס'איז געווען דעם קאלטן ווינטער הבעל"ט.
טונקל און קאלט אבער דאך האט זי עס געטון מיטן בלויזן רצון
ווייל אזוי וויל דער אייבערשטער ,ממילא איז א קינד וואס איז סוכות זיצן מיר אלע אין די סוכה און יעדע נאכט לאדענען
געבוירן געווארן ,נולד געווארן מתוך מסירות נפש .אבער היינט מיר איין א חשוב'ע גאסט זאל זיין פון די אושפיזין ,אברהם
ווי נישט ווי לעבן מיר אין א באקוועמע וועלט ,שיינע געהייצטע
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 131
ליגע מעדעצין וואס סאיז געווען גאנצע גראזן ,וואס איז
געווען ביטער שווער אראפצושלינגען ,אבער דער בוטח
בה' גלייבט אז אלעס איז פונעם רבוש"ע און וואס ער
טוט איז זיכער לטובתו ,חסד יסובבנו ער נעמט ארים
זיינע יסורים מיט די קאפסול וואס הייסט חסד ,ער
האלט אינאיין זאגן ס'איז אלעס חסדי ה' ,אפילו איך פא-
רשטיי נישט גלייב איך אז עס איז זיכער פאר מיין טובה,
אז א יוד זאגט און גלייבט אז עס איז לטובתו ס'טוט
טאקע ווייטער וויי ,אבער ס'איז צוזאמגענומען אין א
קאפסול ס'איז אסאך גרינגער .ווען א יוד גייט אדורך א
שווערע תקופה זאל ער חזר'ן נאכאנאנד ס'איז אלעס
חסדי הבורא ,ס'וועט טאקע ווייטער וויי טון אבער עס
איז אסאך גרינגער.
***
הרה"ג המשפיע ר' שמשון פינקוס ז"ל דערציילט א
משל ,ס'איז געווען א באקאנטער מעלער א ארטיסט,
וואס איז געשטאנען אויף א הויכע בארג און אפגע-
מאלן די הערליכע פאנעראמע פון זון אינטערגאנג ,ווי
דער זון האט זיך גערוקט ווייטער האט דער מעלער
ארויפגערוקט זיינע געצייג כדי צו קענען פארענדיג-
ען זיין הערליכע בילד ,פלוצלינג האט זיין באגלייטער
באמערקט ווי דער מעלער האט זיך גערוקט און ער
שטייט ביים שפיץ פונעם בארג און אויב ער גיבט זיך
נאך איין ריר פאלט ער אראף טיף טיף אינעם טאל וואס
פון דארט וועט ער קיין לעבעדיגער נישט ארויסקומען.
דער ארטיסט איז געווען אזוי אריינגעטון ראשו ורובו
אין זיין מאלעריי אז ער האט ניטאמאל געכאפט ווי א
סכנה'דיגע ארט ער געפונט זיך .דער באגלייטער האט
זיך גענומען שרייען גיב אכטונג! די קענסט דאך יעדע
רגע אראפטראסקענען! אבער דער מעלער זייענדיג
אזוי אריינגעטוהן אין זיין מאלעריי ,האט ער ניטאמאל
געהערט די געשריי פון זיין באגלייטער .נישט האבנדיג
קיין אנדערע ברירה ווילענדיג ראטעווען די לעבן פונעם
מעלער האט ער גענומען א שטיין און געווארפען אויפן
מעהלעריי ,וואס איז גלייך צובראכן געווארן אויף פיצל-
עך .דער מעלער איז אויפגעשפרינגען פון שאק און גע-
כאפט וואו ער שטייט ,און אזוי האט ער אפגעראטעוועט
דעם מעלערס לעבן.
א מענטש קען אמאל שפירן ווי ער כאפט שטיינער
וואס צושטערן זיין הערליכע לעבן ,אבער ער דארף גע-
דענקען אז אלעס איז פונעם רבוש"ע ,די שטיינער צו-
שטערן נישט זיין לעבן ,נאר אדרבה דאס קען אים גאר
ראטעווען פון טויט.
132 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
זיין האר ,און זיך גענומען וויינען "אדו- זיי שוין נישט געדארפט ,זיי זעען שוין דעם נענטסטן קרעטשמע צו הערן וואס
ני המלך ,זיי מיר מוחל ,איך האב געש- קלאר זייער קוים ערווארטעטן געווינס. די מצב איז ביי זיי און דערשמעקן וואס
לאגן דעם קעניג" ,האט אים נאפאליאן איז זייער מוט ,אויב זיי דרייען זיך נאך
געענטפערט" ,די בעטס פון מיר מחילה זיי גרייטן זיך שוין צו פארלאזן די קר- ארום מיט זייער רוסישע גאוה דאן איז
אויף די פאטש ,ווען נישט די פאטש הע- עטשמע ,ווען פלוצלינג רופט זיך אן א א פראבלעם ,ווידעראום אויב זיי דרייען
נגען מיר ביידע אויף די העכסטע בוים רוסישע סאלדאט צו זיין חבר וואס איז זיך ארום אנידערגעשלאגען דאן וועלן
פון גאנץ רוסלאנד ,דער פאטש האט געזיצן נעבן אים" ,די זעהסט דער וואס אונז זיי קענען בייקומען ,און אזוי וועלן
דאך געראטעוועט מיין לעבן ,אויף א זיצט ביי יענע טיש דארט ,ער זעהט דאך
ווייטאג וואס ראטעוועט פון טויט ,האט אויס פונקט ווי נאפאליאן"" ,ביסט אויפן מיר וויסן וואס מיר האבן צו טוהן.
מען נישט קיין טענות נאר מען באדאנ- קאפ געפאלן דו האסט נישט קיין בעס-
ערע דמיונות" ,ענטפערט אים זיין חבר, דער פאטש האט
קט זיך דערויף". "ניין ,איך בין זייער זיכער דערמיט ,דאס דאך
געראטעוועט
א פאטש איז נישט אלעמאל די ערג- איז נאפאליאן!" מיין לעבן ,אויף א
סטע זאך ,א פאטש ראטעוועט!! ווייטאג וואס
דער גענעראל און נאפאליאן ,האבן ראטעוועט פון
*** זיך אונטערגעהערט דעם גאנצן שמועס, טויט ,האט מען
און עס האט זיי אנגעכאפט אזא פחד, נישט קיין טענות
דוד המלך זאגט אין תהילים (ל"ב י'), זיי האבן שוין געזעהן די תליות פאר די נאר מען
רבים מכאובים לרשע והבוטח בד' חסד אויגן ,פלוצלינג איז בייגעפאלן פארן גע- באדאנקט זיך
יסובבנו ,פרעגן די מפרשים ,מיר זעהן נעראל אן עצה וויאזוי זיך ארויסצוזעהן דערויף
דאך אסאך רשעים וואס האבן נישט פונעם פלאנטער ,ער רופט זיך אן צו
קיין מכאובים און אלעס גייט זיי גוט, נאפאליאן ,דו געמיינער שקלאף ,וויפיל נאפאליאן מיט די גענעראל זענען
פון די אנדערע זייט זעהט מען ערליכע מאל דארף מען דיר הייסן ברענגן א אנגעקומען פארשטעלטערהייט אינעם
יודן בעלי בטחון וואס מאכן נעבעך מיט ביסל ביר ,הייב דיך יעצט אויף און ברע- רוסישן קרעטשמע און זיך אראפגעז-
אסאך אין זייער לעבן .האט דער חפץ נג אהער א פעסל ביר .מיט א דערשרא- עצט ווארטן אויף זייער גלעזל וואדקע,
חיים מסביר געווען ,אמאליגע צייטן קענע מינע הייבט זיך נאפאליאן אויף, דערווייל הערן זיי זיך אונטער א שמועס
ווען א מענטש איז געווען קראנק ,פל- און גייט צו צו די שענקער און פארלא- פון רוסישע סאלדאטן ווי זיי רעדן זיך
עגט מען אים געבן ביטערע גראזן און נגט הויך אויפן קול ,אז זיין בעל הבית אפ אז די מצב ביי זיי איז אזוי שלעכט
קעמיקאלן אראפצושלינגען כדי צו ווע- דארף תיכף ומיד א פעסל ביר ,דער שע- און נאפאליאן גייט עס זיכער מאכן,
רן געזונט ,עס איז געווען זייער שווער נקער הייבט אן צו שעפן און מעסטן די ס'איז נאר א שאלה פון צייט .מער האבן
אראפצושלינגען די ביטערע גראזן ,ויהי ביר ווען דער גענעראל הייבט זיך אויף
היום איז בייגעפאלן אן המצאה פאר פון זיין פלאץ און גייט צו צו נאפאליאן
די אפטייקער אז מ'זאל זיך מער נישט און לאזט אים אראפ צוויי קלינגעדיגע
דארפן מיטשענען ,זיי האבן גענומען די פעטש שרייענדיג אלעס האט א שיעור,
גראזן און קעמיקאלן און זיי גוט צוריב- דו מיינסט אז די קענסט דא פארברענ-
ען ,אריינגעלייגט אין א פלעסטיק קאפ- גען די צייט ,דו האסט נאך צוויי אקער
סול וואס מ'שלינגט אראפ גאנצערהייט לאנד צו ענדיגן היינט אקערן אן קיין
און מ'שפירט גארנישט ,ס'איז די זעלבע תירוצים .נאפאליאן האט זיך גענומען
ביטערע מעדעצין ,אבער מהאט עס וויינען צוזאגנדיג אז ער גייט דאס נאך
מצמצם געווען אין א קאפסול ,אפילו היינט פארענדיגן ,און נאכן כאפן דעם
עס איז ביטער איז עס מער נישט אזוי דריטן פראסק זענען זיי ארויס פון קרע-
שווער אראפצושלינגען. טשמע און זיך גענומען לויפן.
האט דער חפץ חיים געזאגט ,א רשע ווען זיי זענען שוין געווען אין די גרי-
וואס מאכט מיט יסורים איז עס רבים, נע זאנע ,אינטער מיליטערישע שוץ ,איז
ס'איז אויסגעשפרייט ,אזוי ווי די אמא- דער גענעראל געפאלן צו די פוס פון
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 133
134 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
חיזוק
א גלעזל ביר
ביז’ן קרעטשמע
קורצע דברי חיזוק ,אמונה און בטחון
גדלי’ ווירצבערגער
דער גרויסער קעניג נאפאליאן האט איז נישט דא קיין בעסערע שאסייען הרה"צ רבי אלימלך בידערמאן
נארוואס פארענדיגט אייננעמען פוילן אז די וועג איז געווען אנגעלייגט מיט שליט"א פארציילט ,א מלך האט אמאל
און מיט א דערפאלגרייכע סוקסעס טרעפיק? יעצט וועל איך נישט קענען געשיקט א ספעציעלן שליח ,מיט א גאר
האט ער מיט זיין שטאלצע ארמיי זיך אויספירן די שליחות אין צייט ,וכו' וכו'. וויכטיגע שליחות צו א ווייטע מדינה,
געוואנדן צום צווייטן העלפט אייראפע. באטאנענדיג אז דאס איז א גאר וויכטי-
יעצט איז געקומען די רייע אויף רוסלא- אויב אבער זאגט מען אים אז די שיף גע שליחות וואס דארף ווערן ערלעדיגט
נד ,נאפאליאן מיט זיין ארמיי האבן זיך איז ארויסגעפארן פריער ווייל אזוי האט וואס פריער .דער שליח האט גענומען
גענומען איבער רוסלאנד און איינגע- די קעניג באפוילן" ,עס איז אנגעקומען א טעקסי צו די באן ,מיט די באן איז ער
נומען שטאט נאך שטאט ,דא האט זיך א שליח מיוחד פון מלך פאר פינף מינוט געפארן עטליכע סטאנציעס ,ביז ער איז
אונטערגעריקט א פראבלעם וואס מען צוריק אז די שיף זאל שוין פארלאזן די אנגעקומען צום פארט שטאט ,דארט
האט נישט אויסגערעכנט פון פאראויס, פארט" ,פאנגט ער אן צו טאנצן אז דער האט ער גענומען א באס צום פארט,
דאס איז געווען די רוסישע קעלט ,זיי זעלבער קעניג וואס האט מיך געהייסן כדי צו כאפן די שיף וואס דארף היינט
האבן אנגעהויבן צו פרירן ,און זיי זענ- פארן אויספירן זיין שליחות ,דער זעל- ארויספארן צו די מדינה ווי ער ברויך
ען נישט געווען טרענירט אויף אזעלכע בער קעניג האט געהייסן אז דער שיף
קעלט ביי שלאכטן ,און עס האט זיך גאר זאל פארלאזן די פארט פריער ווי די אנקומען צו ערפילן די שליחות המלך.
שטארק אנגעזעהן אויף די נאכאנאנדי- צייט ,און זיכער האט דער קעניג א סיבה
לטובתי ,פארוואס ער האט געוואלט אז אנקומענדיג צום פארט פרעגט ער זיך
גע מפלות. איך זאל מיך מיטשענען די גאנצע וועג נאך ווען עס פארט ארויס די קומענדיגע
שיף צו די מדינה ווי ער ברויך צו גיין,
איז דער הויפט גענעראל אריין צו ביז די שיף. האט מען אים געענטפערט אז די שיף
נאפאליאן ,איבערצוגעבן די נייעס איז אוועקגעפארן צוויי מינוט צוריק ,די
פארן אויבערהאר ,אז מען קען נישט אז א מענטש גלייבט אז אלעס ווע- קומענדיגע שיף וועט הערשט זיין אין
אזוי ווייטער אנגיין און מען דארף זיך רט געפירט פון אויבן מיט א פונקטלי- אפאר טאג ארום .דער שליח ווערט מלא
ארויסציען פון די קאלטע שטחים ,און כע השגחה פרטית ,האט ער נישט קיין כעס ,און פאנגט אן זיך צו רעגן אויף די
זיך קאנצעטרירן אויף די פלעצער מיט טענות אויף זיינע שוועריגקייטען וואס גאנצע וועלט ,הלמאי ,איך האב א שלי-
מער סטאבילע וועטערס ,נאפוליאן ער גייט אדורך ,וויבאלד ער גלייבט אז חות המלך און די שיף האט נישט גע-
האט אים אויסגעהערט ,און האט אים עס איז זיכער אז דער קעניג דער מלך קענט ווארטן אויף מיר? פארוואס האט
געזאגט ,ווייסטו וואס כ'האב אן עצה, מלכי המלאכים ,האט א סיבה לטובתו נישט די באן א נענטערע סטאנציע צום
איך און דו וועלן זיך פארשטעלן ווי פארט? און פארוואס איז די באס גע-
פאלנע רוסן ,און מיר וועלן אריינגיין צו פארוואס ער דארף זיך מיטשענען. פארן אזוי שטאט? און בכלל פארוואס
***
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 135
דער טעמע פון וועריקאסיעל איז איינגעהילט אין אסאך קאנטראווערסיע און
מיינונגס-פארשידנהייטן .פארהאן עקספערטן וואס מאכן עס אינגאנצן אוועק און
אזעלכע וואס נעמען עס ערנסט .אזוי אויך איז די רפואה שנוי במחלוקת ,איינער
זאגט ככה יעשה לאיש וואס האט א וועריקאסיעל און נאר דאס איז די מהלך עס
צו היילן ,און דער אנדערער שרייט חי וקים אז זיין צוגאנג איז די ריכטיגע.
צו שיינען א שטיקל ליכט אויף דעם ענין פרעגן מיר אן ביי דר .בערוקים,
וואס האט שוין דורכגעפירט מערערע סוקסעספולע פראצעדורן צו היילן
וועריקאסיעל ,וואס זיין מיינונג איז אויף דעם נושא .פארשטייט זיך אז ווען עס
קומט למעשה זאל זיך יעדער אדורכשמועסן מיט זייער מדריך אדער דאקטער.
"א וועריקאסיעל איז א גרופע פארגרעסערטע אדערן וואס זאמלען זיך אן אויף
די טעסטיקל'ס .ביילייפיג איינס פון יעדע אכט מענטשן האט א וועריקאסיעל,
און אפטמאל קומען זיי אן קיינע סימפטאמען אדער זייטן-ווירקונגען .אבער אין
מערערע פעלער טוט עס רעזולטירן אין נידריגע ספערם פראדוקציע און שוואכערע
ספערם קוואליטעט ,צוליב דעם וואס די געגנט ווערט צו אנגעהייצט און עס קען
אפ'הרג'נען די ספערם.
עס איז נישט קלאר וואס דעטערמינירט אויב דער וועריקאסיעל אפעקטירט
די ספערם ,עס איז שייך פאר צוויי מענטשן צו האבן גענוי די זעלבע סארט
וועריקאסיעל און פאר איינעם שאדט עס און פארן אנדערן נישט .איך גלייב אז עס
ווענדט זיך אין די וועג וויאזוי יעדע גוף רעגולירט די טעמפעראטור .וועריקאסיעל
האט אויך א גענעטישע קאמפאנענט צו זיך .אויב איינער פון די פאמיליע האט א
וועריקאסיעל זענען די שאנסן פאר די ברודער און קינדער צו האבן א וועריקאסיעל
פילפאכיג העכער.
די סיבה פארוואס וועריקאסיעל איז די טעמע פון אזויפיל דעבאטעס ,איז צוליב
דעם וואס די שטודיעס צו קלארשטעלן די עפעקטן פון וועריקאסיעל און די
אפעקטיווקייט פון די רפואות זענען נישט געמאכט געווארן ווי עס דארף צו זיין .די
שטודיע'ס האבן גענומען א געמיש פון כל-ערליי דעמאגראפיעס מיט פארשידענע
פראבלעמען און געמאכט איין גרויסע קוגל ,און דעריבער איז נישט קיין וואונדער אז
די רעזולטאטן ווייזן נישט צופיל בענעפיט פון סורזשערי.
פון מיין טאג טעגליכע ערפארונג ארבעטנדיג מיט די ריכטיגע קאנדידאטן האט
די טריעטמענט געוויזן גאר הויכע סוסקעסן בעזר השם .ווען איך זעה א שוואכע
סימען אנאליסיס און דער פאציענט האט א וועריקאסיעל איז נישט מער ווי
לאגיש אנצונעמען אז די צוויי זענען מן הסתם פארבינדן און איך וועל פרובירן צו
פאררעכטן די וועריקאסיעל .דאס איז אבער נישט קיין כלל און איך ארבעט אויף
א אינדיווידואלע באזיס און יעדע קעיס טו איך באזונדער אפשאצן .ביי איינעם
וואס האט גאר א שוואכע סימען אנאליסיס אבער די וועריקאסיעל זעהט נישט
אויס צו ערנסט ,איז עס מסתם נישט פארבינדן .ווידעראום ווען ס'איז א גרעסערע
וועריקאסיעל איז עס מסתם יא די שורש פון דעם פראבלעם.
די ערהוילונגס צוגאנג איז געווענליך מיט אן אפעראציע ,וואו מ'שלעפט איין דעם
פאציענט אונטער דזשענעראל אנעסטיזשע ,און מיט א מעסערל שניידט מען אפ
די פראבלעמאטישע אדערן אונטער די אויפזיכט פון א מיקראסקאפ .די פראצעדור
איז רעלאטיוו לייכט ,און מ'גייט אהיים נאך אינעם זעלבן טאג ,און די ווייטאג לאזט
נאך א טאג צוויי דערויף .א צווייטע מהלך איז 'עמבאלעזעישן' וואס דאס ארבעט
דורך אריינלייגן קליינטשיגע דראטן אין די אדערן וואס טוט דירעקטירן די בלוט
פלוס אז עס זאל זיך נישט אנזאמלען .דאס טוט מען געווענליך פאר איינער וואס
די וועריקאסיעל איז צוריקגעקומען נאך די ערשטע פראצעדור ,אבער דאס איז א
זעלטענע זאך ווארום די איבערשפיל ראטע איז דריי פראצענט אויב די ארגינעלע
אפעראציע איז געטון געווארן דורך א פעאיגער דאקטער".
136 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
די ענדגילטיגע סוף צו אינפערטיליטי .אבער ביז דאס נאטורליכע רעאקציע פון אנטוישונג ,און דערפאר
וועט אריינגיין אין באנוץ קען נאך נעמען פינף-צעהן זענען מיר געבענטשט מיט אזעלכע ארגאניזאציע
ווי עי טיים וואס שטעלט צו חיזוק און שטיצע פאר
יאר.
אזעלכע שווערע מצבים.
אויך ארבעטן די פארשער אויף פארשידענע
אנדערע פראנטן וואס יעדע פון זיי שטעלט פאר האט שוין פאסירט אמאל אז
פרישע האפענונגען אבער אינאיינוועגס אויך פרישע איר האט געדארפט זאגן פאר
הלכה'דיגע קאמפליקאציעס און איז נישט געאייגנט
א פאציענט אז ס'איז לייגער
פאר א איד א שומר תורה ומצוות.
מאנכע זאגן אז IUIאיז א שאד נישטא קיין האפענונג?
די צייט ,וואס איז אייער מיינונג דאס איז זייער א דרייסטע באשלוס צו מאכן אויף די
דערויף? אייגענע האנט .איך האב נישט ליב צו זיין די לעצטע
ווארט דערויף.
צו זאגן אז עס איז א שאד די צייט איז זייער א ווילדע וועלכע זאכן איז על פי דרך
אויסדרוק .א יונגע פארפאלק וואס די נומערן זענען
ממש ביים גרעניץ איז די סוקסעס ראטע פון IUI
ארום פינף און צוואנציג פראצענט .אודאי איז עס הטבע די שווערסטע צו היילן?
נישט אייביג די פאסיגע צוגאנג ,אבער עס האט א עס זענען פארהאן
פלאץ .הכל לפי המצב. פארשידענע גענעטישע
אומנארמאליטעטן
וואס האלט וואס ווי ווייט מיר
ווייסן איז נאכנישט דא
איר בנוגעפארליר נישט קיין געהעריגע רפואה
דערפאר .למשל מענער
נאטורליכע וואס פעלט א חלק
פון די Yקראמאזאום,
היילונגען אדערקיין האפענונג, אדער פעלער וואו
מיר זעען אז עפעס
אלטערנאטיווע איז נישט בסדר מיט
די גענעס אבער מיר
מעדיצין?עס איז דא קענען עס נאכנישט
אידענטיפיצירן .אבער
געווענליך גילט די כלל די סארט גענעטישע
אישוס זענען גאר
'אם לא יועיל לא יזיק' – עסטויזענט סיבות זעלטן ,און אפילו פון
שווערע גענעטישע
שאדט נישט צו פרובירן פראבלעמען ,למשל
אנדערע מיטלען ,און איך קליינפעלטער'ס
סינדראם ,זענען מיר
וועל נישט אפרעדן מיינעפארוואס צו זיין אפטימיסטיש וויבאלד
ביי מער ווי זיבעציג פראצענט קען מען טרעפן מיט
פאציענטן דערפון בדרך
כלל .חוץ אין א פאל וואס וואס צו ארבעטן.
איך זעה אז עס קען שאטן
צוליב פארשידענע סיבות.אפטימיסטיש!
אין געוויסע אומשטענדן
איז עס גאר א גוטע זאך אז ווען זאכן רוקן זיך נישט
אזוי געשמירט פון די מעדיצינישע זייט זאל דער
מענטש שפירן אז ער טוט עפעס ,אלזא כאטש עס
הייבט אפשר נישט די ספערם קאונט ,הייבט עס די פאר וועלכע נייע ערפינדונג אין
מאראל... די מעדיצינישע וועלט קוקט
איר שטארק ארויס?
קענט איר איבערלאזן א
מעסעזש פאר די ליינער? אין די סייענטיפישע וועלט קאכט זיך יעצט שטארק
מיט די נייע המצאה פון 'דזשין טעראפי' ,וואס וועט איין זאך וואס איך קען זאגן פאר יעדעם בכלליות
ערמעגליכן דאקטוירים זיך ארומצושפילן מיט די איז :פארליר נישט קיין האפענונג ,עס איז דא טויזענט
גענעס פון פאציענטן ,און דאס קען האפנטליך זיין סיבות פארוואס צו זיין אפטימיסטיש!
יישר כח פאר אייער טייערע צייט ,עס איז געווען א גרויס
פארגעניגן צו שמועסן מיט אייך!
א דאנק פאר אייך! עס איז מיר א גרויס כבוד צו סערווירן אזא חשוב'ע מוסד!
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 137
דעם קאנטרעווערסיאלע שאלה" ...איר מוזט אן אנדערע צייכן וואס קענען ווייזן אויף א
נישט ענטפערן דעם שאלה" – פארזיכערן מיר פראבלעם איז אויב די ברידער'ס זענען מער
אים ...אבער דער דאקטער שפירט וויכטיג צו באוואקסן מיט האר און ער ווייזט נישט קיין
צייכענעס פון א בארד .אבער געווענליך ,ביי
זאגן זיין אומצענזורירטע מיינונג: מעיל פאקטאר ,ווערט מען געוואויר פון דעם
פראבלעם הערשט נאכדעם וואס מען ווארט
קיינער האט נישט קיין טענות ,עס ווענדט
זיך פשוט אויף וואס מען קאנצעטרירט זיך. און מ'זעהט אז עס גייט נישט.
א יונגערמאן וואס קומט ארויס פון ישיבה
און שפרינגט תיכף אריין אין כולל אדער אין ווי לאנג איז דאס 'ווארטן
ארבעט האט נישט געהאט די צייט צו לערנען און מ'זעהט אז עס גייט
איבער די טעמעס .און די אמת איז אז עס איז נישט'?
נישט אזוי וויכטיג צו וויסן די זאכן כל זמן מען
די אפיציעלע פארשריפטן לויטן אז נאך א יאר
פאלגט די ראט פון פראפעסיאנאלן. פון ווארטן איז צייט צו גיין צום דאקטער .איך
מיין אבער אז זעקס חדשים איז גענוג לאנג צו
פארשטייט זיך אז די רעדע איז נישט איבער אפשטאטן א באזוך ביים דאקטער ,ספעציעל
ר' מרדכי קעניג אדער הרב חיים אהרן אונגאר
שליט"א ...זיי האבן גאר א ברייטע פארשטאנד אויב איז דא א סיבה צו חושש זיין.
אין די פעלד ,איך רוף זיי אפט זיך אדורכרעדן
מיט זיי און איך לערן זיך פון זיי אסאך.
פון אייער ערפארונג זעהט
ווען עס מאכט זיך א איר חילוקים צווישן די
פראבלעם סיי ביי די מאן
און סיי ביי די פרוי ,וויאזוי היימישע עולם און אייערע
גייט די צוזאמענארבעט פון אלגעמיינע פאציענטן?
די צוויי דאקטוירים? מעדיקל חילוקים איז נישטא אסאך ,אויסער
ספעציעלע גענעטישע אישוס וואס מאכט
איינמאל מען קומט אן צו פימעיל טריעטמענט זיך אויסשליסליך ביי אשכנז'ישע אידן ,ווי
וואס נעמט אריין ,IVFפארמינערט זיך די סיסטיק פייבראוסיס .וואס איך באגעגן זיך
ראלע פון די מעיל דאקטער .חוץ אויב עס יא מער אפט ביי די היימישע געמיינדע זענען
איז פאל פון א זערא ספערם קאונט ,וואס אין 'אינטימעסי' פראבלעמען וואס שטאמט פון
אזא סיטואציע דארפן די צוויי דאקטוירים א חוסר אין עדיוקעישן ,אבער אויסער דעם
ארבעטן צוזאמען אויף די סקעדזשול פון די
זענען די פראבלעמען בדרך כלל די זעלבע.
פראצעדורן.
וויאזוי באפאסט איר
אלס דאקטער מאכט זיך מיט די הלכה'דיגע
זיך צומאל אז איר זענט
די שליח איבערצוגעבן באגרעניצונגען?
שלעכטע נייעס ,וואס איז
אייער צוגאנג דערביי? איך פרוביר קודם צו טון די סארט זאכן וואס
שטויסן זיך נישט אן אין קיין הלכה'דיגע
דאס איז אויסדריקליך די סאמע שווערסטע ווידערשטאנד ,למשל בלוט טעסטס וכדו'.
אספעקט פון מיין ארבעט .איך פרוביר זיך אויב פעלט באמת אויס א סימען אנאליסיס
אריינצולייגן אין די שיך פון דעם פאציענט און אדער אנדערע שאלה'דיגע פראצעדורן
איך טראכט וויאזוי איך וואלט געשפירט ווען ארבעט איך עס אויס צוזאמען מיטן פאציענט
די רעדע איז מיינס א פאמיליע מיטגליד. לויט די הדרכה פון זייער רב.
געווענליך גיב איך איבער די נייעס אן באזירט אויף אייער
אריינגיין אין דעטאלן; ווען א מענטש ערפארונג ,האלט איר
הערט אן אנטוישנדע בשורה איז מען צו אז די היימישע עולם איז
אנידערגעשלאגן און די קאפ איז נישט גרייט גענוג אינפארמירט אדער
פאר טעכנישע פרטים .ביי א שפעטערע
געלעגנהייט גייט מען דורך די איינצלהייטן און עס פעלט אויס מער
מען פלאנירט א סטראטעגיע אויף פאראויס. אויפקלערונג איבער די
מיר אידן האבן א ספעציעלע מתנה אז מיר סארט נושאים?
פארשטייען אז אלעס ווערט געפירט פון הימל
דורך אונזער ליבער טאטע פון אויבן ,און דער דער דאקטער שמייכלט זיך אונטער און יישוב'ט
דאקטער דארף נישט צופיל בארואיגן .אבער זיך צו טרעפן די ריכטיגע ווערטער צו ענטפערן
טראצדעם קען מען נישט פארלייקענען די
138 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
געוויסע פארעם מיט א קאפ און א וויידל און אנדערע נויטיגע קענט איר אפשר מיטטיילן מיט די
קאמפאנענטן .אויב פעלט חלקים וועט אזא ספערם צעל נישט ליינער וואזוי איר דערגרייכט א
מצליח זיין צו פערטיליזירן אן איי .אנדערש ווי די פריערדיגע דיאגנאזע?
צוויי מעסטונגען פעלט זיך אויס בלויז א קליינע מאס ספערם
צעלן מיט די גוטע מארפאלאגיע .איבער ניינציג פראצענט עס זענען פארהאן צוויי וויכטיגע געצייג צו די האנט פון א
ספערם צעלן פון א דורכשניטליכע מאן ווערן באשאפן דאקטער ווען עס קומט צו דיאגניזירן א מאנספערזאן .דאס
מיספארמירט ,און דעריבער איז א מארפאלאגיע ראטע פון פיר ערשטע איז צו דורכפירן א בלאד-טעסט ,וואס דאס טוט אנצייגן
די גענויע באלאנס פון די הארמאנען .די צווייטע מעטאד איז
פראצענט און ארויף אין די געזונטע שטאפלען. דורך א סימען-אנאליסיס ,דאס גיבט א קלארערע אריינבליק
וויאזוי זעהט מען פון א סימען אין די ספערם פראדוקציע פונעם פאציענט.
אנאליסיס וואס די גורם איז?
ווען די קאונט איז נידריג אדער די מאטיליטי איז שוואךמיר זענעןטראצדעם וואס א סימען-אנאליסיס טוט נישט דעטערמינירן
דעם שורש פונעם פראבלעם ,גיבט עס אבער א בערכ'דיגע
איז דאס געווענליך צוליב א וועריקאסיעל אדער נידריגע אנדייטונג וואס די גורם פון די פראבלעם איז ,און וואו זיך צו
טעסטאסטעראן לעוועל'ס .אבער ווען די ספערם קאונט איז קאנצעטרירן .איך זאג אלעמאל א משל למה הדבר דומה ,ווען
זערא – אדער ווי עס ווערט גערופן אין דאקטאר טערמינאלאגיע, איינער איז פארבלאנזשעט אין א וואלד נעמט ער א דראון וואס
'אזוספערמיע' -איז דא צוויי מהלכים אויף וואס מען קען פליעט טויזנט פיס העכער דעם וואלד ,און דורכדעם באקומט
אנלייגן די אורזאך פון דעם פראבלעם ,די ערשטע צד איז אז
דער מענטש פראדוצירט נישט קיין ער ברייטערע פארשטאנד אין די
ספערם צעלן ,און דאס הייסט 'נאן אויסשטעל פונעם וואלד .אזוי קען ער
אבסטראקטיוו אזוספערמיע' .דאס
נאכדעם אויסארבעטן א וועג ארויס.
שטאמט געווענליך פון א אומבאלאנס געבענטשט מיט וואס פונקטליך זוכט
פון הארמאנען אדער גענעטישע אזעלכע מען ביי א סימען-
פראבלעמען .און די לעזונג דערצו איז אנאליסיס?
צו פאררעכטן די הארמאנען און אויב
דאס ארבעט נישט קען מען אריינגיין די ערשטע זאך קוקט מען אויף די ארגאניזאציע ווי
אינעם פאבריק וואס פראדוצירט די מאס פון די סימען סעמפל ,דאס
ווערט אנגערופן אינעם דאטערישן
ספערם און זוכן אויב עס דרייען זיך לעקסיקאן "סימען וואליום" .נארמאל
דארטן אפאר איינזאמע ספערם צעלן וועט מען באקומען ארום צוויי
מיליליטער .דערנאך אנאליזירט מען
וואס מען קען נוצן פאר .IVF די קוואליטעט פון די ספערם צעלן
וואס שווימען -אדער שווימען נישט
די צווייטע סארט אזוספערמיא איז עי טיים וואס -אין די פליסיגקייט .פאר דעם נוצט
'אבסטראקטיוו אזוספערמיא' ,ווי שטעלט צו חיזוק מען דריי כלי מדה :קאונט ,מאוטיליטי,
די נאמען לויטעט – אז די פאבריק און שטיצע פאר
פראדוצירט געהעריגע קוואנטומ'ס אזעלכע שווערע און מארפאלאגי.
ספערם ,נאר ערגעצוואו אויפן וועג
ארויס איז פארהאן א בלאקאדע וואס נאכן אפשאצן די סימען וואליום
האלט אפ די צעלן פון זיך ארויסזעהן. נעמט מען א חלק פונעם סעמפל און
דוגמאות פון אבסטראקטיוו
אזוספערמיא איז ווען עס פעלט די אונטער א מיקראסקאפ רעכנט מען
'וועס דעפרענס' – די רער וואס פירט אויס די "ספערם קאונט" -דהיינו
וויפיל קליינטשיגע ספערם צעלן
די ספערם ,אדער א שטיקל הויט מצבים. זענען קאנצעטרירט פער מיליליטער.
וואס איז אריינגעוואקסן ערגעצוואו
אינעם סיסטעם און עס לאזט נישט די די געזונטע נומער איז אנגענומען צו
ספערם אריבערגיין .די ערשטע זאך
דארף מען וויסן וואו די אפהאלט איז זיין מער פון פופצן מיליאן צעלן פער מיליליטער .אין אמת'ן
אריין איז די נומער זייער אונטערגעשאצט ,וויבאלד פופצן
פלאצירט און דערנאך קען מען פרובירן צו עפענען א פתח פאר
די ספערם צו שווימען צו זייער דעסטינאציע .אויב עס פעלט א
מיליאן איז זייער ווייניג אין פארגלייך צו נארמאלע שטאפלען רער קען מען טון די זעלבע פראצעדור ווי פריער דערמאנט אז
פון פופציג אדער גאר הונדערט מיליאן פער מיליליטער ,אבער מען זוכט ספערם ביים פאבריק זעלבסט.
איינמאל די צאל איז העכער ווי פופצן מיליאן זענען די שאנסן
איז שייך פאר א מאן צו באמערקן
שוין אויף די ליכטיגע זייט.
א פראבלעם דורך סיי וועלכע איינמאל מ'האט א שאצונג פון די עקזיסטירנדע ספערם צעלן
אויסערליכע אנדייטונגען? שאצט מען ביילייפיג וויפיל פון זיי זענען אקטיוו און שווימען
ארום אין די פליסיגקייט – דאס איז די מאוטיליטי .די געזונטע
א פרוי וואס האט נישט קיין רעגלמעסיגע סייקל'ס צינדט עס ציפער איז אז ארום פערציג פראצענט אדער מער פון די
תיכף אן א רויטע לעמפל ,אבער ביי א מאן איז נישט פארהאן עקזיסטירנדע ספערם צעלן זאלן זיך באוועגן אויף א נארמאלע
אזא קלארע אלארם .עס זענען פארהאן סימנים וואס דער
שטייגער.
געווענליכע דאקטער וועט באמערקן ,צום ביישפיל ווען א א דריטע זאך וואס ווערט אבזערווירט איז די מארפאלאגי,
בחור גייט פאר א רוטינע איבערזיכט וועט דער דאקטער קענען דאס איז די פארעם פון די צעלן .כדי א ספערם צעל זאל
באמערקן א וועריקאסיעל אדער אומאנטוויקלטע טעסטיקלען. קענען סוקסעספול אריינדרינגען אין די איי ברויך דאס זיין א
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 139
אויך זענען פארהאן געוויסע פעלער פון און אומצאליגע דורות .די לאגישע ארגומענט
שווערע הארמאנעל אומבאלאנסן ,למשל אין האבן מיר זייער משכנע געווען ,און דאס
פאל פון הארבע דייעביטיס ,אדער פראבלעמען האט באוואויגן מיין ענדגילטיגע אויסוואל צו
מיט די טיירויד אדער די פיטואיטערי גלענד; שטודירן רעפראדוקטיווע מעדעצין אין פארעם
וואס איז נישט ממש די אויפגאבע פון א
יוראלאזשיסט .ביי אזעלכע פעלער שיקן מיר צו פון יוראלאזשי.
א ספעציאליסט אויף די ספעציפישע נושאים.
וואס איז די גענויע באדייט
וויאזוי איז די צוגאנג צו פון א יוראלאזשיסט?
מעיל פאקטאר אנדערש ווי
יוראלאדזשי איז די פראפעסיע וואס באפאסט
פימעיל פאקטאר? זיך מיט פראבלעמען וואס מאכט זיך אין די
געגנט וואס הייסט די "יורינערי טרעקט" .דאס
א יוראלאזשיסט האט פיל א גרינגערע פעלד באשטייט פון פארשידענע איברים; די נירן ,די
ווי א פרויען דאקטער ,און די סיבה דערצו פראסטעיט ,די בלעדער ,און די מענערישע
איז פילפאכיג .ערשטנס ,די אנאטאמיע פון א
מאנסביל איז גרינגער צו אקזעמינירן און אזוי ארגאנען.
ארום דערגיין דעם פראבלעם .צווייטנס ,די
וויסנשאפטליכע וועלט האט א פיל ברייטערע על פי רוב טוען יוראלאדזשיסטס באהאנדלען
פארשטאנד אין די מענערישע רעפראדוקטיווע אזעלכע פראבלעמען ווי נירן שטיינער ,א
צעלן ווי אין די פרויערישע .מיר האבן בעסער פארגרעסערטע פראסטעיט ,אדער פראסטעיט
ארויס די כאראקטער פון די ספערם צעלן ,זייער קענסער ל"ע .אבער אונטער די כלליות'דיגע נאמען
פראדוקציע ,און די פונקציע פון אלע רערן און פון יוראלאזשי איז פארהאן א סוב-ספעציאליטעט
וואס באנעמט זיך מיט מעיל פערטיליטי באזונדער,
מוסקלען ,ווי די פרוי'ס אוועריס.
און דאס איז מיין הויפט פאקוס.
כלפי די טריעטמענט איז אויך דא א גרויסע
חילוק צווישן מעיל און פימעיל פאקטאר .ביי
א פרוי וועט די באהאנדלונג זיך געווענליך
קאנצעטרירן מער אויף באלאנסירן די ווי שכיח איז מעיל פאקטאר
הארמאנען ,חוץ אויב מ'זעהט אז עפעס אינפערטיליטי?
אנדערש איז די שטער .ביי מענער איז אויך דא
אסאך פראבלעמען וואס קענען ווערן געלעזט אינפערטיליטי בכלליות אפעקטירט א קנאפע
דורך הארמאנעל טריעטמענטס ,א שטייגער צען-פופצן פראצענט פון פארפעלקער .ארום א
ווי נידריגע טעסטאסטעראון א.ד.ג .אבער אין פערטל דערפון זענען פימעיל פאקטאר אליינס,
אלגעמיין איז די צוגאנג אנדערש ,ווי א גרויסע א פערטל מעיל פאקטאר ,און ביי צוואנציג
טייל פראבלעמען ארבעט מען אויס דורך פראצענט איז פארהאן פראבלעמען ביי ביידע.
דאס מיינט אז באלד האלב פון די פארפעלקער
פארשידענע אפעראציעס און פראצעדורן. וואס גייען דורך אינפערטיליטי ספראווען זיך
פון אייער ערפארונג, מיט מעיל פאקטאר.
וועלכע סארט פראבלעמען
מאכן זיך די מערסטע אפט? מענטשן מיינען אז אינפערטיליטי איז
הויפטזעכטליך א פרויען פראבלעם .אבער דאס
אין אלגעמיין באגעגנט מען זיך די מערסטע איז א גרויסע ,און אפטמאל קאסטבארע טעות.
מיט פראבלעמען פון די צוויי קאטעגאריע'ס: דעריבער איז וויכטיג זיך דורכצושמועסן מיט
אן אומבאלאנס פון הארמאנען ,און אן עי טיים מדריך כדי מ'זאל נישט פארשווענדן
אנאטאמישע פראבלעמען .די ערשטע וויכטיגע צייט און כוחות אויף די אומריכטיגע
קאטעגאריע נעמט אריין נידריגע ,אדער
צו הויכע ,לעוועלס פון טעסטאסטעראון דירעקציע.
אדער אנדערע קריטישע הארמאנען .די
צווייטע קאטעגאריע באשטייט פון פיזישע זענען אלע מעיל פאקטאר
פראבלעמען א שטייגער ווי וועריקאסיעל, פראבלעם אונטער
א פארשטאפונג לענגאויס די רייזע וואו די
ספערם צעלן פארן ,אדער פעלנדע וועס- די יוריסדיקציע פון א
דעפערענס (די רער וואס פירט די ספערם יוראלאדזשיסט?
צעלן) .פון צווישן די קאטעגאריעס איז
וועריקאסיעל זייער א אפטע ערשיינונג בדרך כלל טוט א יוראלאזשיסט זיך באפאסן
(מער איבער דעם זעה באזונדערע קעסטל), מיט אלע אספעקטן פון מעיל אינפערטיליטי.
און די צווייטע אין ראנג איז ווארשיינליך אנגעהויבן פון די סימען אנאליסיס ,די
איבערוואגיקייט וואס פירט צו הארמאן הארמאנעל טריעטמענטס ,ביזן ארויסנעמען
ספערם צעלן דורך פארשידענע אלטערנאטיווע
פראבלעמען. מעטאדן .איינמאל מ'קומט אן צו די שפעטערע
שטאפלען פון IVFגיבט דער יוראלאזשיסט אויף
די לייצעס און לאזט עס איבער פאר די IVF
צענטער.
140 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
און זיך געגאנגען לערנען ביזנעס איז געווען וויבאלד איך שלום עליכם! צוערשט ,שטעלט
האב געשפירט אז די החלטה צו גיין אין מעדיקל סקול אייך פאר צו די ליינער.
איז נישט געווען פון מיין אייגענע ווילן .עס האט מיר אלס
גענאגט אז אפשר וויל איך נישט עכט זיין א דאקטער און עליכם השלום ,א גרויסע יישר כח פאר די געוואלדיגע
איך טו עס נאר צו צופרידנשטעלן מיין מאמע .אבער ברוך געלעגנהייט .עס איז מיר א גרויסע כבוד צו שענקן אן
ה' אז נאך א יאר האב איך ווידער איינגעזעהן מיין אמת'ע
תפקיד און איך האב צוריק אריינגעטרעטן אין די וועלט אינטערוויו פאר אזא חשובע מאגאזין.
פון רפואה וואו איך געפון זיך ביזן היינטיגן טאג מיט דעם מיין נאמען איז באב בערוקים ,איך בין א ספרד'ישער איד
אויבערשטנ'ס הילף. פון פערסישע אפשטאם .מיין פאמיליע קומט אריגינעל פון
צוריקקומענדיג קיין ניו יארק איראן ,מיינע עלטערן האבן אימיגרירט קיין אמעריקע ווען
האב איך געדינט מיין רעזידענסי
אין מאונט סיני שפיטאל .דערנאך די איסלאמישע רעוואלוציע האט
האב איך אנגענומען א פעלאושיפ
אין קארנעל שפיטאל ,און דאס גוטע אויסגעבראכן .איך בין געבוירן
דערנאך אין מעמאריעל שפיטאל געפיל וואס דא אין ניו יארק און איך בין
וואו איך האב זיך קאנצעטרירט דער דאקטער אויפגעוואקסן אין לאנג איילענד.
אויף מעיל רעפראדוקציע .היינט
פראקטיציר איך מעדעצין אלס היינט צוטאגס וואוין איך אין
א יוראלאזשיסט מיט א פאקוס ניו יארק מיט מיין ווייב און
מיינע דריי טעכטער קע"ה.
אויף אינפערטיליטי. מיין פאטער ז"ל איז נפטר
איך דאנק דעם באשעפער אז טיילט מיט געווארן פאר דריי יאר צוריק,
ער האט געריכטעט מיינע טריט דעם פאציענט און זינט זיין פטירה האב איך
צוריק צו מעדיצין און צו די אנגעהויבן זיך פארשטערקערן
אינפערטיליטי פעלד בפרט .חוץ ווען מען אין שמירת התורה .איך בין
פון דעם וואס היילן מענטשן איז נאכנישט פערפעקט ,אבער מיטן
פאר זיך א נאבעלע אקט ,האט באשעפער'ס הילף בין איך אויפן
דאקטעריי א געוואלדיגע מעלה וועג צו זיין א פולשטענדיגע
איבער אנדערע פאכן .זיך אפגעבן
מיט פאציענטן טראגט מיט זיך שומר תורה ומצוות.
זייער א שטארקע באלוינונג,
ספעציעל ווען מ'איז מצליח דערציילט די וואס האט אייך
צו ברענגען די געוואונטשענע גוטע בשורה באוואויגן צו
רעזולטאטן .דאס גוטע געפיל איז עפעס וואס
וואס דער דאקטער טיילט מ'קען נישט אריינגיין אין די
מיט דעם פאציענט ווען מען עררייכן אין קיין מעדעצינישע
דערציילט די גוטע בשורה איז וועלט?
עפעס וואס מ'קען נישט עררייכן
אין קיין שום אנדערע פראפעסיע. די אמת איז אז איך האב אלעמאל
געהאט א געפיל דערצו ,אבער
וואס האט אייך די עיקר פאקטאר איז געווען
געצויגן דוקא מיין מאמע .מיין זיידע איז אלע
יארן געווען א קינדער-דאקטער
צו די פעלד פון [פידיעטרישן] ,און מיין מאמע'ס
אינפערטיליטי?
שום אנדערע חלום איז אלעמאל געווען אז איך
איך האב אלעמאל געהאט א פראפעסיע. זאל גיין אין זיינע פוסטריט און
אויסוואקסן א דאקטער .דאס איז
געווען די הויפט סיבה פארוואס
איך האב אויסגעקליבן מעדיקל
סקול.
נייגונג און א טרוים צו זיין א מיין רייזע אריין צו די מעדיצינישע וועלט האט זיך
כירורג ,אבער לאו דוקא אן אינפערטיליטי סורזשען. אנגעהויבן אין תשנ"ט ווען איך בין אריין אין באסטאן
זייענדיג אין אוניווערסיטעט האט א קאלעגע מיינער מיר אוניווערסיטי מעדיקל סקול מיטן ציל צו באקומען א MD
שטארק צוגערעדט צו עוסק זיין אין דעם ספעציפישע דאקטאראט .זיבן יאר האב איך פארברענגט אין מעדיקל
תחום פון רעפראדוקטיווע סורזשערי .ער האט גע'טענה'ט סקול שטרעבנדיג צו ווערן א דאקטער ,אבער מיטאמאל
א גערעכטע סברא ,אז סיי וועלכע ספעציאליסט ,א זענען די אלע שטודיעס און ארבעט כמעט געגאנגען
שטייגער ווי אן אנקאלאזשיסט אדער א הארץ דאקטער, לאיבוד ,ווען אין א ווילדע שריט האב איך פון איין טאג
האט טאקע די אומבאשרייבליכע כח און זכות צו ראטעווען אויפן צווייטן איבערגעלאזט מעדיקל סקול און איך בין
לעבנ'ס ,אבער סוף כל סוף איז דאס איין לעבן פאר נאך
אפאר יאר .ווידעראום א פערטיליטי דאקטער האט די אריין אין ביזנעס סקול.
די סיבה פארוואס איך האב איבערגעלאזט מעדיקל סקול געלעגנהייט צו באשאפן לעבנ'ס פאר צענדליגע יארן
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 141
ע קסקלוסיווע
אינטערוויו
מיט דר .באב בערוקים
ש .זינגער -ז .יאקאב
די רעדאקציע פון שערי תקוה זעצט זיך אראפ מיט
דעם באקאנטן יוראלאזשיסט דר .באב בערוקים פון
נארטוועל שפיטאל אין אן אויסשליסליכן אינטערוויו
פאר די ליינער פון שערי תקוה .דר .בערוקים איז
בארימט מיט זיין אידישע הארץ און געבענטשטע
הענט וואס האבן שוין געהאלפן אזויפיל אידן
רעאליזירן זייער זיסע חלום פון האלזן אן אייגן קינד,
ארבעטנדיג האנט ביי האנט מיט די מעדיקל טיעם
פון עי טיים .עטליכע מאל דורכאויס דעם שמועס
ווערט ווידערהוילט זיין נאנטע צוזאמענארבעט מיט
ר' מרדכי קעניג הי"ו און הרה"ג ר' חיים אהרן אונגאר
שליט"א ,און עס איז אוממעגליך צו פארזעהן די טיפע
רעספעקט מיט וואס דער ערפארענער דאקטער
באציעט צו די גאנצע עי טיים שטאב .הערנדיג אז
מ'רעדט פון עי טיים האט ער תיכף זיך געמאכט
צייט אין זיין פארנומענע סקעזשול צו אקאמאדירן
די ליינער פון שערי תקוה און בארייכערן די בלעטער
פון דעם מאגאזין מיט אן אינפארמאטיווע שמועס
פול מיט אינטערעסאנטע אנעקדאטן און רייכע
אינפארמאציע .ליינט און האט הנאה!
142 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
מעדיקעל
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 143
די שאלה צו ר' יצחק אלחנן .און ר' תורה לאמיר דיר פארציילן א מעשה
יצחק אלחנן האט געענטפערט :אז פון א דין תורה וואס איז פארגעקו-
מען דארף צוריק געבן די בייטל צום מען ביים קאוונע רב ר' יצחק אלחנן
פרוי. ספעקטאר ז"ל.
דער איד קוקט מיט וואונדער ,וואס עס איז געווען א יונגערמאן וואס
איז פשט? זאגט דער חזון איש :די דין איז געזיצן און געלערנט און זיין ווייב
איז אז "כל מה שקנה אשה קנה בעלה" האט געפירט א געשעפט און שטארק
מצליח געווען .איין טאג איז זי געפארן
אלעס וואס א פרוי האט געהערט צו א יריד מיט א בייטל פול מיט געלט.
צום מאן .און דער מאן האט זיך נישט
זי דרייט זיך דארט אינעם יריד ,ווען
מייאש געווען. מיטאמאל דערזעהט זי זיך אז זי האט
פארלוירן איר בייטל .פארשטייט זיך
די חזון איש בייגט זיך צו צום איד אז איר וועלט איז איר טונקל געווארן.
און זאגט :די ווערטער זענען געזאגט
געווארן צו דיר .ווער האט דיר געגעבן אן די געלט איז זי נישט נאר נישט
רשות אויפצוגעבן? צו ביסטו בעה"ב מוצלח נאר גאר בעלת חוב .זי לויפט
צום רב פון שטאט און בעט אז דער רב
אויף דיר? אדער אויף דיין מצב? זאל לאזן אויסרופן אז ווער עס האט
מיר זענען בלויז שלוחים פונעם געטראפן די געלט זאל עס קומען
אייבערשטן ..ער באשליסט וואס אפגעבן.
מיר זאלן טוהן ..און מיר דארפן בלויז
איז געקומען א ארימאן און געזאגט
דאווענען און האפן.. אז יא .ער האט געטראפן די בייטל .די
פרוי האט געגעבן סימנים און עס איז
דער דאקטער האט נישט קיין וועג
פון באשליסן .ווייל ער איז באגרעני- טאקע געווען איר בייטל.
צט ..און ער איז נישט בעה"ב.. רופט זיך אן דער ארימאן צום רב.
איך האב געלערנט אין חדר אז אויב
דער בעה"ב האט נישט קיין שום טרעפט מען געלט אין א שטאט וואס
גרעניצן .דער וואס שיקט אונז ארויס רוב מענטשן זענען גויים האט זיך דער
אויפן פראנט האט אלעס געפלאנט. בעה"ב זיכער מייאש געווען און מען
דארף עס נישט צוריק געבן .איך האב
ער דרייט אלעס לויט זיין ווילן .ער א טאכטער וואס איך דארף חתונה
שרעקט זיך נישט פון דעם דאקטערס מאכן ,דא האט מען מיר "מן השמים"
געשאנקן א ריינע מתנה ,די פרוי האט
כאלאט ,אדער פון זיינע גלענצענ-
דע אויסצייכענונגען .און ווען דער זיך זיכער מייאש געווען .בין איך
דאקטער רעדט מיט זיין פעסטן טאן מודיע :אויב מן הדין איז עס מיינ'ס בין
און זעהט זיך כאילו ער באשטימט צו
יא צו נישט .זיצט דער אייבערשטער איך נישט מוותר אויף דעם.
און לאכט פון זיין איינרעדעניש "יושב
בשמים ישחק" דער באשעפער זיצט דער רב איז געווען זייער פארלוירן.
אין הימל און לאכט .נישט פון זיינע וואס טוט ער דא? פון איין זייט איז
קינדער וואס שיצן זיך אין אים .נאר
פון די הויעכגעשפריצטע פראפעסארן קלאר אז די געלט האט באלאנגט צום
וואס שפאנען מיט די גלאנציגע שוך פרוי ,פון די אנדערע זייט זאגט דער
און פעסטע טריט ,פון זיי לאכט ער א ארימאן א הלכה מיט וואס ער איז
גוט'ס .זיי זענען קליינע מענטשעל- גערעכט.
עך ,בלויז געצייגן אין די הענט פונעם
דער חזון איש שטעלט זיך אפ און
אייבערשטן. פרעגט דעם איד :וואס האלטסטו פא-
רוועם קומט זיך די בייטל? זאגט דער
מיט די חיזוק שפאנען מיר אריין אין איד :פאר'ן ארימאן .די הלכה זאגט אז
די נייע יאר מיט א געשריי "הושענא די פרוי האט זיך מייאש געווען .זאגט
והושיעה נא אבינו אתה" מיר גייען דער חזון איש :דער רב האט אויך אזוי
געהאלטן .אבער ער האט אפגעשיקט
זיין געהאלפענע ווייל "אבינו אתה" די
ביסט אונזער טאטע.
144 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
קומט א פיוט פול מיט טרייסט און אבער האט יא א גוטן גערוך .זי טרא-
פרייליכע ווערטער; וואס רעדן פון די גט די כאראקטער פון די טעג ווען
מען שפאנט מיט די נייע פלאן.
גליקליכע מינוט ווען מיר וועלן פון
גלות באפרייט ווערן .און צום שלוס און דער שטאלצער לולב מיט די
פון די פיוט און די קלימאקס פון אלע גראדע רוקן ,איז דער משל פאר די
תפילות נעמען מיר די ערבות און מען שטארקייט זיך צוריק צאמצונעמען
קלאפט 5מאל אויף די ערד( .די מנהג און אנהייבן מיט א נייקייט צו בויען די
איז ריין ע"פ קבלה אבער א פשוטע
פרישע פלאן.
פשט האט זי אויך).
אזוי לויפן אדורך די טעג פון די פא-
מען גייט אדורך אזויפיל ערבה טעג רגאנגענע יאר .שטארקע דורכפעלער
פון ווערן צושמיסן צו די ערד .מען אנגעפילט מיט אסטראנאמישע סכו-
מים ,בערג פון גייסטישע כוחות וואס
טראסקעט אראפ איינמאל און נאכא-
מאל מען לעבט אבער מיט די "קול זי האט געקאסט ,ימ'ן פון ענדלאזע
מבשר מבשר ואומר" מיט די אמונה מוטשענישן פון פרי פארטאג'ס ביז
אינעם אייבערשטן ...מען הייבט זיך שפעט ביינאכט צו שאפן די נויטיגע
ווידעראמאל אויף ...און ווען מען
טראכט זיך צוריק וויפיל מאל מען מעדעצינען.
האט זיך פון דער ערד אויפגעהויבן
איז עס א געוואלדיגע שמחה. אזויפיל מאל זיך צוריק דערהויבן
פון אזעלכע דורכפעלער! אזויפיל
פארדעם איז די מצווה צו נעמען די
ד' מינים ,מען נעמט זיי ארום ,און מען מאל מודיע געווען פאר די יאוש אז
שאקלט; אין די סוכה ,וואס דארט איז ער דארף ווארטן א פרישע חודש צו
קענען געוועלטיגן ,ווייל מיר שטופן
די "צילא דמהימנותא" די שאטן פון אפ די אויפגעבונג ...איי די פראסק איז
די אמונה .ווייל אלע מיני צייטן וואס אזא אומגעהויערע? נו .שיקט מען עס
מיר זענען אריבער די יאר איז געווען ווייטער ...מען שטעלט זיך נישט אפ.
בלויז א דאנק די באגלייטונג פונעם
אייבירשטן ,און אונזער לעבן מיט די און יא .יעצט נעם איך די צייט צו
פארשטיין; פון ווי טאקע האב איך
אמונה. געהאט די כח נאך די פראסק צו הייבן
מיין קאפ ,אויסגראדן מיין רוקן און
ר' יענקעלע גאלינסקי ז"ל פאר-
ציילט ,ער האט געהאט א חבר מיט אנהייבן פון א-ל-ף??!!
וועם ער איז אינאיינעם מיט יענעם
פון די ד' מינים איז די ענטפער;
אריבער די ביטערע שוועריגקייטן טאקע די ערבה .יא די ערבה וואס
ביים קריג .זייענדיג אין א פליטים דערמאנט מיר די טונקעלע טעג .טעג
לאגער האט יענער אויסגעפונען אז וואס איר ענדע קומט נישט אן .טעג
ער איז געבליבן גענצליך אליין .זיין וואס פון אלע זייטן שרייט צו מיר:
גאנצע משפחה איז געגאנגען אויף גענוג געב אויף ...נישט דא קיין וועג...
קידוש השם .הערענדיג דאס האט
ער פארלוירן יעדעס ביסל ווילן צום השתדלות האט אויך א שיעור...
לעבן .האט אים ר' יענקעלע געזאגט,
קום לאמיר אריינגיין צום חזון איש. טאקע זי איז מיין טרייסט ...מיין
און דער חבר האט נישט געוואלט, שטופ אויף ווייטער ...זי קלארט מיר
וואס קען ער מיר שוין זאגן? ער קען
דען צוריק לעבעדיג מאכן מיין מש- אויס וואס עס גיבט מיר כח און
פחה? ר' יענקעלע אבער האט נישט שטויס קראפט.
נאכגעלאזט און געמוטשעט ביז יענער
הושענא רבה א טאג פון די
האט מסכים געווען. הייליגסטע טעג אין די ימים נוראים,
זיי גייען אריין צום חזון איש .און שטייען מיר אין ביהמ"ד נאך די
דער חזון איש הערט אים אויס ,און ער הקפות און מען זאגט תפלות פון
רופט זיך אן צום אים ,ביסט דאך א בן בקשה .אויפאמאל טוישט זיך די
ווערטער די חזן שרייט אויס "קול
מבשר מבשר ואומר" און אויף דעם
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 145
טעל .אבער די אינהאלט פון די טעג זענען צאר ניקאליי דער דריטער זיצט אין זיין
ווייט נישט געווען מיט א סדר. פאלאץ ארומגענומען מיט זיינע העכסטע
געווען טעג פיל מיט ארויסקוק און האף, מיניסטארן אויף א זיצונג .פלוצלינג אן קיין
אנגעפילט מיט רויזיגע פארבן פון די זיסע פריערדיגע ווארענונג לאנדעט זיין האנט
מינוט; ווען די שארפע ריינע קול'כל וועט
איבעררייסן די נאכט שלאף .אלע פלענער פלאך דירעקט אויפן פנים פונעם העכסטן
גענעראל וואס איז געזיצן גלייך נעבן אים.
און הויפט סטראטעגיעס האבן געשטי- דער גענעראל איז געזיצן געפלעפט טא-
מט .אבער נאך געציילטע טעג זענען די
אלע רויזיגע זיסע חלומות צורינען אין א טאל אין שאק ...די באדייט דערפון וועט
געדעכטע שוים .און עס האט נאכגעפאלגט ער שוין דארפן אין א שטילע מינוט פאר
פארשטייט זיך גרויע טעג און שטיקעדיגע
נעכט .ווידער האט מען זיך צוזאמגעק- זיך פריוואט אויסרעכענען ,אבער וואס
ליבן ,געבויעט פונדאסניי א פרישע פלאן טוט מען מיט די בושות דא? ער גיבט זיך א
שנעלע אריענטיר און לאזט אראפ א פרא-
און געטוישט איינצעלהייטן .און דאס סק פאר זיין שכן ,און ער לייגט צו :די צאר
האט באפוילן אראפצושיקן די פאטש!...
זענען געווען טעג אנגעפילט מיט אנגסט, איך שטיי סוכות צופרי אין מיין
דראמא ,איינגע- סוכה'לע ,איך האלט
צויגענקייט ,סטרעס, איאיידיזפראאזסקא שוין נאך די מקוה,
ענקזייעטי ,וחוזר איך וויקל אויף
חלילה .אזוי האט אומגעהויערע? מיינע שיינע ד'
זיך די יאר "גע-
רוילעקויסטערט". נו .שיקט מען מינים ,איך שטעל
עס ווייטער... אריין דעם דיקן
פון ארויף צו די
הויעכע ספערן פון מען שטעלט זיך דערי לולב פונקט
גליק און שמחה ,ביז נישט אפ. אינדערמיט פונעם
אראפ טיעף טיעף
צו די טונקעלקייט מאיעסטעטישע
קיישעלע ,ער שטייט
פון יאוש.
אין צענטער פון די
און דא שטייט הדסים און ערבות
מען אין די פרייליכע ווי א ריכטיגע פיר-
ער .דערנאך ווערט
יו"ט סוכות און די העל געלע אתרוג
וואס? ווי נעמט מען
מיט איר ווייעכע
אביסעלע שמחה? הויט ארויסגענומען
פונעם זילבערנע
אתרוג פושקע,
די צוזאמשטעל פון געוואוקסן אין מיינע און איך האלט די אלע פיר געוואוקסן
הענט זענען די פרוכטבארע תירוצים אויף אינאיינעם אין מיינע צוויי הענט פונקט
די קשיא" :לשמחה מה זו עושה". אנטקעגן איבער מיין הארץ .אינסטיקטיוו
אין מיין געדאנק משל איך מיר אויס באגראב איך מיין פנים אינעם גן עדן גא-
מיין אייגענע צושטעל. רטן וואס איך האלט .א טיפע ווארימקייט
צוגיסט זיך מיר אין הארץ.
איך קוק אויפן אתרוג; א ריינע פרי .א איך שפיר א געוואלדיגע אפענקייט.
שטיק חן .איידל אין איר אויסזעהן און גאר מיינע געפילן זענען ביי די ברעגעס .זיסע
מינוטן מיט וואס איך וואלט מיר געוואלט
געשמאק אין איר גערוך .זי שטעלט מיט
זיך פאר די טעג וואס זאגן פאר די צוקונפ- צוזאמשמעלצן.
טיגע שמחה. די געפילן ווערן אריינגעפירט אין ווערט-
ער וואס פילן אן מיין מח פלאטפארמע.
די ערבה איז ריין פון יעדע סארט חן .זי
איז די ביישפיל אויף די טעג פון צוקלאפ- א לאנגע קיילעכיגע יאר איז אדורך.
"ויהי ערב ויהי בקר" עס איז געקומען די
עניש. טאג און די נאכט איז געגאנגען אן אפש-
די הדס האט טאקע נישט קיין טעם,
146 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
יחזקאל קראנץ
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 147
"ביי מיין ערשטע שבת ביי עי טיים האט גערעדט הרב משה טובי' ליעף שליט״א .ער האט פארציילט ווי
אזוי ער איז אמאל סטאק געווארן מיט זיין קאר ערגעץ אין א שווארצע געגענט אינמיטן די נאכט ,ביי א
גאז סטאנציע .האט ער דאן זוכה געווען צו הערן א שיחת חולין פון צוויי אנגעדראגטע שווארצע
יונגעטליכע ,איינער שרייט האלב שיכור :איי העוו אלרעדי 8בעביס ...דער אנדערער שרייט צוריק :איי
העוו אלרעדי 11בעביס ...פון אונטער די גארבידזש קען שרייט זייער דריטער חבר -ווען עס גייט נאך
פון זיינע נאז לעכער רויעך פון די הויכע סחורה :העי בראדערס ,איי העוו 15בעביס אלרעדי...
פירט אויס הרב ליעף ,איך האב אויפגעהויבן מיינע אויגן צום באשעפער און געזאגט :באשעפער הער זיך
צו צו זיי וויפיל קינדער זיי האבן שוין אראפגעברענגט ,וואס דארף איך? נאר איינס!!!"
פארמאגן גראסערי רעסיטס קעמיקאלן פארבינדן צו וכל עולה קפצה פיה מי חכם וישמר אלה
יענע מעשה און אינפערטיליטי? ויתבוננו חסדי ה' (תהלים ק''ז מ''ב – מ''ג).
ראיתי במו עיני אצל זקיני הק' ,אשר אי אפשר
דאס איז ריכטיג ,דריי פערטל פון אלע רעסיטס
לתאר ולהסביר בדברים את מה שהרגישו שם
געמאכט פון טערמאל פאפיר פארמאגן א קעמיקאל
ביום הפורים ,והאיך היה נראה המעמד שם
וואס שטערט די ענדאקרין סיסטעם און איז
ביום הקדוש הזה ,ובפרט בעת משתה היין,
פארבינדן מיט אינפערטיליטי און הארמאן-
אשר נשפך כנחל דמעה מתוך בכיות של
פארבינדעטע קענסער.
שמחה ,רק סיפור אחד אספר כעת הנוגע
אפטמאל זעהט מען ווי א דינע ווייסע פאודער לעינינו ,שפעם אחת בעת משתה היין ,בעת
קלעבט זיך אן אין די פינגער ביים אנכאפן די רעסיט, שכמה אנשים בכו לפניו על שעדיין לא נפקדו
דאס איז אט די קעמיקאל. בזרע של קיימא ל''ע ,כאשר ראה זקינו הק'
רוב הבכיות ,צוה שיתחילו לרקוד ולזמר ברוב
א מערקווירדיגע שטודיע צייכנט אן אויף אן אנגעבליכע צוזאמענהאנג צווישן
אינפערטיליטי און… גראסערי רעסיטס .די פארשער פירן אויס אז מ'זאל פרובירן ווי שמחה ,והסביר ואמר כך ,כתיב וכל עולה
ווייט מעגליך צו פארמיידן אנרירן די סארט רעסיטס ווילאנג ס'איז נאכנישט פארהאן קפצה פיה'' ,וכל עולה'' פי' כאשר יש איזו
קיין אפיציעלע רעגולאציעס איבערדעם (ד.ה .ווען די רעגירונג וועט איינזען אז דאס עוולה וחסרון בתוך כלל ישראל ,שצריכין
קען גאר זיין א גרעסערע פראבלעם ווי פלעסטיק בעגס…) להוושע בישועה ולמלאות החסרון ,העצה
לזה היא'' ,קפצה'' ,שיקפצו וירקדו מתוך
שמחה ,ובזכות זה ''פיה'' ,יוולדו בנים ,כי בלשון אונגארין ''פיה'' פירושו ''בן זכר''.
ואף כי ודאי שבכל דבריו הקדושים היו טמירים יחודים גדולים ,אבל בפשטות רצה ללמד בזה ,כי אי אפשר
להמשיך הישועה ,אלא על ידי שמבקשים מתוך שמחה ואמונה .ולפי זה יש לרמז עוד ,שזהו המשך הפסוק,
''מי חכם וישמר אלה'' ,היינו מי שהוא חכם לשמור ולקיים דברים אלה ,להתחזק בשמחה אף בעת צרה ,ולא
ליפול לעצבות ומרה שחורה ,הוא יגרום ש''יתבוננו חסדי ה''' ,יתבוננו יתפרש גם מלשון בנין ,היינו שעל ידי
זה ִי ָ ּב ֶנה העולם בחסדים ורחמים גדולים ,כמו שכתוב (תהילים פ''ט ג') עולם חסד יבנה.
דער טאהשער רבי זי"ע (אין תהילים עבודת עבודה קאפיטל ק''ז) ברענגט א מעשה וואס האט פאסירט ביי זיין זיידן זצ"ל ווי עטליכע חסידים האבן געוויינט צו אים ביים
משתה היין סעודה פורים געהאלפן צו ווערן מיט קינדער ,האט ער זיי באפוילן צו טאנצן און זינגען מיט פרייד און מרמז געווען אין פסוק אז דאס וועט ברענגען די ישועה.
די פאר ווערטער זענען עמוק עמוק ,ווי מער "דער צדיק זיצט מיט א ערנסטקייט בשעת איך
כ׳טראכט אריין אין דעם ,ס׳האט מיר געפענט די שמועס אויס ווי ס׳האלט די מצב ,אז ס׳קוקט אויס
אויגן וויאזוי מ׳לעבט מיט א נסיון ,מ׳קען זען די
אז כ׳וועל דארפן צוקומען צו פארשידענע
גוטס אין יעדע זאך. טריעטמענטס זוכה צו זיין צו קינדער ,און ס׳איז
אז מ׳לעבט מיט אזא מהלך המחשבה איז נישט זייער שווער משלים צו זיין מיט די מציאות.
קיין וואונדער אז די בארד איז נאך האלב שווארץ
ווען איך ענדיג קוקט מיר ר׳ יעקב מאיר אזוי אן
אין אזא עלטער". מיט פארוואונדערונג" ,וואס איז די פראבלעם?
דאנק דעם אויבערשטן אז ס׳איז דא טיפולים"
א איד שילדערט זיין ביקור אל הקודש פנימה ביי הצדיק ר' יעקב מאיר שעכטער
שליט"א און די לעקציע אין אמונה וואס ער האט זיך געלערנט. (טריעטמענטס)...
148 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
ב ַאמערקונגען קאמענטארן ציפערן
און חיזוק בליצן פון דא און דארט
"א איד וואס איז נעבעך אדורכגעגאנען א שווער פעקל אין צער גידול בנים ,איז אריין געקומען צום
פני מנחם פון גור זצ''ל ,און זיך אויסגערעדט דאס פארקלעמט הארץ ,האט אים דער גערער רבי
געזאגט אז פאר יעדן מענטש איז אפגעשריבען א פארציע ''כריין'' אויף די וועלט ,און ס'איז אסאך
בעסער צו עסן די כריין אנפאנג סעודה מיט די פיש ווי איידער ביים סוף סעודה אלס דעזערט ,וואס
דאן וואלט א מענטש אויסגעבראכן די גאנצע פיינע מאלצייט וואס ער האט נארוואס געגעסן…"
נאר געווען" ,ווער גייט נעמען די פראבלעם"... ס'איז באקאנט די מעשה מיטן הייליגן צאנזער
קען גאר זיין אז עכט האסטו געדארפט האבן רב ,זיינע עלטערן האבן געטון זיין שידוך אן
די פראבלעם אבער דיין ווייב/מאן איז געווען
דעם וואס די חתן כלה האבן זיך געטראפן ,ווען
גרייט עס צו נעמען! די כלה האט די ערשטע מאל געזען דעם
שטארקע דברי חיזוק געשריבן דורך א יונגערמאן אויף די על בנינו פארומס צאנזער רב האט זי באמערקט אז ער הינקעט
איבער וויאזוי זיך צו ספראווען מיט שולד געפילן. אויף איין פיס ,ס'האט איר זייער געבאדערט
פארוואס קומט זיך איר א חתן מיט א
"יעצט נאך א פוינט .זייער אסאך מאל איז דא אז איינע פון די פארפאלק
האט בעסערע כשרונות ווי אזוי זיך צו באגיין אין שווערע מצבים און ווי אזוי פראבלעם ווען איר פעלט גארנישט ,די הייליגע
זיך צו מחזק זיין ,אין די צייט וואס די מאן/ווייב האט נישט די שטארקייט ,און צאנזער רב האט געזאגט אז ער וויל רעדן צו די
ווערט זייער שנעל צובראכן און קען נישט הענדלען די פראבלעם. כלה ,די צאנזער רב האט איר געזאגט אז פאר
זי איז געבוירן געווארן האט ער געזען אז זי
און ס'קומט אריין אסאך מאל מחשבות אין קאפ "נישט גענוג איך האב
נאכנישט קיין קינדער דארף איך מיך נאך מיטשענען צו מחזק זיין און גייט ליידן אויף די פיס און זי גייט הינקען ,האט
בארואיגן מיין מאן/ווייב?" (און איך רעדט שוין נישט ווען די אינפערטיליטי ער איר געוואלט פארשפארן די צער און בושות
פראבלעם איז נאך יענעם'ס אויך). און ער האט עס גענומען אויף זיך!
אבער וויסן זאלסטו ,אז פאר די ביסט געבוירן געווארן האט די רבש"ע וויסן זאלסטו אז פאר די ביסט געבוירן געווארן
גענומען די כשרון פון "הענדלן מצבים" און עס צוטיילט צווישן די און דיין איז שוין געווארן אנגעשריבן אז ס'גייט זיין א
פראבלעם מיט האבן קינדער ,די שאלה איז
מאן/ווייב,
און יא! דו האסט באקומען די רוב!! פריי דיך אז די רבש"ע האט דיר עס
געבן!"
TISHREI 5781 | SHAAREI TIKVAH 149
אריינצושיקן בריוון ,הערות ,עצות ,פארשלאגן ,אדער ארטיקלען.
שיקט אן אימעיל צו[email protected] :
150 SHAAREI TIKVAH | TISHREI 5781
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Tishrei 5781 Magazine_Print
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search