BEST

Best Practices

ชอ่ื ผลงาน การจดั กระบวนการเรียนรู้การบริหารจดั การขยะในชมุ ชน บา้ นปิงน้อย
ตาบลสันทราย อาเภอสารภี
ชอ่ื ผเู้ สนอผลงาน นางนพมาศ ลาจวน ครกู ศน.ตาบลสนั ทราย
สงั กดั
โทรศัพทม์ อื ถือ กศน.อาเภอสารภี
e-mail
086-9215046

[email protected]

รายละเอียดการนาเสนอผลงาน

1. ความสาคัญของผลงานหรอื นวัตกรรมท่ีนาเสนอ

ขยะมูลฝอยเป็นปญั หาดา้ นสิ่งแวดลอ้ มทเี่ กดิ ข้ึนในชมุ ชนทุกระดบั ต้ังแตร่ ะดับครวั เรือน
ชมุ ชนสังคม และระดับประเทศ ซึ่งปัญหาน้นี ับวนั จะทวคี วามรนุ แรงมากยิ่งขนึ้ ท้ังน้ีเนื่องจากความเจริญเตบิ โตทาง
เศรษฐกจิ การเพิ่มข้ึนของจานวนประชากร ตลอดจนพฤติกรรมการบรโิ ภคของคนเราเร่ิมเปล่ยี นไป ปจั จุบันมีการใช้
สินค้าท่มี บี รรจุภัณฑ์ประเภทพลาสตกิ โฟม แก้ว กระดาษ โลหะ อลมู ิเนยี ม ส่งผลใหม้ ีปริมาณขยะมูลฝอยและของ
เสียอันตรายเพิ่มมากข้นึ ผลกระทบท่จี ะตามมาคือปัญหาดา้ นส่ิงแวดลอ้ ม ก่อให้เกดิ มลพิษทางน้า ดนิ เส่ือมสภาพ
ความเสยี หายจากเหตรุ าคาญส่งกลนิ่ เหมน็ รบกวน รวมถึงเป็นแหล่งท่อี ยู่อาศยั ของสตั วพ์ าหะนาโรค สิง่ สาคัญทส่ี ุด
คอื สถานทีก่ าจดั ขยะไม่เพียงพอทจี่ ะรองรบั ปรมิ าณขยะได้ในอนาคต

พ้ืนทตี่ าบลสันทราย มีการจดั กิจกรรมชุมชนท่ีมากย่ิงข้ึน การใชโ้ ฟมบรรจุอาหาร ขวดแก้ว
กระดาษ มีความต้องการมากย่ิงข้นึ ทาใหม้ จี านวนขยะที่ยอ่ ยสลายยากมากย่งิ ข้ึนตามลาดับ ทางเทศบาลตาบลสัน
ทรายมหาวงค์ ได้มีการเพ่มิ มาตรการลดการจาหนา่ ยถุงขยะ ในแต่ละครัวเรอื นลง เพื่อต้องการลดขยะดงั กล่าวใน
ชมุ ชนให้มากข้นึ แต่ก็เป็นสว่ นหนึง่ ท่จี ะช่วยลดปริมาณขยะ แตป่ ระชาชนในพื้นท่ี ยงั ไม่มกี ารแยกขยะ และขยะก็ไม่
คอ่ ยลดน้อยลงมากนกั

กศน.ตาบลสันทราย เป็นหนว่ ยงานจัดการศกึ ษา ได้ตระหนักถงึ ความสาคัญดังกล่าว จงึ ไดร้ ว่ มกับ
ผใู้ หญ่บา้ นหมู่ 8 บา้ นปงิ น้อยและชาวบา้ น จดั กระบวนการเรียนรู้การบริหารจดั การขยะในชมุ ชนบ้านปงิ น้อย เพื่อ
กระตุ้นและสรา้ งจิตสานึกในการมสี ว่ นรว่ มจัดการขยะมูลฝอย ด้วยการลดปริมาณขยะทตี่ ้นทางในครวั เรือน ช่วยให้
ชาวบ้านตระหนกั ลดขยะและการนาขยะมาใชใ้ หเ้ กิดประโยชน์ สาหรับชุมชนของตนเอง ควบคู่การให้ความรู้ ความ
เข้าใจ ตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง สามารถนาไปปรบั ใชก้ บั ครอบครวั และดารงชวี ิตในชุมชน ไดอ้ ยา่ งมี
ความสขุ

สภาพทวั่ ไป

ตาบลสนั ทราย เป็นตาบลหน่ึงในอาเภอสารภี มีการเจรญิ เตบิ โตอย่างต่อเนอื่ ง ในพื้นท่ีมีอาชีพดา้ นเกษตรกร
ทาสวนลาไยเปน็ หลกั และคา้ ขายเป็นรอง มีการให้ความรว่ มมือในการการจัดกิจกรรมชมุ ชนเปน็ อย่างดี

บ้านปงิ น้อย หมู่ 8 ตาบลสันทราย อาเภอสารภี ณ ปัจจุบนั มีผใู้ หญ่บา้ นคนใหม่ เปน็ ผู้หญงิ ทางาน ท่มุ เท
ใหก้ บั ชุมชนเป็นอย่างดใี นทุกๆเรอ่ื ง กศน.ตาบลสนั ทราย จงึ มแี นวคิดสนบั สนุน รว่ มกับผู้นาชุมชน จดั กิจ
กรรมการบริหารจัดการขยะในชมุ ชน ซึง่ เปน็ กจิ กรรมท่ีค่อยเป็นคอ่ ยไป เพ่ือใหช้ าวบ้าน ลด ละ เลิกและคดั แยกขยะ
ในครัวเรอื นได้ และยังนามาใช้ใหเ้ กิดประโยชน์ได้อกี ทางด้วย กศน.ตาบลสนั ทรายไดจ้ ัดให้มกี ารจัดกิจกรรมเรียนรู้
อย่างต่อเนอ่ื ง และอยากให้เป็นจดุ ถา่ ยทอดความรู้อื่นๆในชุมชนในพนื้ ท่ีตาบลอีกดว้ ย

วตั ถปุ ระสงคข์ องวธิ หี รอื แนวทางปฏบิ ตั ทิ ่เี ป็นเลิศ

1. เพ่อื รณรงคแ์ ละสร้างการรับรแู้ ละสง่ เสรมิ การสร้างวนิ ยั ”แยกกอ่ นท้ิง”
2. เพ่ือสนับสนนุ ให้มภี าชนะรองรับขยะแยกในครวั เรอื น
3. เพื่อสง่ เสริมให้ครัวเรอื นทุกครวั เรอื นกาจัดขยะเปยี กหรอื ขยะอินทรยี ์ดว้ ยตนเอง

เป้าหมาย ชุมชนบ้านปิงน้อย จานวน 20 ครัวเรือน
ตัวช้ีวัดเชงิ ปรมิ าณ ชมุ ชนลด ละ เลิก และนาขยะมาใชใ้ หเ้ กิดประโยชน์ได้

ตัวชวี้ ัดเชิงคุณภาพ

2. ขั้นตอนการดาเนนิ งาน
รอบแรก กศน.ตาบลสนั ทราย จดั อบรมกจิ กรรมการบริหารจัดการขยะในครวั เรือน ใหค้ วามรูเ้ ก่ยี วกับการ

ลดการใชข้ ยะย่อยสลายยาก เชน่ กลอ่ งโฟมบรรจุอาหาร เป็นใช้กล่องพลาสติก กล่องกระดาษย่อยสลายได้ แนวคิด
การแยกขยะ ชนดิ ของขยะ การคดั แยกทีถ่ ูกต้องและการจาหนา่ ยขยะในแต่ละชนดิ ในชุมชน การตงั้ กล่มุ
คณะกรรมการดูแลการจาหน่ายขยะของชมุ ชน

รอบสอง กศน.ตาบล จดั อบรมกจิ กรรมการบรหิ ารจัดการขยะในครัวเรือน ให้ความรเู้ กี่ยวกับการคัดแยก
ขยะในแตล่ ะชนิด แล้วนามาใส่ทเ่ี ก็บขยะรวมของชมุ ชน เพ่ือการคัดแยกจัดจาหน่าย รายได้คา่ จาหนา่ ยขยะ จัดเกบ็
ในกลุ่มคณะกรรมการดแู ลของชุมชน การติดตามการนารายได้ไปใชป้ ระโยชน์ในกิจกรรมของชุมชน การให้ความรู้
การแยกขยะเปยี ก ขยะแหง้ ในครัวเรือน เพ่ือตอ่ ยอดในกจิ กรรมตอ่ ไป

รอบสาม กศน.ตาบล จดั อบรมกิจกรรมการจดั กระบวนการเรยี นรู้ การเพิม่ ประสิทธิภาพการบริหารจดั การ
ขยะมูลฝอยในชมุ ชน ใหค้ วามร้เู ก่ียวกับสภาพปัญหาขยะของชมุ ชน การบริหารจัดการขยะ การกาจัดขยะให้ถูกวิธี
การนาขยะกลบั มาใช้ใหม่ เช่น เศษผกั เศษอาหาร โดยการปฏบิ ตั ิทาปยุ๋ หมักชีวภาพ เพ่ือไวใ้ ชใ้ นครัวเรือนตอ่ ไป

รอบสี่ กศน.ตาบล จดั อบรมกิจกรรมการจัดกระบวนการเรียนรกู้ ารปลูกผักไฮโดรโปรนกิ ส์ เพ่อื ให้เข้ากับ
สถานการณ์ รณรงคก์ ารปลูกผกั ไวก้ นิ ในครวั เรอื น ใหค้ วามร้เู กีย่ วกับการปลูกผกั ในพ้ืนที่จากดั ไมต่ ้องใชด้ ินในการ
เพาะปลูก การดูแลไม่ยาก และการนาขยะทใี่ ช้แล้ว หรอื ขยะที่มีเหลือใช้ เช่น กล่องโฟม มาทาเป็นท่ีถาดเพาะเมล็ด
ต้นกล้าผกั สาหรับปลกู ผกั ไฮโดรโปรนิกส์ ไวก้ นิ ในครวั เรอื น

ครกู ศน.ตาบลสนั ทราย ติดตามการดาเนินงานของกลุ่มคณะกรรมการดูแลการจาหน่ายขยะของชมุ ชน และ
การวางแผนงานร่วมกนั กับผ้ใู หญ่บ้าน หมู่ 8 ในการดาเนนิ งานจัดกจิ กรรมการจัดกระบวนการเรียนรกู้ ารบรหิ าร
จดั การขยะในชมุ ชน ครัง้ ถัดไปในเร่อื ง การเลีย้ งไส้เดือน และเผาถา่ นไมล้ าไย และการเข้าสูบ่ ้านต้นแบบการบรหิ าร
จดั การขยะในชุมชนตอ่ ไป

3. ผลการดาเนนิ งาน
ชุมชนตระหนกั การคกั แยกขยะ และการบริหารจดั การขยะในชุมชนได้

เปา้ หมาย

ด้านผลผลิต (output)
บ้านปงิ น้อย หมู่ 8 ตาบลสันทราย มกี ารบรหิ ารจัดการขยะในชุมชน จานวน 20 ครวั เรือน

เชิงคณุ ภาพ ด้านผลลพั ธ์ (outcome)
1. ประชาชนมีความรูค้ วามเข้าใจและมวี นิ ยั “แยกก่อนทิ้ง”
2. กลมุ่ เปา้ หมายมภี าชนะรองรับการแยะขยะในครัวเรือน
3. กลุม่ เปา้ หมายในครัวเรือนมีการจดั ขยะเปยี กมาทาป๋ยุ หมักชีวภาพได้ดว้ ยตนเอง
4. ปริมาณขยะในชมุ ชนลดลงและมกี ารจาหน่ายขยะในชมุ ชน

4. บทเรียนท่ีไดร้ ับ
การลดขยะในชุมชน จะสาเร็จผลได้ต้องผ่านการร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชน การเห็น

ความสาคัญของการคัดแยกขยะในครัวเรือน และการตระหนัก การลด ละเลิกใช้ขยะท่ีย่อยสลายได้ การนากลับมา
ใชใ้ หม่ การนาขยะมาใช้ใหเ้ กิดประโยชน์

การดาเนินงานการจัดกจิ กรรมการจดั กระบวนการเรยี นรู้การบริหารจัดการขยะในชมุ ชน ใหก้ บั

ชาวบ้าน สามารถทาได้ แต่จะทาอยา่ งไร ใหช้ าวบา้ นเหน็ ความสาคญั และนาไปใช้ สามารถรวมกลุ่มถา่ ยทอดองค์

ความรทู้ ่ีไดร้ ับ ให้ชุมชนของตนเอง และขยายไปในชมุ ชนอื่นๆในพืน้ ท่ีตาบลสันทราย เป็นสง่ิ ทต่ี อ้ งคิดและทาอยา่ ง

ต่อเนอ่ื ง เพ่ือให้เหน็ ผลมากท่ีสุด เป็นเรือ่ งที่ทา้ ทายและตอ้ งทาใหไ้ ด้

5. ปจั จยั ความสาเรจ็ (บคุ คล / หน่วยงาน / องค์กร ทช่ี ่วยให้งานประสบผลสาเร็จตามจุดประสงค์)

1. นางนพมาศ ลาจวน ครู กศน.ตาบลสันทราย

2. นางบัวจันทร์ ดอนปัน ผู้ใหญบ่ า้ นหมู่ 8 บา้ นปงิ น้อย

3. นายสขุ ดาววงค์ ผู้ใหญบ่ า้ นหมู่ 12 บ้านตน้ ผ้งึ

4. นายประสม ปญั ญารกั ษา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 9 บ้านปากคลอง

5. นายเปลย่ี น สทิ ธริ าษฎร์ ผ้ใู หญ่บา้ นหมู่ 4 บา้ นศรดี อนชยั

6. เทศบาลตาบลสนั ทรายมหาวงศ์

7. ประชาชนตาบลสันทราย อาเภอสารภี

- กศน.ตาบลสันทรายและหน่วยงานภาคีเครือขา่ ย ให้ความสาคญั และสนับสนุน การจัดกิจกรรมโครงการ
อย่างต่อเนอ่ื ง

- ผู้นาชมุ ชนและภูมปิ ญั ญา ชุมชนมคี วามเข้มแข็ง
- สมาชกิ ในชมุ ชนให้ความรว่ มมอื สามัคคี ในการดาเนินกิจกรรม

6. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ และ/หรือรางวัลทไี่ ด้รบั
-เป็นศูนย์การบรหิ ารจดั การขยะในชุมชน บา้ นปิงน้อย

7. ปัญหา อุปสรรค หรือจากดั ทเี่ กิดข้ึนในการปฏบิ ัติงาน และการแก้ปัญหา
- การดาเนินงานในชว่ งแรก งบประมาณในการดาเนนิ งานจดั กิจกรรมถา่ ยทอดความรู้ มีงบประมาณ

จากัด ครู กศน.ตาบลสนั ทราย จึงช่วยออกงบประมาณเพ่ิมเติมในการจดั กจิ กรรม ให้บรรลุวัตถุประสงค์ สาเร็จด้วยดี
และครัง้ ตอ่ ไปอกี ดว้ ย

- ชมุ ชนเห็นความสาคญั และรว่ มแรงกาย แรงใจ ช่วยเหลอื งบประมาณในการจดั กจิ กรรมเพม่ิ เติม

8. ขอ้ เสนอแนะวิธปี ฏิบตั ิงานที่จะทาให้ดียิ่งขึน้
- ให้ชุมชนประสานขอความร่วมมือและงบประมาณจากหน่วยงานต่างๆ ในการจัดกิจกรรมของกลุ่ม

บา้ นปงิ น้อย ตาบลสนั ทราย อาเภอสารภี
- รวมกลมุ่ คณะทางานเพ่อื ขับเคลอื่ นการดาเนินงานของกลุ่ม
- ครูกศน.ตาบลสันทราย ส่งเสรมิ ความรู้อืน่ ๆเพิ่มเตมิ ในการจัดกิจกรรมคร้งั ต่อไป

9. การเผยแพร่/การได้รบั การยอมรบั /รางวัลทไ่ี ด้รบั
1. รปู ภาพกจิ กรรมต่างๆ
2. เผยแพร่ทางเว็ปไซต์ เฟสบคุ๊ กศน.ตาบลสนั ทราย
3. ความภมู ใิ จ คือความสาเร็จในการใหช้ าวบ้านในชุมชน เห็นความสาคญั ในการดาเนนิ งานการบรหิ าร

จดั การขยะในชมุ ชน และจาว่าครกู ศน.ตาบลสนั ทราย ได้ทางานชว่ ยชาวบ้านด้วยความจรงิ ใจ ไม่หวังผลตอบแทน
ใดๆท้ังสิ้น

4. รางวัลท่ไี ดร้ บั คอื การได้รบั คาชมเชยจากชาวบา้ น รอยยม้ิ จากชาวบ้าน และความรว่ มมอื ในการจัด
กจิ กรรมต่างๆของกศน.ตาบลสนั ทรายในทุกๆครง้ั

รปู ภาพประกอบผลงาน

กิจกรรมโครงการจดั กระบวนเรียนรู้การเพิม่ ประสิทธิภาพการบรหิ ารจดั การขยะมลู ฝอยของชุมชน
ระหวา่ งวนั ท่ี 23-24 มกราคม 2563

ณ ศาลาเอนกประสงค์ หมู่ 8 ตาบลสนั ทราย อาเภอสารภี จังหวดั เชียงใหม่

ไดร้ บั ความอนเุ คราะหท์ ี่ใส่ขยะจากเทศบาลคาบลสนั ทรายมหาวงค์

การคัดแยกขยะของชมุ ชน

ถงั คัดแยกขยะเพิ่มเตมิ

รอบสอง

กจิ กรรมอบรมโครงการการจัดกระบวนเรียนรกู้ ารเพม่ิ ประสทิ ธิภาพการบริหารจดั การขยะมูลฝอย
ของชมุ ชน

วนั ท่ี 25 มถิ นุ ายน 2563
ณ ศาลาเอนกประสงค์ หมู่ 8 ตาบลสนั ทราย อาเภอสารภี จังหวัดเชยี งใหม่

การอบรมให้ความรกู้ ารบรหิ ารจัดการขยะและการมีท่แี ยกขยะในชุมชนและในครัวเรอื น
การสอนวิธกี ารใชง้ านการดุแลรักษา

ความสาเร็จของกิจกรรม
ที่คัดแยกขยะในชุมชน

ชาวบ้านให้ความสนใจและรว่ มกนั คัดแยกขยะในครวั เรอื น นาขยะมาใส่ท่ีคัดแยกขยะในชมุ ชน

รอบสาม

โครงการการจดั กระบวนการเรียนรกู้ ารเพ่ิมประสิทธิภาพการบรหิ ารจัดการขยะของชมุ ชน
วนั ที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564

สถานทจ่ี ัด ณ ศาลาเอนกประสงค์ หมู่ 8 ต.สันทราย อ.สารภี จ.เชยี งใหม่

การปฏบิ ตั ิการทาป๋ยุ หมกั ชีวภาพไวใ้ ช้ในครัวเรอื น ณ ศูนยเ์ ศรษฐกิจพอเพยี งบ้านปงิ นอ้ ย

ความสาเร็จของกิจกรรม

วสั ดุอปุ กรณใ์ นการอบรม



การตดิ ตามการดาเนินงานหลงั จากการอบรม

รอบส่ี
จัดอบรมกิจกรรมการจดั กระบวนการเรยี นรู้การปลูกผักไฮโดรโปรนกิ ส์

วันที่ 20 มถิ นุ ายน 2564
สถานที่ ณ ศาลาเอนกประสงค์ หมู่ 3 ตาบลหนองผึง้ อ.สารภี จ.เชยี งใหม่

วทิ ยากรใหค้ วามรู้

การอบรมให้ความรู้การปลกู ผักไฮโดรโปรนกิ ส์

การนาขยะย่อยสลายได้ ขยะเหลอื ใช้ มาทาเป็นถาดเพาะปลกู ตน้ กล้า ผกั ไฮโดรโปรนกิ ส์

ผลสาเรจ็ ของกจิ กรรม

Best Practices

การจัดกระบวนการเรียนรู้การบรหิ ารจัดการขยะในชมุ ชน บ้านปงิ นอ้ ย
ตาบลสนั ทราย อาเภอสารภี

นางนพมาศ ลาจวน
ครูกศน.ตาบลสันทราย

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัย
อาเภอสารภี จงั หวัดเชยี งใหม่