ธุงใยแมงมุม ศิลาโฮมสเตย์ 87 หมู่ 6 บ้านท่าแก ตำ บลศิลา อำ เภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000 โทร. 081 954 9824 Facebook : Sila homestay-ศิลาโฮมสเตย์จังหวัดขอนแก่น
ธุงใยแมงมุม อีสาน เรียกว่า ธุง เหนือ เรียกว่า ตุง ไทยใหญ่ เรียกว่า ตําข่อน พม่า เรียกว่า ตะขุ่น ธุง อยู่ในวิถีวัฒนธรรม ความเชื่อของ คนอีสาน รวมถึงผู้คนในแถบลุ่มน้ําโขง และถือได้ว่า ธุง เป็นมรดกทาง วัฒนธรรม ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ ตาม ความเชื่อถือของแต่ละท้องถิ่น ที่ได้รับ การถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ
คำ นำ โครงงานฉบับนี้จัดทําขึ้น เพื่อประกอบการเรียนในรายวิชา การผลิตสื่อประสมทางการ เกษตร รหัสวิชา AG163502 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ความเป็นมาของธุง จุดเริ่มต้น ของธุงในศิลาโฮมสเตย์ ความ เชื่อเกี่ยวกับธุง และความหมาย ของธุงแต่ละรูปแบบ คณะผู้จัดทําหวังเป็น อย่างยิ่งว่าโครงงานฉบับนี้จะ เป็นประโยชน์ต่อผู้ที่กําลังศึกษา เกี่ยวกับหัวข้อธุงใยแมงมุมและ สามารถนําความรู้ที่ได้ไป ประยุกต์ใช้ต่อไป คณะผู้จัดทำ
สารบัญ ธุงใยแมงมุม ความเป็นมาของธุง จุดเริ่มต้นของธุง ในศิลาโฮมสเตย์ ความเชื่อเกี่ยวกับธุง ความหมายของธุง แต่ละรูปแบบบ
“ ธง เป็นสัญลักษณ์ความเชื่อของ คนไทยและคนในดินแดนอุษาคเนย์ ซึ่งมี พื้นฐานมาจากวัฒนธรรมของผี พราหมณ์และพุทธ ที่หลอมรวมกัน “ ธง เป็นภาษามาตรฐานในประเทศไทย ภาคอีสาน เรียกว่า ธุง ภาคเหนือ เรียกว่า ตุง ชาวไทยใหญ่ เรียกว่า ตำ ข่อน ประเทศพม่า เรียกว่า ตะขุ่น ประเทศลาว เรียกว่า ทง หรือ ทุง “ธุง”
ในงานบุญประเพณีแต่ละเดือนของชาวอีสานมักจะ ประดิษฐ์ “ตุง” หรือ “ธุง” หลากหลายรูปแบบและ หลากหลายสีสันบนผืนผ้าหรือใช้วัสดุสิ่งอื่นเพื่อสื่อ ความหมายระหว่างมนุษย์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ ตาม ความเชื่อที่มีมาแต่โบราณในงานบุญประเพณีแต่ละ เดือนของชาวอีสานมักจะประดิษฐ์ “ตุง” หรือ “ธุง” หลากหลายรูปแบบและหลากหลายสีสันบนผืนผ้าหรือ ใช้วัสดุสิ่งอื่นเพื่อสื่อความหมายระหว่างมนุษย์กับสิ่ง ศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ ตามความเชื่อที่มีมาแต่โบราณ “ตุง” มีความเป็นมาจากเรื่องเล่าเมื่อครั้งในอดีตว่า มีพวก เหล่ามารปีศาจขึ้นไปก่อกวนเทวดาบนสวรรค์ จนทำ ให้ เหล่าเทวดาตกใจกลัวเป็นอย่างมาก ทำ ให้เจ้าแห่ง สวรรค์สร้าง “ตุง” ขึ้นมา เพื่อให้เหล่าเทวดาได้มอง เห็น “ตุง” แล้วเกิดความกล้าหาญไม่หวาดกลัวเหล่า มารปีศาจอีกต่อไป “ตุง” จึงเป็นเหมือนตัวแทนในการ ขับไล่มารร้ายไปจากสวรรค์นั้นเอง ทำ ให้ในกาลต่อมา มนุษย์จึงได้ประดิษฐ์ “ตุง” เพื่อเป็นสื่อกลางในการ ติดต่อระหว่างมนุษย์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การติดต่อ สื่อสารระหว่างมนุษย์กับผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว อีกทั้งเพื่อ เป็นพุทธบูชา อีกทั้งเป็นปัจจัยการส่งกุศลให้แก่ ตนเองในชาติหน้าจะได้เกิดบนสรวงสวรรค์ต่อไป “ตุง” จึงนับได้ว่าเป็นเครื่องสักการะ เพื่อใช้พิธีกรรม ทางพุทธศาสนา ในบุญเฉลิมฉลอง หรือขบวนแห่ต่าง ๆ การประดับประดาในงานพิธีต่าง ๆ เพื่อความ สวยงามตระการตา โดยมีความแตกต่างกันตามความ เชื่อในการประกอบพิธีกรรมของท้องถิ่น การใช้ธุง ธุง ถือเป็นสัญลักษณ์งานบุญประเพณี หากยกขึ้นแสดง ถึงศรัทธาทําบุญ ประกาศให้เทวดาอารักษ์ ทั้งหลายได้รับ รู้สมัยก่อนใช้การจุดพลุให้สว่าง คนอีสานนิยมใช้ธุงในงาน บุญผะเหวดบุญกฐิน บุญอัฐถะ (แจกข้าว) ผ้าป่า งาน บวช บุญสงกรานต์ ปีใหม่ใช้ประดับวัด ฯลฯ ความเป็น ป็ มาของ “ธุง”
ศิลาโฮมสเตย์ จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อทำ ชุมชนเป็นโฮมสเตย์ เป็นที่พักให้กับนักท่อง เที่ยว เพื่อสร้างรายได้ให้กับชุมชน แต่เนื่องด้วย ศิลาโฮมเตย์ไม่มีทุนทางธรรมชาติที่งดงามมากนัก จึงได้นำ เรื่องของวัฒนธรรมที่มีในท้องถิ่น มาเป็น กิจกรรมในชุมชนให้กับนักท่องเที่ยว และได้นำ เรื่องของธุงที่มีการทำ อยู่แล้วในชุมชน มาเป็น กิจกรรมให้นักท่องเที่ยวที่เข้ามาพักโฮมสเตย์ กิจ กรรมทำ ธุงจึงเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่นักท่องเที่ยวที่ เข้ามาพักโฮมสเตย์ต้องได้ทำ ต่อมาธุงได้กลายมาเป็นสินค้าในชุมชนตำ บล ศิลาเนื่องจากนักท่องเที่ยวเห็นว่าธุงมีความ สวยงามสามารถนำ มาเป็นของประดับตกแต่งได้ และได้มีการนำ ธุงมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพื่อเพิ่มมูลค่ามากขึ้น เช่น เป็นของฝาก ของ ชำ ร่วย เข็มกลัด พวงกุญแจ สร้างรายได้เป็น อย่างมากให้กับคนในชุมชน ศิลาโฮมสเตย์เป็นจุดศูนย์กลางในการจำ หน่ายธุงให้กับนักท่องเที่ยว และเป็นแหล่งสร้าง รายได้ที่สำ คัญให้กับชุมชน จุดเริ่มต้นของธุง ใน ศิลาโฮมสเตย์ ธง เป็นสิ่งหนึ่งซึ่งสะบัดไหวในอากาศ เพื่อใช้เป็น เครื่องหมาย เครื่องแสดง เครื่องสังเกต ให้กับมนุษย์ในเผ่า ชนของโลกทั้งในอดีตกาลมาจนถึงปัจจุบันอย่างต่อเนื่องมา ช้านาน หน้าที่จองธงในปัจจุบันแม้จะไม่ผิดแผกแตกต่างจาก เดิม แต่ก็มีพัฒนาการทั้งด้านรูปแบบ สีสันเป็นจำ นวนมาก หลากหลาย ตามพื้นที่ตามแต่วัฒนธรรมของกลถ่มชาติพันธุ์ หากแต่ผืนธง และเสาธง ยังคงเป็นองค์ประกอบหลักอย่างที่ เคยเป็นมาแต่ในอดีต
“ธุง” เป็นเครื่องประกอบพิธีกรรมสำ คัญ ของชาวอีสานมาอย่างยาวนาน เชื่อกันว่า สามารถใช้ป้องกันสิ่งเลวร้ายหรือสิ่งไม่ดีที่ มองไม่เห็น ภูตผีวิญญาณต่างๆ ที่จะมารบก วนงานบุญ หากเห็นธุงแล้วจะถอยออกไป พร้อมกันนั้น ยังเป็นการบอกกล่าวบวงสรวง เทพยดาในพื้นที่ว่ามีการทำ บุญ และมีพิธีการ สำ คัญให้มาช่วยปกป้องคุ้มครอง การถวายธุง ถือได้ว่าเป็นการสร้างบุญ กุศล เมื่อถวายธุงแล้วจะได้บุญ จะได้เกาะชาย ผ้าธุงขึ้นสวรรค์ และอุทิศ กุศลผลบุญให้กับผู้ ที่ล่วงลับไปแล้ว โดยการนําข้าวต้ม เงิน มาแข วนหางธุงเพื่ออุทิศให้กับคนตายหรือแขวน หางธุงเพื่อนําพาตนขึ้นสวรรค์ นอกจากนี้ยัง เชื่อว่า การทานธุงในชาตินี้เพื่อเป็นอานิสงส์ใน ชาติหน้า เช่น ถ้า ชาตินี้รูปร่างไม่สูง ชาติหน้า จะได้สูง และการถวายธุงทุกเดือนเมษายนใน ช่วงสงกรานต์ ยังเชื่อว่าจะทําให้ได้บุญ ได้ ความงาม และความร่มเย็นเป็นสุข ความเชื่อเกี่ยวกับธุง ขอบคุณรูปจาก : กะส่าง กะส่าง
ขอบคุณรูปจาก : ว่างเขียนและกะส่าง กะส่าง ความหมายของ ธุงแต่ละรูปแบบ ธุงสี่เหลี่ยม หมายถึง “อริยสัจสี่” ธุงหกเหลี่ยม หมายถึง “กษัตริย์ 6 พระองค์ใน พระเวสสันดรชาดก” ธุงแปดเหลี่ยม หมายถึง “มรรคมีองค์แปด”