สัญลักษณ์และเครื่องหมายทางดนตรีไทยและสากล

กลม่ ุ สาระการเรยี นรศู้ ิลปะ

สาระดนตรี : ชน้ั ประถมศึกษาปี ท่ี ๕

ตวั ชี้วดั
•อ่าน เขียนโนต้ ดนตรีไทยและสากล ๕ ระดบั เสียง (ศ ๒.๑ ป.๕/๓)





โน้ตดนตรไี ทยและโน้ตดนตรีสากล

๑. โน้ตดนตรีไทย

ตัวโนต้ เปน็ สัญลกั ษณท์ ่ใี ชใ้ นการกาหนดเสยี งสงู -ตา่ และเปน็ ตวั กากบั ความช้าเร็วของจงั หวะในบทเพลง ทาให้ผู้ขับร้อง
และผบู้ รรเลงทราบระดับเสียงของตัวโน้ต และสามารถขับร้องและบรรเลงตามจงั หวะ ทานองเพลงไดถ้ กู ต้อง

ตัวโน้ตดนตรีไทย
โน้ตดนตรไี ทย มที ั้งหมด ๗ ระดับเสียง ใชต้ ัวอักษรยอ่ เขยี นแทนตัวโนต้ ดงั นี้

ตัวโน้ตดนตรีไทยมีระดับเสียงห่างกัน ๑ เสียง ไม่มีคร่ึงเสียง ในกรณีท่ีโน้ตตัวนั้นมีระดับเสียงต่าหรือสูงกว่าโน้ต
ระดับกลาง จะใชส้ ัญลกั ษณ์ (จุด) ซง่ึ หากเขียนไวด้ า้ นบน ตวั โน้ตจะมรี ะดบั เสียงสูง หรอื ใช้สญั ลักษณ์ . ไวด้ ้านลา่ ง ตัวโน้ตจะมี
ระดับเสยี งต่า

๒. โนต้ ดนตรสี ากล
๒.๑ ตัวโน้ตดนตรีสากล
โน้ตดนตรีสากลประกอบด้วย โน้ตตัวกลม โน้ตตัวขาว โน้ตตัวดา โน้ตตัวเขบ็ต

หน่งึ ชั้น ซึง่ มอี ตั ราจงั หวะแตกตา่ งกัน ดงั น้ี

๒.๒ บรรทดั ๕ เส้น สูง–ต่า

บรรทัด ๕ เส้น ใชส้ าหรับบนั ทกึ ตวั โนต้ และตัวหยุด ช่วยในการบันทึกระดับเสียง
ทาให้เกดิ ท่วงทานองเพลง มี ๕ เส้น ๔ ช่องบรรทัด ดงั ตวั อย่าง

๒.๓ กญุ แจประจาหลัก

กุญแจประจาหลัก คือ เคร่ืองหมายท่ีจะบอกให้เราทราบว่า ตัวโน้ตท่ีอยู่บนบรรทัด ๕ เส้น
มชี ือ่ ว่าอะไร โดยยึดหัวกุญแจเปน็ หลัก

การเขียนกุญแจซอล จะเร่ิมจากหัวกุญแจลงบนคาบเส้นท่ี ๒ ของบรรทัด ๕ เส้น และจะทับกัน
ตรงบรรทดั ท่ี ๔ จะเรยี กโนต้ ทกุ ตัวท่ีบันทึกลงบนเส้นท่ี ๒ ว่า โน้ตตัวซอลตามกุญแจประจาหลักซอล
ดว้ ย

๒.๔ ชอ่ื ของตวั โน้ตและตาแหนง่ เสียงของตัวโนต้

โน้ตตัวท่ีอยู่คาบเส้นท่ี ๒ เส้นเดียวกับหัวกุญแจซอล จะเป็นโน้ตตัวซอลและโน้ตตัวอ่ืน ๆ
ก็จะมเี สียงไล่ระดับกนั ไป ดังนี้

บนั ไดเสียง

บันไดเสียง ๕ เสยี ง (Pentatonic scale)

บันไดเสียง ๕ เสียง หรือเรียกว่าเพนทาทอนิกสเกล (Pentatonic scale) คือ บันไดเสียง
ทม่ี ตี วั โน้ตอยู่ ๕ ตัวโน้ต คือ เสียงโด เร มี ซอล ลา ซึ่งเป็นบันไดเสียงที่นิยมใช้กันมากท่ีสุด ได้แก่
เพลงพน้ื บา้ น

ตวั อย่าง : โน้ตเพลงในบันไดเสียง ๕ เสียง (Pentatonic scale)
ใช้ขลุ่ยบรรเลง

เพลงลาวดวงเดอื น (๒ ชัน้ )

ตวั อย่าง : โน้ตเพลงในบนั ไดเสียง ๕ เสียง (Pentatonic scale)
ใช้ขลยุ่ บรรเลง

โนโน้ตต้ เเพพลลงงลาลวาดววงดเดวอื งนเ(ด๒อื ชนน้ั )๒ ชั้น

เพลงคา้ งคาวกนิ กลว้ ย

ทอ่ น ๑
ท่อน ๒
ทอ่ น ๓



ตวั ชี้วดั
•อ่าน เขียนโนต้ ดนตรีไทยและสากล ๕ ระดบั เสียง (ศ ๒.๑ ป.๕/๓)

๑. ข้อใดหมายถึงตวั โน้ต
ก. สัญลกั ษณท์ ใ่ี ช้ในเน้อื เพลง
ข. สญั ลักษณ์ท่ีกาหนดเสียงสงู -ต่า
ค. สญั ลักษณท์ ใี่ ชบ้ อกความหมายของเพลง
ง. สญั ลกั ษณ์ทีแ่ สดงถงึ ความไพเราะของเพลง

เฉลย

๒. ข้อใดเขียนสัญลกั ษณโ์ นต้ ตวั ซอลมที เี สียงต่า
ไดถ้ กู ตอ้ ง

ก. ซฺ ม ท

ข. ซฺ มฺ ท

ค. ซฺ มฺ ทฺ

ง. ซ ม ท

เฉลย

๓. โนต้ ดนตรีไทยแต่ละตัวจะมีระดับเสียง
หา่ งกันก่เี สยี ง

ก. ๑ เสยี ง

ข. ๒ เสียง

ค. คร่งึ เสียง

ง. ๑ ๑ เสยี ง
๒
เฉลย

๔. สัญลกั ษณ์ในขอ้ ใดทีใ่ ช้บอกระดบั เสยี งสงู
ของโนต้ ดนตรไี ทย

ก. _

ข. /

ค. +

ง.

เฉลย

๕. ข้อใดมอี ัตราจังหวะของโนต้ มากท่สี ดุ
ก.

ข.

ค.

ง.

เฉลย

๖. การเขียนสัญลักษณ์กุญแจซอลต้องเร่มิ ต้น
เขียนที่บรรทดั เสน้ ที่เทา่ ไหร่

ก. เสน้ ที่ ๔

ข. เสน้ ท่ี ๓

ค. เส้นท่ี ๒

ง. เส้นที่ ๑

เฉลย

๗. ตัวโนต้ ขอ้ ใดที่อยคู่ าบเสน้
ก. ฟา
ข. มี ซอล
ค. เร ที
ง. โด ลา

เฉลย

๘. ขอ้ ใดหมายถงึ บนั ไดเสียง
ก. เสียงสูง-ต่าทเี่ รยี งลาดบั เปน็ ข้ัน
ข. เสยี งดนตรีทเ่ี รยี งสลับกันไปมา
ค. เสียงดนตรีที่เรยี งลาดับจากตา่ ไปสงู
ง. เสยี งตวั โน้ตทีเ่ รียงไวใ้ นห้องเพลงแตล่ ะห้อง

เฉลย

๙. บนั ไดเสยี งที่มตี วั โนต้ ๕ ตวั เรียกวา่ อะไร
ก. pentatonicscale
ข. heptatonicscale
ค. diatonic scale
ง. dynamicscale

เฉลย

๑๐. บทเพลงใดท่ีไม่นิยมใชบ้ นั ไดเสยี ง ๕ เสียง
ก. เพลงบลสู ์
ข. เพลงรอ็ ก
ค. เพลงพืน้ บ้าน
ง. เพลงกลอ่ มเด็ก

เฉลย

๑. ขอ้ ใดหมายถงึ ตวั โน้ต

ก. สัญลกั ษณ์ทใี่ ช้ในเน้ือเพลง

✗ข. สญั ลกั ษณท์ ่กี าหนดเสียงสงู -ต่า
ค. สญั ลักษณท์ ใ่ี ช้บอกความหมายของเพลง

ง. สญั ลักษณท์ แ่ี สดงถงึ ความไพเราะของเพลง
เฉลย ข. เพราะตวั โนต้ เปน็ สญั ลักษณ์ ทีใ่ ชก้ ากับความช้า-เร็วของจงั หวะเพลง

กาหนดระดบั ความสูง-ตา่ ของเสียง ทาใหผ้ รู้ ้องและผู้บรรเลงเพลงทราบระดบั เสยี ง ตอ่
ข้อ ๒
ขบั ร้องและบรรเลงได้ถกู จงั หวะและทานอง

๒. ขอ้ ใดเขยี นสัญลกั ษณ์โนต้ ตวั ซอลมีทเี สียงต่า
ไดถ้ กู ต้อง

ก. ซฺ ม ท

ข. ซฺ มฺ ท เฉลย ค. เพราะสญั ลกั ษณโ์ น้ตตวั ซอล แทนดว้ ย ซ
✗ค. ซฺ มฺ ทฺ ตวั มี แทนด้วย ม และตวั ที แทนด้วย ท และเสยี งตา่
ง. ซ ม ท จะใชส้ ัญลกั ษณ์ • วางขา้ งลา่ งตวั โน้ตทกุ ตัว

ตอ่
ขอ้ ๓

๓. โน้ตดนตรไี ทยแต่ละตัวจะมีระดบั เสียง
ห่างกนั ก่ีเสียง

✗ก. ๑ เสียง เฉลย ก. เพราะโน้ตดนตรไี ทยจะมี ระดับเสยี งห่างทลี ะ
๑ เสยี ง ไม่มีตวั โน้ต ครึ่งเสยี งเหมอื นตัวโนต้ ของ

ข. ๒ เสยี ง ดนตรสี ากล

ค. ครึง่ เสียง

ง. ๑ ๑ เสยี ง ตอ่
๒ ข้อ ๔

๔. สญั ลักษณใ์ นข้อใดทีใ่ ชบ้ อกระดับเสียงสูง
ของโน้ตดนตรไี ทย

ก. _

ข. /

ค. + เฉลย ง. เพราะสัญลักษณต์ ัวโน้ตทมี่ ี เสียงสูงจะกาหนด ตอ่
✗ง. ด้วย จะเขยี น ไวข้ า้ งบน ข้อ ๕

๕. ขอ้ ใดมอี ตั ราจงั หวะของโนต้ มากที่สดุ
ก.

ข. เฉลย ค. เพราะโน้ตตวั ขาว เท่ากบั ๒ จงั หวะ มี ๓ ตวั
✗ค. เท่ากบั ๖ จงั หวะ ส่วนโน้ตตัวดา เทา่ กับ ๑ จังหวะ

รวมมี ๗ จังหวะ ซ่ึงมมี ากกวา่ ทุกขอ้

ง. ตอ่
ข้อ ๖

๖. การเขยี นสัญลกั ษณก์ ญุ แจซอลต้องเรม่ิ ต้น
เขียนทีบ่ รรทดั เส้นท่ีเทา่ ไหร่

ก. เส้นท่ี ๔

✗ข. เส้นท่ี ๓ เฉลย ค. เพราะการเขยี น สัญลกั ษณก์ ุญแจซอลจะ
เริม่ เขียนหวั กุญแจคาบเสน้ ที่ ๒ และจะทบั กันทีบ่ รรทัดท่ี ๔

ค. เสน้ ท่ี ๒

ง. เส้นที่ ๑ ตอ่
ขอ้ ๗

๗. ตัวโน้ตข้อใดที่อยู่คาบเส้น
ก. ฟา
✗ข. มี ซอล เฉลย ข. เพราะโนต้ ตัวมีอยู่ คาบเสน้ ที่ ๑ ส่วนซอล

อูย่คาบเส้น ท่ี ๒

ค. เร ที
ง. โด ลา

ตอ่
ข้อ ๘

๘. ขอ้ ใดหมายถึงบนั ไดเสียง

✗ก. เสียงสงู -ต่าทเี่ รียงลาดบั เปน็ ขั้น

ข. เสยี งดนตรที เี่ รยี งสลับกนั ไปมา

ค. เสียงดนตรีที่เรยี งลาดบั จากต่าไปสงู

ง. เสียงตัวโนต้ ที่เรียงไว้ในหอ้ งเพลงแตล่ ะหอ้ ง
เฉลย ก. เพราะบันไดเสียงจัดขนึ้ ตามธรรมชาตขิ องเสียง

สูง-ต่า เรียงเป็นลาดบั ขั้น ตอ่
ขอ้ ๙

๙. บนั ไดเสยี งทมี่ ตี วั โน้ต ๕ ตัว เรยี กว่าอะไร

✗ก. pentatonicscale เฉลย ก. เพราะบนั ไดเสียงที่มีตัวโนต้
ข. heptatonicscale อยู่ ๕ ตวั คอื เสยี งโด เร มี ซอล ลา
ค. diatonic scale เรยี กว่า “เพนตะทอนกิ สเกล”
(Pentatonic scale)

ง. dynamicscale

ตอ่
ขอ้ ๑๐

๑๐. บทเพลงใดที่ไม่นิยมใชบ้ นั ไดเสยี ง ๕ เสียง

ก. เพลงบลสู ์

ข. เพลงร็อก เฉลย ง. เพราะเพลงที่นยิ มใชบ้ นั ไดเสยี ง ๕

ค. เพลงพ้ืนบ้าน เสียง คอื เพลงพ้ืนบ้าน เพลงบลูส์ และ
เพลงรอ็ ก ซ่งึ เพลงกล่อมเด็กไม่นิยมใช้

✗ง. เพลงกลอ่ มเดก็ บนั ไดเสยี ง ๕ เสยี ง

ไป
หน้าแรก