ບົດບາດຍີງ-ຊາຍ1111

ກາຌຽຘຓີ ຘາໄ ຄ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ກໃ ຼທກຍັ ຘຈິ ຘະຽໝຑີ າຍຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ເຌກາຌປຼຌຘາງບາຆທີ ະຘກຶ ຘາ
ຽຌບໄ ເຌ

1. ຌຉິ ກິ າຘາກຌ຺ ຾ຖະ ຑາງເຌຎະຽ຋ຈ(຿ຈງນງ)ໄ

2. ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ
3. ຋ຈັ ຘະຌະປກັ ຘາຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽຊຄິ ກາຌຘກຶ ຘາຈາໄ ຌຽຉກັ ຌກິ -ທຆິ າຆຍີ ຾ຖະ ກາຌຎໃ ຼຌ

຾ຎຄ

1. ຌຉິ ກິ າຘາກຌ຺ ຾ຖະ ຑາງເຌຎະຽ຋ຈ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ

o ຌຉິ ກິ າຘາກຌ຺ ?
ຘຌ຺ ຋ຘິ ຌັ ງາທໃ າຈທໄ ງກາຌຖຍ຺ ຖາໄ ຄ຋ຸກປູຍກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ Convention on the Elimination to all forms

of Discrimination Against Women

(CEDAW):
ຓາຈຉາ 1: ກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ໝາງຽຊຄິ ຋ຸກກາຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກ, ກາຌກຈີ ກຌັໄ ຍໃ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓ ນົ ກາຌ຅າກຈັ ຿ຈງ
ຽນຈຏຌ຺ ຋າຄຽຑຈ, ຆໃ ຄຶ ຓຏີ ຌ຺ ນົ ຓ຅ີ ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຾ຉະຉບໄ ຄ ນົ ຎະຉຽິ ຘຈກາຌປຍັ ປູ,ໄ ກາຌຆຓ຺ ເຆໄ ນົ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຘຈິ ຋ິ
ຓະຌຸຈ ຾ຖະ ບຈິ ຘະນົະຑາຍຑຌໄ ຊາຌຂບຄ຾ຓໃ ງຄິ ເຌຈາໄ ຌກາຌຽຓບຄ, ຽຘຈຊະກຈິ , ຘຄັ ຃ຓ຺ , ທຈັ ຋ະຌະ຋າ, ຑຌ຺ ຖະ
ຽປບຌ ຾ຖະ ຈາໄ ຌບໃ ຌໂ ຿ຈງຍໃ ຊທໃ າ຅ະ຿ຘຈ ນົຍໃ ກໃ ຉາຓ ຾ຖະ ຍຌ຺ ຑຌໄ ຊາຌ຃ທາຓຘະ ຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ

o ຌຉິ ກິ າຑາງເຌຎະຽ຋ຈ ?

1. ຖຈັ ຊະ຋າຓະຌຌູ ຘ ຎຎ ຖາທ
ຓາຈຉາ 35: ຑຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທ ຿ຈງຍໃ ຅າ຾ຌກງຄິ -ຆາງ, ຊາຌະ຋າຄຈາໄ ຌຘຄັ ຃ຓ຺ , ຖະຈຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ, ຃ທາຓຽຆໃ ບຊ
຾ຖະ ຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຓ຃ີ ທາຓຘະ ຽໝຑີ າຍຉໃ ໜາໄ ກຈ຺ ໝາງ; ຓາຈຉາ 37: ຑຌ຺ ຖະຓບຄຖາທ ງຄິ -ຆາງ ຓຘີ ຈິ ຽ຋ໃ າ຺

຋ຼຓກຌັ ຋າຄຈາໄ ຌກາຌຽຓບຄ, ຽຘຈຊະກຈິ , ທຈັ ຋ະຌາ຋າ, ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຃ບຍ຃ທ຺ . ຓາຈຉາ 38: ຓຘີ ຈິ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ
ຘາ. ຓາຈຉາ 39: ຓຘີ ຈິ ຽປຈັ ທຼກ຋ໃ ຍີ ໃ ຂຈັ ກຍັ ກຈ຺ ໝາງ. ຓາຈຉາ 41: ຓຘີ ຈິ ເຌກາຌປບໄ ຄຒບໄ ຄ. ຓາຈຉາ 42: ຓຘີ ຈິ ຿ຈງຍໃ

ຓເີ ຏ຅ະຖໃ ທຄຖະຽຓຈີ ຋າຄຈາໄ ຌຆທີ ຈິ , ປໃ າຄກາງ, ກຼຈຘກັ ຘີ .

o ຌຉິ ກິ າຘາກຌ຺ ?
ຓາຈຉາ 2: ຖຈັ ຑາ຃ກີ ໃ າທຎະຌາຓກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ເຌ຋ຸກປູຍກາຌ, ຽນຌັ ຈຈີ າຽຌຌີ ຌະ຿ງຍາງຖຍ຺ ຖາໄ ຄ຋ຸກປູຍກາຌ
຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຈທໄ ງ຋ຸກທ຋ິ ຋ີ ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຿ຈງແທ, ຽຑໃ ບ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຌຖີໄ ຈັ ຑາ຃ີ ປຍັ ທໃ າ຅ະ

(ກ) ຍຌັ ງຈັ ນົກັ ກາຌ຾ນໃ ຄ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ ຾ຖະ ຆາງແທເໄ ຌຖຈັ ຊະ຋າຓະຌຌູ .ຌຉິ ກິ າ.ກຈ຺ ໝາງ.ທີ
຋ບີ ໃ ຌໂ;
(ຂ) ຽບາ຺ ຓາຈຉະກາຌຌຉິ ຍິ ຌັ ງຈັ ..ຖຄ຺ ຿຋ຈຽຓໃ ບຓ຃ີ ທາຓ຅າຽຎັຌ ຽຑໃ ບຽກບຈນາໄ ຓ຋ຸກກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ;

(຃) ຘາໄ ຄເນຓໄ ກີ າຌຎ຺ກຎບໄ ຄຘຈິ ຋ຂິ ບຄ຾ຓໃ ງຄິ ຈທໄ ງກຈ຺ ໝາງ.
(ຄ) ຍໃ ຓກີ າຌກະ຋າເຈໂ ນົ ຑຈຶ ຉກິ າເຈໂ຋ໃ ຅ີ າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ .
(຅) ຽບາ຺ ຋ຸກຓາຈຉະກາຌ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຽຑໃ ບກາ຅ຈັ ກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ , ບຄ຺ ກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ນົ ທຘິ ານະກຈິ ກໃ

ຉາຓ
(ຘ) ບບກກຈ຺ ໝາງ ຽຑໃ ບຈຈັ ຾ກ ໄ ນົ ຖຍ຺ ຖາໄ ຄກຈ຺ ໝາງ, ປຈີ ຃ບຄຎະຽຑຌີ ຾ຖະ ຑຈຶ ຉກິ າ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ
(ຆ) ຖຍ຺ ຖາໄ ຄ຋ຸກຂຍໄ ຌັ ງຈັ ຋າຄຈາໄ ຌບາງາຆໃ ຄຶ ຽຎັຌກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ .

o ຌຉິ ກິ າຑາງເຌຎະຽ຋ຈ ?
2. ກຈ຺ ໝາງທໃ າຈທໄ ງກາຌຘກຶ ຘາ: ຓາຈຉາ 35: ຏູປໄ ຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ຓຘີ ຈິ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ເຌກາຌຘກຶ ຘາປໃ າປຼຌ.

3. ກຈ຺ ໝາງທໃ າຈທໄ ງ ຑະຌກັ ຄາຌ-ຖຈັ ຊະກບຌ(28/1/2016): ຓາຈຉາ28: ກາຌຖາຑກັ ບບກຖູກ ຽຎັຌຽທຖາ 5
ຽຈບຌ, ຖູກ຾ຐຈຑກັ ຉໃ ຓ 2ຽຈບຌ. ນຸົຖູກ ຊຑາແຈໄ 2-6 ຽຈບຌເນຑໄ ກັ 3 ຽຈບຌ; ຽກຌີ ກໃ ທາຌຌັໄ ເນຑໄ ກັ 5
ຽຈບຌ; ຏໃ າຉຈັ ບບກ ເນຑໄ ກັ 6 ຽຈບຌ; ຽຍໃ ຄິ ຾ງຄຽຓງບບກຖກູ ນນົ ຸົຖກູ ຍໃ ເນຽໄ ກຌີ 15 ທຌັ .ຓາຈຉາ70:ກາຌປຍັ
ບຸຈໜຌູ ຍາຌາຌ 1.ຽຑຈຆາງ ຾ຖະ ຽຑຈງຄິ ຋ໃ ຓີ ບີ າງຸກະຘຼຌ຃ຍ຺ 60ຎີ. ຽຑຈງຄິ ຅ະບບກກໃ ບຌກແຈ຾ໄ ຉໃ ບາງຸ
ກະຘຼຌຍໃ ນຸຈົ ນາໄ ຘຍິ ນາໄ ຎີ. 2. ບາງຸກາຌຽປຈັ ທຼກ຾ຉໃ 25 ຎີຂຌຶໄ ແຎ.

ກຈ຺ ໝາງຑຈັ ຋ະຌາ ຾ຖະ ຎ຺ກຎບໄ ຄ຾ຓໃ ງຄິ : ໝທຈ຋1ີ : ກາຌຘະກຈັ ກຌັໄ ຾ຖະ ຉາໄ ຌກາຌ຃າໄ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະຽຈກັ ; ໝທຈ຋ີ 2:
ກາຌຉາໄ ຌກາຌເຆ຃ໄ ທາຓປຸ ຌ຾ປຄຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ເຌ຃ບຍ຃ທ຺ .
ກຈ຺ ໝາງທໃ າຈທໄ ງກາຌຉາໄ ຌ ຾ຖະ ຘະກຈັ ກຌັໄ ກາຌເຆ຃ໄ ທາຓປຸ ຌ຾ປຄຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ຓາຈຉາ2: ກາຌເຆ຃ໄ ທາຓປຸຌ
຾ປຄຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະຽຈກັ ຾ຓໃ ຌຑຈຶ ຉກິ າ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ນົ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ບຌັ ຉະຖາງ, ຽຘງນາງຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ

຋າຄຈາໄ ຌປໃ າຄກາງ, ຅ຈິ ເ຅, ຋າຄຽຑຈ ຾ຖະ ຆຍັ ຘຌິ ຖ ຽຘຈຊະກຈິ .

ຓາຈຉາ 10: ຖຈັ ຑາ຃຅ີ ະຉບໄ ຄຽບາ຺ ຋ຸກຓາຈຉະກາຌ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຽຑໃ ບກາ຅ຈັ ກາຌ຅າ຾ຌກຉໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຌເຘໃ
ປຍັ ຎະກຌັ ເນຽໄ ຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຓຘີ ຈິ ຘະຽໝຑີ າຍກຍັ ຽຑຈຆາງເຌຈາໄ ຌກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຍຌ຺ ຑຌໄ ຊາຌ຃ທາຓຘະຽ
ໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌຽຑໃ ບປຍັ ຎະກຌັ :

(ກ). ເຌຽຄໃບຌແຂບຌັ ຈຼທກຌັ , ຾ຓໃ ງຄິ ແຈປໄ ຍັ ກາຌ຾ຌະຌາກໃ ຼທກຍັ ບາຆຍີ ຾ຖະ ທຆິ າຆຍີ , ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ

ປຍັ ເຍຎະກາຈຘະຌງີ ະຍຈັ ເຌຘະຊາຍຌັ ກາຌຘກຶ ຘາ຋ຸກຎະຽຑຈ ຋ຄັ ດໃ ູເຌຆຌ຺ ຌະຍຈ຺ ຾ຖະ ຽຂຈຉທ຺ ຽຓບຄ ຃ທາຓຘະຽໝີ
ຑາຍຌີໄ ຅ະຉບໄ ຄຊກປຍັ ຎະກຌັ ດໃ ູເຌ຿ປຄປຼຌຂຌັໄ ຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຂຌັໄ ບະຌຸຍາຌຘກຶ ຘາ, ຘາຓຌັ ຘກຶ ຘາ, ກາຌຆໃ າຄ, ບາຆທີ ະ
ຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ກາຌຘກຶ ຘາຈາໄ ຌທຆິ າກາຌຆໃ າຄຆຌັໄ ຘູຄ ກ຃ດໃ ູ຿ປຄປຼຌຐຶກບຍ຺ ປຓ຺ ທຆິ າຆຍີ ຋ຸກຎະຽຑຈ
(ຂ) ຾ຓໃ ງຄິ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ ຘາເຌນົກັ ຘູຈຈຼທກຌັ , ກາຌຘບຍຽຘຄັ ບຌັ ຈຼທກຌັ . ຅າກ຃ູບາ຅າຌ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຘາຓາຈຖະຈຍັ
ຓາຈຉະຊາຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ ເຌຉກຶ ຿ປຄປຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ ຈທໄ ງບຸຎະກບຌກາຌຘຈິ ຘບຌ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຌະຑາຍບຌັ ຈຼທ

ກຌັ ;
(຃) ກາຌກາ຅ຈັ ຃ທາຓ຃ຈິ ຽກໃ າ຺ ຾ຍຍຉາງຉທ຺ ກໃ ຼທກຍັ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ ຾ຖະ ຆາງດໃ ູເຌ຋ຸກຖະຈຍັ ຾ຖະ ເຌ຋ຸກປູຍກາຌຘກຶ
ຘາ ຿ຈງຆຸກງູເໄ ນຓໄ ີ ກາຌຘກຶ ຘາປໃ ທຓກຌັ ຾ຖະ ກາຌຘກຶ ຘາຎະຽຑຈບໃ ຌໂ ຽຆໃ ຄິ ຅ະຆໃ ທງເນຍໄ ຌັ ຖຸຽຊຄິ ຽຎ຺າໄ ໝາງຈໃ ຄັ ກໃ າທຌີໄ
຾ຖະ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌຈທໄ ງກາຌຈຈັ ຾ຎຄຎຶຓໄ ຉາຖາ, ຿຃ຄກາຌຘຈິ ຘບຌ ຑບໄ ຓຈທໄ ງກາຌຎັຍຎຸຄທ຋ິ ຘີ ຈິ ຘບຌ
(ຄ) ເນ຿ໄ ບກາຈບຌັ ຈຼທກຌັ ຾ກໃ ຾ຓໃ ງຄິ ເຌກາຌປຍັ ຋ຌຶ ກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຽຄຌິ ບຸຈໜຌູ ກາຌຘກຶ ຘາບໃ ຌໂ
(຅) ເນ຿ໄ ບກາຈບຌັ ຈຼທກຌັ ຾ກໃ ຾ຓໃ ງຄິ ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓເຌ຿຃ຄກາຌຉໃ າຄໂ ເຌກາຌຘຍຉໃ ກາຌຘກຶ ຘາ ຖທຓ຋ຄັ ຿຃ຄກາຌຎະ
ຆາຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຍາຖຸຄທຆິ າຆຍີ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌ຿຃ຄກາຌ຋ໃ ຾ີ ຌເຘໃ ນຸຈົ ຏໃ ບຌ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຈາໄ ຌຖະຈຍັ ກາຌ
ຘກຶ ຘາ ຖະນທໃ າຄງຄິ ຾ຖະ ຆາງ ເຌຽທຖາບຌັ ແທຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຽີ ຎັຌແຎແຈໄ
(ຘ) ກາຌນຸົຈຏໃ ບຌບຈັ ຉາ ກາຌບບກ຿ປຄປຼຌ ຂບຄຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ກາຌຘາໄ ຄ຿຃ຄກາຌກາຌຘກຶ ຘາຘາຖຍັ ຾ຓໃ ງຄິ ຋ໃ ແີ ຈໄ

ບບກ຿ປຄປຼຌກໃ ບຌ຅ຍ຺ ກາຌຘກຶ ຘາ;
(ຆ) ເນ຿ໄ ບກາຈບຌັ ຈຼທກຌັ ຾ກໃ ຾ຓໃ ງຄິ ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓດໃ າຄນາໄ ທນຌັ ເຌກາຌກຖິ າ ຾ຖະ ກາງະຘກຶ ຘາ;
(ງ) ກາຌແຈປໄ ຍັ ຂຓໄ ູຌຂໃ າທຘາຌ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌຘກຶ ຘາຘະຽຑາະ ຽຑໃ ບຆໃ ທງເນ຾ໄ ກໃ ກາຌ຾ຌະຌາ ເຌກາຌປກັ ຘາຘຸຂະຑາຍ
຾ຖະ ຽຍໃ ຄິ ຾ງຄ຃ທາຓດໃ ູຈກີ ຌິ ຈຂີ ບຄ຃ບຍ຃ທ຺ , ຖທຓ຋ຄັ ຂໃ າທຘາຌ ຾ຖະ ຃າ຾ຌະຌາກໃ ຼທກຍັ ກາຌທາຄ຾ຏຌ຃ບຍ຃ທ຺ .

຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ຽຑຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ຽຑຈ (Sex) ຾ຓໃ ຌນງຄັ ? ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ (Gender) ຾ຓໃ ຌນງຄັ ?

ຽຑຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຾ຌທເຈ

ຽຑຈ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

຋າຓະຆາຈຘາໄ ຄຂຌຶໄ ໜາໄ ຋ໃ ີ ຾ຖະ ຃ທາຓປຍັ ຏຈິ ຆບຍ຋ໃ ຘີ ຄັ ຃ຓ຺ ຽຎັຌຏູກໄ າຌຈ຺

຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄ຋າຄຈາໄ ຌປໃ າຄກາງ ຓຍີ ຈ຺ ຍາຈຍໃ ຃ກຌັ

຃ກຌັ ໝຈ຺ ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌ຿ຖກ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄ຋າຄຈາໄ ຌຘຄັ ຃ຓ຺
ຍໃ ຘາຓາຈຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈໄ ຾ຖະ ຋ຈ຺ ຾຋ຌແຈໄ ຘາຓາຈຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈໄ

຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຖະນທໃ າຄ ຽຑຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງກະຖຸຌຌາຂຼຌ ຑ (ຽຑຈ) ນົ ຍ (ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ)
ເຘໃ ຍໃ ບຌນທໃ າຄຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

1.______຾ຓໃ ງຄິ ຘາຓາຈຊຑາແຈໄ ຏູຆໄ າງຊຑາຍໃ ແຈໄ
2.______ຽຈກັ ງຄິ ຘຸຑາຍ ຾ຖະ ບໃ ບຌ຿ງຌ; ຽຈກັ ຆາງ ຽຂຓັໄ ຾ຂຄ ຾ຖະ ກາໄ ນາຌ

3.______ຽຈກັ ຆາງຽກໃ ຄ຃ບຓຑທິ ຽຉນີ ົາງກທໃ າ ຽຈກັ ງຄິ

4.______ ຾ຓໃ ງຄິ ຘາຓາຈຖຼໄ ຄຖູກຈທໄ ງຌຓ຺ ຾ຓໃ ; ຏູຆໄ າງ ຘາຓາຈຎບໄ ຌຌຓ຺ ຖກູ ຅າກຂທຈຌຓ຺
5.______ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄທ຋ິ ະງາຘາຈຓ຃ີ ທາຓຘໃ ຼຄບຌັ ຉະຖາງ ຅ໃ ຄຶ ຽໝາະກຍັ ຽຈກັ ຏູຆໄ າງ

6.______ຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ຾ຓໃ ງຄິ ຍໃ ຽກໃ ຄກາຌ຃ຈິ ແຖໃ
7.______ຽຈກັ ຆາງ ຎໃ ຼຌຘຼຄຽຓໃ ບຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ປບຈບາງຸ ຆບຌຍໃ າທ, ຾ຉໃ ທໃ າຽຈກັ ງຄິ ຍໃ ຎໃ ຼຌຘຼຄ

8.______ຑໃ ຾ຓໃ ດາກເນຖໄ ູກຏູຆໄ າງຽຎັຌທຘິ ະທະກບຌ

9.______ຽຈກັ ຏູຆໄ າງຽກໃ ຄຽ຋ກັ ຿ຌ຿ຖຆີ ນົາງກໃ ທາ ຽຈກັ ງຄິ

10.______ຽຑຈງຄິ ຓ຿ີ ຃ຕ຿ຓ຿ຆຓ XX ຽຑຈຆາງຓ຿ີ ຃ຕ຿ຓ຿ຆຓ XY
11.______຾ຓໃ ງຄິ ຓຎີ ະ຅າຽຈບຌ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຽໝາະກຍັ ບາຆຍີ ທຘິ ະທະກບຌ
12.______ ກຈິ ຅ະກາເຌ຿ປຄປຼຌ຃ທຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກຖະນທໃ າຄຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ຆາງ; ຽຈກັ ຆາງນົຌິໄ ໝາກຍາຌ ຽຈກັ ງຄິ
ນົຌິໄ ໝາກຈຈີ

1. ___ຑ___຾ຓໃ ງຄິ ຘາຓາຈຊຑາແຈໄ ຏູຆໄ າງຊຑາຍໃ ແຈໄ

2. ___ຍ___ຽຈກັ ງຄິ ຘຸຑາຍ ຾ຖະ ບໃ ບຌ຿ງຌ; ຽຈກັ ຆາງຽຂຓັໄ ຾ຂຄ ຾ຖະ ກາໄ ນາຌ

3. ___ຍ___ຽຈກັ ຆາງຽກໃ ຄ຃ບຓຑທິ ຽຉນີ າົ ງກທໃ າຽຈກັ ງຄິ

4. ___ຑ___຾ຓໃ ງຄິ ຘາຓາຈຖຼໄ ຄຖູກຈທໄ ງຌຓ຺ ຾ຓໃ ; ຏູຆໄ າງຘາຓາຈຎບໄ ຌຌຓ຺ ຖກູ ຅າກຂທຈຌຓ຺
5. ___ຍ___ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄທ຋ິ ະງາຘາຈຓ຃ີ ທາຓຘໃ ຼຄບຌັ ຉະຖາງ ຅ໃ ຄຶ ຽໝາະກຍັ ຽຈກັ ຆາງ
6. ___ຍ___ຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ຾ຓໃ ງຄິ ຍໃ ຽກໃ ຄກາຌ຃ຈິ ແຖໃ
7. ___ຑ___ຽຈກັ ຆາງຎໃ ຼຌຘຼຄຽຓໃ ບຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ປບຈບາງຸຆບຌຍໃ າທ, ຾ຉໃ ທໃ າຽຈກັ ງຄິ ຍໃ ຎໃ ຼຌຘຼຄ

8. ___ຍ___ຑໃ ຾ຓໃ ດາກເນຖໄ ູກຆາງຽຎັຌທຘິ ະທະກບຌ

9. ___ຍ___ຽຈກັ ຆາງຽກໃ ຄຽ຋ກັ ຿ຌ຿ຖຆີ ນາົ ງກທໃ າ ຽຈກັ ງຄິ

10. ___ຑ__ຽຑຈງຄິ ຓ຿ີ ຃ຕ຿ຓ຿ຆຓ XX; ຽຑຈຆາງຓ຿ີ ຃ຕ຿ຓ຿ຆຓ XY
11. ___ຍ___຾ຓໃ ງຄິ ຓຎີ ະ຅າຽຈບຌ ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ບາຆຍີ ທຘິ ະທະກບຌ
12. ___ຍ__ກຈິ ຅ະກາເຌ຿ປຄປຼຌ຃ທຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກຖະນທໃ າຄຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະຽຈກັ ຆາງ;ຽຈກັ ຆາງນຌົິໄ ໝາກຍາຌ ຽຈກັ ງຄິ
ນົຌິໄ ໝາກຈຈີ

ງຄິ ຾ຖະ ຆາງ ຃ກຌັ

ງຄິ ຆາງ

ຓຆີ ທີ ຈິ ຓຆີ ທີ ຈິ

ຓ຅ີ ຈິ ເ຅ ຓ຅ີ ຈິ ເ຅

ຓ຃ີ ທາຓປູຘໄ ກຶ ຓ຃ີ ທາຓປູຘໄ ກຶ

ຓ຃ີ ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຓ຃ີ ທາຓຉບໄ ຄກາຌ

ຓ຃ີ ທາຓ຃ຈິ ຓ຃ີ ທາຓ຃ຈິ

ຽຎັຌຓະຌຈຸ ຃ກຌັ

ຖະຈຍັ ຅ຈິ ຘາຌກຶ ກໃ ຼທກຍັ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ຓ຃ີ ທາຓຉໃ ຌຉທ຺ ຉໃ ຓ຃ີ ທາຓຆາຍຆຓຶ ຉໃ
ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ຽຍໃ ຄິ ຂາໄ ຓຍຈ຺ ຍາຈງຄິ - ຓ຅ີ ຈິ ຘາຌກຶ ຉໃ ຍຈ຺ ຍາຈ
ຆາງ ງຄິ -ຆາງ

ປໃ ທຓ຃ຈິ

ກາຌຓຘີ ໃ ທຌປໃ ທຓຖະນທໃ າຄ ປໃ ທຓປຍັ ຏຌ຺ ປໃ ທຓຉຈັ ຘຌິ
ງຄິ -ຆາງ ຎະ຿ນງຈ ເ຅

ປໃ ທຓ ປໃ ທຓ຅ຈັ ຉຄັໄ
ປຍັ ຏຈິ ຆບຍ ຎະຉຍິ ຈັ

ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ Gender

຾ຓໃ ຌ ຍຈ຺ ຍາຈ ຃ທາຓປຍັ ຏຈິ ຆບຍ ຃ທາຓ຃າຈນທຄັ ຈາໄ ຌ
ຍຸກ຃ະຖກິ ຖກັ ຘະຌະ ຃ທາຓຆາຌາຌ ຾ຖະ ຑຈຶ ຉກິ າ
຋ໃ ຊີ ກຘາໄ ຄ ນົ ກາຌຈ຺ ຂຌຶໄ ຅າກຘຄັ ຃ຓ຺ .

຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຉາຓກາ
ຖຽທຖາ, ຘະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ , ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ
ກາຌຽຓບຄ.

຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງGender Equality

• ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຖະນທໃ າຄຑຈຶ ຉກິ າ,
຃ທາຓຎາຊະໜາ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄ
຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຏູຆໄ າງແຈປໄ ຍັ ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາ, ຊກ
ເນ຃ໄ ຸຌ຃ໃ າ຾ຖະ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ດໃ າຄຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ .

• ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງຍໃ ແຈໝໄ າງທໃ າ຾ຓໃ ງຄິ
຾ຖະຏູຆໄ າງ຅ະຉບໄ ຄ຃ກຌັ , ຾ຉໃ ໝາງ຃ທາຓທໃ າ
ຘຈິ , ຃ທາຓປຍັ ຏຈິ ຆບຍ ຾ຖະ ຿ບກາຈຂບຄ
ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຉບໄ ຄຍໃ ຂຌຶໄ ກຍັ ທໃ າ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຽກຈີ ຓາຽຎັຌ
ງຄິ ນົ ຆາງ.

຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ Gender Equality

• ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ ໝາງຽຊຄິ
ງຄິ ຾ຖະ ຆາງ ຓຽີ ຄໃບຌແຂຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ
ຘາຖຍັ ກາຌຆຓ຺ ເຆຘໄ ຈິ ຋ຓິ ະຌຸຈດໃ າຄຽຉຓັ
ຘໃ ທຌ ຾ຖະ ກາຌຎະກບຍຘໃ ທຌ, ກາຌແຈໄ
ປຍັ ຏຌ຺ ຎະ຿ນງຈ ຅າກກາຌຑຈັ ຋ະຌາ
ຽຘຈຊະກຈິ , ຘຄັ ຃ຓ຺ , ທຈັ ຋ະຌະ຋າ ຾ຖະ
ກາຌຽຓບຄ.

຃ທາຓຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ Gender Equity

• ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓງຸຉ຋ິ າເຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉໃ
຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຏູຆໄ າງ, ບຄີ ຉາຓ຃ທາຓ
ຉບໄ ຄກາຌຂບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ .

• ຽຑໃ ບເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ເຌຈາໄ ຌ
ຘຈິ ຏຌ຺ ຎະ຿ນງຈ, ຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຿ບກາຈ
ຂບຄ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຏູຆໄ າງ.

຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍ ນົ ຃ທາຓຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓ?

Equality Equity

ຽຎ຺າໄ ໝາງກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຾ຍຍງຌງຄ຺

ຽຎ຺າໄ ໝາງ຋ໃ ີ 4 ປຍັ ຎະກຌັ ກາຌຘກຶ ຘາ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຌະຑາຍ
ຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ຾ຖະ ດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຾ຖະ ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ກາຖະ຿ບກາຈເຌກາຌປຼຌປູ ໄ
ຉະນົບຈຆທີ ຈິ ຘາຖຍັ ໝຈ຺ ຋ຸກ຃ຌ຺

຃າຈໝາງ຋ໃ ີ 4.5
ຑາງເຌຎີ 2030, ຖຍ຺ ຖາໄ ຄ຃ທາຓຍໃ ຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ ເຌກາຌຘກຶ ຘາ
຾ຖະ ປຍັ ຎະກຌັ ຃ທາຓຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽຊຄິ ກາຌຘກຶ ຘາ຋ຸກຖະຈຍັ ຾ຖະ
ກາຌຐຶກບຍ຺ ປຓ຺ ທຆິ າຆຍີ ຘາຖຍັ ຏູຈໄ ບໄ ງ຿ບກາຈ, ຖທຓ຋ຄັ ຃ຌ຺ ຑກິ າຌ, ຃ຌ຺ ຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺
຾ຖະ ຽຈກັ ຌບໄ ງ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຘໃ ຼຄ

ຽຎ຺າໄ ໝາງ຋ໃ ີ 5
ຍຌັ ຖຸ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ ຾ຖະ ຘາໄ ຄ຃ທາຓ
ຽຂຓັໄ ຾ຂຄເນ຾ໄ ກໃ ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ງຄິ ຋ຸກ຃ຌ຺

ທແິ ຘ຋ຈັ ປບຈຎີ 2030 ຾ຖະ ງຸຈ຋ະຘາຈຽຑໃ ບ຃ທາຓຘະ ຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ, ທຼກຄາຌ຾ຓໃ ຾ຖະ ຽຈກັ

ເຌຂະ຾ໜຄກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ກຖິ າ ແຖງະ 10 ຎິ (2016-2025)

“ປຍັ ຎະກຌັ ເນຑໄ ຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທງຄິ -ຆາງ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌະຑາຍດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ,ຑບໄ ຓກຌັ ຽ຃ໃ ບຌແນທກຖິ າ-ກາ
ງະກາ ຾ຖະ ປຍັ ຎະກຌັ ຘຈິ ຘະຽໝຑີ າຍເນ຾ໄ ຓໃ ງຄິ ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓກາຌຌາຑາ ຾ຖະ ຍຖນິ າຌ-຃ຸຓໄ ຃ບຄທຼກຄາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ

ຽຎ຺າໄ ໝກາງຖິ າ”
1. ຑຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທງຄິ -ຆາງ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ ຘາຂຌັໄ ຑຌໄ ຊາຌດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຾ຖະ ຓ຿ີ ບກາຈປຼຌປູຉໄ ະນບົ ຈຆທີ ຈິ ; ຑບໄ ຓ
ກຌັ ຽ຃ໃ ບຌແນທກຖິ າ-ກາງະກາດໃ າຄຂະນງຌັ ຂຌັ ຾ຂຄ;
2. ຑະຌກັ ຄາຌງຄິ ຏູ຋ໄ ໃ ຏີ ໃ າຌກາຌຎະຽຓຌີ ຉາຓຓາຈຊາຌກາຌຌາຑາແຈປໄ ຍັ ກາຌ຾ຉໃ ຄຉຄັໄ ເຌຉາ຾ໜໃ ຄຌາຑາ ຾ຖະ ຍຖນິ າຌ
ທຼກຄາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ກຖິ າ ກທຓຽບາ຺ 25% ຂຌຶໄ ແຎ;
3. ຑຈັ ຋ະຌາຂຓໄ ຌູ ກາຌຘກຶ ຘາ, ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ທແິ ຅ກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ ຾ຖະ ກາຌດຸຈຉກິ າຌເຆ຃ໄ ທາຓປຸຌ຾ປຄຉໃ

຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ງຄິ ເຌຘະຊາຌກາຌຘກຶ ຘາ຋ຸກ຾ນໃ ຄ;

4. ຿຃ຘະຌາຽຏງີ ຾ຏໃ ຎຸກ຅ຈິ ຘາຌກຶ ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ;
5. ຘາໄ ຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຾ຂຄເນກໄ ຄ຺ ຅ກັ , ຍຸກ຃ະຖະກບຌ຋ໃ ຽີ ປຈັ ທຼກຘໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ຃ທາຓກາໄ ທໜາໄ ຂບຄ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ທຼກຄາຌ຾ຓໃ -ຽຈກັ ;
6. ຎະຉຍິ ຈັ ຑຌັ ຋ະຉໃ ຘຌ຺ ຋ຘິ ຌັ ງາຘາກຌ຺ ທໃ າຈທໄ ງຖຍ຺ ຖາໄ ຄ຋ຸກປູຍກາຌ຅າ຾ຌກ, ຘຌ຺ ຋ຘິ ຌັ ງາ ທໃ າຈທໄ ງຘຈິ ຋ຽິ ຈກັ ຾ຖະ ບະຌຸ

ຘຌັ ງາທໃ າຈທໄ ງ ກາຌຽບາ຺ ຽຈກັ ຽຂາ຺ໄ ປໃ ທຓກາຖຄັ ຎະ຋ະບາທຸຈ, ບະຌຸຘຌັ ງາ ທໃ າຈທໄ ງກາຌ຃າໄ ຂາງຽຈກັ ຾ຖະ ຎະຽທຌຽີ ຈກັ ,
ຊະ຾ນົຄກາຌຘາກຌ຺ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຑຌັ ກຍັ ຘຈິ ຋ຂິ ບຄ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ງຄິ ;
7. ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ຾ຖະ ຂະນງາງກາຌປໃ ທຓຓກຍັ ຍຌັ ຈາຎະຽ຋ຈຽຑໃ ບຌຓຈິ ຾ຖະ ບຄ຺ ກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ຘາກຌ຺ .

ຘະຑາຍຖທຓຂບຄ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ

• ເຌນາົ ງຑູຓຑິ າກຂບຄ຿ຖກ, ຾ຓໃ ງຄິ ຾ຓໃ ຌຓ຃ີ ທາຓຘະຽໝຑີ າຍກຍັ ຽຑຈຆາງດໃ າຄຑາກຑູຓເ຅ຘູຄຂຌຶໄ ເຌຽຖໃ ບຄຘຈິ
຋.ິ ຾ຓໃ ງຄິ ຅າຌທຌນົາງ ແຈຓໄ ກີ າຌຎະກບຍບາຆຍີ ຾ຖະ ຽປຈັ ເຌໜາໄ ຋ໃ ຉີ າ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ຘີ າ຃ຌັ ນົາງຂຌຶໄ .

• ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກຉາຓ, ງຄັ ຓນີ ົາງຂຄ຺ ຽຂຈເຌຘຄັ ຃ຓ຺ ຋ໃ ຾ີ ຓໃ ງຄິ ງຄັ ຈບໄ ງ຿ບກາຈ, ຽຆໃ ຌັ : ຋ຈັ ຘະຌະປກັ ຘາຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺

ຍາຈງຄິ -ຆາງ ງຄັ ຑຍ຺ ດໃ ູເຌນຖາງຘຄັ ຃ຓ຺ , ກາຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ງຄັ ຃ຄ຺ ຈາຖຄ຺ ດໃ ູເຌຑາກຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ
, ຆໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນ຾ໄ ຓໃ ງຄິ ຂາຈບາຌາຈ.

ທຈັ ຋ະຌະ຋າ ຾ຖະ ຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຽຈກັ ງຄິ ເຌກາຌປຼຌເຌກໃ ຸຓທຆິ າ STEM ຾ຖະ ຽຉກັ ຌກິ ທຆິ າຆຍີ

• ທຈັ ຋ະຌາ຋າກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຋າຌຼຓຎະຽຑຌີ ຾ຖະຑຈຶ ຉກິ າ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຂບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ນົ ທຊິ ຆີ ທີ ຈິ ຂບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ .
• ທຈັ ຋ະຌາ຋າແຈຘໄ ຍ຋ບຈ຅າກ຃ຌ຺ ນຸົຌໄ ໜໃ ຄຶ ຘໃ ູ຃ຌ຺ ບກີ ນຸົຌໄ ໜໃ ຄຶ ຿ຈງຏໃ າຌ຋າຄ຃ບຍ຃ທ຺ , ຂະໜຍ຺ ຋າຌຼຓຎະຽຑຌຂີ ບຄ

ຆຸຓຆຌ຺ ຉະນົບຈປບຈກາຌຘກຶ ຘາ.
• ທຈັ ຋ະຌາຎະຽຑຌ,ີ ຘາຘະນຌາ ຾ຖະ ຃ບຍ຃ທ຺ ຘາຓາຈຘໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ນົ ຓບຄຂາໄ ຓ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ.
• ຍຌັ ຋ຈັ ຊາຌ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ -ທຈັ ຋ະຌາ຋າ, ກາຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກ ຘໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ຋ໃ ຘີ ຄັ ຃ຓ຺ ຃າຈນທຄັ ຾ຖະ

ກາຌຽຂາ຺ໄ ປໃ ທຓ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຂບຄງຄິ -ຆາງເຌຉະນົາຈ຾ປຄຄາຌ

຋ຈັ ຘະຌະປກັ ຘາຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຾ຖະ ຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ກາຌປຼຌເຌກໃ ຸຓທຆິ າ STEM ຾ຖະ

ຽຉກັ ຌກິ ທຆິ າຆຍີ

• ຋ຈັ ຘະຌະປກັ ຘາຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ບາໄ ຄເຌຑາກຎະຉຍິ ຈັ ຉໃ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ຆາງ, ຾ຓໃ
ງຄິ ຾ຖະ ຏູຆໄ າງ, ຍຸກ຃ະຖກິ ກະຑາຍ , ນົ ຍຈ຺ ຍາຈ ຿ຈງບາໄ ຄຏຌ຺ ຂບຄກາຌຽຎັຌຘະຓາຆກິ ຂບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ເຌກໃ ຸຓ຾ຓໃ
ງຄິ ນົ ກໃ ຸຓຏູຆໄ າງ (United Nations Human Rights Office of the High Commissioner website,
2016)

• ຌຍັ ຾ຉໃ ຆທີ ຈິ ແທໜໃ ຸຓ, ຽຈກັ ຓກີ າຌກໃ ຼທຑຌັ ກຍັ ຃າຽທາ຺ໄ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ, ຑທກຽຂາ຺ ຽນຌັ ຾ຖະ ງຌິ ເຌ຋ຸກໂຓດໄ ໃ ູ
ເຌຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓເຌ຃ບຍ຃ທ຺ , ຿ປຄປຼຌ ຾ຖະ ຆຸຓຆຌ຺ ຆໃ ຄຶ ຓຌັ ແຈຑໄ ຈັ ຋ະຌາ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຂບຄຽຂາ຺ ກໃ ຼທກຍັ
ຽຈກັ ງຄິ ຾ຖະ ຽຈກັ ຆາງ຃ທຌຽຎັຌ (Kelleher, 2011; UNESCO, 2015).

຋ຈັ ຘະຌະປກັ ຘາຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຽຎັຌບຌັ ຉະຖາງ ເຌຽທຖາ຋ໃ ຓີ ຌັ ແຎ຅າກຈັ ຃ທາຓບາຈຘາຓາຈຂບຄ
຾ຓໃ ງຄິ ຾ຖະຏູຆໄ າງເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ, ກາຌຈາຽຌຌີ ຎະກບຍບາຆຍີ ຾ຖະ ຋າຄຽຖບກເຌ
ກາຌທາຄ຾ຏຌຆທີ ຈິ ຾ຖະ ຈາຽຌຌີ ຆທີ ຈິ ຂບຄຑທກຽຂາ຺ . ກາຌຖໃ ທຄຖະຽຓຈີ ຽນໃ າົ຺ ຌີໄ ຓຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຍຸກ຃ຌ຺ ດໃ າຄ

ທຆິ ານປົທຼຄຌນບົາໃ ຌງ.ໂ ຓຌີ ກັ ປຼຌງຄິ ປຼຌ຅ຍ຺ ນາົ ງ,ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓທຆິ າປຼຌ STEM ຓຌີ ກັ ປຼຌງຄິ ຅ຍ຺ ໜບໄ ງ

ຈຼທ

ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຆໃ າຄແຓ ໄ ຽຒີຌຽິ ຅?ີ ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຍຖກິ າຌ຋ຖຸ ະກຈິ ?

ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌຘບໄ ຓ຾ຎຄຖຈ຺ ງຌ຺ ? ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າາ຃ບຓຑທິ ຽຉ?ີ

ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຆໃ າຄຘບໄ ຓ຾ຎຄແຒຒາໄ ? ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຎຸຄ຾ຉໃ ຄບານາຌ?

ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຍຌັ ຆ-ີ ຽຖຂາຌກຸ າຌ? ຘໃ ທຌນາົ ງ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌເຏ ປຼຌທຆິ າຍຖກິ າຌ຋ໃ ບຄ຋ໃ ຼທ?

ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງເຌກາຌຘຈິ ຘບຌ

ຽຍໃ ຄິ ຍຌັ ນາຏໃ າຌຘາງຉາຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ຽນຌັ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຾ຖະ ຘຈິ ຋ຂິ ບຄຌກັ ຽນຌັ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຾ຖະ ຘຈິ ຋ຂິ ບຄຌກັ
ປຼຌງຄິ ຾ຖະ ຾ຓໃ ງຄິ ປຼຌຆາງ ຾ຖະ ຏູຆໄ າງ

o ກາຌຽຆໃ ບຓຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຾ຓໃ ຌນງຄັ ?

• ຾ຓໃ ຌງຸຈທ຋ິ ໜີ ໃ ຄຶ ຽຑໃ ບຍຌັ ຖຸ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ
• ຾ຓໃ ຌຂະຍທຌກາຌໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຽີ ຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງກາຌຘະຈຸຄໄ ຋າຄຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງຂບຄບຄ຺

ກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ກ຃ ຿ປຄປຼຌເຈໜໃ ຄຶ .

o ກາຌຘບຌ຋ໃ ຃ີ າຌຄຶ ຽຊຄິ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

 ງບໄ ຌນງຄັ ?
຃ູ ຾ຓໃ ຌຑາກຘໃ ທຌຉຌ຺ໄ ຉຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌນບໄ ຄປຼຌຽຑໃ ບຘາຽຖຈັ ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງ, ຾ຉໃ
ທໃ າ຃ູຍໃ ແຈງໄ ໃ າຄຽຂາ຺ໄ ຓານບໄ ຄປຼຌຈໃ ຄັ ຃ຌ຺ ຋ໃ ຽີ ຎັຌກາຄ (ງຄັ ຓ຃ີ ທາຓຖາບຼຄ).

• ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຍຈ຺ ຍາຈງຄີ -ຆາງເຌທ຋ິ ກີ າຌຘຈິ ຘບຌຓຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ກາຌປຼຌ຋ໃ ແີ ຈຓໄ າ຾ຍຍ຋າຓະ

ຆາຈຂບຄ຋ຄັ ຌກັ ປຼຌງຄິ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌຆາງ
• ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຾ຓໃ ຌໜໃ ຄຶ ເຌບຄ຺ ຎະກບຍຉຌ຺ໄ ຉ, ຍໃ ຑຼຄ຾ຉໃ ແຈປໄ ຍັ ຃ຸຌຌະຑາຍຈາໄ ຌ

ກາຌຘກຶ ຘາ຋ໃ ຈີ ຽີ ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຾ຉໃ ງຄັ ແຈຎໄ ະ຿ນງຈ຋າຄຈາໄ ຌ຃ຸຌະຑາຍຆທີ ຈິ ບກີ ;

 ຽປຈັ ຾ຌທເຈ?

• ຅ໃ ຄ຺ ຘກຶ ຘາຽຍໃ ຄິ ຃ທາຓຖາບຼຄຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຆຌິ ຽ຃ງີ ຃ບຄຽຈຓີ ເຌນົກັ ຘູຈ
຾ຖະ ຘໃ ກາຌປຼຌຘບຌ ຾ຖທໄ ຅ໃ ຄ຺ ຋າໄ ຋າງກຍັ ຘໃ ຄິ ຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ .

• ຅ໃ ຄ຺ ເນ຿ໄ ບກາຈຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ຾ກໃ ຽຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ຋ຄັ ງຄິ ຾ຖະ ຆາງຽຑໃ ບເນຽໄ ຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ແຈຘໄ ະ຾ຈຄ

຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ຾ຖະ ແຈຎໄ ະກບຍຘໃ ທຌເຌນບໄ ຄປຼຌ
• ຅ໃ ຄ຺ ຊາຓຉທ຺ ຋ໃ າຌຽບຄກຍັ ຍຌັ ຈາ຃າຊາຓຉໃ ແຎຌີໄ :
• ຌກັ ປຼຌຆາງ຾ຖະຌກັ ປຼຌງຄິ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ເຌ຋າຄ຋ໃ ຑີ ທກຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຃ຈິ ; ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຋ໃ ຅ີ ະຽຍໃ ຄິ
ເຌຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂ຅າກ຋ຈັ ຘະຌະ ຾ຖະ ຓຸຓຓບຄ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ , ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຘໃ ຄິ ຋ໃ ຈີ ຘີ າຖຍັ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຂບຄຘຄັ ຃ຓ຺ . ຘໃ ຄິ ຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ
຾ຓໃ ຌຏໃ າຌ຃ທາຓນາົ ກນົາງຌຽີໄ ບຄ (ຽຌໃ ບຄ຅າກ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຋າຄຽຑຈ) ເຌກາຌຎະຈຈິ ຘາໄ ຄຘໃ ຄິ ເນຓໃ ໂບຌັ ຘູຄຘຸຈ.
• ຃ທາຓນາົ ກນົາງ, ຊາໄ ນາກທໃ າແຈປໄ ຍັ ກາຌຘະໜຍັ ຘະໜຌູ ເນຓໄ ຏີ ຌ຺ ຎະ຿ນງຈດໃ າຄຎະຘຈິ ຋ຏິ ຌ຺ , ກຘາຓາຈຘະນຌບຄ຃ທາຓ
຃ຍນຌາໄ ຂບຄກາຌຑຈັ ຋ະຌາຎະຽ຋ຈ຋ໃ ງີ ຌງຄ຺ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌຘໃ ຄິ ຘາ຃ຌັ ຋ໃ ຋ີ ຄັ ຌກັ ປຼຌຆາງ ຾ຖະ ງຄິ ຃ທຌແຈປໄ ຍັ ກາຌ
ຆໃ ທງຽນົບຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາ຋ໃ າ຾ປຄບຌັ ຽຉຓັ ຋ໃ ຂີ ບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ . ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຃ທຌແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ ຎະ຿ນງຈ຅າກ຾ຉໃ ຖະຽຌບໄ ເຌຂບຄ
ນຖກັ ຘູຈ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ .

ກາຌຘບຌ຋ໃ ຃ີ າຌຄຶ ຽຊຄິ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ

ນົກັ ຘູຈ ຾ຖະ ຎຶຓໄ ຾ຍຍປຼຌຽຎັຌຎັຈແ຅ຘາ຃ຌັ
ຂບຄຂະຍທຌ ກາຌຘບຌ ຾ຖະ ຘາຓາຈທາຄກບຍ
຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈ຃ໄ ຈິ ທຽິ ທາະ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ
ຘຄັ ຃ຓ຺ ຘາຓາຈກາຌຈ຺ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ, ບາຌາຈ,
ໜາໄ ຋ໃ ,ີ ຃ຸຌ຃ໃ າ, ຃ທາຓຽຆໃ ບ ຏໃ າຌ຋າຄນກົັ ຘູຈ ຾ຖະ
ຎຶຓໄ ຾ຍຍປຼຌ

຃຃ູ ທຌ຃າຌຄຶ ຊາຓຉຌ຺ ຽບຄຉະນບົ ຈຽທຖາທໃ າ:
• ຂບໄ ງຽບຌີໄ ຌກັ ປຼຌຆາງຉບຍ຃າຊາຓນົາງກໃ ທາ ຌກັ ປຼຌງຄິ ຍ?
• ຂບໄ ຍຓບຍຎະຽຑຈທຼກຽປບຌ, ບະຌາແຓ, ...຾ກໃ ຌກັ ປຼຌງຄິ ຾ຖະ ຓບຍຎະຽຑຈທຼກ຋ໃ ຌີ າເຆຽໄ ຃ໃ ບຄຓ
ຉໃ າຄໂເນຽກໃ ຌກັ ປຼຌຆາງຍ ?
• ຂບໄ ງງບໄ ຄງຆຓ຺ ຽຆງີ ຌກັ ປຼຌຆາງເຌກາຌຉບຍ຃າຊາຓ຋ໃ ຊີ ກຉບໄ ຄ ຾ຖະ ຍໃ ຆຓ຺ ຽຆງີ ຌກັ ປຼຌງຄິ ຍ?
• ຂບໄ ງຉາຌິ ຌກັ ປຼຌງຄິ ເຌກາຌຉບຍ຃າຊາຓຏຈິ ຾ຉໃ ຍໃ ຉາຌຌິ ກັ ປຼຌຆາງຍ?
• ຂບໄ ງຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຌກັ ປຼຌຆາງ ນາົ ງກໃ ທາຌກັ ປຼຌງຄິ ຍ?
• ຂບໄ ງຌາເຆຎໄ ຶຓໄ ຾ຍຍປຼຌ ຾ຖະ ຘໃ ກາຌປຼຌກາຌຘບຌ ຘຍຉໃ ຃ທາຓຆຌິ ຽ຃ງີ ຃ບຄຽຈຓີ ຈາໄ ຌຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ
ຍ?
• …..ໂຖໂ

຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ

຋ໃ າຌຽນຌັ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຖະນທໃ າຄງຄິ -ຆາງເຌຂ຃ໄ ທາຓ ນົ ຑາຍເຌຎຶຓໄ ນົກັ ຘູຈ, ຎຶຓໄ ຾ຍຍປຼຌນຍົ ໃ

ຂ຃ໄ ທຌ຃າຌຄຶ

• ຋ໃ າຌຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ທໃ າຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄເຌຽຌບໄ ເຌ ນົ ປູຍຑາຍກໃ ຼທກຍັ ງຄິ -ຆາງ຋ໃ ຎີ ະກຈ຺ ເຌນກົັ ຘູຈ, ຎຶຓໄ
຾ຍຍປຼຌ ນົຍໃ ?

• ຘະຊາຍຌັ ກາຌຘກຶ ຘາຂບຄ຋ໃ າຌ, ໜໃ ທງຄາຌຘາໄ ຄນົກັ ຘູຈຘາໄ ຄ຃ູຓ຃ີ ໃ ູຓ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ກໃ ຼທກຍັ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ
຾ຖະ ທ຋ິ ກີ າຌຘບຌ຋ໃ ຘີ ໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍງຄິ -ຆາງ ນຍົ ໃ ?

• ຘະຊາຍຌັ ຘາໄ ຄ຃ູ ແຈຓໄ ຍີ ຈ຺ ຍາຈ຋ຍ຺ ຋ທຌຽຑໃ ບກາ຅ຈັ ກາຌບະ຃ະຉຍິ ຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ນົຍໃ ?
• ຎຶຓໄ ຾ຍຍປຼຌ ນົ ຘໃ ກາຌປຼຌກາຌຘບຌຉໃ າຄໂ ແຈຓໄ ກີ າຌ຋ຍ຺ ຋ທຌທໃ າຓບີ ະ຃ະຉຍິ ຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ນົຍ? ນົ ແຈໄ

ຎັຍຎຸຄກາຌຈ຺ ຖກັ ຘະຌະຘະຽຑາະ຃ທາຓຘະຽໝຑີ າຍຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງ ນົຍໃ ?
• ຓ຃ີ ູງຄິ ຘບຌທຆິ າ…຋ໃ ຍີ ໃ ຓ຃ີ ງູ ຄິ ຋ໃ ຽີ ຎັຌຉທ຺ ຾ຍຍ ນົຍໃ ?
• ນົກັ ຘູຈ຃ທຍ຃ຸຓ຃ທາຓປູຘໄ າຖຍັ ຌກັ ຘກຶ ຘາກໃ ຼທກຍັ ຑຈັ ຋ະຌາກາຌຈາໄ ຌ຋ກັ ຘະຂບຄຌກັ ປຼຌງຄິ ຾ຖະ ຌກັ

ປຼຌຆາງ ຾ຖະ ຎັຈແ຅ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຘີ ໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ຽຊຄິ ກາຌຉຈັ ຘຌິ ເ຅ຽຖບກທຆິ າປຼຌ ນົບາຆຍີ ຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ງຄິ ຾ຖະ
ຆາງເຌບະຌາ຃ຈ຺ ນຍົ ໃ ?
• ຎະຉຘິ າຑຌັ ຋ໃ ຃ີ ູຓຉີ ໃ ຌກັ ປຼຌງຄິ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌຆາງ ຓກີ າຌຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຍຈ຺ ຍາຈງຄິ -ຆາງດໃ າຄຘະຽໝຑີ າຍກຌັ ນົ
ຍໃ ?

຾ຓໃ ງຄິ ກຘາຓາຈຎະກບຍບາຆຍີ ຃ຏູຆໄ າງແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ກຌັ