ค ำน ำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จัดท ำขึ้นเพิ่อให้นักเรียนได้เข้ำใจเนื้อหำที่เรียนมำก ยิ่งขึ้น โดยภำยในเล่มนี้จะประกอบด้วยเนื้อหำ ที่ละเอียด สรุปเข้ำสใจง่ำยและน ำไปใช้ในกำรเรียนได้อย่ำงสะดวก คณะผู้จัดท ำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ขึ้นเพื่อจะใช้ประโยชน์แก่ผู้ศึกษำ คณะผู้จัดท ำ นำงสำวนฤภร ศรีภำ นำงสำววำเศรษฐี เกื้อกูล สำรบัญ Chapter 1-2 : ควำมเป็นมำและจุดมุ่งหมำย Chapter 3-5 : เรื่องย่อ Chapter 6-7 : ตัวละคร Chapter 8-11 : เมืองในละตร Chapter 12 : กลอนบทละคร Chapter 13 : บรรณำนุกรม
ควำมเป็นมำและจุดมุ่งหมำยในกำรแต่ง เรื่อง สังข์ทอง สังข์ทองเป็นเรื่องที่ได้มำจำกสุวัณสังขชำดก ซึ่งเป็น นิทำน เรื่องหนึ่งใน ปัญญำส ชำดก ของท้องถิ่น ในภำคเหนือและภำคใต้มีสถำนที่ที่กล่ำวถึงเนื้อเรื่องในสังข์ทอง กล่ำวคือเล่ำกันว่ำเมืองทุ่งยั้ง เป็นเมืองท้ำวสำมนต์ ใกล้วัดมหำธำตุมีลำนหินเป็น สนำมตีคลีของพระสังข์ ส่วนในภำคใต้ เชื่อว่ำเมืองตะกั่วป่ ำเป็นเมืองท้ำวสำมนต์ และเรียกภูเขำลูกหนึ่งว่ำ "เขำขมังม้ำ" เนื่องจำกเมื่อพระสังข์ตีคลีชนะได้ขี่ม้ำข้ำม ภูเขำนั้นไป ลักษณะค ำประพันธ์ 1.1.เป็นกลอนบทละคร บทหนึ่งมี 4วรรค วรรคละ 6 ค ำ หนึ่งบทมี 2 บำท เรียกว่ำบำทเอกและบำทโท 1 บำท เท่ำกับ 1 ค ำกลอน 2.ค ำขึ้นต้นบท กลอนบทละครมีค ำขึ้นต้นหลำยแบบ และค ำขึ้นต้นนั้น ไม่จ ำเป็นต้องมีจ ำนวนเท่ำกับวรรคสดับ อำจจะมีเพียง 2 ค ำก็ได้ บทละครพระรำชนิพนธ์เรื่อง สังข์ทอง มี 9 ตอน คือ 1. ก ำเนิดพระสังข์ 2. ถ่วงพระสังข์ 3. นำงพันธุรัตน์เลี้ยงพระสังข์ 4. พระสังข์หนีนำงพันธุรัต 5. ท้ำวสำมนต์ให้นำงทั้งเจ็ดเลือกคู่ 6. พระสังข์ได้นำงรจนำ 7. ท้ำวสำมนต์ให้ลูกเขยหำปลำหำเนื้อ 8. พระสังข์ตีคลี 9. ท้ำวยศวิมลตำมพระสังข์
เรื่องย่อ กำลปำงก่อน มีพระเจ้ำพรหมทัต(ท้ำวยศวิมล) ครองเมืองพรหมนคร(เมืองยศวิมล) พระ เจ้ำพรหมทัตมีมเหสีสององค์ มเหสีฝ่ ำยขวำชื่อพระนำงจันทรำเทวี (นำงจันเทวี) มเหสี ฝ่ ำยซ้ำยชื่อพระนำงสุวรรณจัมปำกะ (นำงจันทำ) พระเจ้ำพรหมทัตโปรดมเหสีฝ่ำยซ้ำย มำก ต่อมำมเหสีทั้งสองทรงครรภ์ โหรท ำนำยว่ำบุตร ของมเหสีฝ่ ำยขวำเป็นชำย ส่วน มเหสีฝ่ ำยซ้ำยเป็นหญิง พระนำงสุวรรณจัมปำกะรู้สึกเสียใจที่จะได้ธิดำแทนจะเป็นโอรส และเกรงว่ำพระนำงจันทรำเทวีจะได้ดีกว่ำ จึงใส่ร้ำยพระนำงจันทรำเทวีจนพระเจ้ำ พรหมทัตหลงเชื่อ ขับไล่พระนำงจันทรำเทเวีออกจำกพระรำชวัง พระนำงจันทรำเทว เดินทำงด้วยควำมยำกล ำบำก เมื่อถึงชำยป่ ำนอกเมือง ยำยตำสองคนสงสำรจึกชวนให้ พักอยู่ด้วย โอรสในครรภ์ของพระนำงจันทรำเทวีเห็นควำมยำกล ำบำกของพระมำรดำจึง แปลงกำยเป็นหอยสังข์เพื่อไม่ให้พระมำรดำต้องล ำบำกเลี้ยงดู เมื่อครบก ำหนดคลอด พระนำงจันทรำเทวีก็คลอดโอรสออกมำเป็นหอยสังข์ ซึ่งพระนำงก็รักใคร่ เลี้ยงดูเหมือน ลูกมนุษย์ วันหนึ่งพระนำงจันทรำเทวีออกจำกบ้ำนไปช่วยตำยำยเก็บผักหักฟื น ลูกน้อยในหอยสังข์ก็ ออกจำกรูปหอยสังข์ช่วยปัดกวำดบ้ำนเรือน และหุงหำอำหำรไว้ พอเสร็จก็กลับเข้ำไปในรูป หอยสังข์ตำมเดิม พระนำงจันทรำเทวีเมื่อกลับมำก็แปลกใจว่ำใครมำช่วยท ำงำน และเมื่อ นำงจันทรำเทวีออกจำกบ้ำนไป ลูกน้อยในหอยสังข์ก็จะออกมำท ำงำนบ้ำนให้เรียบร้อยทุก ครั้ง พระนำงจันทรำเทวีอยำกรู้ว่ำเป็นใคร วันหนึ่งจึงท ำทีออกจำกบ้ำนไปป่ำเช่นเคย แต่ แล้วก็ย้อยกลับมำที่บ้ำน โอรสในหอยสังข์ก็ออกมำท ำงำนบ้ำน พระนำงจันทรำเทวีเห็น โอรสเป็นมนุษย์ก็ดีใจ จึงทุบหอยสังข์เสียและกอดโอรสด้วย ควำมยินดี และตั้งชื่อให้ว่ำ " สังข์ทอง " เมื่อพระเจ้ำพรหมทัตรู้ข่ำวว่ำพระนำงจันทรำเทวีประสูติพระโอรสก็ยินดีจะรับพระนำง จันทรำเทวีกลับ พระนำงสุวรรณจัมปำกะเทวีริษยำจึงได้เท็จทูลว่ำพระโอรสเดิมเป็นหอย สังข์ พระเจ้ำพรหมทัตก็หลงเชื่อเกรงจะเป็นกำลกิณีต่อบ้ำนเมือง จึงให้อ ำมำตย์จับพระนำง จันทรำเทวีและลูกน้อยสังข์ทองใส่แพลอยไป เมื่อแพลอนออกทะเลเกิดพำยุใหญ่แพแตก พระนำจันทรำเทวีถูกคลื่นซัดลอยไปติดที่ชำยหำดเมืองมัทรำษฎร์ พระนำงก็เดินทำซัดเซ พเนจรไปอำศัยบ้ำนเศรษฐีเมืองมัทรำษฎร์ชื่อ ธนัญชัยเศรษฐี และท ำหน้ำที่เป็นแม่ครัว
ฝ่ ำยพระสังข์ทองนั้นจมน ้ำลงไปยังนำคพิภพ พระยำนำคมีจิตสงสำรจึงเนรมิตเรือทอง แล้ว อุ้มพระสังข์ทองใส่ไว้ในเรือ เรือทองลอยไปถึงเมืองยักษ์ซึ่งนำงยักษ์พันธุรัตปกครองอยู่ นำง ยักษ์เห็นพระสังข์ทองในเรือทองเกิดควำมรักใคร่เอ็นดู จึงน ำพระสังข์ทองมำเลี้ยงดูใน ปรำสำท และให้พี่เลี้ยงนำงนมแปลงร่ำงเป็นคนเพื่อมิให้พระสังข์ทองหวำดกลัว พระสังข์ ทองก็เติบโตอยู่กับนำงยักษ์พันธุรัต นำงยักษ์พันธุรัตปกติจะต้องออกไปหำสัตว์ป่ ำกินเป็นอำหำร เมื่อนำงออกไปป่ ำก็จะไป ครั้งละสำมวันหรือเจ็ดวัน ทุกครั้งที่ไปก็จะสั่งพระสังข์ทองว่ำอย่ำขึ้นไปเล่นบนปรำสำทชั้น บน และในสวน พระสังข์ทองก็เชื่อฟัง แต่เมื่อโตขึ้นก็เกิดควำมสงสัยอยำกรู้วันหนึ่งเมื่อนำง ยักษ์พันธุรัตไปป่ ำ พระสังข์ทองก็แอบไปในสวนส่วนที่ห้ำมไว้ เห็นกระดูกสัตว์และคนเป็น จ ำนวนมำกที่นำงยักษ์กินเนื้อแล้วทิ้งกระดูกไว้เป็นจ ำนวนมำก พระสังข์ทองเห็นเช่นนั้นก็ ตกใจ นึกรู้ว่ำมำรดำเลี้ยงเป็นยักษ์ก็รู้สึกหวำดกลัว และเมื่อเดิต่อไปเห็นบ่อเงินบ่อทอง สวยงำมพอพระสังทองเอำนิ้วก้อยจุ่มลงไปนิ้วก็กลำยเป็นสีทอง พระสังข์ทองจึงลงไปอำบ ทั้งตัว ร่ำงกำยก็กลำยเป็นสีทองงดงำม แล้วพระสังข์ทองก็ขึ้นไปบนปรำสำทชั้นบน เห็น เกรำะรูปเงำะป่ ำ เกือกทองและพระขรรค์ พระสังข์ทองเอำเกรำะเงำะป่ ำมำสวมก็กลำยร่ำง เป็นเงำะป่ ำพอใส่เกือกทองก็รู้สึกว่ำลอยได้ พระสังข์ทองจึงหยิบพระขรรค์แล้วเหำะหนีออก จำกเมืองยักษ์ และข้ำมแม่น ้ำไปยังเมืองตักศิลำ ตกเย็นจึงพักอยู่ที่ศำลำริมน ้ำ ฝ่ ำยนำงยักษ์กลับมำไม่เห็นลูก และขึ้นไปที่ปรำสำทชั้นบนเห็นเกรำะรูปเงำะป่ ำ เกือกทอง และพระขรรค์หำยไป ก็รู้ทันทีว่ำพระสังข์ทองรู้ว่ำตนเป็นยักษ์แล้วหลบหนีไป นำงจึงเหำะ ตำมไป เมื่อถึงฝั่งน ้ำเห็นพระสังข์ทองพักอยู่ นำงไม่สำมำรถเหำะข้ำมไปได้ จึงร้องไห้อ้อน วอนให้พระสังข์ทองกลับไป พระสังข์ทองยังหวำดกลัวจึงไม่ยอมกลับ นำงพันธุรัตเสียใจ จนหัวใจแตกสลำย แต่ก่อนตำยนำงก็สอนมนต์หำเนื้อหำปลำให้พระสังข์ทองแล้วนำงก็ สิ้นใจตำย พระสังข์ทองรู้สึกเสียใจมำก หลังจำกได้จัดเผำศพนำงยักษ์แล้ว พระสังข์ทองก็ เหำะเดินทำงไปเมืองพำรำณสี และได้ไปอำศัชำวบ้ำนช่วยเลี้ยงโค พระสังข์ทองตอนนี้ รูปร่ำงเป็นเงำะป่ ำ พวกเด็กเลี้ยงโคก็มำเล่นสนิทสนมกับพระสังข์ทอง ที่เมืองพำรำณสีนี้เจ้ำเมืองมีธิดำ 7 องค์ เจ้ำเมืองคิดจะให้พระธิดำทั้ง 7 องค์ได้ อภิเษกสมรส จึงมีรับสั่งให้ประกำศแก่เจ้ำผู้ครองนครต่ำง ๆ ให้ส่งโอรสมำให้พระธิดำเลือก พระธิดำทั้ง 6 องค์ก็เลือกได้เจ้ำชำยทที่เหมำะสม แต่พระธิดำองค์สุดท้องชื่อรจนำไม่ยอม เลือกเจ้ำชำยองค์ใด เจ้ำเมืองพำรำณสีทรงกริ้วมำกจึงประชดโดยให้อ ำมำตย์ไปประกำศ ให้ชำยทุกคนในเมืองให้เข้ำมำในวังให้พระรำชธิดำเลือก พระสังข์ทองในรูปเงำะป่ ำ ก็ถูก เกณฑ์เข้ำมำด้วย เมื่อนำงรจนำออกมำเลือกคู่ บุญบันดำลให้เห็นรูปทองของพระสังข์ทอง แทนที่จะเป็นเงำะป่ ำ นำงจึงเลือกเงำะป่ ำ เจ้ำเมืองพำรำณสีกริ้วมำกขับไล่นำงรจนำ ออกไปอยู่นอกเมือง
เจ้ำเมืองพำรำณสีมีควำมแค้นเคืองเงำะป่ ำคิดจะก ำจัดจึงออกค ำสั่งให้เขยทั้งหกและ เงำะป่ ำไปหำเนื้อมำคนละตัว ใครหำมำไม่ได้จะถูกประหำรชีวิต เงำะป่ ำเข้ำไปในป่ ำ ถอดรูปเงำะออกแล้วร่ำยมนต์เรียกเนื้อ เนื้อทั้งหลำยก็มำอออยู่ที่พระสังข์ทอง หกเขย หำเนื้อทั้งวันก็ไม่ได้จนกระทั่งมำพบพระสังข์ทอง ซึ่งหกเขยคิดว่ำเป็นเทวดำ หกเขยขอ เนื้อจำกพระสังข์ทอง พระสังข์ทองให้โดยขอตัดใบหูคนละหน่อย หกเขยก็ยอม ทั้งหมด ก็น ำเนื้อไปให้เจ้ำเมืองพำรำณสี เจ้ำเมืองพำรำณสียังท ำร้ำยเงำะป่ ำไม่ได้ก็แค้นใจจึงมีค ำสั่งให้เขยทุกคนหำปลำ ไปถวำย พระสังข์ทองก็ถอดรูปเงำะป่ ำแล้วร่ำยมนต์เรียกปลำ ปลำก็มำออคับคั่งอยู่ที่ พระสังข์ทอง หกเขยหำปลำไม่ได้ทั้งวันและเมื่อพบปลำมำอออยู่ที่พระสังข์ทองก็กรำบ ไหว้อ้ออนวอนขอปลำ พระสังข์ทองยกให้โดยขอตัดปลำยจมูกหกเขยคนละหน่อย แล้วหกเขยกับเงำะป่ ำน ำปลำไปถวำยเจ้ำเมืองพำรำณสี เจ้ำเมืองพำรำณสีขัดแค้นใจที่ท ำอันตรำยเงำะป่ ำไม่ได้ก็เฝ้ำคิดหำวิธีกำรอื่นที่จะ ก ำจัดเงำะป่ ำ พระอินทร์บนสวรรค์ทรำบถึงกำรคิดร้ำยของเจ้ำเมืองพำรำณสีต่อ เงำะป่ ำจึงลงมำช่วย โดยเหำะลงมำลอยอยู่หน้ำพระที่นั่งของเจ้ำเมืองพำรำณสี และ กล่ำวท้ำทำยว่ำให้เจ้ำเมืองพำรำณสีหำคนดีมีฝีมือเหำะขึ้นมำตีคลีกับพระอินทร์บน อำกำศภำยในเจ็ดวัน ถ้ำหำไม่ได้ก็จะฆ่ำเจ้ำเมืองพำรำณสี เจ้ำเมืองพำรำณสีตกใจมำกให้หกเขยและบรรดำเสนำอ ำมำตย์ช่วยกันหำผู้อำสำ เหำะไปตีคลี ทุกคนก็จนปัญญำ เจ้ำเมืองพำรำณสีจึงให้ป่ ำวประกำศว่ำผู้ใดที่สำมำรถ เหำะไปตีคลีกับพระอินทร์บนอำกำศได้จะยกรำชสมบัติให้ แต่ก็ยังไม่มีผู้ใดมำอำสำ นำงมณฑำเทวีพระมเหสีของเจ้ำเมืองพำรำณสีจึงแอบไปหำนำงรจนำ และขอให้นำง รจนำอ้อนวอนให้เงำะป่ ำช่วย เงำะป่ ำสงสำรทั้งสองนำงจึงรับปำก และในวันที่เจ็ด เงำะป่ ำก็ถอดรูปเป็นพระสังข์ทองใส่เกือกแก้วเหำะขึ้นไปตีคลีกับพระอินทร์จนชนะ พระอินทร์ก็กลับไปบนสวรรค์ เจ้ำเมืองพำรำณสีดีพระทัยมำกได้ขอโทษพระสังข์ทองและยกรำชสมบัติให้ตำม สัญญำ พระสังข์ทองขอลำไปตำมหำพระนำงจันทรำเทวีก่อน พระสังข์ทองเดินทำงไป ตำมเมืองต่ำง ๆ จนกระทั่งมำถึงเมืองมัทรำษฎร์ จึงไปสืบถำมที่บ้ำนธนัญชัยเศรษฐีว่ำ รู้จักหญิงที่ชื่อจันทรำเทวีหรือไม่ ธนัญชัยเศรษฐีบอกว่ำไม่รู้จัก แต่ก็เชิญพระสังข์ทอง อยู่รับประทำนอำหำร พระสังข์ทองสังเกตว่ำอำหำรมีรสปรำณีตซึ่งผู้ท ำจะต้องเป็น ผู้ท ำอำหำรถวำยพระเจ้ำแผ่นดิน จึงขอพบแม่ครัวและซักถำมประวัติก็ทรำบว่ำเป็น พระนำงจันทรำเทวีจึงดีใจมำก และขอธนัญชัยเศรษฐีที่จะรับพระมำรดำกลับไป
พระสังข์ทองน ำพระมำรดำกลับไปอยู่ที่เมืองพำรำณสี พระสังข์ทอง ปกครองเมือง พำรำณสีจนเจริญรุ่งเรือง กิติศัพท์แพร่ไปยังนครอื่น ๆจนถึงเมืองพรหมนคร ชำวเมืองพรหมนครก็อพยพมำอยู่เมืองพำรำณสี เสนำอ ำมำตย์เมืองพรหมนครจึง ทูลเสนอพระเจ้ำพรหมทัตว่ำพระสังข์ทองพระรำชโอรสครองเมืองพำรำณสีมี ควำมสำมำรถท ำให้รุ่งเรืองจึงเห็นสมควรที่จะอัญเชิญพระสังข์ทองมำครองเมือง พรหมนครเพื่อสร้ำงควำมเจริญ พระเจ้ำพรหมทัตเมื่อทรงทรำบว่ำพระโอรสยังมีชีวิต อยู่และมีควำมสำมำรถก็ยินดี และส ำนึกผิดให้อ ำมำตย์ผู้ใหญ่ไปเมืองพำรำณสีและ ทูลเชิญพระสังข์ทองและพระนำงจันทรำเทวีกลับเมืองพรหมนคร พระสังข์ทอง สงสำรพระบิดำจึงอ้อนวอนพระมำรดำให้อภัยพระเจ้ำพรหมทัตและเดินทำงกลับ เมืองพรหมนคร พระเจ้ำพรหมทัตก็มอบรำชสมบัติให้พระสังข์ทองปกครองบ้ำน เมืองเป็นสุขสืบมำ ตัวละคร พระสังข์ เจ้ำเงำะ ท้ำวยศวิมล พระนำงจันเทวี พระนำงจันทำ ปุโรหิต หมอผี รุกขเทวดำไผ่ , รุกขเทวีไทร ท้ำวภุชงค์ มเหสี ท้ำวภุชงค์ นำงพันธุรัต พี่เลี้ยงนำงยักษ์ ท้ำวสำมล นำงมณฑำ รจนำ พระอินทร์ เสนำจันทร์ สงกำ พญำครุฑ พี่สำวคนที่ 1 พี่สำวคนที่ 2 พี่สำวคนที่ 3 พี่สำวคนที่ 4 พี่สำวคนที่ 5 พี่สำวคนที่ 6 หกเขยคนที่ 1 หกเขยคนที่ 2 หกเขยคนที่ 3 หกเขยคนที่ 4 หกเขยคนที่ 5 หกเขยคนที่ 6
เมืองในละคร เมืองทุ่งยั้ง เมืองทุ่งยั้ง เป็นเมืองเก่ำสมัยสุโขทัยและมีเมืองซ้อนกันอีกเมืองหนึ่งซึ่งเรียกว่ำ เวียงเจ้ำเงำะ โดยเมืองทุ่งยั้งเดิมเป็นเมืองขึ้นของเมืองพิชัยแต่ต่อมำ แม่น ้ำน่ำน เกิดเปลี่ยนเส้นทำงน ้ำท ำให้เมืองทุ่งยั้งเกิดควำมแห้งแล้งชำวบ้ำนจึงอพยพออก จำกพื้นที่ไปอำศัยในแถบ บำงโพ-ท่ำอิฐแทน จึงท ำเมืองทุ่งยั้งกลำยเป็นเมืองร้ำง และพังทลำยลงในที่สุดคงเหลือไว้แต่พระธำตุทุ่งยั้งเพียงอย่ำงเดียวที่ยัง หลงเหลืออยู๋ว่ำเป็นเมืองโบรำณ เมืองทุ่งยั้งในอดีตมีเจ้ำเมืองปกครองสืบทอดกันมำ เจ้ำเมืองคนสุดท้ำย ได้รับ พระรำชทำนบรรดำศกัดิเ์ป็นพระจงรณฤทธิ์(พรม ศรีพันธุ์) ต้นตระกูลศรีพันธุ์ เป็น เจ้ำเมืองซึ่งมีภรรยำหลำยคน จึงมีลูกหลำนหลำยสำยภรรยำเอกคือแม่สำย ศรี พันธุ์ ส ำหรับสำยของแม่ใหญ่เนย ศรีพันธุ์ ภรรยำรอง มีบุตรีชื่อแม่พัน(ศรีพันธุ์) กอนวงษ์ ได้แต่งงำนกับก ำนันบุญ กอนวงษ์ อดีตก ำนันต ำบลทุ่งยั้ง มีบุตร 5 คน หนึ่งในนั้นคือก ำนันบรรจง กอนวงษ์ อดีตก ำนันต ำบลทุ่งยั้ง สำยของแม่ผ่อง ศรี พันธุ์ มีบุตรชื่อพ่อพิศ ศรีพันธุ์ และแม่ทองพูล (ศรีพันธุ์) ภมรจันทร์ ปัจจุบันยังคงมี คนในรุ่นหลำน เหลนและโหลนบำงสำยอำศัยอยู่ในพื้นที่เมืองทุ่งยั้ง
กลอนบทละคร สวมกอดบำทพระมำรดำ ซบเกศำพลำงทำงร้องไห้ แม่ต่อยสังข์แตกแหลกไป ร ่ำไรเสียดำยไม่วำยคิด เหมือนแม่ฆ่ำลูกให้ม้วยมรณ์ มำรดรไม่รักแต่สักนิด พระแม่ต่อยหอยสังข์ดั่งชีวิต จะชมชิดลูกนี้สักกี่วัน เดินพลำงทำงอุ้มลูกพลำง เห็นทุกข์แม่บ้ำงพ่อสังข์เอ๋ย บุกป่ ำฝ่ ำไพรแม่ไม่เคย เพรำะกรรมทรำมเชยเจ้ำเกิดมำ เป็นคนหรือจะได้มำเป็นเพื่อน มีเหมือนไม่มีโอรสำ ทั้งนี้เพรำะอีจันทำ กับอ้ำยโหรำมันรู้กัน มำจะกล่ำวบทไป เทพไท้สิงสู่อยู่พฤกษำ สงสำรนำงจันทร์กัลยำ เจ้ำมำเหนื่อยยำกล ำบำกกำย เทพบุตรจุติมำบังเกิด ก ำเนิดผิดพ้นคนทั้งหลำย บุญญำธิกำรนั้นมีมำกมำย จะล ้ำเลิศเพริศพรำยเมื่อปลำยมือ ถึงตกน ้ำตกไฟก็ไม่ไหล ตกในกองกูณฑ์ไม่สูญชื่อ จะได้ผ่ำนบ้ำนเมืองเลื่องลือ อึงอื้อดินฟ้ำบำดำล คู่สร้ำงกับนำงรจนำ มำรดำจะสุขเกษมศำนต์ นิ่งไว้จะยำกล ำบำกนำน กุมำรซ่อนตนจะดลใจ จึงบันดำลให้เห็นเป็นไก่ป่ ำ กินข้ำวมำรดำหำช้ำไม่ ขันก้องร้องตีกันมี่ไป คุ้ยเขี่ยข้ำวให้กระจำยดิน
เมื่อนั้น พระสังข์ซ่อนอยู่ก็รู้สิ้น พระแม่ไปป่ ำเป็นอำจิณ ในจิตคิดถวิลทุกเวลำ จะใคร่ออกช่วยพระแม่เจ้ำ สงสำรผ่ำนเกล้ำเป็นหนักหนำ เหนื่อยยำกล ำบำกกำยำ กลับมำจนค ่ำแล้วร ่ำไร ไม่ว่ำลูกน้อยเป็นหอยปู อุ้มชูชมชิดพิสมัย พระคุณล ้ำลบภพไตร จะออกให้เห็นตัวกลัวกำร ไก่ป่ ำพำฝูงมำกินข้ำว ของพระแม่เจ้ำอยู่ฉำวฉำน คุ้ยเขี่ยเรี่ยรำยทั้งดินดำน พระมำรดำมำเห็นจะร ่ำไร เยี่ยมลอดสอดส่องดูทั้งซ้ำยขวำ จะเห็นใครไปมำก็หำไม่ ออกจำกสังข์พลันทันใด ฉวยจับไม้ได้ไล่ตี กอบเก็บข้ำวหกที่ตกดิน ผันผินลอยลับขยับหนี เหลียวดูผู้คนชนนี จะหนีเข้ำสังข์ก ำบังตน หุงข้ำวหำปลำไว้ท่ำแม่ ดูแลจัดแจงทุกแห่งหน ช่วยขับไก่ป่ ำประสำจน สำละวนเล่นพลำงไม่ห่ำงดู ฟังเอยฟังลูกว่ำ พระมำรดำเสียวใจไหวหวั่น กอดจูบลูบเนตรเกศกรรณ ร่วมวันขวัญตำพ่อว่ำไย สิ้นเครำะห์สิ้นกรรมท ำมำ ลูกยำอย่ำว่ำแม่เสียวไส้ ตกทุกข์ได้ยำกล ำบำกใจ เพรำะอ้ำยหอยสังข์มันจังฑำล บิตุรงค์หลงกลอีคนพำล ไม่ช้ำไม่นำนจะคืนวัง
บรรณำนุกรรม https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A A%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%82% E0%B9%8C%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0 %B8%87