ระเบียบ ทบ.ว่าด้วยนิรภัยการบิน พ.ศ.2549 (นส.)

(สำเนำ)

ระเบยี บกองทพั บก
ว่าด้วย นิรภัยการบนิ

พ.ศ. ๒๕๔๙
------------------
โดยท่ีเป็นการสมควรปรับปรุงระเบียบกองทพั บกวา่ ดว้ ยนิรภยั การบิน ใหม้ ีความทนั สมยั สอดคลอ้ งกบั
มาตรฐานการบินสากล พร้อมกบั เป็นการกาหนดหลกั เกณฑ์ และความรับผดิ ชอบที่แน่นอน ในงานดา้ นนิรภยั
การบิน และงานอ่ืนที่เก่ียวขอ้ งกบั นิรภยั การบิน จึงใหว้ างระเบียบไวด้ งั ตอ่ ไปน้ี.-
ขอ้ ๑ ระเบียบน้ีเรียกวา่ “ระเบยี บกองทพั บก ว่าด้วยนิรภัยการบิน พ.ศ.๒๕๔๙”
ขอ้ ๒ ใหใ้ ชร้ ะเบียบน้ี ต้งั แตบ่ ดั น้ีเป็นตน้ ไป
ขอ้ ๓ ใหย้ กเลิกระเบียบกองทพั บก วา่ ดว้ ยนิรภยั การบิน พ.ศ.๒๕๒๔ บรรดาระเบียบคาสั่ง คาช้ีแจงใด
ท่ีขดั หรือแยง้ กบั ระเบียบน้ี ใหใ้ ชข้ อ้ ความในระเบียบน้ีแทน
ขอ้ ๔ ใหผ้ บู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบินทหารบก เป็นผรู้ ักษาการตามระเบียบน้ี.-

หมวด ๑
กล่าวทวั่ ไป
ขอ้ ๕ นิยามศพั ทใ์ นระเบียบน้ี
๕.๑ นิรภยั การบิน หมายถึง วธิ ีการปฏิบตั ิท้งั ปวง เพอ่ื พิทกั ษร์ ักษาไวซ้ ่ึงชีวติ และทรัพยส์ ิน
ของผเู้ ก่ียวขอ้ งกบั การบินและป้องกนั อากาศยานมิใหช้ ารุดเสียหายจากอุบตั ิเหตุ
๕.๒ อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต หมายถึง เหตุผดิ ปกติท้งั ปวงท่ีเกิดข้ึนกบั อากาศยาน ซ่ึงอาจทาให้
อากาศยานงดทาการบินหรือไมก่ ต็ าม เหตุผดิ ปกติเช่นวา่ น้ี เกิดข้ึนท้งั ในยามปกติและในการสู้รบ ท้งั ขณะทาการบิน
และมิไดท้ าการบิน
๕.๓ อากาศยานอุบตั ิเหตุ หมายถึง เหตุที่เกิดข้ึนกบั อากาศยานเป็ นเหตุให้อากาศยานไดร้ ับความเสียหาย
หรือมีบุคคลไดร้ ับอนั ตรายแก่กายหรือถึงแก่ความตายหรือทรัพยส์ ินเสียหาย โดยถือเหตุที่เกิดข้ึนในขณะทาการบิน
๕.๔ อากาศยานลงเมื่อมีส่ิงบอกเหตุ หมายถึง เหตุขดั ขอ้ งที่เกิดข้ึนกบั อากาศยาน ที่ยงั พอสามารถ
ทาการบินต่อไปได้ แตน่ กั บินตดั สินใจนาอากาศยานลงสู่พ้ืนก่อนท่ีจะเกิดความเสียหายเพม่ิ ข้ึน ดว้ ยความระมดั ระวงั
เป็นพิเศษ โดยพร้อมท่ีจะปฏิบตั ิเมื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินตลอดเวลา และการลงน้นั อากาศยานไม่ไดร้ ับความเสียหาย
เพิม่ ข้ึนอีก เช่น สัญญาณเตือนปรากฏ เกิดมีเสียง กล่ิน อาการผดิ ปกติ ฯลฯ เป็นตน้
๕.๕ อากาศยานลงฉุกเฉิน หมายถึง อากาศยานที่เกิดเหตุขดั ขอ้ งข้ึนกบั เครื่องยนต์หรือ
ส่วนประกอบอ่ืนใด หรือระบบใดๆ กต็ าม ซ่ึงไมส่ ามารถทาการบินต่อไปได้ หรือยงั สามารถทาการบินต่อไป
ไดก้ ็ตาม แต่นกั บินตอ้ งนาอากาศยานลงสู่พ้ืนโดยเร็วในพ้นื ที่ท่ีเหมาะสมดว้ ยความระมดั ระวงั เป็ นพิเศษ เช่น
ระบบไฮดรอลิคขดั ขอ้ ง อุณหภูมิหอ้ งทรานสมิชชนั่ สูง เครื่องยนตด์ บั เครื่องยนตส์ ะดุด ยางแตก ฐานชารุด
น้ามนั เช้ือเพลิงหมด สภาพอากาศปิ ด ฯลฯ เป็นตน้
๕.๖ ขณะทาการบิน หมายถึง หว้ งเวลาต้งั แต่ติดเครื่องยนตจ์ นกระทงั่ ใบพดั หยดุ หมุน และ
ดบั เคร่ืองยนตต์ ามคู่มือของอากาศยานประเภทน้นั ๆ เรียบร้อยแลว้

-๒-

๕.๗ หน่วยบิน หมายถึง หน่วยที่มีอากาศยานในอตั รา หรือบรรจุอยใู่ นอตั ราการจดั และ
ยทุ โธปกรณ์และอตั ราอื่น ๆ ของกองทพั บก รวมท้งั ศูนยก์ ารบินทหารบก ซ่ึงมีหนา้ ท่ีเป็นหวั หนา้ สายวทิ ยาการ
การบินทหารบก กรมบินและกองพนั บินซ่ึงมีหนา้ ท่ีเป็นหน่วยควบคุมการปฏิบตั ิการทางอากาศของอากาศยาน
ทหารบกท่ีรับผดิ ชอบ

๕.๘ หน่วยบินเฉพาะกิจ หมายถึง การจดั หน่วยเพ่อื ปฏิบตั ิการใหส้ ามารถตอบสนองภารกิจบิน
ตอ่ หน่วยท่ีไปสนบั สนุน โดยจดั เป็นหน่วยบรรจุมอบ ข้ึนสมทบหรือข้ึนควบคุมทางยทุ ธการใหก้ บั หน่วยน้นั ๆ
เช่น หน่วยบินทางยทุ ธวธิ ี ชุดปฏิบตั ิการบิน และหมูบ่ ิน เป็นตน้ หน่วยบินเฉพาะกิจน้ีจะประกอบดว้ ยอากาศยาน
ของหน่วยบิน และเจา้ หนา้ ท่ีประจาอากาศยาน ตลอดจนอาวธุ ยทุ โธปกรณ์และส่ิงอุปกรณ์ที่จาเป็ นในการปฏิบตั ิ
ภารกิจน้นั ๆ

๕.๙ ผบู้ งั คบั หน่วยบิน หมายถึง ผบู้ งั คบั หน่วยซ่ึงควบคุมบงั คบั บญั ชาโดยตรงตอ่ นกั บิน และ
เจา้ หนา้ ที่ในหน่วยบิน รวมท้งั อากาศยานดว้ ย

๕.๑๐ ครูการบิน หมายถึง นกั บินท่ีมีคุณวฒุ ิครูการบิน มีหนา้ ที่ในการฝึกบิน และประเมินผล
การบินให้กบั นกั บินอื่น ๆ รวมถึงการช่วยรักษาความปลอดภยั ในการบินด้วยการฝึ กบิน และประเมินผล
ประกอบดว้ ย การปฏิบตั ิภารกิจบิน การบินเปลี่ยนคุณวฒุ ิ การบินดว้ ยกฎการบินดว้ ยทศั นวสิ ัย การฝึกบินเปล่ียน
แบบการบินดว้ ยเครื่องวดั ประกอบการบิน การฝึกบินทางยทุ ธวธิ ี และการประเมินผลการฝึกเจา้ หนา้ ที่ประจา
อากาศยานอื่น ๆ

๕.๑๑ ผบู้ งั คบั อากาศยาน หมายถึง นกั บินที่ไดร้ ับการแต่งต้งั และปฏิบตั ิหนา้ ท่ีเป็ นผบู้ งั คบั อากาศยาน
มีหนา้ ที่และความรับผิดชอบสาหรับการปฏิบตั ิการบิน และความปลอดภยั ท้งั หมดของอากาศยาน

๕.๑๒นกั บิน หมายถึง นกั บินที่ปฏิบตั ิหนา้ ที่เป็นผใู้ หก้ ารช่วยเหลือผบู้ งั คบั อากาศยาน สาหรับ
การปฏิบตั ิการบินและความปลอดภยั ท้งั หมดของอากาศยาน ขณะทาการบินจะอยภู่ ายใตก้ ารอานวยการควบคุม
และกากบั ดูแลของผบู้ งั คบั อากาศยาน โดยไม่คานึงถึงช้นั ยศ ลาดบั อาวโุ สของการรับราชการทหาร และจานวน
ชวั่ โมงบิน

๕.๑๓คณะกรรมการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ หมายถึง บุคคลท่ีได้รับการแตง่ ต้งั
เพ่ือดาเนินการสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุโดยวเิ คราะห์สาเหตุหรือองคป์ ระกอบสาเหตุที่ทาให้อากาศยานอุบตั ิเหตุ
แลว้ นาไปพจิ ารณาเสนอแนะการแกไ้ ข เพอื่ ป้องกนั มิใหอ้ ุบตั ิเหตุในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก

๕.๑๔คณะกรรมการสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุ หมายถึง บุคคลท่ีไดร้ ับการแต่งต้งั แล้ว
ดาเนินการสอบสวนหาสาเหตุท่ีทาใหอ้ ากาศยานอุบตั ิเหตุ เพอื่ พิจารณาเสนอแนะความดีความชอบ การลงทณั ฑ์
การชดใชค้ า่ เสียหาย และดาเนินการทุกกรณีท่ีเก่ียวขอ้ งกบั กฎหมาย ซ่ึงมีเจา้ กรมกาลงั พลทหารบกเป็นผูร้ ักษาการ
ตามระเบียบ

๕.๑๕ส่ิงนาอุบตั ิเหตุ หมายถึง เหตุการณ์หรือส่ิงใดก็ตามที่เกิดข้ึนและยงั ไม่ส่งผลโดยตรง
ใหเ้ กิดอากาศยานอุบตั ิเหตุ แต่หากปล่อยใหเ้ หตุการณ์หรือสิ่งน้นั สะสมมากข้ึน หรือเกิดข้ึนต่อไปอาจเป็นสาเหตุ
ทาใหอ้ ากาศยานอุบตั ิเหตุได้

-๓-

หมวด ๒
นโยบายนิรภยั การบนิ
ขอ้ ๖ นโยบายนิรภยั การบิน
๖.๑ กล่าวทวั่ ไป นโยบายนิรภยั การบิน เป็ นการกาหนดแนวทางใหห้ น่วยบินปฏิบตั ิใหเ้ กิดประสิทธิภาพ
ในการป้องกนั การสูญเสียอนั เนื่องมาจากอากาศยานอุบตั ิเหตุ และช่วยใหภ้ ารกิจของกองทพั บกสาเร็จบนพ้นื ฐาน
ของความปลอดภยั
๖.๒ ขอบเขตของนโยบายนิรภยั การบิน
๖.๒.๑ ผบู้ งั คบั หน่วยบินทุกระดบั จะตอ้ งกาหนดนโยบายนิรภยั การบิน โครงการนิรภยั การบิน
ของหน่วยประจาปี ใหท้ นั สมยั สอดคลอ้ งกบั สภาวการณ์ในปัจจุบนั
๖.๒.๒ ผบู้ งั คบั บญั ชาทุกระดบั ช้นั ตอ้ งสนบั สนุน กฎ ระเบียบ ขอ้ บงั คบั ท่ีเก่ียวกบั
ความปลอดภยั และตอ้ งควบคุมกากบั ดูแลใหป้ ฏิบตั ิตามอยา่ งเคร่งครัด
๖.๒.๓ ตอ้ งควบคุมสภาพ และสิ่งแวดลอ้ มในการปฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การบินใหป้ ลอดภยั
และติดตามประเมินผลการดาเนินงานตามนโยบายเพอ่ื ควบคุมดูแลใหม้ ีการปฏิบตั ิอยา่ งจริงจงั และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด
๖.๒.๔ ผบู้ งั คบั บญั ชาท่ีมีอานาจตกลงใจทุกระดบั ตอ้ งใชก้ ระบวนการบริหารความเสี่ยง เพอื่
หลีกเลี่ยงความเส่ียงท่ีหลงเหลืออยู่ ซ่ึงจะมีผลต่อภารกิจ กาลงั พล อุปกรณ์ และสิ่งแวดลอ้ ม การดาเนินการบริหาร
ความเสี่ยง ตามระเบียบปฏิบตั ิประจาท่ีกาหนด

หมวด ๓
หน้าทแี่ ละความรับผดิ ชอบเกีย่ วกบั นิรภัยการบนิ
ขอ้ ๗ หนา้ ท่ีและความรับผิดชอบเก่ียวกบั นิรภยั การบิน
๗.๑ กล่าวทว่ั ไป การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุเป็นความรับผดิ ชอบโดยตรงของผบู้ งั คบั หน่วยบิน
๗.๒ หนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบของผบู้ งั คบั หน่วยบิน
๗.๒.๑ กาหนดนโยบายและวตั ถุประสงค์ การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุข้ึนโดยเฉพาะ
๗.๒.๒ จดั ให้มีการดาเนินการตามนโยบาย โครงการ และมาตรการนิรภยั การบิน
โดยครบถว้ น
๗.๒.๓ ควบคุมและกากบั ดูแลการปฏิบตั ิตามนโยบายต่าง ๆ อยา่ งต่อเน่ือง เพ่ือเป็นการกระตุน้
ใหผ้ บู้ งั คบั หน่วยรองและผเู้ ก่ียวขอ้ งกบั การบินดาเนินกรรมวธิ ีท่ีจะช่วยลดอุบตั ิเหตุ
๗.๒.๔ มอบอานาจ และความรับผิดชอบให้คณะกรรมการที่ได้รับการแต่งต้งั ข้ึน
ตามมาตรการนิรภยั การบินและนายทหารนิรภยั การบิน ใหช้ ่วยเหลืองานของผบู้ งั คบั บญั ชา
๗.๒.๕ จดั ให้มีนายทหารนิรภยั การบิน ทาหน้าท่ีเป็ นประจาตลอดเวลา ท้งั น้ีหน่วย
ที่ไมม่ ีอตั รานายทหารนิรภยั การบิน จะตอ้ งกาหนดตวั บุคคลข้ึนทาหนา้ ที่ไวเ้ สมอ
๗.๒.๖ ผบู้ งั คบั บญั ชาตอ้ งรับผดิ ชอบถึงความไมส่ มบูรณ์ของมาตรการ และความไมเ่ พียงพอ
ของทรัพยากรการบิน โดยการใหก้ ารสนบั สนุนมาตรการนิรภยั การบินอยา่ งเตม็ ที่

-๔-

๗.๓ หนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบของนายทหารนิรภยั การบิน ศูนยก์ ารบินทหารบก
๗.๓.๑ หน้าที่ทวั่ ไป เป็ นนายทหารนิรภยั การบินของหน่วยสายวิทยาการการบิน

เป็นผรู้ ับผดิ ชอบในการปฏิบตั ิตามมาตรการนิรภยั การบิน และมีหนา้ ท่ีในการท่ีจะประยกุ ตเ์ อาเทคนิคตา่ ง ๆ และ
ความรู้ความสามารถที่จาเป็นมาใชใ้ นการวเิ คราะห์หาขอ้ เทจ็ จริงของอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๗.๓.๒ หนา้ ท่ีเฉพาะ
๗.๓.๒.๑ รับผดิ ชอบในการวางแผนดาเนินการและการปฏิบตั ิตามมาตรการ

นิรภยั การบิน
๗.๓.๒.๒ วางแผนเพื่อการป้องกนั มิใหอ้ ุบตั ิเหตุในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก
๗.๓.๒.๓ ศึกษาอากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตทุกราย ดว้ ยการวเิ คราะห์ คน้ หา

สาเหตุ และองคป์ ระกอบของสาเหตุที่ทาใหอ้ ากาศยานอุบตั ิเหตุ แลว้ เสนอแนะขอ้ แกไ้ ขท่ีถูกตอ้ งแก่ผบู้ งั คบั บญั ชา
เพอื่ ป้องกนั มิใหเ้ หตุการณ์ในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก

๗.๓.๒.๔ กากบั ดูแลการปฏิบตั ิตามแผนของมาตรการนิรภยั การบิน และ
ตามขอ้ เสนอแนะการแกไ้ ข

๗.๓.๒.๕ จดั ระบบเอกสารที่เก่ียวกบั นิรภยั การบิน ตามผนวก ก
๗.๓.๒.๖ ใหค้ วามช่วยเหลือและเสนอแนะผบู้ งั คบั บญั ชาในการพฒั นา
มาตรการนิรภยั การบิน
๗.๓.๒.๗ ติดตามขอ้ มูลอุบตั ิเหตุของอากาศยานกองทพั บกทุกราย เพื่อรวบรวม
หลกั ฐานและสถิติ เสนอต่อผบู้ งั คบั บญั ชา
๗.๓.๒.๘ ใหข้ อ้ เสนอแนะผบู้ งั คบั บญั ชาในสิ่งที่เห็นวา่ ไมป่ ลอดภยั หรือการปฏิบตั ิ
ที่ไมเ่ ป็นไปตามมาตรฐานหรือระเบียบปฏิบตั ิประจา
๗.๓.๒.๙ จดั ใหม้ ีการประชุมนิรภยั การบินตามวาระอนั ควร และจดั ใหม้ ีการ
อภิปราย หรือสมั มนา เมื่อเกิดเหตุการณ์อนั ควรนามาถกแถลงและแจง้ ใหห้ น่วยบินทราบ
๗.๓.๒.๑๐ ช่วยเหลือและใหข้ อ้ เสนอแนะแก่คณะกรรมการสอบสวนอากาศยาน
อุบตั ิเหตุ และคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ถึงวธิ ีการและเทคนิคตา่ ง ๆ ในการสอบสวน
และวเิ คราะห์สาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๗.๓.๒.๑๑ กาหนดระบบการแจง้ ขา่ วอากาศยานอุบตั ิเหตุต่อผบู้ งั คบั บญั ชาอยา่ งมี
ประสิทธิภาพ
๗.๓.๒.๑๒ วางแผนและ/หรือแนะนาการปฏิบตั ิการสารวจการบริหารทรัพยากร
การบินที่เกี่ยวกบั นิรภยั การบิน การสารวจนิรภยั การบิน ตลอดจนติดตามการแกไ้ ขขอ้ ขดั ขอ้ งในการสารวจนิรภยั
การบินที่ไมไ่ ดผ้ ลตามขอ้ เสนอแนะ
๗.๓.๒.๑๓ จดั ทาและประสานการปฏิบตั ิในเร่ืองแผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ

-๕-

๗.๓.๒.๑๔ บนั ทึกประวตั ิของผทู้ าการในอากาศ และผทู้ าการบนอากาศยาน
เป็นประจา และตรวจสอบประวตั ิใหถ้ ูกตอ้ ง และทนั สมยั ตาม ผนวก ข และ ค

๗.๓.๒.๑๕ จดั ใหม้ ีการประกวดดา้ นนิรภยั การบินท้งั ในการบิน และการซ่อมบารุง
อากาศยาน

๗.๓.๒.๑๖ การพจิ ารณาจดั หา แจกจ่ายส่ิงพิมพ์ และเอกสารตา่ ง ๆ ที่เก่ียวกบั
กฎระเบียบ ขอ้ บงั คบั ท่ีเกี่ยวกบั การบิน

๗.๓.๒.๑๗ จดั แฟ้มขา่ วสารนิรภยั การบินสาหรับผบู้ งั คบั บญั ชา โดยรวบรวม
ขา่ วสาร และขอ้ มูลท่ีเกี่ยวกบั งานตามมาตรการนิรภยั การบินของหน่วยและขา่ วสารนิรภยั การบินตา่ ง ๆ จากหน่วยนอก
กองทพั บก

๗.๓.๒.๑๘ จดั ทาแผน่ ติดประกาศ โฆษณา เอกสารนิรภยั การบิน รณรงคเ์ พื่อ
ป้องกนั อุบตั ิเหตุ

๗.๓.๒.๑๙ คดั เลือกหวั ขอ้ สาคญั ตามรายงานของคณะกรรมการต่าง ๆ มาออกเป็ น
ระเบียบปฏิบตั ิประจา หรือแจง้ ใหห้ น่วยบินทราบหรือเพื่อใชเ้ ป็นเทคนิคเฉพาะของเจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยาน

๗.๓.๒.๒๐ ประสานการปฏิบตั ิกบั ฝ่ ายอานวยการและหน่วยบินต่าง ๆ
๗.๓.๒.๒๑ วางมาตรการ และเตรียมขอ้ มลู อุบตั ิเหตุใหก้ บั เจา้ หนา้ ท่ีประชาสัมพนั ธ์
ในการใหข้ า่ วแก่สื่อมวลชน
๗.๓.๒.๒๒ ติดต่อประสานกบั หน่วยท้งั ในและนอกกองทพั บก เพอ่ื แลกเปลี่ยน
ขา่ วสารนิรภยั การบิน
๗.๓.๒.๒๓ เป็นผแู้ ทนผบู้ งั คบั บญั ชา เมื่อมีการประชุมหรือสัมมนาเก่ียวกบั
นิรภยั การบินนอกกองทพั บก
๗.๓.๒.๒๔ ประสานใกลช้ ิดกบั แพทยเ์ วชศาสตร์การบิน นายทหารยุทธการ
เพื่อขจดั ปัญหาทางเวชศาสตร์การบินและทางการปฏิบตั ิภารกิจการบิน
๗.๓.๒.๒๕ รักษาสมรรถภาพการบินไวเ้ สมอ อยา่ งนอ้ ยตอ้ งมีความเชี่ยวชาญ
กบั อากาศยานแบบใดแบบหน่ึงโดยเฉพาะ และยงั ตอ้ งทาความคุน้ เคยกบั อากาศยานทุกแบบที่มีอยใู่ นหน่วย
๗.๔ หนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบของนายทหารนิรภยั การบิน ระดบั หน่วยบิน
๗.๔.๑ หนา้ ท่ีทว่ั ไป เช่นเดียวกบั ขอ้ ๗.๓.๑
๗.๔.๒ หนา้ ที่เฉพาะ
๗.๔.๒.๑ รับผิดชอบในการวางแผนการปฏิบตั ิตามมาตรการนิรภยั การบิน
ภายในหน่วย
๗.๔.๒.๒ สอดส่องดูแลการปฏิบตั ิของเจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยาน ใหป้ ฏิบตั ิถูกตอ้ ง
ตามระเบียบแห่งความปลอดภยั ต่าง ๆ
๗.๔.๒.๓ แจง้ ขา่ วสารเก่ียวกบั การบิน อุบตั ิเหตุต่าง ๆ ใหเ้ จา้ หนา้ ที่ในหน่วยทราบ
และเสนอแนะการป้องกนั และแกไ้ ข

-๖-

๗.๔.๒.๔ เสนอแนะผบู้ งั คบั หน่วยบินในสิ่งที่เห็นวา่ ไม่ปลอดภยั หรือการปฏิบตั ิ
ที่ไม่เป็ นไปตามมาตรฐาน

๗.๔.๒.๕ กากบั ดูแลใหค้ าแนะนาการใชแ้ บบการรายงานต่าง ๆ เช่น การรายงาน
อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต การรายงานเหตุการณ์หรือสิ่งที่อาจจะก่อใหเ้ กิดอนั ตราย ฯลฯ

๗.๔.๒.๖ เสนอแนะผบู้ งั คบั หน่วยบิน เก่ียวกบั ขีดความสามารถในการช่วยเหลือ
กูภ้ ยั ซ่ึงระบุไวใ้ นแผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ

๗.๔.๒.๗ ใหค้ วามช่วยเหลือผบู้ งั คบั บญั ชาในการสอบสวนและวิเคราะห์สาเหตุ
อากาศยานอุบตั ิเหตุ

๗.๔.๒.๘ วางแผนการจดั มาตรฐานการบินใหก้ บั นกั บินภายในหน่วย
๗.๔.๒.๙ รู้ขีดความสามารถของนกั บินทุกนายภายในหน่วยดว้ ยการบนั ทึก
ประวตั ิเก่ียวกบั การบินใหถ้ ูกตอ้ งและทนั สมยั ตามผนวก ข
๗.๔.๒.๑๐ บนั ทึกประวตั ิผทู้ าการบนอากาศยานเป็นประจา และตรวจสอบประวตั ิ
ใหถ้ ูกตอ้ งและทนั สมยั ตามผนวก ค
๗.๔.๒.๑๑ ติดตามผลการรายงานที่ไดส้ ่งไปจากหน่วยตนวา่ ไดร้ ับการแกไ้ ข และ
ไดร้ ับการสนบั สนุนในการป้องกนั อุบตั ิเหตุจากหน่วยเหนือเพียงใด
๗.๔.๒.๑๒ ติดตอ่ ประสานกบั หน่วยที่เกี่ยวขอ้ งในเรื่องอุปกรณ์ยงั ชีพและเคร่ืองใช้
ประจาตวั นกั บิน
๗.๔.๒.๑๓ ทบทวนขีดความสามารถของเจา้ หนา้ ที่ภาคพ้นื ที่มีหนา้ ท่ใี หก้ ารบริการ
อากาศยานและดูแลความปลอดภยั เก่ียวกบั โรงซ่อม ลานจอดอากาศยาน ดว้ ยการประสานกบั นายทหาร ซ่อมบารุง
อากาศยานโดยใกลช้ ิด
๗.๔.๒.๑๔ เสนอขอ้ มูลต่อผบู้ งั คบั บญั ชาเก่ียวกบั สถานภาพและการใชม้ าตรการ
นิรภยั การบิน
๗.๔.๒.๑๕ ช่วยเหลือนายทหารนิรภยั การบินหน่วยอื่น ๆ ดว้ ยการใหข้ อ้ มูลที่
ถูกตอ้ งตามความเป็นจริง
๗.๔.๒.๑๖ อบรมช้ีแจงแก่เจา้ หนา้ ที่ตา่ ง ๆ ที่จะเขา้ ไปยงั บริเวณอากาศยานอุบตั ิเหตุ
ใหป้ ฏิบตั ิถูกตอ้ งตามหลกั การ
๗.๔.๒.๑๗ รักษาสมรรถภาพการบินกบั อากาศยานของหน่วยและยงั ตอ้ งทา
ความคุน้ เคยกบั อากาศยานทุกแบบท่ีมีอยใู่ นหน่วย
๗.๕ นายทหารนิรภยั การบินทุกระดบั หน่วยบิน จะตอ้ งมีคุณสมบตั ิดงั น้ี.-
๗.๕.๑ เป็ นนกั บินประจากอง ที่สาเร็จการศึกษาหลกั สูตรนิรภยั การบิน จากโรงเรียนการบิน
ทหารบก หรือหลกั สูตรนิรภยั จากสถาบนั ท่ีกองทพั บกรับรอง

-๗-

๗.๕.๒ ผา่ นการประเมินค่าเทียบคุณวฒุ ิ และไดร้ ับการรับรองจากครูตรวจสอบ และ
จดั มาตรฐานการบินกองทพั บกกบั อากาศยานท่ีมีในหน่วย ซ่ึงเป็นประเภทและแบบเดียวกบั อากาศยานท่ีจะทา
หนา้ ที่ครูการบินของหน่วย

๗.๕.๓ นายทหารนิรภยั การบิน จะตอ้ งรักษาระดบั ฝีมือบิน โดยทาการบินอยา่ งสม่าเสมอ
๗.๕.๔ มีความคิดริเริ่ม มีความเป็นผนู้ าและมีมนุษยสมั พนั ธ์ที่ดี

หมวด ๔
มาตรการนิรภัยการบนิ
ขอ้ ๘ มาตรการนิรภยั การบิน
๘.๑ ความมุ่งหมาย
๘.๑.๑ เพอื่ เป็ นแนวทางในการปฏิบตั ิเกี่ยวกบั นิรภยั การบิน จึงจาเป็นตอ้ งอาศยั มาตรการ
ต่าง ๆ เป็นแนวทาง
๘.๑.๒ เพ่อื ใหไ้ ดผ้ ลในการรักษาความสมั พนั ธ์ระหวา่ งการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ
กบั ความสาเร็จในการปฏิบตั ิภารกิจอยใู่ นเกณฑส์ ูงสุด
๘.๑.๓ เป็นการสงวนชีวติ และทรัพยส์ ินอนั มีคา่ โดยใชว้ ธิ ีการป้องกนั ท่ีไดผ้ ล
๘.๑.๔ เป็นการปลูกฝังจิตสานึกเจา้ หนา้ ที่ใหป้ ฏิบตั ิตามระเบียบ และใหเ้ จา้ หนา้ ท่ีเกิดความ
ภูมิใจวา่ ตนมีส่วนช่วยในการลดอุบตั ิเหตุ
๘.๒ ความสาเร็จในการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ จะตอ้ งอาศยั มาตรการนิรภยั การบินต่อไปน้ี.-
๘.๒.๑ การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๘.๒.๑.๑ คณะกรรมการนิรภยั การบิน
๘.๒.๑.๒ การฝึกศึกษาและอบรมดา้ นนิรภยั การบิน
๘.๒.๑.๓ การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ อนั เน่ืองจากความบกพร่องของนกั บิน
และผกู้ ากบั ดูแล
๘.๒.๑.๔ การป้องกนั ความเสียหายเนื่องจากส่ิงแปลกปลอมภายนอก
๘.๒.๑.๕ การรายงานเหตุการณ์หรือสิ่งท่ีอาจจะก่อใหเ้ กิดอนั ตราย
๘.๒.๑.๖ การรายงานเพื่อปรับปรุงแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ใหด้ ีข้ึน
๘.๒.๑.๗ แผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ
๘.๒.๑.๘ การสารวจนิรภยั การบิน
๘.๒.๑.๙ การประชุมนิรภยั การบิน
๘.๒.๑.๑๐ รางวลั นิรภยั การบิน
๘.๒.๒ การวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๘.๒.๒.๑ การแบ่งข้นั อากาศยานอุบตั ิเหตุ ข้นั ความเสียหาย และข้นั การบาดเจบ็
๘.๒.๒.๒ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ

-๘-

๘.๒.๒.๓ กรรมวธิ ีในการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๘.๒.๓ การรายงานและการบนั ทึก

๘.๒.๓.๑ กรรมวธิ ีในการรายงาน
๘.๒.๓.๒ การรวบรวมสถิติและหลกั ฐานนิรภยั การบิน

หมวด ๕
คณะกรรมการนิรภยั การบนิ
ขอ้ ๙ คณะกรรมการนิรภยั การบิน
๙.๑ กล่าวทวั่ ไป คณะกรรมการนิรภยั การบิน เป็นชุดเจา้ หนา้ ท่ีซ่ึงจดั ต้งั ข้ึนเป็นคณะ เพ่อื วาง
นโยบายการปฏิบตั ิงานเกี่ยวกบั โครงการ และมาตรการนิรภยั การบินของผบู้ งั คบั บญั ชา ฉะน้นั การรายงานของ
คณะกรรมการตา่ ง ๆ ควรที่กรรมการนิรภยั การบินจะตอ้ งไดร้ ับรู้ หากทาไดก้ รรมการทุกสาขาควรเป็นส่วนหน่ึง
ของคณะกรรมการนิรภยั การบิน
๙.๒ ความมุง่ หมาย
๙.๒.๑ เพ่อื แกไ้ ขส่ิงที่มีแนวโนม้ วา่ จะไมป่ ลอดภยั ตอ่ การบิน
๙.๒.๒ เพอื่ ดาเนินการใหผ้ มู้ ีหนา้ ท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั การบินเกิดความสานึกในการรับผดิ ชอบต่อ
ความปลอดภยั ในการบิน
๙.๒.๓ เพือ่ เป็นการแบง่ เบาภาระผบู้ งั คบั บญั ชาในการจดั การ และบริหารมาตรการนิรภยั
การบิน
๙.๒.๔ เพ่ือส่งเสริมใหเ้ ห็นความสาคญั ของกิจการนิรภยั การบิน
๙.๓ ขอบเขตการจดั ต้งั คณะกรรมการนิรภยั การบิน ใหห้ น่วยบินทุกระดบั แต่งต้งั คณะกรรมการ
นิรภยั การบิน สาหรับหน่วยท่ีมีหน่วยบงั คบั บญั ชาเหนือกวา่ อยู่ ณ ท่ีต้งั เดียวกนั อาจไม่ตอ้ งแตง่ ต้งั คณะกรรมการ
นิรภยั การบินก็ได้ เน่ืองจากกิจกรรมนิรภยั การบินของหน่วยรอง ยอ่ มดาเนินการปฏิบตั ิใหส้ อดคลอ้ งกบั มาตรการ
ของหน่วยเหนืออยแู่ ลว้ ยกเวน้ หน่วยบินเฉพาะกิจตอ้ งมีมาตรการนิรภยั การบินของตนเอง ฉะน้นั จึงใหจ้ ดั ต้งั
คณะกรรมการนิรภยั การบินระดบั หน่วยบิน ดงั น้ี.-
๙.๓.๑ คณะกรรมการนิรภยั การบิน ระดบั ศูนยก์ ารบินทหารบก
๙.๓.๒ คณะกรรมการนิรภยั การบิน ระดบั หน่วยบิน
๙.๔ คณะกรรมการและการแต่งต้งั
๙.๔.๑ คณะกรรมการนิรภยั การบิน ระดบั ศูนยก์ ารบินทหารบก ผบู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบิน
ทหารบกเป็นผแู้ ต่งต้งั โดยมีผบู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบินทหารบก เป็นประธานกรรมการ หวั หนา้ ส่วนราชการที่เก่ียวขอ้ ง
กบั การบิน, แพทยเ์ วชศาสตร์การบิน, ผมู้ ีประสบการณ์สาขาต่าง ๆ, หวั หนา้ แผนกนิรภยั การบิน ศูนยก์ ารบินทหารบก
เป็นกรรมการ เสนาธิการศูนยก์ ารบินทหารบก เป็นกรรมการและเลขานุการ

-๙-

๙.๔.๒ คณะกรรมการนิรภยั การบิน ระดบั หน่วยบิน ผบู้ งั คบั หน่วยเป็นผแู้ ตง่ ต้งั โดยมี
ผบู้ งั คบั หน่วยบิน เป็นประธานกรรมการ นายทหารยทุ ธการ/นายทหารปฏิบตั ิการ ผบู้ งั คบั หน่วยรองในอตั รา
นายทหารส่งกาลงั บารุง นายทหารซ่อมบารุง และผมู้ ีประสบการณ์สาขาต่าง ๆ ท่ีสมควรเป็ นกรรมการนายทหาร
นิรภยั การบิน เป็นกรรมการและเลขานุการ

๙.๕ หนา้ ที่และความรับผิดชอบของคณะกรรมการนิรภยั การบินทุกระดบั หน่วยบิน
๙.๕.๑ วางแผนกาหนดมาตรการและรับผดิ ชอบ การปฏิบตั ิตามมาตรการนิรภยั การบิน
๙.๕.๒ ดาเนินการในดา้ นการป้องกนั อุบตั ิเหตุเป็นหลกั
๙.๕.๓ แกไ้ ขปัญหาท่ีเกินขีดความสามารถของนายทหารนิรภยั การบิน
๙.๕.๔ รับทราบรายงานของคณะกรรมการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก

คณะอนุกรรมการสารวจการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก คณะกรรมการตรวจสอบและจดั มาตรฐานการบิน
กองทพั บก คณะกรรมการนิรภยั การบินระดบั ศูนยก์ ารบินทหารบก คณะกรรมการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
และนาเร่ืองราวท่ีน่าสนใจมาอภิปรายในที่ประชุม เพ่ือหาแนวทางในการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ

๙.๕.๕ ดาเนินการประชุมนิรภยั การบินเป็นประจาและต่อเนื่องกนั ตามระยะเวลาเพื่อการ
ป้องกนั อุบตั ิเหตุ

๙.๕.๖ พิจารณาปรับปรุงนโยบายให้เกิดความกา้ วหนา้ ของมาตรการนิรภยั การบิน
๙.๕.๗ ใหม้ ีการกระตุน้ และเร่งเร้าใหเ้ จา้ หนา้ ที่ที่เกี่ยวขอ้ งสนใจต่อความปลอดภยั ใน
ภารกิจของตน
๙.๕.๘ หากคณะกรรมการพิจารณาเห็นวา่ ส่วนราชการหรือเหตุการณ์ใดมีแนวโนม้ วา่
จะเกิดอุปสรรคหรือมีอุบตั ิเหตุ ให้คณะกรรมการนิรภยั การบินมีอานาจท่ีจะใชม้ าตรการนิรภยั การบิน เขา้ ดาเนินการ
แกไ้ ข เพ่อื ป้องกนั อุบตั ิเหตุ
๙.๕.๙ ใหค้ ณะกรรมการนิรภยั การบิน เสนอแนะการแกไ้ ขเพือ่ ป้องกนั มิใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุ
ไดใ้ นทนั ทีที่พบเห็นเหตุการณ์และติดตามผลการปฏิบตั ิการแกไ้ ขมาเสนอต่อผบู้ งั คบั บญั ชา
๙.๕.๑๐ ดาเนินกิจกรรมอ่ืน ๆ ท่ีมีประโยชน์ต่อมาตรการนิรภยั การบิน
๙.๖ หนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบพิเศษของคณะกรรมการนิรภยั การบินระดบั ศูนยก์ ารบินทหารบก
๙.๖.๑ กาหนดนโยบายด้านนิรภัยการบิน วางแผนและกาหนดมาตรการนิรภัยการบิน
เพอื่ ใหห้ น่วยบินตา่ ง ๆ ของกองทพั บก ใชเ้ ป็นแนวทางปฏิบตั ิ ในการดาเนินการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๙.๖.๒ แกไ้ ขปัญหา หรือหาแนวทางแกไ้ ขปัญหาท่ีเกินขีดความสามารถเกี่ยวกบั นิรภยั การบิน
ของหน่วยบิน
๙.๖.๓ สารวจนิรภยั การบินใหก้ บั หน่วยบินตา่ ง ๆ ของกองทพั บก เพื่อรับทราบปัญหา/
ขอ้ ขดั ขอ้ ง อุปสรรคในการปฏิบตั ิงาน และเหตุการณ์อ่ืนใดที่อาจเป็นสาเหตุของอุบตั ิเหตุ เพ่อื หาแนวทางหรือ
มาตรการในการป้องกนั อากาศยานของกองทพั บกอุบตั ิเหตุ

- ๑๐ -

๙.๖.๔ จดั ใหม้ ีผแู้ ทนเขา้ ร่วมเป็นกรรมการในคณะอนุกรรมการสารวจการบริหาร
ทรัพยากรการบินกองทพั บก เพ่อื เสนอแนะมาตรการ หรือแนวทางในการป้องกนั อากาศยานของกองทพั บก
อุบตั ิเหตุ ใหค้ ณะกรรมการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บกทราบ

หมวด ๖
การฝึ กศึกษาและการอบรมด้านนิรภยั การบนิ
ขอ้ ๑๐ การฝึกศึกษาและการอบรมดา้ นนิรภยั การบิน
๑๐.๑ กล่าวทว่ั ไป การใหก้ ารฝึกศึกษาอบรมทางดา้ นนิรภยั การบินแก่เจา้ หนา้ ท่ีท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การบิน
เป็นส่ิงจาเป็นอยา่ งยง่ิ ในการป้องกนั อุบตั ิเหตุน้นั มีสิ่งที่ควรระลึกไวเ้สมอวา่ ถา้ สามารถควบคุมพฤติกรรมของบุคคลได้
กส็ ามารถควบคุมอุบตั ิเหตุได้ การควบคุมพฤติกรรมของบุคคลท่ีไดผ้ ลดีวธิ ีหน่ึง คือ ใหบ้ ุคคลไดร้ ับการฝึกศึกษา
อบรมเพื่อเป็ นเคร่ืองมือในการควบคุมพฤติกรรมตนเอง
๑๐.๒ ความมุง่ หมาย
๑๐.๒.๑ เพือ่ ใหน้ กั บินและผทู้ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั การบินไดร้ ับการเรียนรู้ มีความเขา้ ใจ สามารถ
นาความรู้ไปใชไ้ ดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
๑๐.๒.๒ เพอื่ ใหเ้ กิดความร่วมมือกบั มาตรการนิรภยั การบิน และเป็นการกระตุน้ ใหบ้ ุคคล
ที่เก่ียวขอ้ งเกิดความสานึกในความปลอดภยั ในการบิน
๑๐.๒.๓ เพอ่ื ใหเ้ จา้ หนา้ ที่ที่เก่ียวขอ้ งกบั มาตรการนิรภยั การบิน ไดป้ ฏิบตั ิงานในหนา้ ที่ของ
ตนอยา่ งมีประสิทธิภาพ เช่น งานสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ งานสารวจนิรภยั การบิน
การรายงานต่าง ๆ เป็นตน้
๑๐.๒.๔ เพ่ือให้ผเู้ก่ียวขอ้ งมีความรู้ดา้ นการวเิ คราะห์นิรภยั การบินและการบริหารทรัพยากร
การบิน
๑๐.๒.๕ เพือ่ ใหม้ ีเอกสารไวเ้ ป็ นหลกั ฐานอา้ งอิงในการปฏิบตั ิงานและมีขอ้ มูลสาหรับการ
คน้ ควา้ วจิ ยั เพือ่ ป้องกนั อุบตั ิเหตุ
๑๐.๓ หนา้ ท่ีและความรับผิดชอบ
๑๐.๓.๑ หน่วยสายวทิ ยาการการบิน จะตอ้ งจดั ใหม้ ีการศึกษาอบรมและฟ้ื นฟูวชิ าความรู้
เก่ียวกบั นิรภยั การบินใหก้ บั เจา้ หนา้ ท่ีที่เกี่ยวขอ้ งกบั การบินตามกาหนดระยะเวลาอนั สมควร
๑๐.๓.๒ หน่วยบินจะตอ้ งส่งเจา้ หนา้ ท่ีเขา้ รับการศึกษาอบรม และฟ้ื นฟูตามที่หน่วยสายวทิ ยาการ
การบินกาหนด
๑๐.๓.๓ หน่วยบินและหน่วยบินเฉพาะกิจ ตอ้ งจดั อบรมหรือฟ้ื นฟูความรู้ข้ึนภายในหน่วย
ตามขีดความสามารถ
๑๐.๔ แนวทางในการฝึกศึกษาและการอบรมนิรภยั การบิน
๑๐.๔.๑ การศึกษาตามหลกั สูตร เช่น หลกั สูตรนายทหารนิรภยั การบินทบทวนนิรภยั การบิน
เป็ นตน้

- ๑๑ -

๑๐.๔.๒ การประชุม และสมั มนานิรภยั การบิน เช่น การประชุมตามวาระการประชุม
เม่ือมีปัญหาเกิดข้ึน การสมั มนานิรภยั การบิน เป็นตน้

๑๐.๔.๓ การป้องกนั อุบตั ิเหตุ การวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ การสอบสวนอากาศยาน
อุบตั ิเหตุ และการรายงานอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๑๐.๔.๔ การอบรมแนะนาใหบ้ ุคคลที่เก่ียวขอ้ งให้เขา้ ใจมาตรการนิรภยั การบิน และการปฏิบตั ิ
หนา้ ที่เพอื่ สนบั สนุนมาตรการ ซ่ึงบุคคลที่เกี่ยวขอ้ ง ไดแ้ ก่

๑๐.๔.๔.๑ นกั บินและผทู้ าการบนอากาศยานเป็นประจา
๑๐.๔.๔.๒ เจา้ หนา้ ที่ซ่อมบารุงและบริการภาคพ้ืน
๑๐.๔.๔.๓ เจา้ หนา้ ที่ดบั เพลิง
๑๐.๔.๔.๔ เจา้ หนา้ ท่ีช่วยเหลือกูภ้ ยั
๑๐.๔.๔.๕ เจา้ หนา้ ที่ปฐมพยาบาลและแพทยเ์ วชศาสตร์การบิน
๑๐.๔.๔.๖ เจา้ หนา้ ท่ีหอบงั คบั การบิน/เจา้ หนา้ ที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ
๑๐.๔.๔.๗ เจา้ หนา้ ที่รักษาการณ์บริเวณเกิดอุบตั ิเหตุ
๑๐.๔.๔.๘ เจา้ หนา้ ท่ีถ่ายภาพอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๐.๔.๔.๙ เจา้ หนา้ ท่ีประชาสัมพนั ธ์
๑๐.๔.๔.๑๐ เจา้ หนา้ ที่อ่ืน ๆ ตามความจาเป็น
๑๐.๕ การฝึกและการเตรียมแผนเผชิญเหตุสาคญั ในเรื่องต่าง ๆ ดงั น้ี.-
๑๐.๕.๑ การใชส้ ายรัดตวั ประจาท่ีนงั่
๑๐.๕.๒ การช่วยชีวติ และการกูภ้ ยั
๑๐.๕.๓ การยงั ชีพบนบกและในทะเล
๑๐.๕.๔ การรักษาความปลอดภยั ในการซ่อมบารุง
๑๐.๕.๕ การรักษาความปลอดภยั ในโรงซ่อมและลานจอด
๑๐.๕.๖ การใชแ้ ละการรักษาเคร่ืองใชป้ ระจาบุคคล
๑๐.๕.๗ การฝึกการใชอ้ าวธุ ประจากาย
๑๐.๕.๘ หนา้ ท่ีทว่ั ไปของพลประจาอากาศยาน
๑๐.๕.๙ การบินในฤดูกาลตา่ ง ๆ
๑๐.๕.๑๐ วธิ ีการใชร้ ่มชูชีพ
๑๐.๕.๑๑ การทบทวนการปฏิบตั ิเมื่ออากาศยานเกิดเหตุฉุกเฉิน
๑๐.๕.๑๒ การปฏิบตั ิเม่ือเกิดภยั พบิ ตั ิในรูปแบบต่าง ๆ เช่น อคั คีภยั วาตภยั เกิดจลาจล
ถูกโจมตีทางอากาศ สงครามนิวเคลียร์ ถูกก่อวนิ าศกรรม ฯลฯ เป็นตน้
๑๐.๖ การฝึกตา่ ง ๆ ตอ้ งกาหนดไวเ้ ป็นประจาและสอดคลอ้ งกบั การฝึกประจาปี ของหน่วยตามตวั อยา่ ง
ที่ปรากฏใน ผนวก ง

- ๑๒ -

หมวด ๗

การป้องกนั อากาศยานอบุ ัตเิ หตุอนั เนื่องจากความบกพร่องของนักบินและผู้กากบั ดูแล
ขอ้ ๑๑ การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุอนั เนื่องจากความบกพร่องของนกั บิน และผกู้ ากบั ดูแล

๑๑.๑ ความมุ่งหมายเพื่อเป็ นการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุอนั เนื่องมาจากความบกพร่องของนกั บิน
รวมท้งั ผบู้ งั คบั บญั ชาและผมู้ ีหนา้ ที่กากบั ดูแล

๑๑.๒ ผรู้ ับผดิ ชอบ และผปู้ ฏิบตั ิ
ผบู้ งั คบั หน่วยบิน และผบู้ งั คบั หน่วยบินเฉพาะกิจ ของกองทพั บก ตอ้ งรับผดิ ชอบกากบั ดูแล

ใหเ้ ป็นไปตามขอ้ กาหนดการปฏิบตั ิอยา่ งเคร่งครัด
๑๑.๓ การปฏิบตั ิ
๑๑.๓.๑ นกั บิน
๑๑.๓.๑.๑ ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกบั การบิน ทบทวนระเบียบปฏิบตั ิประจาตลอดจน

คู่มือการบิน และรายการตรวจสอบอยเู่ สมอ
๑๑.๓.๑.๒ รักษา สุขภาพ ของร่างกาย ใหส้ มบูรณ์พร้อมท่ีจะทาการบินอยเู่ สมอ
๑๑.๓.๑.๓ เม่ือไม่พร้อมท่ีจะทาการบินไม่วา่ กรณีใดๆจะตอ้ งแจง้ ใหผ้ บู้ งั คบั บญั ชาทราบ
๑๑.๓.๑.๔ ควรรู้ขีดความสามารถในการบินของตนเองไม่ควรบินในทา่ บิน

ซ่ึงไม่เคยฝึกทามาก่อน และคิดวา่ ตนจะทาไดเ้ ม่ือเห็นผอู้ ื่นทา
๑๑.๓.๒ ผบู้ งั คบั หน่วยบินทุกระดบั และผบู้ งั คบั หน่วยบินเฉพาะกิจ ปฏิบตั ิดงั ต่อไปน้ี
๑๑.๓.๒.๑ อบรมช้ีแจงนกั บินในหน่วยของตน ใหเ้ ขา้ ใจถึงระเบียบปฏิบตั ิตา่ ง ๆ

ท่ีเกี่ยวกบั การบิน เทคนิคการบินของอากาศยานในอตั รา การปฏิบตั ิตามคาสัง่ เทคนิคคูม่ ือการบินของอากาศยาน
แบบน้นั ๆ ตลอดจนวนิ ยั การบิน

๑๑.๓.๒.๒ ใหม้ ีการทดสอบ เพื่อวดั ระดบั มาตรฐานความรู้ความสามารถในเร่ือง
เทคนิคการบิน คาสงั่ เทคนิค คูม่ ือการบิน ระเบียบปฏิบตั ิประจา และรายการตรวจอ่ืนใดตามที่เห็นวา่ จาเป็ นอยา่ งนอ้ ย
เดือนละ ๑ คร้ัง พร้อมท้งั บนั ทึกผลการทดสอบไวเ้ ป็นหลกั ฐาน

๑๑.๓.๒.๓ ในกรณีที่มีอากาศยานหลายแบบบรรจุอยใู่ นหน่วย หา้ มนกั บินทาการบิน
เกิน ๒ แบบ หากมีความจาเป็นตอ้ งทาการบินกบั อากาศยานแบบอื่นอีก จะตอ้ งงดทาการบินกบั อากาศยานแบบใด
แบบหน่ึงเสียก่อน เพื่อลดความสับสนต่อระเบียบปฏิบตั ิของอากาศยานแต่ละแบบ กรณีที่มีความจาเป็ นตอ้ งทาการบิน
เกินกวา่ ๒ แบบ ใหร้ ายงานขออนุมตั ิผบู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบินทหารบกเป็ นรายๆ ไป

๑๑.๓.๒.๔ ในกรณีที่มีอากาศยาน ๒ ประเภท คือ เคร่ืองบินและเฮลิคอปเตอร์
บรรจุอยใู่ นหน่วยเดียวกนั หา้ มนกั บินทาการบินเกิน ๑ ประเภท หากมีความจาเป็นตอ้ งทาการบินท้งั ๒ ประเภท
ใหร้ ายงานขออนุมตั ิผบู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบินทหารบก เป็นรายๆ ไป

๑๑.๓.๒.๕ การจดั ภารกิจบินจะตอ้ งพจิ ารณาถึงความเหมาะสมของนกั บินต่อภารกิจ
น้นั ๆ พร้อมท้งั พิจารณาสุขภาพทางร่างกายและจิตใจวา่ สมบูรณ์เพยี งพอท่ีจะทาการบินไดห้ รือไม่

- ๑๓ -

๑๑.๓.๒.๖ คอยสอดส่องดูแลและใหค้ วามสมั พนั ธ์อยา่ งใกลช้ ิดกบั นกั บินเพอื่ จะไดท้ ราบ
ถึงสุขภาพและความเป็นอยขู่ องนกั บินเป็ นประจา เช่น การเจบ็ ป่ วย การด่ืมสุรา การอดนอน การตรากตราการงาน
เกินควร การไดร้ ับความกระทบกระเทือนทางจิต หรือเหตุอ่ืนใดที่เป็ นอุปสรรคต่อการบิน เพอื่ จะไดพ้ ิจารณางดบิน
แก่นกั บินผนู้ ้นั จนกวา่ ร่างกายและจิตใจจะดีข้ึนเป็นปกติ

๑๑.๓.๒.๗ เม่ือนกั บินแจง้ วา่ ไมพ่ ร้อมท่ีจะทาการบินไมว่ า่ กรณีใด ๆ ผบู้ งั คบั บญั ชา
จะตอ้ งไมบ่ งั คบั ใหน้ กั บินผนู้ ้นั ทาการบิน

๑๑.๓.๒.๘ ในกรณีท่ีอากาศยานจะตอ้ งทาการบินดว้ ยนกั บินต้งั แต่ ๒ นายข้ึนไป
การจดั ภารกิจบินจะตอ้ งแน่ใจวา่ นกั บินที่ทาการบินร่วมกนั น้นั มีความเหมาะสมและสามารถช่วยเหลือซ่ึงกนั และกนั ได้
และไม่ควรจดั นกั บินรุ่นเดียวกนั บินดว้ ยกนั

๑๑.๓.๒.๙ ดาเนินนโยบายใหม้ ีสิ่งจูงใจ เพอ่ื นกั บินจะไดม้ ีความสนใจ และ
กระตือรือร้นท่ีจะทาการบิน

๑๑.๓.๒.๑๐ เอาใจใส่และส่งเสริมดา้ นสวสั ดิการ และความเป็นอยูข่ องนกั บิน
ใหด้ ีที่สุด ตามความเหมาะสม เพือ่ เป็ นการบารุงขวญั และใหก้ าลงั ใจแก่นกั บิน

๑๑.๓.๒.๑๑ ผบู้ งั คบั บญั ชา ควรทาการบินคู่กบั นกั บินในหน่วยของตนเองทุกนาย
และใหบ้ อ่ ยคร้ังที่สุดเท่าท่ีจะทาได้ เพอื่ คน้ หาขอ้ บกพร่องของนกั บินแต่ละบุคคล แลว้ นามาแกไ้ ขใหด้ ีข้ึน

หมวด ๘
การป้องกนั ความเสียหายเนื่องจากส่ิงแปลกปลอมภายนอก
ขอ้ ๑๒ การป้องกนั ความเสียหายเนื่องจากส่ิงแปลกปลอมภายนอก
๑๒.๑ ความมุง่ หมาย เพื่อให้ผมู้ ีหนา้ ที่เก่ียวขอ้ งกบั อากาศยานไดต้ ระหนกั ถึงอนั ตราย เนื่องมาจาก
สิ่งแปลกปลอมภายนอกท่ีจะเป็นสาเหตุใหอ้ ากาศยานชารุดเสียหายก่อนเวลาอนั ควร เป็นสาเหตุใหญ่ท่ีทาใหต้ อ้ งเปลี่ยน
ชิ้นส่วนซ่อมอากาศยานก่อนกาหนด ตอ้ งใชง้ บประมาณในการซ่อมบารุงเป็ นมูลค่าสูงต่อปี ทาใหข้ าดความพร้อมรบ
๑๒.๒ ผรู้ ับผดิ ชอบและผปู้ ฏิบตั ิ
๑๒.๒.๑ ผบู้ งั คบั หน่วยบินทุกระดบั รับผดิ ชอบเก่ียวกบั การป้องกนั ความเสียหาย เนื่องจาก
สิ่งแปลกปลอมภายนอกทุกรูปแบบท่ีจะเป็นอนั ตรายต่ออากาศยาน
๑๒.๒.๒ นายทหารนิรภยั การบินทุกหน่วยบิน
๑๒.๒.๓ นายทหารซ่อมบารุงของหน่วยบิน
๑๒.๒.๔ นกั บินและเจา้ หนา้ ที่ท่ีเก่ียวขอ้ งอื่น ๆ ทุกคน
๑๒.๓สิ่งแปลกปลอมภายนอกท่ีจะเป็นอนั ตรายต่ออากาศยาน ไดแ้ ก่
๑๒.๓.๑ อนุภาคตา่ ง ๆ บนลานจอด ทางวง่ิ ทางขบั ท่ีถูกดูดเขา้ ไปในทอ่ อดั อากาศของ
เครื่องยนตก์ งั หนั ไอพน่ หรือกอ้ นกรวด หิน ฯลฯ ที่ถูกใบพดั อากาศยานพดั ปลิวโดนตวั อากาศยานเอง และหรือ
ทาใหอ้ ากาศยานอ่ืนชารุดเสียหาย หรือทาใหย้ าง ฐานชารุดเสียหาย
๑๒.๓.๒ อนั ตรายจากเครื่องมือ ซ่ึงถูกหลงลืมไวบ้ นอากาศยาน

- ๑๔ -

๑๒.๓.๓ อนั ตรายเน่ืองจากสัตว์ เช่น นกเขา้ ไปในท่ออดั อากาศหรือบินชนกระจกบงั ลม
หรือทารังในอากาศยาน อนั ตรายจากสตั วเ์ ล้ียง เช่น สุนขั ววั ควาย ฯลฯ กีดขวางขณะอากาศยานข้ึน - ลง
อนั ตรายจากแมลงเขา้ ไปอุดตนั หรือทารังอุดตนั ท่อทางต่าง ๆ

๑๒.๓.๔ อนั ตรายจากฝ่ นุ ผงขณะที่อากาศยานปี กหมุนลอยตวั ข้ึนทาใหน้ กั บินเกิดอาการ
หลงสภาพเนื่องจากการบิน

๑๒.๔มาตรการป้องกนั
๑๒.๔.๑ หน่วยบินตอ้ งมีระเบียบปฏิบตั ิประจาในการดูแลรักษาความสะอาดบริเวณโรงซ่อม

หรือโรงเกบ็ อากาศยาน ลานจอด ทางวงิ่ และหมน่ั ตรวจตราอยเู่ สมอ
๑๒.๔.๒ มีระบบการปฏิบตั ิการซ่อมบารุงที่ดี เช่น การใชร้ ะบบกระเป๋ าเปล่า (ผทู้ ี่ทางาน

ซ่อมบารุง หา้ มมีสิ่งของติดตวั ไปซ่อมบารุง และมีระบบการตรวจนบั เคร่ืองมือ)
๑๒.๔.๓ มีมาตรการกาจดั นกและสัตวเ์ ล้ียงที่คาดวา่ จะทาใหเ้ กิดอากาศยานอุบตั ิเหตุได้
๑๒.๔.๔ เพมิ่ ความระมดั ระวงั ในการใชอ้ ากาศยานในพ้ืนที่ที่ยากแก่การควบคุมส่ิง

แปลกปลอมภายนอก
๑๒.๔.๕ มีมาตรการกระตุน้ ใหต้ ระหนกั ถึงอนั ตรายจากส่ิงแปลกปลอมภายนอก เช่น

การโฆษณาประชาสมั พนั ธ์ ใหร้ างวลั ประกวด และการใหก้ ารศึกษา

หมวด ๙
การรายงานเหตุการณ์หรือส่ิงทอี่ าจจะก่อให้เกดิ อนั ตราย
ขอ้ ๑๓ การรายงานเหตุการณ์หรือสิ่งที่อาจจะก่อให้เกิดอนั ตราย
๑๓.๑ ความมุ่งหมาย
๑๓.๑.๑ เพอ่ื ใหท้ ราบถึงส่ิงนาอุบตั ิเหตุ ส่ิงท่ีล่อแหลมอนั ตราย สถานการณ์หรือเหตุการณ์
ท่ีไมพ่ งึ ประสงค์ และปัญหาตา่ ง ๆ ก่อนเกิดอุบตั ิเหตุ โดยนามาแกไ้ ขก่อน เป็นการลดมูลค่าการสูญเสียหรือมูลคา่
การซ่อมบารุง
๑๓.๑.๒ เพ่ือเป็ นการกระตุน้ และเร่งเร้าใหท้ ุกฝ่ ายสานึกในความปลอดภยั ซ่ึงจะไดร้ ับผล
ในดา้ นขวญั และกาลงั ใจของผปู้ ฏิบตั ิการบิน
๑๓.๑.๓ เพือ่ เสริมสร้างขีดความสามารถในการส่งเสริมความปลอดภยั ในการบินดว้ ย
กรรมวธิ ีท่ีรวดเร็ว
๑๓.๒หนา้ ท่ีและความรับผิดชอบ
๑๓.๒.๑ เป็นหนา้ ท่ีของผพู้ บเห็นหรือเกี่ยวขอ้ งกบั เหตุการณ์ จะตอ้ งรายงานสิ่งที่อาจจะ
ก่อใหเ้ กิดอนั ตรายท้งั ขณะทาการบินและไมท่ าการบิน
๑๓.๒.๒ เป็นหนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบของผบู้ งั คบั บญั ชาทุกระดบั ที่จะกระตุน้ เร่งเร้า
ใหม้ าตรการน้ีดาเนินการไดอ้ ยา่ งตอ่ เนื่อง เพราะเหตุการณ์ยอ่ มเกิดข้ึนไดท้ ุกขณะ

- ๑๕ -

๑๓.๓เหตุการณ์หรือส่ิงที่อาจจะก่อใหเ้ กิดอนั ตราย คือ
๑๓.๓.๑ สถานการณ์หรือการกระทาซ่ึงมีผลหรืออาจจะมีผลต่อความปลอดภยั ของอากาศยาน

และผเู้ กี่ยวขอ้ ง
๑๓.๓.๒ การขาดสมรรถภาพของเจา้ หนา้ ท่ีในการกระทาการซ่อมบารุงอากาศยาน
๑๓.๓.๓ ความบกพร่องเกี่ยวกบั อุปกรณ์อานวยความสะดวกของสนามบิน เช่น ไฟส่องสวา่ ง

สนามบิน ไฟนาร่องลงสนาม เคร่ืองหมายแสดงสิ่งกีดขวางบริเวณสนามบิน ความสะอาดของทางวง่ิ ทางขบั
การดบั เพลิง การเติมน้ามนั เช้ือเพลิง การบริการอากาศยานภาคพ้นื ทวั่ ไป

๑๓.๓.๔ ความบกพร่องของอุปกรณ์เดินอากาศ
๑๓.๓.๕ ความบกพร่องทางเทคนิคของระเบียบปฏิบตั ิหรือคาแนะนาท้งั ทางดา้ นกิจการ
บินพลเรือนและทางทหาร
๑๓.๓.๖ การบริการข่าวอากาศผดิ พลาด
๑๓.๓.๗ คู่มือเอกสารและคาสั่งเทคนิคเกี่ยวกบั การบินบกพร่อง
๑๓.๓.๘ อากาศยานใกลจ้ ะชนกนั ในอากาศ
๑๓.๓.๙ อากาศยานลงเม่ือมีส่ิงบอกเหตุ หรือลงฉุกเฉิน ซ่ึงยงั ไม่ส่งผลใหน้ กั บินหรือ
ผเู้ ก่ียวขอ้ งกบั การบินไดร้ ับบาดเจบ็ และอากาศยานไม่ไดร้ ับความเสียหาย
๑๓.๔ การเตรี ยมการของหน่วยบิน
๑๓.๔.๑ เตรียมแบบรายงานไวใ้ หผ้ รู้ ายงานหยบิ ใชไ้ ดส้ ะดวก แบบรายงานตามผนวก จ
๑๓.๔.๒ เตรียมตารางบนั ทึกรายงาน เพ่ือใชใ้ นการควบคุมหลกั ฐานในการรับรายงาน
การออกขอ้ เสนอแนะแกไ้ ขและการติดตามผลการแกไ้ ข
๑๓.๔.๓ จดั ทาตูร้ ับรายงานใหส้ ะดวกท่ีสุดสาหรับผรู้ ายงาน
๑๓.๔.๔ ประชาสมั พนั ธ์และส่งเสริมดว้ ยวธิ ีการต่าง ๆ ใหม้ ีความกระตือรือร้นในการรายงาน
๑๓.๕กรรมวธิ ีในการรายงานและการปฏิบตั ิ
๑๓.๕.๑ ผพู้ บเห็นเหตุการณ์หรือสิ่งท่ีอาจจะก่อให้เกิดอนั ตราย รายงานโดยใชแ้ บบ
รายงานตาม ผนวก จ หรือจะใชก้ ระดาษเปล่าเขียนรายงานตามวธิ ีการเขียนขา่ ว คือ ใคร ทาอะไร ท่ีไหน เม่ือไร
อยา่ งไร โดยลงชื่อผรู้ ายงานหรือไมล่ งก็ได้ ส่งไปยงั นายทหารนิรภยั การบินของหน่วยหรือหน่วย ตน้ สงั กดั หรือ
อาจรายงานดว้ ยวธิ ีการติดต่อสื่อสารอยา่ งใดอยา่ งหน่ึง เช่น วทิ ยุ โทรศพั ท์ แต่ควรรายงาน เป็นลายลกั ษณ์อกั ษร
เป็นการยนื ยนั โดยด่วน
๑๓.๕.๒ นายทหารนิรภยั การบินตรวจสอบและคดั เลือกรายงานนาลงบนั ทึกในตาราง
บนั ทึก ตาม ขอ้ ๑๑.๔.๒
๑๓.๕.๓ นายทหารนิรภยั การบินตอ้ ง พจิ ารณาถึงข้นั ตอนที่จะดาเนินการต่อไป หากสามารถ
ดาเนินการแกไ้ ขไดก้ ็เสนอแนะการแกไ้ ขต่อผบู้ งั คบั บญั ชาโดยเร็วแลว้ รายงานต่อหน่วยเหนือทุกคร้ัง

- ๑๖ -

๑๓.๕.๔ เหตุการณ์ที่ไมท่ ราบขอ้ เทจ็ จริงโดยแน่ชดั จะตอ้ งทาการสอบสวนหาขอ้ เทจ็ จริง
การสอบสวนอาจกระทาไดโ้ ดยการสอบสวนดว้ ยตนเอง หรือร้องขอใหค้ ณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยาน
อุบตั ิเหตุซ่ึงไดแ้ ตง่ ต้งั ไวล้ ่วงหนา้ ทาการสอบสวนหาขอ้ เทจ็ จริง

๑๓.๕.๕ จดั ทาและแจกจา่ ยรายงานหรือเอกสาร เพ่ือป้องกนั อุบตั ิเหตุ ตามผนวก ฉ ตามขอบเขต
อานาจของหน่วยโดยด่วนก่อนส่งรายงานใหห้ น่วยเหนือทราบ หรือดาเนินการในข้นั ตอ่ ไป

๑๓.๕.๖ ติดตามตรวจสอบผลการรายงาน หรือผลการแกไ้ ขท่ีไดด้ าเนินการไปแลว้ อยา่ งต่อเน่ือง
๑๓.๕.๗ รวบรวมหลกั ฐานการรายงาน จดั เก็บรักษารายงานที่ไดด้ าเนินการไปแลว้

อยา่ งสมบูรณ์ เพอื่ สะดวกในการคน้ หา
๑๓.๕.๘ แลกเปล่ียนข่าวสารกบั หน่วยงานอื่น เพ่ือนามาเปรียบเทียบวิเคราะห์เหตุการณ์

ตา่ ง ๆ เพือ่ เป็นสถิติและขอ้ มูลในการพยากรณ์
๑๓.๖ เหตุการณ์และส่ิงต่อไปน้ีไมต่ อ้ งนามารายงาน
๑๓.๖.๑ เรื่องการปฏิบตั ิการสอบสวน การวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ หรือ

รายงานอากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตต่าง ๆ
๑๓.๖.๒ เหตุการณ์อื่นใดที่เกี่ยวขอ้ งกบั การสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนอากาศยาน

อุบตั ิเหตุ เช่น พิจารณาทณั ฑ์ พิจารณาความชอบ ชดใชค้ า่ เสียหายและกรรมวธิ ีทางกฎหมาย
๑๓.๖.๓ เหตุการณ์ที่เกิดจาก วสั ดุเสื่อมคุณภาพที่ไดอ้ อกแจง้ ความวทิ ยาการไวล้ ่วงหนา้ แลว้

หมวด ๑๐
การรายงานเพื่อปรับปรุงแก้ไขวสั ดุและอุปกรณ์ให้ดขี ึน้
ขอ้ ๑๔ การรายงานเพ่ือปรับปรุงแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ใหด้ ีข้ึน
๑๔.๑ กล่าวทว่ั ไป การปรับปรุงและการแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ใหด้ ีข้ึน เป็นกิจกรรมหน่ึง ซ่ึงมี
ความจาเป็นในมาตรการนิรภยั การบินไดถ้ ูกจดั ข้ึน เพ่อื แกไ้ ของคป์ ระกอบของสาเหตุทางดา้ นวสั ดุและอุปกรณ์
โดยตรง แตท่ างปฏิบตั ิยอ่ มเกี่ยวโยงไปถึงการคน้ ควา้ ขอ้ ขดั ขอ้ งหรือความบกพร่องในการซ่อมบารุงการออกแบบ
กรรมวธิ ีในการปฏิบตั ิของผูเ้ กี่ยวขอ้ งหรือการเส่ือมคุณภาพของวสั ดุและอุปกรณ์โดยตรงดว้ ย นายทหารนิรภยั
การบิน จึงตอ้ งมีการประสานงานใกลช้ ิดกบั หน่วยซ่อมบารุงทุกระดบั หน่วย
๑๔.๒ความมุ่งหมาย เนื่องจากความบกพร่องทางวสั ดุเส่ือมคุณภาพ เป็นสาเหตุที่ทาใหอ้ ากาศยาน
อุบตั ิเหตุ มีสถิติสูงรองลงมาจากนกั บินบกพร่อง จึงไดจ้ ดั ต้งั ความมุง่ หมายไวด้ งั น้ี.-
๑๔.๒.๑ เพื่อคน้ หา เปิ ดเผย ขจดั หรือบรรเทาการเส่ือมประสิทธิภาพของวสั ดุในการซ่อม
บารุงและการเส่ือมประสิทธิภาพของอุปกรณ์ตา่ ง ๆ ที่เก่ียวกบั เครื่องช่วยในการบินและเครื่องช่วยชีวติ ท้งั มวล
๑๔.๒.๒ เพ่ือใหเ้ กิดความมนั่ ใจในการใชอ้ ุปกรณ์และชิ้นส่วนซ่อมของอากาศยานมากข้ึน
๑๔.๒.๓ เพือ่ เป็ นขอ้ มูลประมาณการในดา้ นการส่งกาลงั และซ่อมบารุงอากาศยาน ท้งั เป็ น
การประหยดั แรงงานการซ่อมบารุงและชิ้นส่วนซ่อม

- ๑๗ -

๑๔.๒.๔ เพ่อื ช่วยสนบั สนุนการสารวจนิรภยั การบินในดา้ นการส่งกาลงั และซ่อมบารุง
ตามมาตรการนิรภยั การบิน

๑๔.๒.๕ เพื่อช่วยเพ่ิมประสิทธิภาพในภารกิจส่วนรวมของหน่วย
๑๔.๓หนา้ ท่ีและความรับผิดชอบ

๑๔.๓.๑ ใหห้ น่วยบินทุกระดบั จดั การดาเนินงานท่ีเหมาะสมเกี่ยวกบั การซ่อมบารุงอากาศยาน
ตามคาแนะนาของหน่วยใหก้ ารสนบั สนุนการส่งกาลงั และซ่อมบารุงอากาศยาน

๑๔.๓.๒ ใหห้ น่วยบินรายงานเพื่อปรับปรุงแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ให้ดีข้ึนตามแบบรายงาน
ผนวก ช

๑๔.๓.๓ ใหผ้ ทู้ ่ีปฏิบตั ิหนา้ ที่นายทหารนิรภยั การบินของหน่วยบิน ติดตามรายงานผลการแกไ้ ข
และปรับปรุงตามท่ีรายงาน

๑๔.๔วธิ ีปฏิบตั ิและการรายงาน
๑๔.๔.๑ ผทู้ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั เหตุการณ์ท่ีเกี่ยวกบั ความผดิ ปกติของวสั ดุหรืออุปกรณ์ใหค้ วาม

ร่วมมือในการกรอกในแบบรายงานส่งตรงไปยงั นายทหารนิรภยั การบินของหน่วย ใชแ้ บบรายงาน ผนวก ช
แลว้ นายทหารนิรภยั การบินนามาเปรียบเทียบกบั รายงานเหตุการณ์หรือสิ่งที่อาจจะก่อใหเ้ กิดอนั ตราย (ผนวก จ)
วา่ มีความเก่ียวขอ้ งหรือสัมพนั ธ์กนั หรือไม่

๑๔.๔.๒ นายทหารนิรภยั การบิน ส่งรายงานใหห้ น่วยรับผดิ ชอบในการปฏิบตั ิการแกไ้ ข
ตามข้นั ตอน

๑๔.๔.๓ หน่วยรับผดิ ชอบในการปฏิบตั ิการแกไ้ ข ดาเนินการแกไ้ ข หรือดาเนินการ
ตอ่ เม่ือเกินขีดความสามารถ แลว้ รีบรายงานผลการแกไ้ ขกลบั ไปยงั หน่วยรายงานโดยเร็ว

๑๔.๔.๔ นายทหารนิรภยั การบินติดตามผลการแกไ้ ข เมื่อเสร็จแลว้ ใหน้ าลงในแบบ
รายงานและบญั ชี เพอื่ เป็นสถิติดว้ ย

๑๔.๔.๕ จดั ทาหรือคดั เลือกเอกสารแนะนา แจกจ่ายและรวบรวมไวเ้ พือ่ เป็ นประโยชน์
ในการศึกษา และเพ่ือเป็นประโยชนใ์ นการป้องกนั อุบตั ิเหตุ อนั เนื่องมาจากวสั ดุและอุปกรณ์ต่อไป

๑๔.๕กรณีที่ไม่ตอ้ งรายงานเพื่อปรับปรุงแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ใหด้ ีข้ึน
๑๔.๕.๑ วสั ดุและอุปกรณ์เส่ือมคุณภาพซ่ึงกาลงั อยใู่ นระหวา่ งดาเนินกรรมวธิ ี
๑๔.๕.๒ วสั ดุและอุปกรณ์ที่ชารุดเกิดจากการกระทาของเจา้ หนา้ ท่ีเอง
๑๔.๕.๓ วสั ดุและอุปกรณ์ที่มีหลกั ฐานการแจง้ เตือนใหร้ ะมดั ระวงั หรือวสั ดุที่ยกเลิกใชแ้ ลว้

- ๑๘ -

หมวด ๑๑

แผนก่อนอากาศยานเกดิ อุบัติเหตุ
ขอ้ ๑๕ แผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ

๑๕.๑ ความมุ่งหมาย
๑๕.๑.๑ เพือ่ ใหห้ น่วยเก่ียวขอ้ งตา่ ง ๆ ปฏิบตั ิการไดถ้ ูกตอ้ งและรวดเร็ว เมื่อมีอากาศยาน

อุบตั ิเหตุ โดยใชเ้ คร่ืองมือเคร่ืองใชแ้ ละเจา้ หนา้ ท่ีตา่ ง ๆ ท่ีมีอยู่
๑๕.๑.๒ เพื่อช่วยเหลือและรักษาไวซ้ ่ึงชีวติ ของเจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยาน
๑๕.๑.๓ เพ่ือใหอ้ ากาศยานอยใู่ นสภาพชารุดเสียหายนอ้ ยท่ีสุด
๑๕.๑.๔ เพ่อื ช่วยรักษาซากอากาศยานใหอ้ ยใู่ นสภาพสมบูรณ์ สะดวกแก่การหาหลกั ฐาน

ในการสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๕.๒หนา้ ที่และความรับผิดชอบ
๑๕.๒.๑ กองทพั บก/กรมยทุ ธการทหารบก และหน่วยตน้ สังกดั หรือหน่วยท่ีไดร้ ับมอบ

อานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน รับผดิ ชอบในการจดั ทาแผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ
๑๕.๒.๒ นายทหารนิรภยั การบินของหน่วยบิน จะตอ้ งรับผดิ ชอบโดยตรงต่อแผนก่อน

อากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ โดยไดร้ ับมอบอานาจและความรับผดิ ชอบจากผบู้ งั คบั บญั ชา ใหจ้ ดั ทาแผนก่อนอากาศยาน
เกิดอุบตั ิเหตุในเขตการฝึกบินปกติ เพอื่ ใหห้ น่วยท่ีเกี่ยวขอ้ งไดป้ ฏิบตั ิถูกตอ้ งเมื่อเกิดอุบตั ิเหตุ

๑๕.๒.๓ หน่วยบินและหน่วยบินเฉพาะกิจ จะตอ้ งจดั ใหม้ ีแผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ
โดยวางแผนตามขีดความสามารถของหน่วย

๑๕.๒.๔ แผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุของหน่วยตา่ ง ๆ ใหพ้ ิจารณาออกระเบียบตาม
ความเหมาะสมกบั เคร่ืองมือเครื่องใชท้ ่ีมีอยู่ และตอ้ งกาหนดใหส้ อดคลอ้ งกบั แผนของหน่วยเหนือ และหน่วยขา้ งเคียง

๑๕.๓เมื่ออากาศยานอุบตั ิเหตุใหป้ ฏิบตั ิดงั ตอ่ ไปน้ี.-
๑๕.๓.๑ กรมยทุ ธการทหารบก เม่ือไดร้ ับแจง้ ขา่ วอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหป้ ฏิบตั ิดงั น้ี.-
๑๕.๓.๑.๑ รายงานข้นั ตน้ ใหผ้ บู้ ญั ชาการทหารบก และผบู้ งั คบั บญั ชาช้นั สูงทราบ
๑๕.๓.๑.๒ ควบคุม อานวยการ ประสานงาน และกากบั ดูแลหน่วยที่ปฏิบตั ิการ

คน้ หาและช่วยเหลืออากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๕.๓.๑.๓ ประสานการปฏิบตั ิกบั หน่วยปฏิบตั ิอ่ืน ๆ ท้งั ภายในและภายนอก

กองทพั บก เพื่อใหก้ ารปฏิบตั ิภารกิจการคน้ หาและช่วยเหลือเป็นไปดว้ ยความเรียบร้อย และมีประสิทธิภาพ
๑๕.๓.๑.๔ เม่ือเห็นวา่ อากาศยานอุบตั ิเหตุที่เกิดข้ึน จาเป็ นตอ้ งใหค้ ณะกรรมการ

วเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุระดบั กองทพั บกดาเนินการ ใหต้ ิดต่อประสานงานกบั หน่วยท่ีเก่ียวขอ้ งในการจดั
คณะกรรมการเขา้ ดาเนินการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๑๕.๓.๑.๕ อานวยการใหค้ ณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
เดินทางไปทาการสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุไดโ้ ดยด่วน สาหรับพาหนะของคณะกรรมการใหพ้ จิ ารณาจดั จาก
หน่วยต่าง ๆ ไดต้ ามความเหมาะสม

- ๑๙ -

๑๕.๓.๑.๖ ติดต่อกบั หน่วยทหารที่ใกลเ้ คียงกบั สถานท่ีที่อากาศยานอุบตั ิเหตุ
เพ่อื ใหช้ ่วยเหลืออานวยความสะดวกใหค้ ณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๑๕.๓.๒ ศูนยก์ ารบินทหารบก
๑๕.๓.๒.๑ อานวยการ และประสานการปฏิบตั ิในส่วนที่รับผดิ ชอบ เพอ่ื ให้

หน่วยสามารถปฏิบตั ิภารกิจการคน้ หาและช่วยเหลือไดอ้ ยา่ งรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ
๑๕.๓.๒.๒ สนบั สนุนอากาศยานและเจา้ หนา้ ท่ีรวมท้งั สิ่งอุปกรณ์ท่ีจาเป็นในการ

ปฏิบตั ิการคน้ หาและช่วยเหลือ ตามที่กองทพั บกสัง่ การ
๑๕.๓.๒.๓ ดาเนินการฝึกอบรม และซกั ซอ้ มการคน้ หาและช่วยเหลือใหแ้ ก่

หน่วยบินตา่ ง ๆ ใหม้ ีความรู้ความเขา้ ใจในระบบการคน้ หาและช่วยเหลือ
๑๕.๓.๒.๔ จดั ทาและพฒั นาระเบียบปฏิบตั ิประจาของอากาศยานในการปฏิบตั ิ

การคน้ หาและช่วยเหลืออากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๕.๓.๓ กรมการขนส่งทหารบก
๑๕.๓.๓.๑ จดั อากาศยานสนบั สนุนการปฏิบตั ิการคน้ หาและช่วยเหลืออากาศยาน

อุบตั ิเหตุ เมื่อไดร้ ับการร้องขอหรือส่งั การจากกองทพั บก
๑๕.๓.๓.๒ จดั ชุดซ่อมเครื่องบินไปทาการกูซ้ ่อมอากาศยานท่ีอุบตั ิเหตุ

๑๕.๓.๔ หน่วยตน้ สังกดั หรือหน่วยท่ีไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน
๑๕.๓.๔.๑ เมื่อมีอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหห้ น่วยตน้ สงั กดั หรือหน่วยท่ีไดร้ ับมอบ

อานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน รีบรายงานผบู้ งั คบั บญั ชาตามลาดบั ช้นั จนถึงผบู้ ญั ชาการทหารบก และแจง้ ให้
คณะกรรมการดาเนินกรรมวธิ ีสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุต่อไป

๑๕.๓.๔.๒ ประสานขอรับการสนบั สนุนหน่วยคน้ หาและช่วยเหลือผปู้ ระสบภยั
จากหน่วยนอกกองทพั บก ที่อยใู่ นพ้นื ที่ท่ีอากาศยานอุบตั ิเหตุเพื่อคน้ หาและช่วยเหลืออากาศยานที่อุบตั ิเหตุ

๑๕.๓.๔.๓ จดั การคน้ หาและช่วยเหลือ
๑๕.๓.๔.๓.๑ ทางอากาศ จดั อากาศยานออกคน้ หาตาแหน่งอากาศยาน

อุบตั ิเหตุ ณ ตาบลท่ีอากาศยานอุบตั ิเหตุ ถา้ จาเป็นตอ้ งขออากาศยานจากกรมการขนส่งทหารบกสนบั สนุน กใ็ หต้ ิดตอ่
โดยตรง หน่วยตน้ สงั กดั หรือหน่วยที่ไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน จะตอ้ งดาเนินการจดั ใหม้ ีอากาศยาน
สาหรับคน้ หาอากาศยานอุบตั ิเหตุ ท้งั ตอ้ งใหส้ ามารถปฏิบตั ิการไดโ้ ดยทนั ที

๑๕.๓.๔.๓.๒ ทางพ้นื ดิน จดั เจา้ หนา้ ที่ และส่ิงอุปกรณ์ต่าง ๆ
ไปช่วยเหลือนกั บินและผูโ้ ดยสารใหพ้ น้ จากอุบตั ิเหตุเร็วที่สุดเทา่ ท่ีสามารถจะทาไดโ้ ดยพิจารณาถึงส่ิงเหล่าน้ี

๑๕.๓.๔.๓.๒.๑ รถพยาบาล พร้อมดว้ ยเคร่ือง
ปฐมพยาบาล นายแพทยแ์ ละเจา้ หนา้ ท่ีพยาบาลตามความจาเป็น

๑๕.๓.๔.๓.๒.๒ รถดบั เพลิง พร้อมดว้ ยเจา้ หนา้ ที่
ดบั เพลิง

- ๒๐ -

๑๕.๓.๔.๓.๒.๓ รถกูอ้ ากาศยาน และรถอ่ืน ๆ
ท่ีเกี่ยวกบั การกภู้ ยั อากาศยาน ในเมื่อจาเป็นตอ้ งจดั การกูใ้ หพ้ น้ จากการกีดขวางทางจราจรหรือพน้ จากภยั พบิ ตั ิ
ที่จะเกิดแก่ทรัพยส์ ิน

๑๕.๓.๔.๓.๒.๔ เจา้ หนา้ ที่สารวตั รทหารหรือ
เจา้ หนา้ ที่ท่ีจะตอ้ งระวงั รักษาอากาศยาน

๑๕.๓.๔.๓.๒.๕ เจา้ หนา้ ที่ถ่ายภาพ เจา้ หนา้ ที่
ถากถางทาง และเจา้ หนา้ ที่อื่น ๆ เทา่ ท่ีจาเป็นพร้อมท้งั ส่ิงอุปกรณ์

๑๕.๓.๔.๓.๒.๖ สิ่งอื่น ๆ ที่จาเป็น
๑๕.๓.๔.๔ ขอรับการสนบั สนุนชุดซ่อมเครื่องบินของกรมการขนส่งทหารบก
ไปกูซ้ ่อมอากาศยานเม่ือจาเป็ น
๑๕.๓.๕ กองพลทหารปื นใหญ่
จดั ชุดควบคุมเคร่ืองบินตรวจการณ์ขนาดเลก็ ระยะไกล โดยไม่ใชน้ กั บิน (UAV)
สนบั สนุนหน่วยรับผดิ ชอบพ้ืนที่ เมื่อไดร้ ับการร้องขอหรือส่งั การจากกองทพั บก
๑๕.๓.๖ หน่วยทหารอ่ืน
๑๕.๓.๖.๑ เม่ือไดร้ ับทราบข่าวอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหส้ ืบหาบุคคลท่ีพบเห็น
หรือแจง้ ขา่ วเพอ่ื สอบถามรายละเอียดเกี่ยวกบั อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๕.๓.๖.๒ ตรวจสอบแบบหรือประเภทของอากาศยานที่อุบตั ิเหตุ
๑๕.๓.๖.๓ คน้ หาตาบลและทิศทางท่ีอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๕.๓.๖.๔ ถา้ อากาศยานที่อุบตั ิเหตุเกิดเพลิงไหม้ ใหช้ ่วยจดั การดบั เพลิงโดยด่วน
๑๕.๓.๖.๕ จดั การช่วยเหลือนกั บินและผโู้ ดยสารใหพ้ น้ จากอนั ตราย
๑๕.๓.๖.๖ นาผปู้ ่ วยส่งโรงพยาบาลที่ใกลเ้ คียงโดยเร็วท่ีสุด
๑๕.๓.๖.๗ ช่วยคุม้ ครองระวงั รักษาอากาศยานไวม้ ิใหเ้ คล่ือนที่ และเปล่ียน
สภาพไปโดยไมจ่ าเป็น ตลอดจนระวงั รักษาทรัพยส์ ินตา่ ง ๆ จนกวา่ เจา้ หนา้ ที่ของหน่วยตน้ สงั กดั หรือชุดซ่อม
เคร่ืองบินของกรมการขนส่งทหารบกจะไปถึง
๑๕.๓.๖.๘ แจง้ ข่าวไปยงั หน่วยตน้ สังกดั ของอากาศยาน หรือหน่วยท่ีไดร้ ับ
มอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยานทราบ
๑๕.๓.๖.๙ สนบั สนุนและช่วยเหลือเจา้ หนา้ ที่ของหน่วยตน้ สังกดั หน่วยท่ี
ไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน หรือชุดซ่อมเครื่องบินของกรมการขนส่งทหารบก เทา่ ที่จะสามารถ
กระทาไดเ้ มื่อไดร้ ับการร้องขอ
๑๕.๔แผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุท่ีดีจะตอ้ งประกอบไปดว้ ย
๑๕.๔.๑ กาหนดระบบแจง้ ขา่ วอากาศยานอุบตั ิเหตุ เป็ นระบบแรกที่จะตอ้ งจดั ต้งั ข้ึน โดยมี
ระเบียบรัดกมุ ที่สุด เพ่ือดารงการติดตอ่ ใหไ้ ดผ้ ลท่ีสุด ระบบแจง้ ขา่ วควรมี ๒ ระบบ คือ ระบบแจง้ ข่าวหลกั และ
ระบบแจง้ ขา่ วรอง

- ๒๑ -

๑๕.๔.๒ การกาหนดตาแหน่งอากาศยานอุบตั ิเหตุ จดั ทาข้ึนเพอื่ ใหส้ ะดวกต่อการไปถึงบริเวณ
ที่อากาศยานอุบตั ิเหตุโดยใชเ้ วลาที่นอ้ ยท่ีสุด โดยการเตรียมแผนที่พิกดั ตาแหน่งอากาศยานอุบตั ิเหตุ ซ่ึงตอ้ งมี
ลกั ษณะดงั น้ี.-

๑๕.๔.๒.๑ จดั ทาเป็น ๒ แบบ คือ แผนผงั บริเวณสนามบิน และแผนท่ีกูภ้ ยั
คลุมบริเวณเขตฝึกบินปกติ โดยกาหนดเป็นตารางอกั ษรกากบั ดว้ ยหมายเลข เพอ่ื สะดวกในการช้ีบอกตาแหน่ง
ตามตวั อยา่ งที่ปรากฏใน ผนวก ซ และผนวก ด

๑๕.๔.๒.๒ เป็นแผนที่ทนั สมยั มีรายละเอียดประกอบแผนที่อ่านเขา้ ใจง่าย
และติดต้งั ไวใ้ นที่อนั ควร เช่น หอบงั คบั การบิน สถานีดบั เพลิง หอ้ งยทุ ธการการบิน สานกั งานนิรภยั การบิน
หอ้ งแพทยเ์ วชศาสตร์การบิน พาหนะที่คน้ หาและกูภ้ ยั ฯลฯ เป็นตน้

๑๕.๔.๓ กาหนดหนา้ ที่วธิ ีปฏิบตั ิและความรับผิดชอบโดยละเอียด โดยกาหนดเป็นระเบียบ
ปฏิบตั ิประจาของหน่วย และทาเป็นบญั ชีช่วยความจาโดยละเอียด ตามตวั อยา่ งท่ีปรากฏในผนวก ต

๑๕.๕การรักษาซากอากาศยานอุบตั ิเหตุ ดาเนินการเพ่อื ความมุ่งหมายดงั น้ี.-
๑๕.๕.๑ ป้องกนั การถูกร้ือถอนเคลื่อนยา้ ยและทาลายของบุคคลท่ีไปถึงที่อุบตั ิเหตุก่อน

ท้งั เจตนา และไมเ่ จตนาทาลายหลกั ฐานน้นั
๑๕.๕.๒ รักษาร่องรอยของอุบตั ิเหตุใหอ้ ยใู่ นสภาพที่ดีที่สุด โดยไมใ่ หล้ บเลือน
๑๕.๕.๓ รักษาหลกั ฐานชิ้นส่วนและซากอากาศยานใหอ้ ยใู่ นสภาพเดิม
๑๕.๕.๔ อานวยความสะดวกในการปฏิบตั ิงานของเจา้ หนา้ ท่ีที่เกี่ยวขอ้ ง
๑๕.๕.๕ รักษาความปลอดภยั ท้งั ปวง
การรักษาซากอากาศยาน นอกจากใชก้ าลงั พลตามที่กาหนดไวใ้ นขอ้ ๑๕.๔.๓ แลว้ อาจร้อง

ขอรับการสนบั สนุนหน่วยทหารขา้ งเคียงหรือเจา้ หนา้ ท่ีฝ่ ายบา้ นเมือง โดยนายทหารนิรภยั การบินตอ้ งช้ีแจงให้
ทราบถึงวธิ ีการปฏิบตั ิการรักษาซากอากาศยาน

๑๕.๖ การเคล่ือนยา้ ยอากาศยาน เป็นหนา้ ที่ของหน่วยที่มีหนา้ ท่ีซ่อมบารุงอากาศยานเท่าน้นั ท้งั น้ี
ตอ้ งไดร้ ับความเห็นชอบจากคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ และคณะกรรมการสอบสวน
อากาศยานอุบตั ิเหตุก่อน เวน้ แต่มีความจาเป็ นทางยทุ ธการ ใหผ้ บู้ งั คบั หน่วยสูงสุดในพ้ืนที่น้นั หรือผบู้ งั คบั อากาศยาน
เป็นผตู้ ดั สินใจเคล่ือนยา้ ยได้

๑๕.๗การถ่ายภาพอากาศยานอุบตั ิเหตุ วตั ถุประสงคเ์ พ่ือตอ้ งการภาพที่มีประโยชน์ต่อการสอบสวน
และวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุเท่าน้นั วธิ ีปฏิบตั ิในการถ่ายภาพอากาศยานอุบตั ิเหตุ มีดงั น้ี.-

๑๕.๗.๑ เจา้ หนา้ ที่ถ่ายภาพ ใหไ้ ปถึงบริเวณที่เกิดเหตุเร็วที่สุดเท่าท่ีจะกระทาได้
๑๕.๗.๒ การถ่ายภาพ ตอ้ งไมข่ ดั ตอ่ การทางานของเจา้ หนา้ ที่ดบั เพลิงและกภู้ ยั
๑๕.๗.๓ ภาพถ่ายไมต่ อ้ งการความสวยงามหรือศิลปะ หรือบุคคลที่เขา้ ไปอยใู่ นบริเวณที่เกิดเหตุ
๑๕.๗.๔ ภาพถา่ ยท่ีมีประโยชนต์ อ่ การสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ คือ.-

- ๒๒ -

๑๕.๗.๔.๑ ภาพถ่ายทางอากาศของบริเวณท่ีเกิดเหตุ
๑๕.๗.๔.๒ ภาพซากอากาศยานท้งั ๔ ดา้ น หากทาไดถ้ ่ายดา้ นบนดว้ ย
๑๕.๗.๔.๓ ร่องรอยต่าง ๆ ท่ีอากาศยานปะทะรวมท้งั ส่ิงกีดขวาง
๑๕.๗.๔.๔ ภาพชิ้นส่วนหลกั ของอากาศยาน เช่น ลาตวั ปี ก หาง เคร่ืองยนต์
ใบพดั ใบพดั ประธาน ใบพดั หาง ลอ้ และฐาน
๑๕.๗.๔.๕ ภาพส่วนบงั คบั ตา่ ง ๆ ภาพแผงเครื่องวดั ภาพหอ้ งนกั บิน
๑๕.๗.๔.๖ ภาพการกระจายของซากอากาศยาน
๑๕.๗.๔.๗ ร่องรอยไฟไหม้
๑๕.๗.๔.๘ ทรัพยส์ ินที่เสียหาย และอ่ืน ๆ ที่เห็นวา่ จาเป็น
๑๕.๘ใหห้ น่วยพิจารณาซกั ซอ้ ม การปฏิบตั ิตามแผนก่อนอากาศยานเกิดอุบตั ิเหตุ ตามระยะเวลา
อนั สมควร และปรับปรุงแผนใหท้ นั สมยั อยเู่ สมอ

หมวด ๑๒
การสารวจนิรภัยการบนิ
ขอ้ ๑๖ การสารวจนิรภยั การบิน
๑๖.๑ กล่าวทว่ั ไป การสารวจนิรภยั การบินของหน่วย เป็ นการสารวจสภาพการบริหารงาน
ดา้ นการป้องกนั อุบตั ิเหตุของหน่วย โดยปฏิบตั ิตามแผนท่ีกาหนดไว้
๑๖.๒ ความมุ่งหมาย
๑๖.๒.๑ เพือ่ ใหไ้ ดท้ ราบปัญหา/ขอ้ ขดั ขอ้ ง อุปสรรคในการปฏิบตั ิงาน และเหตุการณ์อื่นใด
ท่ีอาจจะเป็ นสาเหตุของอุบตั ิเหตุอนั จะมีผลสืบเน่ืองไปถึงความลม้ เหลวของภารกิจของหน่วย
๑๖.๒.๒ เพื่อเป็ นการประเมินคา่ ถึงขีดความสามารถและประสิทธิภาพในการปฏิบตั ิตาม
กิจกรรม ในมาตรการนิรภยั การบินและกิจกรรมอื่น ๆ
๑๖.๒.๓ เพื่อใชก้ ารสารวจนิรภยั การบินเป็นเคร่ืองมือกระตุน้ เตือนใหเ้ จา้ หนา้ ท่ีท่ี
เก่ียวขอ้ งไดเ้ กิดสานึกในความปลอดภยั
๑๖.๓ ประเภทของการสารวจนิรภยั การบิน
๑๖.๓.๑ การสารวจนิรภยั การบินระดบั หน่วยบิน เป็ นการสารวจนิรภยั การบินของนายทหาร
นิรภยั การบิน หากการสารวจจะตอ้ งมีรายการสารวจมาก อาจต้งั เป็ นคณะกรรมการข้ึนได้
๑๖.๓.๒ การสารวจนิรภยั การบินของคณะกรรมการ เป็ นการสารวจหน่วยบินทุกระดบั หน่วย
โดยคณะกรรมการนิรภยั การบินศูนยก์ ารบินทหารบก
๑๖.๓.๓ การตรวจเยย่ี มของนิรภยั การบินของหน่วยสายวทิ ยาการการบิน เป็นการสารวจ
นิรภยั การบินของหน่วยสายวทิ ยาการการบินดว้ ย

- ๒๓ -

๑๖.๔ หนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบ
๑๖.๔.๑ คน้ หา และเปิ ดเผย สิ่งนาอุบตั ิเหตุ ส่ิงล่อแหลมต่ออุบตั ิเหตุ สภาพการณ์ ท่ีไม่พงึ ปรารถนา

ตลอดจนปัญหาตา่ ง ๆ ท่ีจะมีแนวโนม้ ใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุ
๑๖.๔.๒ แกไ้ ขหรือช่วยเหลือในการขจดั ปัญหาที่สารวจพบในขอ้ ๑๔.๔.๑
๑๖.๔.๓ กระจายขา่ วที่เป็นอนั ตรายหรือจุดอ่อนต่าง ๆ ใหห้ น่วยที่เก่ียวขอ้ งทราบ

๑๖.๕ การดาเนินการสารวจนิรภยั การบิน
๑๖.๕.๑ ใหใ้ ชค้ ูม่ ือนิรภยั การบิน แนวทางบริหารทรัพยากรการบิน เพื่อความปลอดภยั

ของอากาศยาน ขอ้ กาหนดที่หน่วยสายวทิ ยาการการบินกาหนด เป็นแนวทางในการสารวจนิรภยั การบินและอาจ
เพิม่ เติมหวั ขอ้ การสารวจท่ีพิจารณาเห็นวา่ เหมาะสม

๑๖.๕.๒ ดาเนินการสารวจนิรภยั การบินอยา่ งสม่าเสมอ หรืออยา่ งนอ้ ยสายงานละ ๑ คร้ัง
ตอ่ ปี โดยใชข้ อ้ มูลในการสารวจนิรภยั การบินคร้ังก่อนมาร่วมพิจารณาดว้ ย

๑๖.๕.๓ ควรเพง่ เล็งเหตุการณ์ท่ีผถู้ ูกสารวจนิรภยั การบินปกปิ ดไวม้ าพิจารณาเป็ นพเิ ศษ
๑๖.๕.๔ บนั ทึกและรายงานขอ้ ขดั ขอ้ งใชแ้ บบตามผนวก ถ ดว้ ยวธิ ีบนั ทึกโดยละเอียด
ในข้นั ตน้ และตดั ทอนขอ้ มูลใหก้ ะทดั รัด
๑๖.๕.๕ เสนอแนะการแกไ้ ขในรายงานที่มีขอ้ ขดั ขอ้ งลงในแบบรายงานเพือ่ เป็ นการเสนอ
ทางปฏิบตั ิ
๑๖.๕.๖ จดั ทารายงานการสารวจนิรภยั การบินท่ีสมบูรณ์แลว้ รายงานผบู้ งั คบั บญั ชาตามสายงาน
๑๖.๕.๗ ติดตามผลการรายงานและผลการปฏิบตั ิตามขอ้ เสนอแนะ
๑๖.๕.๘ ข้นั ตอนสุดทา้ ยของการรายงานการสารวจนิรภยั การบิน คือ การไดร้ ับความเห็นชอบ
จากผบู้ งั คบั บญั ชา
๑๖.๖ การประเมินค่าจากผลการสารวจนิรภยั การบิน
๑๖.๖.๑ ติดตามประเมินคา่ ความสัมพนั ธ์ในองคป์ ระกอบของสาเหตุแห่งอุบตั ิเหตุวา่ ลดลง
เนื่องจากผลของการสารวจนิรภยั การบินหรือไม่
๑๖.๖.๒ ผลการสารวจนิรภยั การบินมีแนวโนม้ ใหเ้ กิดการพฒั นา และเกิดประโยชนต์ ่อหน่วย
หรือไม่
๑๖.๖.๓ เหตุการณ์ที่แตกตา่ งไปจากขอ้ เสนอแนะการแกไ้ ขเกิดข้ึนหรือไม่
๑๖.๖.๔ รวบรวมและติดตามผลการปฏิบตั ิท้งั หมดและรายงานใหผ้ ูบ้ งั คบั บญั ชาทราบ

- ๒๔ -

หมวด ๑๓

การประชุมนิรภยั การบิน
ขอ้ ๑๗ การประชุมนิรภยั การบิน

๑๗.๑ กล่าวทว่ั ไป
การประชุมนิรภยั การบิน เป็นหนา้ ที่ของนายทหารนิรภยั การบินท่ีจะตอ้ งจดั ใหม้ ีการประชุมของ
คณะกรรมการนิรภยั การบิน เพ่ือกาหนดนโยบายการบริหารงานดา้ นนิรภยั การบิน ติดตามความกา้ วหนา้ ของ
แผนงาน โครงการ มาตรการ กิจกรรมดา้ นนิรภยั การบิน รับทราบแจง้ ความวทิ ยาการ คาช้ีแจงต่าง ๆ และเป็น
การกระจายขา่ วสารดา้ นนิรภยั การบิน ใหก้ บั กาลงั พลและเจา้ หนา้ ท่ีที่เก่ียวขอ้ งกบั การบิน เพื่อเป็นการป้องกนั
อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๗.๒การประชุมนิรภยั การบิน แบ่งออกเป็ น ๒ ระดบั ดงั น้ี

๑๗.๒.๑ การประชุมนิรภยั การบิน ระดบั กองทพั บก โดยให้ศูนยก์ ารบินทหารบก
เป็นผดู้ าเนินการประชุม และเชิญหน่วยที่เก่ียวขอ้ งเขา้ ร่วมประชุมตามความเหมาะสม

๑๗.๒.๒ การประชุมนิรภยั การบินระดบั หน่วยบิน
๑๗.๓การดาเนินการประชุมนิรภยั การบิน ควรมีแนวทางดงั น้ี.-

๑๗.๓.๑ กาหนดวตั ถุประสงคข์ องการประชุม เฉพาะเร่ืองท่ีสาคญั ที่จะประชุมแต่ละคร้ัง
๑๗.๓.๒ จดั ทาเอกสาร แจง้ ใหก้ รรมการและผเู้ ขา้ ร่วมประชุมทราบ เพอื่ เตรียมขอ้ มูล
ในการประชุมแต่ละคร้ัง
๑๗.๓.๓ กาหนด วนั เวลาและสถานท่ีประชุมใหเ้ หมาะสม
๑๗.๓.๔ จดั การประชุมใหต้ อ่ เนื่องตามระยะเวลาอนั ควร และมีเหตุสมควรประชุม
๑๗.๓.๕ มีมาตรการเร่งเร้าใหก้ รรมการ และผเู้ขา้ ร่วมประชุมสนใจกระตือรือร้นต่อการประชุม
๑๗.๓.๖ จดั ทาสรุปผลการประชุม ความคิดเห็นของผเู้ ขา้ ร่วมประชุม และขอ้ เสนอแนะ
นาเรียนผบู้ งั คบั บญั ชาตามลาดบั ช้นั
๑๗.๓.๗ จดั ทารายงานการประชุมแจกจ่ายใหผ้ ูเ้ ขา้ ร่วมประชุมทราบ แบบรายงานการประชุม
ตาม ผนวก ท
๑๗.๓.๘ บุคคลหรือหน่วยงานท่ีตอ้ งรับผดิ ชอบในการปฏิบตั ิตามสั่งการในท่ีประชุม หรือ
ที่มีในการออกคาแนะนา การแกไ้ ข จะตอ้ งรีบดาเนินการโดยด่วน
๑๗.๓.๙ ติดตามและประเมินผลการปฏิบตั ิตามมติท่ีประชุมหรือตามคาแนะนาการแกไ้ ข
แลว้ นาเสนอผบู้ งั คบั บญั ชาทราบ
๑๗.๓.๑๐ นาขอ้ เสนอแนะ การแกไ้ ขของหน่วยบินอื่นในและนอกกองทพั บกที่พจิ ารณา
เห็นวา่ มีประโยชนม์ าแจง้ และถกแถลงในท่ีประชุม
๑๗.๓.๑๑ หากทาไดค้ วรเชิญผทู้ รงคุณวฒุ ิในสาขาต่าง ๆ ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั เร่ืองประชุมมาบรรยาย
ประกอบดว้ ย

- ๒๕ -

๑๗.๔การเตรียมวาระการประชุม ใหม้ ีเน้ือหาครอบคลุม ดงั น้ี.-
๑๗.๔.๑ การติดตามความกา้ วหนา้ ของแผนงาน โครงการ มาตรการ และกิจกรรม

ดา้ นนิรภยั การบิน
๑๗.๔.๒ การติดตามผลการแกไ้ ขปัญหา/ขอ้ ขดั ขอ้ งในเดือนที่ผา่ นมา
๑๗.๔.๓ ผลการสารวจนิรภยั การบิน
๑๗.๔.๔ ปัญหา/ขอ้ ขดั ขอ้ งในแต่ละหน่วยหรือส่วนราชการท่ีมีผลกระทบต่อความปลอดภยั

ในภารกิจการบิน
๑๗.๔.๕ แนวทางการแกไ้ ขปัญหา/ขอ้ ขดั ขอ้ ง ในขอ้ ๑๗.๔.๔

๑๗.๕ใหห้ น่วยบินนาปัญหา/ขอ้ ขดั ขอ้ ง ท่ีเกินขีดความสามารถในการแกไ้ ขของหน่วย รายงานให้
คณะอนุกรรมการสารวจการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บกทราบ เพือ่ ดาเนินการแกไ้ ขตอ่ ไป

หมวด ๑๔
รางวลั นิรภัยการบิน
ขอ้ ๑๘ รางวลั นิรภยั การบิน
๑๘.๑ ความมุง่ หมาย
๑๘.๑.๑ เพ่อื เชิดชูเกียรติของหน่วยหรือบุคคลที่ไดใ้ ชค้ วามรู้ความสามารถในเร่ืองการ
ป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุบงั เกิดผลดียง่ิ ตอ่ กองทพั บก
๑๘.๑.๒ เพอื่ ใหห้ น่วยและบุคคลเกิดความสานึกในเรื่องการป้องกนั อุบตั ิเหตุอยเู่ สมอ
๑๘.๒หลกั เกณฑก์ ารพิจารณาให้รางวลั นิรภยั การบินสาหรับหน่วยบิน
๑๘.๒.๑ ตอ้ งเป็ นหน่วยบินที่มีอากาศยานในอตั รา หรือหน่วยบินเฉพาะกิจที่ปฏิบตั ิการบิน
โดยไม่ปรากฏอุบตั ิเหตุใหญ่เลย ยกเวน้ อากาศยานอุบตั ิเหตุใหญ่ของโรงเรียนการบินทหารบก อนั เน่ืองมาจาก
ศิษยก์ ารบินทาการบินเดี่ยว
๑๘.๒.๒ หว้ งเวลาในการพิจารณาใหร้ างวลั นบั ต้งั แต่ ๑ ตุลาคม ถึง ๓๐ กนั ยายน
ของปี งบประมาณ
๑๘.๓ หลกั เกณฑก์ ารพิจารณาให้รางวลั นิรภยั การบินสาหรับบุคคล
๑๘.๓.๑ บุคคล หมายถึง นกั บิน ศิษยก์ ารบิน หรือผทู้ าการบนอากาศยานเป็นประจา
๑๘.๓.๒ หลกั เกณฑท์ ่ีตอ้ งนามาพิจารณา คือ อากาศยานเครื่องยนตด์ บั ท้งั หมดขณะบิน
หรือระบบไฟฟ้าเสียขณะบินในเวลากลางคืน หรือระบบไฮดรอลิคขดั ขอ้ งขณะบิน หรือใบพดั หางชารุดขณะบิน
หรือฐานชารุดในข้นั อนั ตราย (อากาศยานปี กติดลาตวั ) หรืออากาศยานถูกยงิ จนทาใหเ้ กิดอาการดงั กล่าวมาแลว้
อยา่ งใดอยา่ งหน่ึงหรือหลายอยา่ งรวมกนั

- ๒๖ -

๑๘.๓.๓ บุคคลตามขอ้ ๑๘.๓.๑ ที่จะไดร้ ับรางวลั จะตอ้ งไดร้ ับการพสิ ูจนห์ รือสอบสวน
ไดว้ า่ ไดใ้ ชค้ วามรู้ความสามารถ ความชานิชานาญอยา่ งสูง หรือไดใ้ ชป้ ฏิภาณไหวพริบดีเยย่ี ม แกไ้ ขหรือทาให้
อากาศยานที่อยใู่ นสภาวะฉุกเฉินน้นั ดีข้ึน หรือจาตอ้ งนาอากาศยานลงสู่พ้ืนดว้ ยสภาพดีที่สุด หรือเสียหายนอ้ ยที่สุด
ท้งั น้ีรวมถึงการปฏิบตั ิการใด ๆ ท่ีสามารถช่วยเหลือรักษาไวซ้ ่ึงชีวติ และทรัพยส์ ินของทางราชการไวไ้ ดอ้ ยา่ งเรียบร้อย
ปลอดภยั

๑๘.๓.๔ นกั บินในอากาศยานน้นั จะมีสิทธ์ิไดร้ ับรางวลั เพยี งคนเดียวท่ีเป็นผจู้ บั ถือส่วน
บงั คบั อากาศยานลงสู่พ้นื หรือหากจะมีมากกวา่ ๑ คน จะตอ้ งไดร้ ับการพิจารณาถึงความเหมาะสมตามขอ้ ๑๘.๓.๓

๑๘.๓.๕ หากเป็นเจา้ หนา้ ท่ีประจาอากาศยาน จะมีสิทธ์ิไดร้ ับรางวลั เพียงคนเดียวที่ปฏิบตั ิ
ไดด้ ีท่ีสุด หรือหากจะมีมากกวา่ ๑ คน จะตอ้ งไดร้ ับการพิจารณาความเหมาะสมตามขอ้ ๑๘.๓.๓

๑๘.๓.๖ เหตุการณ์ที่ไม่นามาพจิ ารณาในการใหร้ างวลั นิรภยั การบินสาหรับบุคคล คือ.-
๑๘.๓.๖.๑ ต้งั ใจทาใหเ้ กิดฉุกเฉินเอง
๑๘.๓.๖.๒ เกิดฉุกเฉินข้ึนจริงในขณะทาการฝึกลงฉุกเฉินและไมไ่ ดใ้ ชท้ กั ษะ

พิเศษในการนาอากาศยานลงสู่พ้ืน
๑๘.๓.๖.๓ ไม่เปิ ดเผยสาเหตุที่แทจ้ ริง
๑๘.๓.๖.๔ เสียวนิ ยั การบินหรือประมาท
๑๘.๓.๖.๕ ไม่ปฏิบตั ิตามกฎการบินจนเกิดเหตุฉุกเฉิน ยกเวน้ ภารกิจบงั คบั

ใหต้ อ้ งกระทา
๑๘.๓.๖.๖ อากาศยานปี กหมุนอยู่ในท่าลอยตวั และขณะเกิดเหตุฉุกเฉิน

สภาพแวดลอ้ มไม่เป็นอุปสรรคในการลงสู่พ้ืน
๑๘.๓.๖.๗ เหตุฉุกเฉินเกิดข้ึนขณะท่ีอากาศยานอยใู่ นสภาพแวดลอ้ มท่ีสมบูรณ์

อากาศยานมาถึงสถานท่ีท่ีจดั เตรียมไวด้ ีไมม่ ีอุปสรรคขดั ขวางในการลง
๑๘.๔ รูปลกั ษณะรางวลั
๑๘.๔.๑ รางวลั สาหรับหน่วยบิน เป็นประกาศนียบตั ร ขนาดกวา้ ง ๘ นิ้ว ยาว ๑๒ นิ้ว

ตอนบนมีเครื่องหมายกองทพั บก ตอนกลางเป็นเคร่ืองหมายปี กแสดงความสามารถในการบินช้นั หน่ึง ขนาดใหญ่
พองามสีจาง มีขอ้ ความประกาศเกียรติคุณของหน่วยบิน มุมบนซา้ ยมีโบวส์ ีทอง ขนาดเส้นผา่ ศูนยก์ ลาง ๒ นิ้ว
มีสองชายพองาม ตรงกลางมีกากบาทสีเขียวอยใู่ นวงกลมสีขาว เส้นผา่ ศูนยก์ ลางวงกลมสีขาว ๑ นิ้ว บนกากบาท
สีเขียวมีตวั เลขสีขาว เส้นผา่ ศูนยก์ ลางวงกลม สีขาว ๑ นิ้ว บอกปี งบประมาณที่หน่วยน้นั ไม่มีอากาศยานอุบตั ิเหตุใหญ่
ลกั ษณะปรากฏตาม ผนวก น

หน่วยที่ไมม่ ีอากาศยานอุบตั ิเหตุใหญม่ ากกวา่ ๑ ปี ติดต่อกนั ใหไ้ ดร้ ับประกาศนียบตั รใหม่
และประดบั โบวท์ ี่มุมบนขวาและซา้ ยสลบั กนั ไป

๑๘.๔.๒ รางวลั สาหรับบุคคล

- ๒๗ -

๑๘.๔.๒.๑ เครื่องหมายแสดงความสามารถพิเศษ เป็ นรูปปี กนกดา้ นขวาปี กเดียว
ไมม่ ีส่วนประกอบอื่นใด ทาดว้ ยโลหะสีเงิน ปี กนกเช่นวา่ น้ี ทาเป็นรอยแตกหกั กลางปี ก ใชป้ ระดบั ฝากระเป๋ า
เคร่ืองแบบทุกชนิดดา้ นขวาตาม ผนวก บ

๑๘.๔.๒.๒ ใบประกาศนียบตั ร ประกาศเกียรติคุณขนาดกวา้ ง ๘ นิ้ว ยาว ๑๒ นิ้ว
ดา้ นบนมีเครื่องหมายกองทพั บก ตอนกลางเป็ นรูปปี กนกดา้ นขวาขนาดใหญ่สีจาง มีขอ้ ความประกาศพฤติกรรม
โดยยอ่ รูปลกั ษณะปรากฏตาม ผนวก ป

๑๘.๕การดาเนินการเพือ่ มอบรางวลั นิรภยั การบิน
๑๘.๕.๑ รางวลั เป็นหน่วย ใหค้ ณะกรรมการนิรภยั การบินของหน่วยสายวทิ ยาการการบิน

ที่ร่วมเป็ นกรรมการในคณะอนุกรรมการสารวจการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก พจิ ารณาผลการสารวจ
นิรภยั การบินของหน่วยบินกองทพั บกวา่ หน่วยใดมีผลการดาเนินการดา้ นนิรภยั การบินดีเด่นในรอบปี งบประมาณ
ที่ผา่ นมา โดยพจิ ารณาหลกั เกณฑเ์ บ้ืองตน้ ตามขอ้ ๑๘.๒ และพจิ ารณาหลกั เกณฑเ์ พ่มิ เติมตามความเหมาะสม
ใหเ้ กิดความเป็ นธรรมมากที่สุด แลว้ เสนอใหผ้ บู้ ญั ชาการศูนยก์ ารบินทหารบก/ประธานคณะอนุกรรมการสารวจ
การบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก เพ่ือรายงานใหป้ ระธานคณะกรรมการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก
เป็นผอู้ นุมตั ิให้รับรางวลั ต่อไป

๑๘.๕.๒ รางวลั เป็นบุคคล ใหห้ น่วยตน้ สังกดั ของบุคคลผสู้ มควรไดร้ ับการพิจารณาเสนอ
ชื่อ และพฤติกรรมใหป้ ระธานคณะกรรมการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก เพอ่ื ใหร้ ับรางวลั ตอ่ ไป

๑๘.๕.๓ การเสนอรายชื่อเพื่อขอรับรางวลั บุคคล ใหก้ ระทาภายใน ๓๐ วนั หลงั จาก
รับทราบผลการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๑๘.๖ หนา้ ท่ีและความรับผิดชอบ
๑๘.๖.๑ ให้ศูนยก์ ารบินทหารบก กาหนดแบบรางวลั นิรภยั การบินตามขอ้ ๑๘.๕

ใหก้ รมพลาธิการทหารบก เป็นผดู้ าเนินการจดั หาแตล่ ะปี
๑๘.๖.๒ การประดบั เครื่องหมายประกอบเคร่ืองแบบ ใหศ้ ูนยก์ ารบินทหารบกรายงานขออนุมตั ิ

ตามลาดบั ช้นั ต่อไป
๑๘.๖.๓ การมอบรางวลั นิรภยั การบิน ใหป้ ระธานกรรมการบริหารทรัพยากรการบินกองทพั บก

พิจารณามอบในโอกาสที่เหมาะสม

หมวด ๑๕
การแบ่งข้ันอากาศยานอุบัตเิ หตุ ข้นั ความเสียหาย และข้ันการบาดเจ็บ
ขอ้ ๑๙ การแบ่งข้นั อากาศยานอุบตั ิเหตุ ข้นั ความเสียหาย และข้นั การบาดเจบ็
๑๙.๑ ความมุ่งหมาย
๑๙.๑.๑ เพ่อื ใหท้ ราบถึงข้นั ของอากาศยานอุบตั ิเหตุ และข้นั ของความเสียหาย เพื่อสะดวก
ในการจดั ทาสถิติ การคานวณงบประมาณ และอื่น ๆ ที่เก่ียวขอ้ ง

- ๒๘ -

๑๙.๑.๒ เพอ่ื ใหท้ ราบถึงข้นั การบาดเจบ็ ของเจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยาน และบุคคลที่เกี่ยวขอ้ ง
กบั อากาศยานอุบตั ิเหตุ เพ่อื สะดวกในการเตรียมการในเรื่องที่เกี่ยวขอ้ ง

๑๙.๒ ประเภทอากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต
๑๙.๒.๑ อากาศยานอุบตั ิเหตุ หมายถึง เหตุที่เกิดข้ึนกบั อากาศยานเป็นเหตุใหอ้ ากาศยาน

ไดร้ ับความเสียหายหรือมีบุคคลไดร้ ับอนั ตรายแก่กายหรือถึงแก่ความตายหรือทรัพยส์ ินเสียหาย โดยถือเหตุท่ีเกิดข้ึน
ในขณะทาการบิน

๑๙.๒.๒ อากาศยานประสบเหตุภาคพ้ืน หมายถึง เหตุผดิ ปกติที่เกิดข้ึนกบั อากาศยาน
โดยมิไดท้ าการบิน แต่เกิดจากการปฏิบตั ิของบุคคล เช่น ขบั รถชนอากาศยาน เจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยานขบั เคล่ือน
จนเกิดความเสียหาย เกิดความเสียหายระหวา่ งการซ่อมบารุง ไฟไหมข้ ณะเติมน้ามนั เช้ือเพลิง ฯลฯ เป็ นตน้

๑๙.๒.๓ อากาศยานประสบภยั หมายถึง เหตุผดิ ปกติท่ีเกิดข้ึนกบั อากาศยาน โดยมิไดท้ าการบิน
หรือโดยมิไดเ้ กิดจากการกระทาโดยตรงของบุคคล หรือเกิดจากภยั พบิ ตั ิต่าง ๆ เช่น ไฟไหม้ น้าท่วม วาตภยั
แผน่ ดินไหว ฟ้าฝ่ า ฯลฯ เป็ นตน้

๑๙.๒.๔ อากาศยานสูญหาย หมายถึง อากาศยานที่ทาการบินแลว้ ขาดการติดต่อนานเกิน
กวา่ ๒๔ ชวั่ โมง

๑๙.๒.๕ อากาศยานเสียหายจากการรบ หมายถึง เหตุท่ีเกิดข้ึนกบั อากาศยานตามขอ้ ใด
ขอ้ หน่ึงหรือหลายขอ้ ต่อไปน้ี.-

๑๙.๒.๕.๑ ไดร้ ับความสูญเสีย หรือเสียหายจากการยงิ การก่อวนิ าศกรรมของ
ศตั รู แมอ้ ากาศยานจะทาการบินหรือไมก่ ็ตาม

๑๙.๒.๕.๒ ไดร้ ับความสูญเสีย หรือเสียหายจากการหลบหลีก หรือหลีกหนีจาก
การยงิ การตรวจการณ์ การไล่ติดตามของขา้ ศึก

๑๙.๒.๕.๓ ไดร้ ับความสูญเสียระหวา่ งเดินทางไปหรือกลบั จากภารกิจการรบ
ซ่ึงพสิ ูจน์ทราบไดว้ า่ จุดท่ีอยูค่ ร้ังสุดทา้ ยที่ไดร้ ับรายงานอยเู่ หนือบริเวณพ้นื ท่ีท่ีมีฝ่ ายศตั รูยดึ ครองอยู่

๑๙.๓ การแบง่ ข้นั อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๙.๓.๑ อุบตั ิเหตุใหญ่ หมายถึง เหตุที่เกิดข้ึนกบั อากาศยานขอ้ ใดขอ้ หน่ึงหรือหลายขอ้

รวมกนั ดงั น้ี.-
๑๙.๓.๑.๑ อากาศยานอุบตั ิเหตุ ยงั ผลใหน้ กั บิน และหรือผทู้ ี่เก่ียวขอ้ งกบั

อุบตั ิเหตุตอ้ งเสียชีวติ หรือไดร้ ับบาดเจบ็ สาหสั
๑๙.๓.๑.๒ อากาศยานเสียหายข้นั จาหน่ายหรือข้นั จาหน่ายเป็ นสูญหรือข้นั เสียหายมาก
๑๙.๓.๑.๓ อากาศยานเกิดการชารุดเสียหายต่อส่วนประกอบหลกั ของอากาศยาน

จนไม่สามารถทาการบินได้
๑๙.๓.๒ อุบตั ิเหตุยอ่ ย หมายถึง เหตุที่เกิดข้ึนกบั อากาศยาน ยงั ผลใหน้ กั บิน และหรือ

ผทู้ ี่เก่ียวขอ้ งกบั อุบตั ิเหตุ ตอ้ งไดร้ ับบาดเจบ็ เล็กนอ้ ย และหรืออากาศยานไดร้ ับความเสียหายเลก็ นอ้ ย

- ๒๙ -

๑๙.๓.๓ อุบตั ิการณ์ หมายถึง เหตุที่เกิดข้ึนกบั อากาศยาน ยงั ผลใหน้ กั บิน และหรือผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ ง

กบั อุบตั ิเหตุปลอดภยั หรืออากาศยานไดร้ ับความเสียหายต่ากวา่ ข้นั เสียหายเลก็ นอ้ ย

๑๙.๔ การแบง่ ประเภทของอากาศยาน

การแบ่งประเภทอากาศยานน้ีมีวตั ถุประสงค์ เพ่ือนาไปพิจารณาเฉพาะในเรื่องความชารุด

เสียหายของอากาศยานอนั เน่ืองมาจากอุบตั ิเหตุ โดยพิจารณาความซบั ซอ้ นของระบบอากาศยาน ความจาเป็ น

ทางยทุ ธการในการใชอ้ ากาศยาน และราคาของอากาศยาน

ประเภท ก ประเภท ข ประเภท ค

บ.ท.๑๙๐๐ ฮ.จ.๑ บ.ฝ.๔๑

บ.ท.๒๐๐ ฮ.ท.๑ บ.ฝ.๗

บ.ท.๔๑ ฮ.ท.๒๑๒ บ.ท.๑๗

บ.ล.๒๑๒ ฮ.ท.๔๑๒ ฮ.ฝ.๓๐๐

ฮ.ล.๔๗ ฮ.ท.๒๐๖

ฮ.ท.๖๐

หมายเหตุ สาหรับอากาศยานที่ไม่ปรากฏในตารางน้ี หากมีการประจาการในกองทพั บก

ในภายหลงั อนุโลมเป็นประเภทใด ใหพ้ ิจารณาจากความซบั ซอ้ นของระบบอากาศยาน ความจาเป็นทางยทุ ธการ

ในการใชอ้ ากาศยาน และราคาของอากาศยานท่ีใกลเ้ คียงกนั

๑๙.๕ ตารางแสดงข้นั ความชารุดเสียหายของอากาศยาน

วตั ถุประสงคข์ องตารางน้ีมีไวก้ รณีท่ีไม่สามารถหามูลคา่ ความเสียหายได้ โดยพิจารณาจาก

พ้นื ท่ีของอากาศยานที่เสียหายโดยรวม ตอ่ พ้ืนที่ท้งั หมดของอากาศยาน

ประเภทอากาศยาน ความชารุดเสียหายของอากาศยาน (%)

ข้นั เสียหายมาก ข้นั เสียหายเลก็ นอ้ ย

ก ๒๐ % ข้ึนไป ๕ % - ๒๐ %

ข ๒๕ % ข้ึนไป ๕ % - ๒๕ %

ค ๓๐ % ข้ึนไป ๕ % - ๓๐ %

๑๙.๖ ข้นั ความเสียหายของอากาศยาน

๑๙.๖.๑ ข้นั จาหน่ายเป็ นสูญ หมายถึง อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตในพ้นื ที่ที่ไมส่ ามารถ

ทาการกซู้ ่อมได้ เช่น ในพ้ืนท่ียากลาบาก ในพ้นื ที่ที่มีอนั ตรายจากขา้ ศึก

๑๙.๖.๒ ข้นั จาหน่าย หมายถึง อากาศยานไดร้ ับความเสียหายจนไม่สามารถซ่อมคืนสภาพได้

หรือสามารถซ่อมคืนสภาพได้ แตต่ อ้ งสิ้นเปลืองแรงงานการซ่อมบารุง และค่าใชจ้ ่ายสูงไมค่ ุม้ คา่ ท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั

ความเห็นชอบร่วมกนั ของหน่วยที่มีหนา้ ท่ีซ่อมบารุงอากาศยาน และคณะกรรมการสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุ

ของกองทพั บก

๑๙.๖.๓ ข้นั เสียหายมาก หมายถึง อากาศยานไดร้ ับความชารุดเสียหายอยา่ งใดอยา่ งหน่ึง ดงั น้ี.-

๑๙.๖.๓.๑ มีความชารุดเสียหายต่อส่วนประกอบหลกั ของอากาศยาน จนไมส่ ามารถ

ทาการบินต่อไปได้ หรือทาใหเ้ กิดความไม่ปลอดภยั ในการบิน ซ่ึงชิ้นส่วนหลกั ของอากาศยาน มีดงั น้ี.-

- ๓๐ -

๑๙.๖.๓.๑.๑ แพนปี ก (WING STRUCTURE) และส่วนกลางของ
ปี ก (WING SPAR) ไม่รวมปลายปี ก (WING TIP) แพนบงั คบั เล้ียว (AILERON) อุปกรณ์เพิม่ แรงยก เช่น FLAP
SLOT และ SLAT เป็นตน้ อุปกรณ์ลดความเร็วอากาศพลศาสตร์ (AERODYNAMIC BRAKING DEVICES)
เช่น SPOILER AIR BRAKE และ SPEED BRAKE เป็นตน้

๑๙.๖.๓.๑.๒ ลาตวั และโครงลาตวั (FUSELAGE AND FUSELAGE
STRUCTURE) ไม่รวมประตู (DOOR) ช่องเปิ ด (HATCH) หนา้ ตา่ ง (WINDOW) โดมครอบเรดาห์ (RADOME)
อุปกรณ์อื่น ๆ ที่ติดต้งั อยนู่ อกโครงลาตวั

๑๙.๖.๓.๑.๓ แพนหางดิ่ง (VERTICAL STABILIZER) ไมร่ วม
แพนหางเสือเล้ียว (RUDDER)

๑๙.๖.๓.๑.๔ แพนหางระดบั (HORIZONTAL STABILIZER) ไม่รวม
แพนหางเสือ ข้ึน - ลง (ELEVATOR)

๑๙.๖.๓.๑.๕ ชุดเสาค้าฐาน (LANDING GEAR STRUT ASSEMBLY)
ไมร่ วมลอ้ หา้ มลอ้ ยาง ประตูฐาน (GEAR DOOR) และลอ้ หาง (TAIL GEAR)

๑๙.๖.๓.๑.๖ ลาตวั ส่วนหาง (TAIL BOOM) หรือชุดพวงหาง
(EMPENNAGE)

๑๙.๖.๓.๑.๗ ชุดใบพดั ประธานของเฮลิคอปเตอร์ ซ่ึงประกอบดว้ ย
ROTOR HEAD, ROTOR BLADE และ ROTOR HUB

๑๙.๖.๓.๑.๘ ใบพดั (PROPELLER) รวมถึงชุดควบคุมการหมุน
(GOVERNOR)

๑๙.๖.๓.๒ อากาศยานไดร้ ับความเสียหาย ตอ้ งใชง้ บประมาณในการซ่อมบารุง
มากกวา่ หรือเท่ากบั ร้อยละ ๒๐ ของราคาปัจจุบนั สาหรับอากาศยานประเภท ก หรือมากกวา่ หรือเท่ากบั ร้อยละ ๒๕
ของราคาปัจจุบนั สาหรับอากาศยานประเภท ข หรือมากกวา่ หรือเท่ากบั ร้อยละ ๓๐ ของราคาปัจจุบนั สาหรับ
อากาศยานประเภท ค

๑๙.๖.๓.๓ ความชารุดเสียหายของอากาศยาน มีความชารุดเสียหายรวมคิดเป็น
ร้อยละ เทา่ กบั เกณฑช์ ารุดเสียหายมาก ตามตารางท่ีกาหนดไว้

๑๙.๖.๔ ข้นั เสียหายเล็กนอ้ ย หมายถึง อากาศยานไดร้ ับความชารุดเสียหายอยา่ งใดอยา่ ง
หน่ึง ดงั น้ี.-

๑๙.๖.๔.๑ อากาศยานไดร้ ับความเสียหาย ตอ้ งใชง้ บประมาณในการซ่อม
บารุงมากกวา่ หรือเทา่ กบั ร้อยละ ๕ แตน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ ๒๐ ของราคาปัจจุบนั สาหรับอากาศยานประเภท ก
มากกวา่ หรือเท่ากบั ร้อยละ ๕ แต่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ ๒๕ ของราคาปัจจุบนั สาหรับอากาศยานประเภท ข และ
มากกวา่ หรือเทา่ กบั ร้อยละ ๕ แตน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ ๓๐ ของราคาปัจจุบนั สาหรับอากาศยานประเภท ค

๑๙.๖.๔.๒ ความชารุดเสียหายของอากาศยาน มีความชารุดเสียหายรวมคิดเป็ น
ร้อยละ เทา่ กบั เกณฑช์ ารุดเสียหายเลก็ นอ้ ย ตามตารางที่กาหนดไว้

- ๓๑ -

๑๙.๗ ข้นั การบาดเจบ็
๑๙.๗.๑ เสียชีวติ หมายถึง การบาดเจ็บของนกั บิน หรือผทู้ ่ีเกี่ยวขอ้ งกบั อากาศยานอุบตั ิเหตุ

ยงั ผลใหเ้ สียชีวติ ทนั ทีหรือในเวลาต่อมา
๑๙.๗.๒ บาดเจบ็ สาหสั หมายถึง การบาดเจบ็ ของนกั บินหรือผทู้ ี่เก่ียวขอ้ งกบั อากาศยาน

อุบตั ิเหตุ ตอ้ งเขา้ รับการรักษา เป็นเวลานานเกินกวา่ ๒๐ วนั หรือตามนยั แห่งประมวลกฎหมายอาญา
๑๙.๗.๓ บาดเจบ็ เล็กนอ้ ย หมายถึง การบาดเจบ็ ของนกั บิน หรือผทู้ ี่เก่ียวขอ้ งกบั อากาศ

ยานอุบตั ิเหตุตอ้ งเขา้ รับการรักษา เป็นเวลาไมเ่ กิน ๒๐ วนั หรือตามนยั แห่งประมวลกฎหมายอาญา
๑๙.๗.๔ ปลอดภยั หมายถึง นกั บินหรือผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ งกบั อากาศยานอุบตั ิเหตุน้นั ไมไ่ ดร้ ับ

อนั ตรายใดๆ เลย
๑๙.๘ ความเสียหายของอากาศยานที่ไม่จดั เป็นสถิติของอุบตั ิเหตุ
๑๙.๘.๑ การชารุดเสียหายของเคร่ืองยนต์ ใบพดั ระบบไฟฟ้า ยาง ลอ้ หา้ มลอ้ และระบบ

อ่ืน ๆ ซ่ึงตรวจพบวา่ เป็นไปตามสภาพการใชง้ าน หรือชารุดก่อนหมดอายกุ ารใชง้ าน หรืออากาศยานปี กหมุนไป
ลง ณ ท่ีมิไดจ้ ดั ไวส้ าหรับการลงประจาแลว้ ใบพดั ประธานหรือใบพดั หางไดร้ ับความเสียหายจากส่ิงแปลกปลอม
ภายนอกท่ีปลิวข้ึน และความเสียหายน้นั อยใู่ นเกณฑท์ ี่ยงั บินได้

๑๙.๘.๒ การตรวจพบรอยร้าว แตกบิ่น ระหวา่ งการตรวจซ่อมบารุงตามระยะเวลา
๑๙.๘.๓ อากาศยานท่ีอยใู่ นระหวา่ งทดสอบ การดดั แปลงระบบต่าง ๆ และการทดสอบ
หรือการดดั แปลงน้นั เป็ นสาเหตุใหอ้ ากาศยานอุบตั ิเหตุ
๑๙.๘.๔ อากาศยานที่ไดร้ ับความเสียหายจากการทางานผิดปกติของระบบอาวธุ และ
นกั บินตอ้ งนาอากาศยานลงสู่พ้ืน โดยมิไดร้ ับความเสียหายเพิม่ ข้ึนอีก
๑๙.๘.๕ อากาศยานที่อุบตั ิเหตุจากการกลน่ั แกลง้ หรือมีผเู้ จตนาทาใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุ
๑๙.๘.๖ อากาศยานเสียหายจากการรบ

หมวด ๑๖
คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอบุ ตั เิ หตุ
ขอ้ ๒๐ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๐.๑ กล่าวทว่ั ไป
คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ เป็นบุคคลที่ไดร้ ับการแต่งต้งั จากผบู้ งั คบั บญั ชา
ใหด้ าเนินการสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุ โดยวเิ คราะห์หาสาเหตุที่แทจ้ ริงท่ีทาใหอ้ ากาศยานอุบตั ิเหตุ แลว้ นาไป
พิจารณาเพ่ือใหไ้ ดม้ าซ่ึงวธิ ีการป้องกนั มิให้อุบตั ิเหตุในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก และเสนอแนะการแกไ้ ข
รวมท้งั ใหห้ น่วยบินยดึ ถือเป็ นหลกั ปฏิบตั ิเม่ือมีอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๐.๒ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุและการแตง่ ต้งั
คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ แบง่ ออกเป็น ๒ ระดบั คือ
๒๐.๒.๑ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ระดบั กองทพั บก

- ๓๒ -

๒๐.๒.๑.๑ ผูบ้ ญั ชาการทหารบกเป็ นผูแ้ ต่งต้งั โดยกรมยุทธการทหารบก
เป็นผเู้ สนอแนะการแตง่ ต้งั ไวล้ ่วงหนา้ เป็นประจาทุก ๖ เดือน

๒๐.๒.๑.๒ คณะกรรมการตอ้ งประกอบดว้ ย กรรมการอยา่ งนอ้ ย ๕ นาย และ
ตอ้ งเป็นผสู้ าเร็จการศึกษาหลกั สูตรนายทหารนิรภยั การบินหรือเทียบเท่ามาแลว้ อยา่ งนอ้ ย ๒ นาย และตอ้ งประกอบดว้ ย
นายทหารนกั บินอาวุโส ฝ่ ายการซ่อมบารุงอากาศยาน แพทยเ์ วชศาสตร์การบิน นายทหารพระธรรมนูญ
ฝ่ ายการส่ือสาร และเจา้ หนา้ ท่ีทางเทคนิคตา่ ง ๆ ตามความจาเป็น

๒๐.๒.๒ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ระดบั หน่วยบิน
๒๐.๒.๒.๑ ผบู้ งั คบั หน่วยที่มีอานาจสงั่ การบินเป็นผแู้ ตง่ ต้งั โดยแตง่ ต้งั ไวล้ ่วงหนา้

เป็นประจาทุก ๖ เดือน
๒๐.๒.๒.๒ คณะกรรมการตอ้ งประกอบดว้ ย กรรมการอยา่ งนอ้ ย ๔ นาย

ประกอบไปดว้ ย นายทหารนกั บินอาวโุ ส นายทหารนิรภยั การบิน ผเู้ ช่ียวชาญการบินกบั อากาศยานท่ีจะทาการ
สอบสวน และเจา้ หนา้ ที่อ่ืน ๆ ตามความจาเป็น

๒๐.๓หนา้ ท่ีของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๐.๓.๑ ศึกษาวธิ ีสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุตามหลกั วชิ าการใหท้ นั สมยั

อยเู่ สมอ
๒๐.๓.๒ ร้องขอเจา้ หนา้ ที่เทคนิคสาขาต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือการสอบสวนและวเิ คราะห์

สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุเมื่อจาเป็ น
๒๐.๓.๓ สอบสวนและวเิ คราะห์ใหไ้ ดส้ าเหตุที่แทจ้ ริงของอากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต

ทุกกรณี
๒๐.๓.๔ รายงานผลการวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุต่อผมู้ ีอานาจสั่งแต่งต้งั คณะกรรมการ

ตามแบบรายงานผลการวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุ ตามผนวก ผ พร้อมกบั ใหแ้ นบหลกั ฐาน ดงั น้ี .-
๒๐.๓.๔.๑ บนั ทึกคาใหก้ ารนกั บิน ตาม ผนวก ฝ
๒๐.๓.๔.๒ บนั ทึกคาใหก้ ารช่างประจาอากาศยาน ตาม ผนวก พ
๒๐.๓.๔.๓ บนั ทึกคาใหก้ ารของพยานผรู้ ู้เห็นเหตุการณ์ ผทู้ ่ีเก่ียวขอ้ ง หรือผเู้สียหาย

ตาม ผนวก ฟ
๒๐.๓.๔.๔ สรุปรายงานอากาศยานอุบตั ิเหตุ ตาม ผนวก ม
๒๐.๓.๔.๕ รายงานทางเทคนิคฝ่ ายการช่าง ตาม ผนวก ย
๒๐.๓.๔.๖ รายงานทางเทคนิคการแพทย์ ตาม ผนวก ร
๒๐.๓.๔.๗ แผนท่ีบริเวณท่ีเกิดอุบตั ิเหตุ ตาม ผนวก ว
๒๐.๓.๔.๘ สาเนาคาสงั่ การบิน ตาม ผนวก ส
๒๐.๓.๔.๙ ภาพถ่ายอากาศยานอุบตั ิเหตุ ซ่ึงควรจะมีภาพถ่ายท้งั ๔ ดา้ น โดยรวม

และภาพทิศทางที่อากาศยานลงสู่พ้ืน
๒๐.๓.๔.๑๐ หลกั ฐานอ่ืน ๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ ง

- ๓๓ -

๒๐.๓.๕ เสนอแนะผบู้ งั คบั บญั ชา เพ่ือป้องกนั มิใหเ้ หตุการณ์ลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก
๒๐.๔วธิ ีดาเนินการของคณะกรรมการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุระดบั กองทพั บก

๒๐.๔.๑ ดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุท้งั ภายใน และภายนอก
ประเทศเฉพาะรายท่ีเป็นอุบตั ิเหตุใหญ่ หรือผอู้ ื่นไดร้ ับความเสียหาย หรือเมื่อมีผอู้ ื่นทาให้อากาศยานเสียหาย หรือ
การสอบสวน และวเิ คราะห์ของหน่วยบินไดร้ ับขอ้ เทจ็ จริงไม่ชดั แจง้ หรือกองทพั บก ตอ้ งการใหส้ อบสวน
เป็ นกรณีพิเศษ

๒๐.๔.๒ รายงานผลการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุตรงต่อผบู้ ญั ชาการทหารบก
ผา่ นกรมยทุ ธการทหารบก ภายใน ๔๕ วนั หลงั จากอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใชแ้ บบรายงาน ตาม ผนวก ผ

๒๐.๔.๓ ผทู้ ี่ไดร้ ับแตง่ ต้งั เป็นคณะกรรมการ ระดบั กองทพั บก จะตอ้ งถือเป็นภารกิจสาคญั
ที่จะตอ้ งปฏิบตั ิการสอบสวนและวเิ คราะห์ใหเ้ สร็จสิ้นไปโดยเร็ว และจะตอ้ งพร้อมเสมอท่ีจะเดินทางไป ยงั ที่เกิด
อุบตั ิเหตุ

๒๐.๕วธิ ีดาเนินการของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุระดบั หน่วยบิน
๒๐.๕.๑ ดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานของหน่วย ที่ประสบเหตุวกิ ฤตทุกกรณี

เวน้ อากาศยานเสียหายจากการรบ
๒๐.๕.๒ สาหรับศูนยก์ ารบินทหารบก ซ่ึงเป็นหน่วยสายวทิ ยาการการบินและบงั คบั

บญั ชาหน่วยบินในพ้นื ที่เดียวกนั หลายหน่วย ใหป้ ฏิบตั ิ ดงั น้ี.-
๒๐.๕.๒.๑ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุของศูนยก์ ารบิน

ทหารบก ดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุ เฉพาะรายท่ีเป็ นอุบตั ิเหตุยอ่ ยที่เกิดกบั อากาศยาน
ของโรงเรียนการบินทหารบก, กองบินสนบั สนุนทว่ั ไป, กองพนั บิน และหน่วยข้ึนตรงกองพนั บิน

๒๐.๕.๒.๒ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ของโรงเรียน
การบินทหารบก และกองบินสนบั สนุนทว่ั ไป ดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานของหน่วยที่ประสบ
เหตุวกิ ฤตทุกกรณี ยกเวน้ อากาศยานอุบตั ิเหตุใหญ่ และอากาศยานอุบตั ิเหตุยอ่ ย

๒๐.๕.๒.๓ คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุของกองพนั บิน
ใหด้ าเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุเฉพาะรายที่เป็ นอากาศยานอุบตั ิการณ์ ที่เกิดกบั
อากาศยานในอตั ราของหน่วยบินที่อยภู่ ายใตบ้ งั คบั บญั ชาของกองพนั บิน

๒๐.๕.๒.๔ คณะกรรมการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุของกองบิน และ
หน่วยบินเฉพาะกิจ ใหด้ าเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตอ่ืนท่ีนอกเหนือจาก
อากาศยานอุบตั ิเหตุทุกกรณี

๒๐.๕.๓ รายงานผลการสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุถึงผบู้ งั คบั
หน่วยบิน เพอื่ นาเรียนผบู้ งั คบั บญั ชาตามลาดบั ช้นั จนถึงผบู้ ญั ชาการทหารบก โดยผา่ นกรมยทุ ธการทหารบก
ภายใน ๓๐ วนั หลงั จากอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใชแ้ บบรายงาน ตาม ผนวก ผ

- ๓๔ -

๒๐.๕.๔ เม่ือคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุระดบั กองทพั บก หรือ
คณะกรรมการ ของหน่วยบินที่สูงกวา่ ตามสายการบงั คบั บญั ชา เขา้ ดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์อุบตั ิเหตุ
รายเดียวกนั ใหค้ ณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุระดบั หน่วยบิน ท่ีดาเนินการสอบสวน และ
วเิ คราะห์อยพู่ น้ หนา้ ที่ แตย่ งั ใหค้ วามร่วมมืออยู่ โดยมอบหลกั ฐานตา่ ง ๆ ท่ีไดส้ อบสวนและวเิ คราะห์มาแลว้ ให้
คณะกรรมการฯ ดงั กล่าว เม่ือไดร้ ับการร้องขอ

๒๐.๖ แนวทางการสอบสวนและวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใชค้ ู่มือนิรภยั การบิน วา่ ดว้ ย
การป้องกนั การสอบสวน และรายงานเคร่ืองบินอุบตั ิเหตุ พ.ศ.๒๕๑๔ และแนวทาง ตาม ผนวก อ

๒๐.๗การดาเนินการดา้ นธุรการของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๐.๗.๑ รายงานผลการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ของคณะกรรมการวเิ คราะห์

สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหใ้ ชเ้ ฉพาะภายในกองทพั บกเทา่ น้นั
๒๐.๗.๒ เอกสารเกี่ยวกบั สรุปผลการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุของคณะกรรมการ

วเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ หา้ มนาไปใชเ้ ป็ นหลกั ฐานในการพิจารณาการลงทณั ฑ์ ประวตั ิรับราชการ
หรือฟ้องร้อง หรือนาไปเป็นหลกั ฐานอื่นใดนอกเหนือจากการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ

๒๐.๗.๓ เจา้ หนา้ ท่ีประจาอากาศยานท่ีอุบตั ิเหตุ และผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ งตอ้ งยนิ ยอมใหค้ าใหก้ าร
กบั คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ และใหค้ วามร่วมมืออ่ืน ๆ ตามท่ีคณะกรรมการร้องขอ

๒๐.๗.๔ เจา้ หนา้ ที่ประจาอากาศยานท่ีอุบตั ิเหตุ ใหง้ ดทาการบินและใหห้ น่วยตน้ สังกดั
ส่งตวั ใหเ้ วชศาสตร์การบิน ตรวจสมรรถภาพร่างกายโดยเร็ว ก่อนท่ีจะทาการบินตอ่ ไป

๒๐.๗.๕ นกั บินที่อากาศยานอุบตั ิเหตุ เม่ือแพทยเ์ วชศาสตร์การบินลงความเห็นวา่ สามารถ
ทาการบินได้ ตอ้ งตรวจสอบความรู้ความสามารถในการบิน ก่อนท่ีจะทาการบินต่อไป

๒๐.๗.๖ ผมู้ ีสิทธ์ิทราบรายละเอียดเก่ียวกบั รายงาน และเอกสารท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั การสอบสวน
และวเิ คราะห์ของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ มีดงั น้ี.-

๒๐.๗.๖.๑ บุคคลในคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๐.๗.๖.๒ นายทหารนิรภยั การบินของหน่วยบินต่าง ๆ ของกองทพั บก
๒๐.๗.๖.๓ บุคคลที่กาหนดไวใ้ นสายงานข้นั สุดทา้ ย
๒๐.๗.๖.๔ บุคคลที่ไดร้ ับอนุญาตจากผบู้ ญั ชาการทหารบก
๒๐.๘การประชาสัมพนั ธ์
๒๐.๘.๑ คณะกรรมการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุและขา้ ราชการสงั กดั กองทพั บก
ท่ีไมเ่ ก่ียวขอ้ ง ไม่มีหนา้ ที่ในการใหข้ า่ วหรือแถลงขา่ วต่อประชาชนหรือสื่อมวลชน
๒๐.๘.๒ เจา้ หนา้ ท่ีประชาสัมพนั ธ์ของหน่วยหรือของกองทพั บกเท่าน้นั เป็นผแู้ ถลงขา่ ว
ท้งั น้ีตอ้ งไดร้ ับอนุญาตจากผูบ้ งั คบั บญั ชา และตอ้ งปฏิบตั ิตามระเบียบ ขอ้ บงั คบั ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การแถลงขา่ ว
อยา่ งเคร่งครัด
๒๐.๘.๓ เจา้ หนา้ ท่ีประชาสมั พนั ธ์ จะตอ้ งไม่นาขา่ ว และภาพท่ีอาจจะเป็นการเสื่อมเสีย
ของกองทพั บกไปเปิ ดเผยต่อประชาชน

- ๓๕ -

หมวด ๑๗

กรรมวธิ ีในการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
ขอ้ ๒๑ กรรมวธิ ีในการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ

๒๑.๑ กล่าวทว่ั ไป กรรมวธิ ีในการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุน้ี เป็นคาแนะนาสาหรับ
การสอบสวน เพื่อวเิ คราะห์สาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ เนื่องจากอุบตั ิเหตุมีสาเหตุมาจากการกระทาของบุคคล
วสั ดุอุปกรณ์ และสภาพแวดลอ้ ม การวเิ คราะห์สาเหตุและการประเมินผลของคณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุ
อากาศยานอุบตั ิเหตุ ควรแยกประเด็นออกมาวา่ คน วสั ดุอุปกรณ์ หรือองคป์ ระกอบจากสภาพแวดลอ้ มที่เป็น
สาเหตุหรือตน้ เหตุของอุบตั ิเหตุ

๒๑.๒ วธิ ีการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
การวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุในเบ้ืองตน้ จะมุ่งเนน้ ในการคน้ หาและพสิ ูจนท์ ราบ

ใหไ้ ดว้ า่ อะไรเกิดข้ึน (What happened) ทาไมจึงเกิด (Why it happened) และจะมีวธิ ีการอยา่ งไรเก่ียวกบั อุบตั ิเหตุ
ที่เกิดข้ึน (What to do about it) ระบบดงั กล่าวเรียกวา่ “ 3W ” ซ่ึงมีวธิ ีการวเิ คราะห์ ดงั น้ี.-

๒๑.๒.๑ อะไรเกิดข้ึน ดาเนินการพิสูจน์ทราบคน้ หาสาเหตุของอุบตั ิเหตุจากปัจจยั หลกั
(คน วสั ดุอุปกรณ์ สภาพแวดลอ้ ม) ซ่ึงเป็นสาเหตุหรือตน้ เหตุของการเกิดอุบตั ิเหตุ สาเหตุที่ทาใหเ้ กิด การบาดเจบ็
ที่สามารถอธิบายไดว้ า่ เกิดข้ึนไดอ้ ยา่ งไร คือ

๒๑.๒.๑.๑ ความผดิ พลาด/ความบกพร่องของมนุษย์
๒๑.๒.๑.๒ วสั ดุเส่ือมคุณภาพ
๒๑.๒.๑.๓ องคป์ ระกอบของสภาพแวดลอ้ มท่ีเป็นสาเหตุของการเกิดอุบตั ิเหตุ
๒๑.๒.๒ ทาไมจึงเกิด (ระบบต่าง ๆ ท่ีไม่มีความพร้อม/มูลเหตุท่ีทาใหเ้ กิดปัญหา) คน้ หา
ความไมเ่ หมาะสม/ความไมพ่ ร้อมของระบบที่ทาใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุหรือทาใหเ้ กิดปัญหา อธิบายวา่ ปัญหาเกิดข้ึนได้
อยา่ งไร สภาพการณ์อยา่ งไรท่ีอุบตั ิเหตุเหล่าน้นั เกิดขอ้ บกพร่องหรือเกิดขอ้ ผดิ พลาด โดยหามูลเหตุท่ีแทจ้ ริงของ
ปัญหา ซ่ึงอาจมาจากสาเหตุดงั ตอ่ ไปน้ี
๒๑.๒.๒.๑ ผนู้ า - ผนู้ าหน่วยกากบั ดูแลหรือไม่ แกไ้ ขตรงจุดหรือไม่ ไดเ้ นน้ ย้า
ใหป้ ฏิบตั ิตามคูม่ ือ ระเบียบ ขอ้ บงั คบั หรือไม่ มีการตอบสนองทนั ทีตามความเหมาะสมหรือไม่
๒๑.๒.๒.๒ การฝึก - กาลงั พลภายในหน่วยไดร้ ับการฝึกเพยี งพอหรือไม่ ทาการฝึก
อยา่ งถูกตอ้ งสมบูรณ์เพยี งพอและไดม้ าตรฐานหรือไม่
๒๑.๒.๒.๓ การศึกษา/ข้นั ตอนการปฏิบตั ิ - หน่วยกาหนดระเบียบปฏิบตั ิประจา
หรือกาหนดข้นั ตอนการปฏิบตั ิในแต่ละภารกิจหรือไม่ กาลงั พลมีความเขา้ ใจชดั เจนและไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบ
และข้นั ตอนหรือไม่ ระเบียบและข้นั ตอนเหล่าน้นั ทนั สมยั และปฏิบตั ิไดจ้ ริงหรือไม่
๒๑.๒.๒.๔ การสนบั สนุน - ส่ิงท่ีสนบั สนุนใหก้ บั หน่วยแตล่ ะหน่วยในการ
ปฏิบตั ิภารกิจ ไดใ้ หก้ ารสนบั สนุนบุคคล วสั ดุอุปกรณ์ การส่งกาลงั บารุง การซ่อมบารุง การใหก้ ารบริการและ
สิ่งอานวยความสะดวกหรือไม่ ชนิด ขีดความสามารถ และสถานภาพของสิ่งอุปกรณ์ที่ใหก้ ารสนบั สนุนเพยี ง
พอท่ีจะสามารถปฏิบตั ิภารกิจน้นั ๆ หรือไม่

- ๓๖ -

๒๑.๒.๒.๕ บุคคล - แต่ละรายบุคคลมีความรู้เกี่ยวกบั มาตรฐาน และไดร้ ับการ
ฝึกอยา่ งไร ไดม้ าตรฐานหรือไม่ แต่ละรายบุคคลเลือกที่จะไม่ปฏิบตั ิตามมาตรฐานหรือไม่ (มีวนิ ยั ในตนเองหรือไม่)
แต่ละรายบุคคลมีลกั ษณะทา่ ทาง ความรีบร้อน ความเชื่อมน่ั ตนเองมากเกินไปหรือไม่ แตล่ ะราย มีทศั นคติไมด่ ี
ขาดความเชื่อมนั่ ในตนเองหรือไม่

๒๑.๒.๓ จะทาอยา่ งไรเกี่ยวกบั อุบตั ิเหตุท่ีเกิดข้ึน - คน้ หาวธิ ีการใหค้ าแนะนา และหาวธิ ี
ป้องกนั โดยการใหค้ าแนะนาในเร่ืองต่อไปน้ี.-

๒๑.๒.๓.๑ การซ่อมบารุง
๒๑.๒.๓.๒ มาตรการการแกไ้ ข
๒๑.๒.๓.๓ มาตรการในการป้องกนั อุบตั ิเหตุ
๒๑.๓ข้นั ตอนการสอบสวนและวเิ คราะห์อากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๑.๓.๑ ข้นั ตอนท่ี ๑ การสอบสวนเร่ิมแรก คณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยาน
อุบตั ิเหตุควรไดร้ ับการบรรยายสรุปจากหน่วยหรือบุคคลที่ไดร้ ับทราบขอ้ มูลเร่ิมแรก เม่ือคณะกรรมการฯ เดินทางไป
ยงั บริเวณพ้นื ท่ีเกิดอุบตั ิเหตุแลว้ ควรดาเนินการสอบสวนและวเิ คราะห์ ทนั ที ณ พ้ืนที่อุบตั ิเหตุ ท้งั น้ีเพ่ือให้
สามารถบนั ทึกหลกั ฐาน อนั ไดแ้ ก่ร่องรอย ซากอากาศยานท่ีปรากฏข้ึนใหมก่ ่อนท่ีจะลบเลือน อยา่ งไรก็ตามตอ้ งมี
ความระมดั ระวงั เป็นอยา่ งยงิ่ เกี่ยวกบั เคร่ืองหมาย หรือร่องรอยบนพ้นื ที่เกิดอุบตั ิเหตุ จะตอ้ งไมถ่ ูกรบกวนหรือ
ทาลายทิง้ หากคณะกรรมการไม่สามารถถึงท่ีเกิดเหตุก่อนค่ามืดไดแ้ ลว้ การตรวจสอบและวเิ คราะห์ข้นั ตน้ ควรจะ
เลื่อนออกไป จนกวา่ จะถึง “เชา้ ” ของวนั รุ่งข้ึน เพราะการสอบสวนและวเิ คราะห์ ในเวลากลางคืน ร่องรอย
บนพ้ืนท่ีเกิดอุบตั ิเหตุอาจถูกทาลายโดยไมต่ ้งั ใจได้ ดงั น้นั การดาเนินการตรวจพ้ืนท่ีตอ้ งกระทาอยา่ งละเอียดรอบคอบ
เพือ่ ใหส้ ามารถรวบรวมขอ้ มูลหลกั ฐานประกอบการสอบสวนและวเิ คราะห์มากท่ีสุด
๒๑.๓.๒ ข้นั ตอนที่ ๒ การเก็บรวบรวมขอ้ มูล เป็นการพิจารณาองคป์ ระกอบจากคน,
วสั ดุอุปกรณ์ และสภาพแวดลอ้ ม ท่ีมีผลกระทบต่อสมรรถนะการปฏิบตั ิงานของคน และวสั ดุ/เคร่ืองจกั รกล
การพจิ ารณาเก็บรวบรวมขอ้ มูลสะสม แบง่ ตามองคป์ ระกอบดงั ต่อไปน้ี
๒๑.๓.๒.๑ องคป์ ระกอบจากมนุษย์ เป็นองคป์ ระกอบเบ้ืองตน้ ที่เก่ียวขอ้ งกบั
การรวบรวมขอ้ มูลที่จาเป็ นที่จะประเมินสมรรถนะการปฏิบตั ิงานของกาลงั พลท้งั หมดที่มีผลกระทบต่อการปฏิบตั ิ
ที่ส่งผลโดยตรงต่ออุบตั ิเหตุ แหล่งขอ้ มูลน้ีอาจจะรวมกนั แตไ่ ม่จากดั ต่อบุคคลท่ีเก่ียวขอ้ ง พยาน ที่ปรึกษา กาลงั พล
และ/หรือขอ้ มูลทางการแพทย์ สาหรับการประเมินผลกระทบของการบงั คบั บญั ชา เช่น นโยบายการบริหาร
ความเส่ียงของหน่วย การบรรยายสรุปภารกิจ การพกั ผอ่ น/หลบั นอนของเจา้ หนา้ ท่ีการบิน การพจิ ารณา
ความเหมาะสมในการจดั กาลงั พลปฏิบตั ิภารกิจ ขอ้ มูลสาหรับการประเมินผลของโครงสร้าง/ระบบ/อุปกรณ์
ที่น่าจะเกิดความเสียหาย ระบบการควบคุมกาลงั พล และเคร่ืองแต่งกายป้องกนั อนั ตราย และอุปกรณ์ช่วยชีวติ
และกูภ้ ยั ขอ้ มูลเก่ียวกบั สภาพแวดลอ้ ม จะตอ้ งไดร้ ับการนามาใชส้ าหรับการประเมินค่าของสิ่งที่มากระทบหรือมี
ผลกระทบกบั การปฏิบตั ิของผทู้ ี่เก่ียวขอ้ ง

- ๓๗ -

๒๑.๓.๒.๒ องคป์ ระกอบจากวสั ดุอุปกรณ์ เป็นองคป์ ระกอบเบ้ืองตน้ ท่ีเก่ียวขอ้ ง
กบั การรวบรวมขอ้ มูลท่ีจาเป็ นที่จะประเมินสมรรถนะของอากาศยาน ส่ิงปลูกสร้าง อุปกรณ์ประจาอากาศยาน
และภาคพ้นื สถานที่หรือวสั ดุประกอบอื่น ๆ สาหรับขอ้ มูลขา่ วสารที่กล่าวมาน้นั ถือวา่ เป็นการควบคุมประวตั ิ
อุปกรณ์ การปรับปรุงและตรวจสอบการบนั ทึก การวิเคราะห์ของเหลว การวเิ คราะห์การร่ัวซึม การจาหน่าย
ซากอุปกรณ์ การถ่ายภาพอากาศยานและชิ้นส่วนท่ีชารุด รวมท้งั ผกู้ ากบั ดูแลวางแผนและควบคุมอุปกรณ์
โรงงานผลิต อุปกรณ์การปฏิบตั ิการ เจา้ หนา้ ที่ดูแลวสั ดุอุปกรณ์ เจา้ หนา้ ที่ท่ีรับผดิ ชอบ รวมท้งั ขอ้ มูลท่ีเก่ียวขอ้ ง
ท่ีจะมีผลกระทบตอ่ การเกิดอุบตั ิเหตุ

๒๑.๓.๒.๓ องคป์ ระกอบจากสภาพแวดลอ้ ม เป็นการรวบรวมผลขององคป์ ระกอบ
ท่ีเกิดจากสภาพแวดลอ้ ม อนั ไดแ้ ก่ปรากฏการณ์ธรรมชาติ อุปกรณ์อานวยความสะดวก (สภาพทางวงิ่ ทางขบั
เคร่ืองหมาย ไฟนาร่อง หอบงั คบั การบิน ฯลฯ) ภารกิจในการบิน การจดั การ เป็นตน้ สภาพแวดลอ้ มน้ี จะเกิดข้ึน
พร้อมๆ กนั กบั การรวบรวมผลขององคป์ ระกอบจากมนุษยแ์ ละวสั ดุอุปกรณ์

๒๑.๓.๓ ข้นั ตอนท่ี ๓ การวเิ คราะห์ขอ้ มูล การวเิ คราะห์งานการสอบสวน เป็นการกระทา
ตามแนวทางการปฏิบตั ิตามห้วงระยะเวลาที่ไดร้ ับขอ้ มูล ผลที่ไดร้ ับจากการวเิ คราะห์จะเป็นพ้นื ฐานการพฒั นา
คน้ ควา้ และเป็นแนวทางการปฏิบตั ิต่อไป การวเิ คราะห์ควรกระทาอยา่ งตอ่ เน่ืองและควรจะมุง่ ไปสู่การหาสาเหตุ
วา่ ทาไมจึงเกิดอุบตั ิเหตุ ควรจะมุ่งสู่ความพยายามในการจาแนกการสอบสวนและวเิ คราะห์ เพื่อคน้ หาและหา
แนวทางปฏิบตั ิ นาไปพฒั นาหาหนทางท่ีดีท่ีสุดสาหรับการป้องกนั มิใหเ้ หตุการณ์ในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก

๒๑.๓.๔ ข้นั ตอนที่ ๔ วธิ ีการรายงานที่สมบูรณ์ คณะกรรมการจะตอ้ งมน่ั ใจวา่ การรวบรวม
ประเด็นท้งั หมดมีความชดั เจน ซ่ึงจะตอ้ งบนั ทึกดว้ ยความระมดั ระวงั ตอ้ งไมม่ ีส่ิงผดิ ปกติสาหรับความชดั เจน
ท่ีเป็นความขดั แยง้ ขอ้ ถกเถียงที่มีเหตุผล ควรจะนามาหารือและหาขอ้ สรุปเพื่อขยายผลความเป็นไปไดใ้ นการ
วเิ คราะห์หาสาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ

หมวด ๑๘

กรรมวธิ ีในการรายงาน
ขอ้ ๒๒ กรรมวธิ ีในการรายงาน

๒๒.๑ กล่าวทว่ั ไป การรายงานเป็นการปฏิบตั ิท่ีทาใหผ้ บู้ งั คบั บญั ชา และหรือผรู้ ับผดิ ชอบ
ไดท้ ราบถึงเหตุการณ์หรือสิ่งที่อาจจะก่อให้เกิดอนั ตราย ลกั ษณะและเหตุการณ์ที่เกิดข้ึนของอุบตั ิเหตุ สาเหตุ และ
องคป์ ระกอบของอุบตั ิเหตุ รวมท้งั ขอ้ เสนอแนะและแนวทางในการแกไ้ ข เพื่อใหผ้ บู้ งั คบั บญั ชาสั่งการแกไ้ ขในการป้องกนั
มิใหเ้ กิดอนั ตรายหรือเกิดอุบตั ิเหตุ และแนวทางในการป้องกนั มิใหอ้ ุบตั ิเหตุในลกั ษณะเดียวกนั เกิดซ้าข้ึนอีก

๒๒.๒ การรายงานเม่ืออากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต
๒๒.๒.๑ อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤต ถึงแมจ้ ะไมเ่ กิดความเสียหายหรือความเสียหายเลก็ นอ้ ย

ไมถ่ ึงข้นั งดทาการบิน ผบู้ งั คบั หน่วยบินตน้ สังกดั หรือหน่วยที่ไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยานจะตอ้ ง
รายงานทนั ที ใหศ้ ูนยก์ ารบินทหารบกในฐานะสายวทิ ยาการการบิน และหน่วยบงั คบั บญั ชาทราบ และปฏิบตั ิ
ในส่วนท่ีเกี่ยวขอ้ ง ใชแ้ บบรายงาน ผนวก ฮ

- ๓๘ -

๒๒.๒.๒ อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตเกิดความเสียหายสามารถซ่อมไดข้ ้นั หน่วย และ
อากาศยาน ตอ้ งงดทาการบิน ผบู้ งั คบั หน่วยบินตน้ สังกดั หรือหน่วยที่ไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน
จะตอ้ งรายงานทนั ทีไปยงั กรมยทุ ธการทหารบก ศูนยก์ ารบินทหารบก และหน่วยบงั คบั บญั ชา เพือ่ ทราบและ
ปฏิบตั ิในส่วนท่ีเก่ียวขอ้ ง ใชแ้ บบรายงาน ผนวก ฮ

๒๒.๒.๓ อากาศยานประสบเหตุวกิ ฤตเกิดความเสียหายถึงข้นั จาหน่าย หรือเสียหายเกิน
ขีดความสามารถในการซ่อมข้นั หน่วย และอากาศยานตอ้ งงดทาการบิน ผบู้ งั คบั หน่วยบินตน้ สงั กดั หรือหน่วย
ที่ไดร้ ับมอบอานาจใหบ้ งั คบั บญั ชาอากาศยาน จะตอ้ งรายงานทนั ทีไปยงั กรมยทุ ธการทหารบก ศูนยก์ ารบิน
ทหารบก หน่วยซ่ึงมีหนา้ ท่ีซ่อมบารุงอากาศยานทหารบก กรมการขนส่งทหารบก และหน่วยบงั คบั บญั ชา
เพ่ือทราบ และปฏิบตั ิในส่วนท่ีเกี่ยวขอ้ ง ใชแ้ บบรายงาน ผนวก ฮ

๒๒.๒.๔ การรายงานเม่ือมีการเปลี่ยนแปลงหรือขา่ วสารท่ีไดร้ ับเพิม่ เติม ให้รายงานเพิ่มเติม
ตามความจาเป็ น การรายงานเพิ่มเติมน้ี ควรเป็ นขา่ วที่ถูกตอ้ งแน่นอน

๒๒.๓ การรายงานอากาศยานคาดวา่ จะสูญหายข้นั ตน้ เป็นการรายงานขอ้ มูลอากาศยานที่คาดวา่
จะสูญหาย ใหผ้ บู้ งั คบั บญั ชาและหน่วยท่ีเกี่ยวขอ้ งทราบทนั ที เพื่อพิจารณาสั่งการคน้ หาและกภู้ ยั

๒๒.๓.๑ อากาศยานคาดวา่ จะสูญหาย หมายถึง เหตุการณ์ที่เกิดข้ึนกบั อากาศยานกรณีใด
กรณีหน่ึง ดงั น้ี.-

๒๒.๓.๑.๑ หน่วยควบคุมการจราจรทางอากาศไมไ่ ดร้ ับการติดตอ่ หรือรับขา่ ว
จากอากาศยานภายในเวลา ๓๐ นาที หลงั จากเวลาท่ีกาหนดไวต้ ามรายการท่ีอากาศยานตอ้ งรายงานตาบลที่อยู่
และเจา้ หนา้ ท่ีควบคุมการจราจรทางอากาศไดม้ ีการตรวจสอบการติดต่อกบั อากาศยานดงั กล่าวแลว้ แตไ่ ม่เป็นผล

๒๒.๓.๑.๒ อากาศยานยงั ไปไมถ่ ึงสนามบินปลายทางภายใน ๓๐ นาที หลงั จากเวลา
ท่ีไดแ้ จง้ เวลาถึงคร้ังสุดทา้ ยหรือเวลาท่ีคาดคะเน และเจา้ หนา้ ที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ ไดม้ ีการตรวจสอบ
การติดต่อกบั อากาศยานดงั กล่าวแลว้ แต่ไม่เป็นผล

๒๒.๓.๑.๓ อากาศยานไดร้ ับอนุญาตจากเจา้ หนา้ ท่ีควบคุมการจราจรทางอากาศ
ใหล้ งสนามบินแลว้ แตย่ งั ลงไมถ่ ึงสนามบินภายใน ๕ นาที ตามกาหนดเวลาลงและไมม่ ีการติดตอ่ กบั อากาศยานน้นั เลย

๒๒.๓.๑.๔ เจา้ หนา้ ที่ควบคุมการจราจรทางอากาศไดร้ ับข่าวซ่ึงแสดงวา่
สมรรถภาพของอากาศยานอยใู่ นสภาพเลวร้าย แตค่ าดวา่ อากาศยานยงั คงไม่ประสบกบั อุบตั ิเหตุ

๒๒.๓.๒ เม่ือมีอากาศยานคาดวา่ จะสูญหายตามขอ้ ๒๒.๓.๑ ใหเ้ จา้ หนา้ ที่ควบคุม
การจราจรทางอากาศ ณ สนามบินที่อากาศยานขาดการติดต่อ หรือสนามบินที่อากาศยานจะไปลง แจง้ ใหห้ น่วยคน้ หา
หน่วยเจา้ ของพ้ืนที่ และหน่วยบินตน้ สังกดั ของอากาศยานหรือหน่วยท่ีไดร้ ับมอบอานาจบงั คบั บญั ชาอากาศยานน้นั ทราบ
พร้อมท้งั ประสานหน่วยควบคุมการจราจรทางอากาศ ณ สนามบินใกลเ้ คียง เพอื่ คน้ หาตาแหน่งของอากาศยานน้นั

๒๒.๓.๓ เมื่อคาดวา่ อากาศยานน้นั ใชเ้ วลาบินเกินกวา่ เวลาบินอยา่ งต่อเน่ืองสูงสุดของเช้ือเพลิง
ท่ีมีอยู่ แต่ละหน่วยคน้ หาไดป้ ฏิบตั ิการคน้ หาแลว้ ไมพ่ บ ซ่ึงคาดวา่ อากาศยานอาจจะประสบอุบตั ิเหตุแลว้ ใหห้ น่วย
ตน้ สังกดั ของอากาศยานหรือหน่วยที่ไดร้ ับมอบอานาจบงั คบั บญั ชาอากาศยาน รายงานใหผ้ บู้ งั คบั บญั ชาตามลาดบั ข้นั
จนถึงผบู้ ญั ชาการทหารบกทราบทนั ที

- ๓๙ -

๒๒.๓.๔ เม่ือไดร้ ับแจง้ ข่าวจากเจา้ หนา้ ที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ วา่ อากาศยานคาดวา่
จะสูญหายและอาจประสบอุบตั ิเหตุ ใหห้ น่วยต่าง ๆ ปฏิบตั ิตามแผนก่อนอากาศยานอุบตั ิเหตุ ที่กาหนดไวใ้ น
หมวด ๑๑

๒๒.๔ การรายงานผลการวเิ คราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหค้ ณะกรรมการวเิ คราะห์สาเหตุ
อากาศยานอุบตั ิเหตุ รายงานผลการวเิ คราะห์ตามท่ีกาหนดไวใ้ นหมวด ๑๖

๒๒.๕ การรายงานเหตุการณ์หรือส่ิงที่อาจจะก่อใหเ้ กิดอนั ตราย ใหผ้ พู้ บเห็นเหตุการณ์หรือส่ิงท่ี
อาจจะก่อให้เกิดอนั ตราย ปฏิบตั ิตามท่ีกาหนดไวใ้ นหมวด ๙

๒๒.๖ การรายงานเพ่ือปรับปรุงแกไ้ ขวสั ดุและอุปกรณ์ใหด้ ีข้ึน ใหห้ น่วยบินปฏิบตั ิตามท่ีกาหนด
ไวใ้ นหมวด ๑๐

หมวด ๑๙
การรวบรวมสถติ ิ และหลกั ฐานนิรภัยการบนิ
ขอ้ ๒๓ การรวบรวมสถิติและหลกั ฐานนิรภยั การบิน
๒๓.๑กล่าวทว่ั ไป การรวบรวมสถิติและหลกั ฐานนิรภยั การบิน เป็นหนา้ ท่ีและความรับผดิ ชอบ
ของนายทหารนิรภยั การบิน ที่ตอ้ งมีความรู้ความเขา้ ใจในการบนั ทึกขอ้ มูลต่าง ๆ ท่ีไดจ้ ากการรายงานการสารวจ
นิรภยั การบิน การตรวจและการเฝ้าสงั เกต ตลอดจนวธิ ีการนาขอ้ มูลต่าง ๆ ท้งั ก่อนอุบตั ิเหตุและหลงั เกิดอุบตั ิเหตุ
มาวเิ คราะห์ แลว้ นาขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการวเิ คราะห์ไปใชใ้ นการป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ โดยเฉพาะเร่ืองสาเหตุ
อากาศยานอุบตั ิเหตุและการหาแนวโนม้ ของการเกิดอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๓.๒ การบนั ทึกสถิติและหลกั ฐานนิรภยั การบิน
๒๓.๒.๑ ใหบ้ นั ทึกขอ้ มูลดา้ นนิรภยั การบิน ท้งั ก่อนเกิดอุบตั ิเหตุ และหลงั เกิดอุบตั ิเหตุ
เพื่อใหท้ ราบถึงอนั ตราย ท้งั การกระทาที่ไม่ปลอดภยั และสภาพการณ์ที่ไมพ่ งึ ประสงค์ ทาใหท้ ราบถึง
องคป์ ระกอบของสาเหตุที่อาจนาไปสู่การเกิดอุบตั ิเหตุของอากาศยาน ซ่ึงการใหไ้ ดม้ าของขอ้ มูล มีดงั น้ี.-
๒๓.๒.๑.๑ การรายงานเหตุการณ์หรือส่ิงที่อาจจะก่อให้เกิดอนั ตราย
๒๓.๒.๑.๒ การรายงานผลการวิเคราะห์สาเหตุอากาศยานอุบตั ิเหตุ
๒๓.๒.๑.๓ การสารวจนิรภยั การบิน
๒๓.๒.๑.๔ การตรวจเยย่ี มของหน่วยสายวทิ ยาการการบิน หรือการตรวจของ
นายทหารนิรภยั การบิน
๒๓.๒.๑.๕ การเฝ้าสังเกต เป็ นการสุ่มตวั อยา่ งในบริเวณที่คาดวา่ มีอนั ตราย
ที่อาจนาไปสู่การเกิดอุบตั ิเหตุ
๒๓.๒.๒ ขอ้ มูลต่าง ๆ ที่ไดจ้ ากวธิ ีตามขอ้ ๒๓.๒.๑ สามารถจดั เก็บเป็นแฟ้มขอ้ มูลโดยตรง
หรือพิจารณาขอ้ มูลท่ีสาคญั บนั ทึกในรูปแบบต่าง ๆ เช่น บนั ทึกเป็ นฐานขอ้ มูล สถิติ หรือแผนภูมิ ตามท่ีเห็นสมควร

- ๔๐ -
๒๓.๓ การบนั ทึกขอ้ มูลสถิติ และหลกั ฐานนิรภยั การบิน มี ๒ วธิ ีท่ีเป็นมาตรฐาน คือ

๒๓.๓.๑ การแสดงขอ้ มูลดว้ ยตาราง เป็ นการแสดงขอ้ มูลในลกั ษณะของขอ้ มูลดิบ ซ่ึงบนั ทึก
ในรูปของขอ้ มูล และหรือตวั เลข แตจ่ ะไมส่ ามารถเห็นแนวโนม้ ของขอ้ มูลไดช้ ดั เจน

๒๓.๓.๒ การแสดงขอ้ มูลในรูปอตั รา หมายถึง การเปรียบเทียบจานวนเหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึน
ต่อจานวนของสิ่งที่มีความสมั พนั ธ์กบั เหตุการณ์น้นั สาหรับอตั ราอากาศยานอุบตั ิเหตุ ใหเ้ ปรียบเทียบจากจานวน
ของอากาศยานอุบตั ิเหตุต่อจานวนชวั่ โมงบินท่ีปฏิบตั ิการจริงของหน่วย โดยทวั่ ไปการคิดอตั ราอากาศยานอุบตั ิเหตุ
จะคิดเป็น ราย/หน่ึงแสนชวั่ โมงบิน

การคิดคานวณจดั ทาสถิติอุบตั ิเหตุของอากาศยาน ใชจ้ านวนคร้ังของอุบตั ิเหตุใหญเ่ ป็นหลกั

อตั ราอากาศยานอุบตั ิเหตุ (ราย/หน่ึงแสนชว่ั โมงบิน) = จานวนอากาศยานอุบตั ิเหตุ x ๑๐๐,๐๐๐
จานวนชว่ั โมงบิน

ส่วนการจดั ทาสถิติสาเหตุของอากาศยานอุบตั ิเหตุ คิดคานวณจากทุกข้นั ของอุบตั ิเหตุ
ตวั อยา่ งแสดงขอ้ มูลดว้ ยตาราง

ปี งบประมาณ ๒๕๔๔ ๒๕๔๕ ๒๕๔๖ ๒๕๔๗ ๒๕๔๘
รายการ
๑ ๒ ๒ ๓ ๒
จานวนอากาศยานอบุ ตั ิเหตใุ หญ่ (ราย) ๒๔,๓๗๕.๖ ๒๓,๘๓๓.๔ ๒๓,๙๐๒.๙ ๒๕,๒๘๕.๙ ๒๗,๑๖๖.๔
จานวนชวั่ โมงบิน ๘.๓๗ ๑๑.๘๖ ๗.๓๖
อตั ราอากาศยานอุบตั ิเหตใุ หญ่ ๔.๑๐ ๘.๓๙
(ราย/หน่ึงแสนชวั่ โมงบิน)

- ๔๑ -
ตวั อยา่ งการแสดงขอ้ มูลดว้ ยอตั ราในรูปของแผนภูมิ
อตั ราอากาศยานอุบตั ิเหตุใหญ่
( ราย/หน่ึงแสนชวั่ โมงบิน )

พ.ศ.

๒๓.๔ การวเิ คราะห์นิรภยั การบิน
๒๓.๔.๑ การดาเนินการ เป็นการจาแนกขอ้ มูลของระบบออกมาเป็ นส่วน ๆ เพอ่ื ที่จะศึกษา

พจิ ารณาในส่วนต่าง ๆ ที่สนใจ ซ่ึงสามารถใชใ้ นการตดั สินใจเก่ียวกบั การป้องกนั อากาศยานอุบตั ิเหตุ สาหรับ
การวเิ คราะห์นิรภยั การบินโดยปกติประกอบดว้ ย ๓ ส่วนใหญๆ่ ดงั น้ี.-

๒๓.๔.๑.๑ การพิสูจนท์ ราบอนั ตราย
๒๓.๔.๑.๒ การหาหนทางปฏิบตั ิ เพื่อแกไ้ ขหรือป้องกนั อนั ตรายต่าง ๆ ตลอดจน
ป้องกนั มิใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุ
๒๓.๔.๑.๓ เลือกหนทางปฏิบตั ิเพื่อแกไ้ ขหรือป้องกนั ที่ดีท่ีสุดและเหมาะสมที่สุด
๒๓.๔.๒ ปัจจยั หลกั สาคญั ในการวิเคราะห์นิรภยั การบิน
๒๓.๔.๒.๑ การเฝ้าติดตาม นายทหารนิรภยั การบินจะตอ้ งติดตามสถานการณ์
ข่าวสาร ขอ้ มูลดา้ นนิรภยั การบิน โดยการจาแนกประเภทของขอ้ มูลดา้ นนิรภยั การบินใหช้ ดั เจน รวมท้งั การจดั ทา
เป็นอตั รา หรือแสดงในรูปตารางขอ้ มูล ซ่ึงมีจุดประสงคเ์ พื่อพสิ ูจน์ทราบแนวโนม้ และส่วนท่ีเป็นปัญหาตา่ ง ๆ
การเลือกติดตามดูขอ้ มูลประเภทตา่ ง ๆ ข้ึนอยกู่ บั ขอ้ มูลที่ตอ้ งเฝ้าติดตามผลอยา่ งสม่าเสมอ คือ ขอ้ มูลจากรายงาน
ดา้ นนิรภยั การบินตา่ ง ๆ
๒๓.๔.๒.๒ การศึกษาขอ้ มูล ตอ้ งมีการศึกษาขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการเฝ้าติดตาม เม่ือ
พบส่วนท่ีเป็นปัญหาหรือแนวโนม้ ของการเกิดอุบตั ิเหตุ จะตอ้ งมีการศึกษาในรายละเอียดในส่วนท่ีเป็นปัญหาน้นั
ท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั ลกั ษณะของปัญหาและขอ้ มูลท่ีมีอยู่ สิ่งแรกท่ีตอ้ งทาคือ กาหนดเป้าหมายวา่ “ทาไม...จึงเพ่ิมข้ึน”
ข้นั ต่อไป คือ พิจารณาปัจจยั และขอ้ มูลตา่ ง ๆ ซ่ึงมีผลตอ่ ปัญหาท่ีเกิดข้ึน จากน้นั วางแผนในการรวบรวมขอ้ มูล
จดั ระบบขอ้ มูล แสดงขอ้ มูล คานวณทางสถิติและวเิ คราะห์ขอ้ มูล แลว้ สรุปผลการวเิ คราะห์ เพอ่ื ตอบคาถามตาม
วตั ถุประสงคข์ องการศึกษาขอ้ มูล

- ๔๒ -
หมวด ๒๐
เบด็ เตลด็
ขอ้ ๒๔ ใหก้ รมยทุ ธการทหารบก กรมการขนส่งทหารบก และศูนยก์ ารบินทหารบก มีหนา้ ท่ีร่วมกนั
รับผดิ ชอบในการปรับปรุงนโยบาย กาหนดมาตรการการแกไ้ ขตา่ ง ๆ เก่ียวกบั นิรภยั การบิน และร่วมเสนอแนะ
การแต่งต้งั คณะกรรมการตามระเบียบน้ี.-

บทเฉพาะกาล
ขอ้ ๒๕ ใหใ้ ชข้ อ้ ความในขอ้ ๘ ของระเบียบกองทพั บก วา่ ดว้ ยนิรภยั การบิน พ.ศ.๒๕๒๔ ไปก่อน
จนกวา่ จะไดอ้ อกระเบียบกองทพั บก วา่ ดว้ ยการตรวจสอบและจดั มาตรฐานการบินเรียบร้อยแลว้
ขอ้ ๒๖ ให้ใช้ขอ้ ความในขอ้ ๑๕ ที่เกี่ยวกบั คณะกรรมการสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุทางธุรการ
ตามระเบียบกองทพั บก วา่ ดว้ ยนิรภยั การบิน พ.ศ.๒๕๒๔ ไปก่อน จนกวา่ จะไดอ้ อกระเบียบกองทพั บก วา่ ดว้ ย
การสอบสวนอากาศยานอุบตั ิเหตุเรียบร้อยแลว้ ซ่ึงระเบียบดงั กล่าวเป็นการสอบสวนใหไ้ ดผ้ กู้ ระทาผดิ หรือเป็น
หลกั ฐานในการพิจารณาความดีความชอบ พร้อมท้งั เป็นหลกั ฐานในการซ่อมบารุงหรือจาหน่ายอากาศยาน และ
ไมจ่ ดั เป็ นส่วนหน่ึงของมาตรการนิรภยั การบิน โดยให้ระเบียบน้ีอยใู่ นความรับผดิ ชอบของกรมกาลงั พลทหารบก

ประกาศ ณ วนั ท่ี ๑ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๔๙

(ลงช่ือ) พลเอก สนธิ บุญยรัตกลิน
( สนธิ บุญยรัตกลิน )
ผบู้ ญั ชาการทหารบก

สาเนาถูกต้อง

(ลงชื่อ) พ.ต.ณรงค์ นนทนาคร
(ณรงค์ นนทนาคร)

ผช.นายทหารนิรภยั การบิน ศบบ.
๑๔ มิ.ย.๔๙