บทที่4.2

.
.

การเขียนโปรแกรมด้วยภาษาไพทอน

ฟงั ก์ชนั คณติ ศาสตรแ์ ละข้อความ

ฟงั ก์ชนั คณิตศาสตร์และข้อความ

• การใช้โมดลู math
• การทางานแบบมีทางเลือก
• การดำเนินการทางตรรกะ

ฟังก์ชนั คณิตศาสตร์และข้อความ

• การใช้โมดูล math
• การทำงานแบบทางเลอื ก
• การดำเนินการทางตรรกะ

การทางานแบบมที างเลอื ก ผงั งานซอ้ื ขนม เท็จ

• ชวี ติ ประจาวันต้องเจอกบั “ทางเลือก” อยเู่ สมอ เร่มิ ต้น

รหัสลาลอง ซอ้ื ขนม รับเงินจากคุณพอ่

เร่มิ ต้น ไดเ้ งนิ มากกว่า
1. รับเงินมาจากคณุ พอ่ 15 บาท
2. ถ้า ได้เงินมากกว่า 15 บาท ทา
จรงิ
2.1 ซ้ือขนม ซือ้ ขนม
สิ้นสดุ
สิ้นสุด

การทางานแบบมที างเลือก

• การเขียนโปรแกรมแบบมี “ทางเลือก” ด้วยคาสั่ง if

• หลังเงือ่ นไข ตอ้ งใส่เคร่อื งหมาย colon (:)
• ชดุ คาสั่ง ต้องย่อหนา้ เข้าไปจากคาส่ัง if

ผังงานของคาสั่ง if

เง่อื นไข เท็จ

if เงื่อนไข : จรงิ
ชดุ คาสงั่ ทจี่ ะทาเมื่อเงือ่ นไขเป็นจรงิ ชดุ คาส่งั ทจี่ ะทา

การทางานแบบมที างเลือก

• เปรยี บเทยี บรหสั ลาลอง ผงั งาน และโปรแกรม ท่มี ีทางเลือก

รหัสลาลอง ซือ้ ขนม ผงั งานซอ้ื ขนม เท็จ

เร่มิ ต้น เร่มิ ต้น
1. รับเงนิ มาจากคุณพ่อ
2. ถ้า ไดเ้ งนิ มากกว่า 15 บาท ทา รับเงนิ จากคณุ พ่อ

2.1 ซ้ือขนม ไดเ้ งนิ มากกว่า
สนิ้ สุด 15 บาท

money = int(input("ใสจ่ านวนเงินทไ่ี ด้ ")) จรงิ
if money > 15 : ซื้อขนม

print("ซอื้ ขนม") สิ้นสดุ

การทางานแบบมีทางเลอื ก ผงั งานซอื้ ขนม เทจ็

• ผลของโปรแกรม เร่มิ ต้น

• ถ้าใส่จานวน 20 โปรแกรมจะแสดงคาว่า “ซ้ือขนม” รับเงินจากคุณพอ่
• ถ้าใส่จานวน 10 โปรแกรมจะไม่พมิ พอ์ ะไร
ไดเ้ งนิ มากกว่า
money = int(input("ใสจ่ านวนเงินทไ่ี ด้ ")) 15 บาท
if money > 15 :
จรงิ
print("ซือ้ ขนม") ซ้ือขนม

ส้ินสดุ

การทางานแบบมที างเลือก

• ตวั ดาเนินการเปรยี บเทยี บ

ชอื่ ตวั ดำเนินกำร สญั ลกั ษณค์ ณิตศำสตร ์ สญั ลกั ษณใ์ นภำษำไพทอน

เทา่ กบั = ==
ไม่เทา่ กบั ≠ !=
มากกวา่ > >
มากกวา่ หรอื เท่ากบั ≥ >=
นอ้ ยกวา่ < <
นอ้ ยกวา่ หรอื เทา่ กบั ≤ <=

การทางานแบบมีทางเลอื ก

• ตวั อยา่ งเงอ่ื นไขในภาษาไพทอน

ตัวแปร weight มคี า่ น้อยกว่าหรอื เทา่ กับ 80
if weight <= 80 :

print("คุณมนี ้าหนักน้อยกวา่ หรอื เท่ากับ 80")

ตวั แปร number เป็นเลขคู่
if number % 2 == 0 :

print("จานวนนเ้ี ป็นเลขคู่")

ตวั แปร x และตวั แปร y มีคา่ รวมกันมากกวา่ 9
if x + y > 9 :

print("ผลรวมของ x และ y มากกวา่ 9")

การทางานแบบมีทางเลอื ก กรณี weight = 45
กรณี weight = 80
• ผลลัพธใ์ นแตล่ ะกรณเี ป็นอย่างไร กรณี weight = 93

ตัวแปร weight มีค่านอ้ ยกวา่ หรอื เทา่ กบั 80 กรณี number = 7
if weight <= 80 : กรณี number = 12
กรณี number = 0
print("คณุ มีนา้ หนกั นอ้ ยกวา่ หรอื เทา่ กับ 80")
กรณี x = 3, y = 7
ตัวแปร number เป็นเลขคู่ กรณี x = 1, y = 8
if number % 2 == 0 : กรณี x = 9, y = -2

print("จานวนน้เี ป็นเลขคู่")

ตัวแปร x และตวั แปร y มีคา่ รวมกันมากกวา่ 9
if x + y > 9 :

print("ผลรวมของ x และ y มากกวา่ 9")

การทางานแบบมที างเลอื ก เร่มิ ต้น เทจ็
รับค่า x
• ตัวอยา่ งโปรแกรมทมี่ ีเงอ่ื นไข สวัสดี

x = int(input("ใส่จานวนเต็ม 1 จานวน ")) x == 13
print("สวสั ดี") จรงิ
if x == 13 : คุณเลอื กเลข 13

print("คณุ เลอื กเลข 13") เลข 13 เป็นเลขนาโชค
print("เลข 13 เป็นเลขนาโชค")
print("ลาก่อน") ลากอ่ น
สิ้นสุด

การทางานแบบมีทางเลือก เร่มิ ตน้ เท็จ
รับคา่ score เท็จ
• โปรแกรมทมี่ ีมากกวา่ 1 เง่ือนไข
score >= 50
score = int(input("ใส่คะแนนของคณุ ")) จรงิ
if score >= 50 :
คณุ สอบผ่าน
print("คุณสอบผา่ น")
if score < 50 : score < 50
จรงิ
print("คุณสอบตก")
คุณสอบตก

สน้ิ สุด

การทางานแบบมที างเลือก กรณี score = 35
กรณี score = 50
• โปรแกรมทม่ี ีมากกวา่ 1 เงื่อนไข กรณี score = 90

score = int(input("ใส่คะแนนของคณุ "))
if score >= 50 :

print("คณุ สอบผ่าน")
if score < 50 :

print("คณุ สอบตก")

การทางานแบบมที างเลอื ก เร่มิ ต้น เท็จ
รับค่า score เทจ็
• โปรแกรมทมี่ มี ากกว่า 1 เงื่อนไข
score >= 50
score = int(input("ใสค่ ะแนนของคุณ ")) จรงิ
if score >= 50 :
คุณสอบผา่ น
print("คุณสอบผ่าน")
if score >= 80 : score >= 80
จรงิ
print("คุณไดค้ ะแนนดมี าก") คุณได้คะแนนดีมาก

สน้ิ สุด

การทางานแบบมีทางเลอื ก กรณี score = 35
กรณี score = 50
• โปรแกรมทมี่ ีมากกว่า 1 เงื่อนไข กรณี score = 90

score = int(input("ใส่คะแนนของคุณ "))
if score >= 50 :

print("คณุ สอบผ่าน")
if score >= 80 :

print("คุณได้คะแนนดมี าก")

การทางานแบบมที างเลอื ก เร่มิ ต้น เท็จ
รับคา่ score เท็จ
• เงือ่ นไขทตี่ รงขา้ มกัน
score >= 50
รหสั ลาลอง ดผู ลสอบ จรงิ

1. รับค่าคะแนนสอบ คุณสอบผ่าน
2. ถา้ คะแนนมากกวา่ หรอื เท่ากบั 50 ทา
score < 50
2.1 แสดงผลวา่ สอบผ่าน จรงิ
3. ถ้า คะแนนน้อยกวา่ 50 ทา
คณุ สอบตก
3.1 แสดงผลว่าสอบตก
ส้นิ สุด
score = int(input("ใสค่ ะแนนของคุณ "))
if score >= 50 :

print("คณุ สอบผ่าน")
if score < 50 :

print("คณุ สอบตก")

การทางานแบบมีทางเลอื ก เร่มิ ต้น
รับคา่ score
• เง่ือนไขทต่ี รงขา้ มกนั จรงิ score >= 50 เทจ็

รหัสลาลอง ดผู ลสอบ คุณสอบผ่าน คุณสอบตก

1. รับคา่ คะแนนสอบ สนิ้ สดุ
2. ถ้า คะแนนมากกวา่ หรอื เทา่ กบั 50 ทา

2.1 แสดงผลว่าสอบผา่ น
ไม่เช่นน้ัน

2.2 แสดงผลวา่ สอบตก

???

การทางานแบบมที างเลือก

• การเขยี นโปรแกรมแบบทม่ี ี “เงอื่ นไขตรงขา้ มกนั ” ดว้ ยคาสัง่ if-else

• หลังเงอื่ นไข และ else ตอ้ งใส่เคร่อื งหมาย colon (:)

• ชุดคาสั่ง ต้องย่อหนา้ เข้าไปจากคาส่งั if และ else

• คาส่งั else ตอ้ งตรงกบั if ที่คกู่ นั ผงั งานของคาสง่ั if-else

if เง่ือนไข : จรงิ เงื่อนไข เท็จ
ชดุ คาส่งั ท่จี ะทาเมอ่ื เงือ่ นไขเป็นจรงิ
ชุดคาสั่งทจี่ ะทา ชุดคาสัง่ ทจี่ ะทา
else : เมือ่ เง่อื นไขเป็นจรงิ เมอื่ เงอ่ื นไขเป็นเทจ็
ชุดคาส่ังทีจ่ ะทาเมือ่ เงือ่ นไขเป็นเท็จ

การทางานแบบมีทางเลือก เร่มิ ตน้
รับคา่ score
• เงือ่ นไขทต่ี รงขา้ มกัน จรงิ score >= 50 เทจ็

รหสั ลาลอง ดูผลสอบ คณุ สอบผา่ น คณุ สอบตก

1. รับคา่ คะแนนสอบ ส้ินสุด
2. ถา้ คะแนนมากกวา่ หรอื เท่ากับ 50 ทา

2.1 แสดงผลวา่ สอบผ่าน
ไมเ่ ช่นนั้น

2.2 แสดงผลวา่ สอบตก

score = int(input("ใส่คะแนนของคุณ "))
if score >= 50 :

print("คุณสอบผา่ น")
else :

print("คณุ สอบตก")

การทางานแบบมที างเลือก name = input("ใส่ชือ่ ของคุณ ")
if name == "Ploy" :
• โปรแกรมทม่ี ีเงอ่ื นไขตรงขา้ มกัน
print("สวัสดี พลอย")
name = input("ใสช่ ือ่ ของคณุ ") else :
if name == "Ploy" :
print("สวัสดี ยนิ ดีท่ีได้รู้จกั ")
print(“สวัสดี พลอย")
if name != "Ploy" :

print("สวัสดี ยนิ ดที ่ีได้รู้จกั ")

การทางานแบบมที างเลือก กรณี name = "Ploy"
กรณี name = "ploy"
• โปรแกรมทมี่ เี งอ่ื นไขตรงขา้ มกัน กรณี name = "Cat"

name = input("ใส่ชอ่ื ของคุณ ")
if name == "Ploy" :

print("สวสั ดี พลอย")
else :

print("สวัสดี ยนิ ดีท่ีไดร้ ู้จกั ")



จบบทท่ี 4