ใบงานวิชาเคมีเล่ม3

ใบงาน

วิชาเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5
ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน
พุทธศักราช 2551 (ฉบบั ปรบั ปรงุ 2560)

เน้อื หาประกอบดว้ ย
บทที่ 7 แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
บทท่ี 8 อัตราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
บทที่ 9 สมดุลเคมี

ช่อื _____________________________________
ชน้ั _______เลขท_ี่ ___

ใบงานเคมี 3 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 1 กฎของบอยล์

ช่อื __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสัมพันธ์ระหว่างปรมิ าตรและความดนั ของแกส๊ และคานวณปรมิ าตรหรอื ความดัน โดยใช้
ความสมั พันธต์ ามกฎของบอยล์
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาที่ถกู ต้อง

“เมอ่ื อณุ หภมู แิ ละมวลของ
แกส๊ คงที่ ปริมาตรของ
แกส๊ จะแปรผกผนั กบั ความ
ดนั ”

1

บอลลูนลกู หนึ่งบรรจุดว้ ยกา๊ ซไฮโดรเจนมปี ริมาตร 1.05 dm3 ทอ่ี ุณหภูมิ 20oC ท่ีความดัน755 mmHg
เมอ่ื ปล่อยใหบ้ อลลนู ลอยสอู่ ากาศ ในระดับสงู ปรมิ าตรของกา๊ ซไฮโดรเจนจะเปน็ เท่าใด ถา้ ความดันของกา๊ ซใน
บอลลนู ลดลงเป็น 625 mmHg
_ว_ิธ_ีทา____________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
______________________________________________________

2 บรรจกุ ๊าซชนิดหนงึ่ ปริมาตร 10 cm3 ในกระบอกฉดี ยาทีค่ วามดนั 1 atm ถ้านกั เรยี นคนหนงึ่ ปิดปลาย

กระบอกฉีดยาไวแ้ ลว้ กดหลอดฉีดยา จนปรมิ าตรก๊าซเหลือเพยี ง 5 cm3 ความดนั ในกระบอกฉดี ยาจะเปน็
เท่าใด
__ว_ิธที_า___________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
______________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เร่ือง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 2 กฎของชารล์

ชอื่ __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธิบายความสัมพันธร์ ะหว่างปรมิ าตรและอณุ หภมู ขิ องแก๊ส และคานวณปริมาตรหรืออณุ หภมู ิ
โดยใช้ความสมั พันธต์ ามกฎของชาร์ล
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาท่ีถูกตอ้ ง

“เมอ่ื มวลและความดนั
ของแกส๊ คงท่ี ปรมิ าตรของ
แก๊สจะแปรผนั ตรงกบั
อุณหภมู เิ คลวนิ ”

1

กา๊ ซคลอรนี จานวนหนง่ึ มีปรมิ าตร 22.4 dm3 ทีอ่ ณุ หภมู ิ 0๐C ความดนั 760 mmHg ถา้ อุณหภมู ิ
เพ่มิ ขึ้นเปน็ 20๐C เมอ่ื ความดันคงท่ี ก๊าซคลอรีนจะมปี ริมาตรเทา่ ใด

_ว_ธิ ีท_า_____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 ก๊าซไนโตรเจนมีปรมิ าตร 800 cm3 จะมปี ริมาตรเพม่ิ ขน้ึ เทา่ ใด ถ้าเพ่มิ อณุ หภูมจิ าก 273 K เป็น

320 K โดยไมเ่ ปลย่ี นความดนั

__วธิ_ีท_า____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เร่อื ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 3 กฎของเกย-์ ลสู แซก

ช่ือ__________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสมั พนั ธร์ ะหว่างความดนั และอณุ หภูมขิ องแก๊ส และคานวณความดันหรอื อณุ หภมู ิ โดยใช้
ความสมั พนั ธ์ตามกฎของเกย-์ ลสู แซก
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาท่ีถูกต้อง

“ความดนั ของแกส๊ ใด ๆ
จะแปรผนั ตรงกบั อณุ หภมู ิ
เมื่อปรมิ าตรคงท”ี่

1

ถังใบหน่งึ ถ้ามกี า๊ ซบรรจุอย่จู านวนหนง่ึ มคี วามดัน 135 atm ทอ่ี ุณหภูมิ 20๐C ถา้ อุณหภมู ิเพม่ิ ขนึ้ เปน็
85๐C จะมคี วามดันเทา่ ใดเม่อื ปริมาตรคงท่ี

_วธิ _ีทา______________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 เมื่อนาของเหลว A 5 g มาทาใหเ้ ป็นไอท้งั หมดท่ี 40๐C ความดนั 380 mmHg ในถังพลาสตกิ ซ่งึ ไมม่ ี

การขยายตัวขนาด 10 dm3 ถ้าต้องการใหค้ วามดันลดลง 100 mmHg จะตอ้ งทาท่อี ุณหภมู เิ ท่าใด

__วธิ_ที _า____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 4 กฎรวมแกส๊

ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณปริมาตร ความดัน หรืออุณหภมู ิของแกส๊ ทภี่ าวะต่าง ๆ ตามกฎรวมแกส๊
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ที าท่ีถกู ตอ้ ง

กฎรวมแกส๊ (Combined gas law)

1

กา๊ ซชนดิ หน่งึ มปี ริมาตร 150 cm3 ท่อี ุณหภูมิ 20๐C ความดนั 1.5 atm เมอ่ื บรรจกุ ๊าซจานวนนล้ี งใน
ภาชนะสุญญากาศปรมิ าตร 250 cm3 ปดิ ฝาใหส้ นิท แล้วนาไปแชน่ ้าแขง็ อณุ หภมู ิคงทที่ ่ี 00C ความดันของ
ก๊าซนจ้ี ะเป็นเท่าใด

_วธิ _ที า______________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 ก๊าซไนโตรเจนมอนอกไซดม์ ปี ริมาตร 3.2 dm3 ท่อี ุณหภูมิ 298 K และความดนั 0.5 atm ก๊าซนีจ้ ะมี

ปริมาตรเทา่ ใดที่ STP

__วธิ _ที _า ____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรือ่ ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานที่ 5 กฎของอาโวกาโดร

ชอ่ื __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสัมพันธ์ระหวา่ งปริมาตรและจานวนโมลของแกส๊ และคานวณปรมิ าตรหรอื จานวนโมลโดยใช้
ความสัมพนั ธต์ ามกฎของอาโวกาโดร
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธีทาท่ีถกู ต้อง

“ทอ่ี ณุ หภมู แิ ละความดนั
เดยี วกนั แกส๊ ทมี่ ปี รมิ าตร
เท่ากนั จะมจี านวนโมเลกลุ
เทา่ กนั ”

1

เมอื่ บรรจุแก๊สอารก์ อนจานวน 4.0 mol ในกระบอกสูบทมี่ กี า้ นกระบอกสบู เคลอื่ นที่ไดจ้ ะมปี รมิ าตร
3.0 L ถ้าลดแกส๊ อาร์กอนลงไปอกี 1.0 mol ปรมิ าตรของแกส๊ ในกระบอกสบู จะเป็นกลี่ ติ ร กาหนดใหอ้ ุณหภมู ิ
และความดนั ของแก๊สไมเ่ ปลย่ี นแปลง
วธิ ที า

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 เรอื เหาะลาหน่ึงจะลอยข้ึนสอู่ ากาศไดเ้ มอ่ื มแี กส๊ ฮีเลยี มบรรจอุ ยู่ 4500 L ถ้าแกส๊ ฮเี ลียม120 mol

มีปรมิ าตร 2550 L จะต้องเตมิ ฮีเลยี มอกี กี่ mol เพื่อทาใหเ้ รอื เหาะน้ีลอยได้ ถา้ อุณหภูมแิ ละความดัน
ขณะเติมคงท่ี

__วิธ_ีท_า ____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอื่ ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 6 กฎแกส๊ อดุ มคติ

ช่ือ__________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณปรมิ าตร ความดัน อณุ หภูมิ จานวนโมล หรือมวลของแก๊ส โดยใชค้ วามสัมพันธ์ตามกฎแก๊สอดุ มคติ
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธที าที่ถกู ตอ้ ง

กฎของแกส๊ อดุ มคติ (Ideal gas law)

1

บรรจุแก๊สออกซิเจน 0.885 kg ไว้ในถังเหลก็ กลา้ ซึ่งมีปริมาตร 438 L จงคานวณความดันของแกส๊
ออกซิเจนในถังนที้ ่ีอุณหภมู ิ 200C
วิธที า

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2

จงคานวณโมลของแก๊สสมบูรณ์แบบชนดิ หน่งึ ซึ่งมปี รมิ าตร 0.452 L ทอี่ ณุ หภมู ิ 850C และความดนั
0.620 atm
วิธีทา

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอ่ื ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 7 ความดนั ยอ่ ยของแกส๊

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณความดันยอ่ ยหรอื จานวนโมลของแกส๊ ในแก๊สผสม
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาท่ีถกู ต้อง

1 ปรมิ เามตอ่ื รน3าแ5ก0ส๊ cNm23จทาีอ่ นุณวนหภ2มู 0ิ025c0mC3คทวอ่ี าุณมดหนัภูม3ิ02050tCorคrวาใมนภดานั ช2น5ะ0ที่มtปีoรrิมrามตารผ3ส0ม0กcับmแก3ส๊ จOงห2าทค่ีมวาี มดัน

รวมของแกส๊ ผสม

_ว_ิธีท_า_____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 นาแก๊ส A จานวน 100 cm3 ความดัน 2.0 atm มาผสมกบั แกส๊ B ที่มปี ริมาตร 150 cm3 ความดนั

3.0 atm ในภาชนะทม่ี ีปริมาตร 200 cm3 โดยอุณหภมู คิ งท่ี จงหาความดันยอ่ ยและความดันรวม

__ว_ิธีท_า____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรือ่ ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 8 ทฤษฎจี ลนแ์ ละการแพรข่ องแกส๊

ช่ือ__________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธิบายกฎตา่ ง ๆ ของแกส๊ โดยใชท้ ฤษฎจี ลน์ของแก๊ส
อธิบายการแพรข่ องแกส๊ โดยใชท้ ฤษฎจี ลนข์ องแกส๊
อธบิ ายความสมั พันธข์ องอตั ราการแพรก่ ับมวลตอ่ โมลของแก๊ส
สืบค้นข้อมลู อธบิ ายปรากฏการณ์ และยกตวั อย่างการนาความรู้เก่ยี วกับแกส๊ และสมบัติของแกส๊ ไปใชป้ ระโยชน์
คาชแี้ จง : ให้นักเรียนใส่เครอื่ งหมาย หน้าขอ้ ความที่ถกู ต้อง และเครอ่ื งหมาย หนา้ ขอ้ ความทไี่ มถ่ กู ต้อง

1. แกส๊ แตล่ ะอนภุ าคเคลอื่ นทเี่ ปน็ เส้นตรงในทิศทางทแ่ี นน่ อนด้วยอตั ราเร็วคงที่ท่แี ตกตา่ งกนั
จงึ มพี ลังงานจลนท์ ีไ่ ม่เท่ากัน

2. พลงั งานจลน์เฉลีย่ ของแก๊สขึ้นอย่กู บั อณุ หภมู แิ ละชนิดของแก๊ส เมอ่ื เพ่ิมอุณหภมู จิ ะทาให้อนุภาค
ของแก๊สแตล่ ะชนิดเคลอื่ นทเี่ รว็ ข้ึนแตกตา่ งกนั ไป

3. แก๊สท่ัวไปจะมีพฤติกรรมใกลเ้ คยี งกบั แกส๊ อดุ มคตกิ ต็ อ่ เม่ือมีอณุ หภมู ิและความดนั สงู

4. การลดปรมิ าตรภาชนะโดยการกดกา้ นกระบอกฉดี ยา ทาใหร้ ะยะห่างระหว่างอนภุ าคแกส๊ กับผนงั
ภาชนะเพ่ิมขึ้น ความถท่ี ี่อนภุ าคแกส๊ ชนกบั ผนังภาชนะจงึ มากข้นึ ทาให้ความดันของแก๊สเพ่มิ ข้ึน

5. การเพม่ิ อณุ หภูมิ ทาให้อนภุ าคแกส๊ เคลอ่ื นท่เี รว็ ข้นึ และมพี ลงั งานจลน์เฉล่ยี เพ่ิมข้นึ ดังนน้ั ความถ่ี
ที่อนุภาคแก๊สชนกับผนังภาชนะจึงมากข้นึ ทาใหค้ วามดันของแกส๊ เพ่ิมขน้ึ

6. เม่ือจานวนอนภุ าคแกส๊ ในภาชะเพิม่ ข้ึน ความถีท่ อ่ี นภุ าคแก๊สชนกับผนงั ภาชนะจงึ มากขึน้ ส่งผลให้
ความดนั ของแกส๊ เพิม่ ขึ้น

7. การแพร่ของแก๊สจากบริเวณหน่งึ ไปยังอกี บรเิ วณหนึง่ เกดิ ข้ึนไดเ้ น่ืองจากโมเลกุลของแกส๊ มี
พลงั งานจลน์และเคลอ่ื นท่ีไดอ้ ยา่ งอสิ ระในทกุ ทศิ ทางตามทฤษฎีจลนข์ องแก๊ส

8. รูขนาดเล็กบนฝาถ้วยกาแฟ ทาใหก้ าแฟไหลออกจากชอ่ งสาหรับดมื่ ไดอ้ ยา่ งต่อเนอื่ ง เนอ่ื งจาก
ทาใหอ้ ากาศสามารถเข้าไปแทนท่ีกาแฟได้

9. กระบวนการทาป๊อบคอร์นจากเมล็ดขา้ วโพดแตกต่างจากการคัว่ เมลด็ ขา้ วเปลอื กเพือ่ ทาเป็น
ขา้ วตอก

10. การใช้หลักการแพรผ่ า่ นเพือ่ แยก 235U ออกจาก 238U ทาได้โดยเปลีย่ นยูเรเนียมให้เป็น
สารประกอบยเู รเนียมเฮกซะฟลูออไรดซ์ ึ่งอยใู่ นสถานะแก๊ส

ใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 9 กฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณและเปรยี บเทยี บอัตราการแพร่ หรอื มวลตอ่ โมลของแก๊ส โดยใชก้ ฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม
คาชแี้ จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาท่ีถกู ต้อง

1

แกส๊ ไฮโดรเจนและแกส๊ ออกซเิ จนมีมวลโมเลกุลเทา่ กบั 2 และ 32 ตามลาดบั แก๊สไฮโดรเจนเบากว่าแก๊ส
ออกซเิ จน จึงแพรไ่ ดเ้ รว็ กว่า ดงั นั้นอัตราการแพรข่ องแกส๊ ไฮโดรเจนเปน็ ก่เี ทา่ ของแกส๊ ออกซเิ จน
วธิ ที า

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2 ถา้ แก๊ส X มมี วลโมเลกุลเทา่ กับ 81 เคลอ่ื นทีใ่ นภาชนะหนึง่ ไดร้ ะยะทาง 30 เซนตเิ มตร ในเวลา 2 นาที

แกส๊ Y มีมวลโมเลกุลเทา่ กบั 25 จะเคลอ่ื นทีไ่ ดร้ ะยะทางก่เี ซนติเมตร ในเวลา 4 นาที

_ว_ธิ ที _า_____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เร่ือง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 10 อตั ราการเปลยี่ นแปลงปรมิ าณของสาร

ชือ่ __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

บอกความหมายและคานวณอตั ราการเปลีย่ นแปลงปริมาณของสาร
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธีทาที่ถกู ต้อง

กาหนดให้ แก๊สไดไนโตรเจนเพนตะออกไซด์ (N2O5) จะสลายตัวใหแ้ กส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) และ
แกส๊ ออกซเิ จน (O2) โดยมีอัตราการสลายเป็น 0.853 M s-1

_1_. เ_ขีย_น_สม_ก_าร_เค_ม_ีแ_สด_งป_ฏ_กิ _ริ ยิ _าท_เ่ี ก_ิด_ขน้ึ_____________________________
________________________________________________

2. คานวณอัตราการเปลีย่ นแปลงปรมิ าณของแก๊สไดไนโตรเจนเพนตะออกไซดแ์ ละแกส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรื่อง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 11 อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ชื่อ__________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง เขยี นกราฟแสดงความสัมพันธ์ระหวา่ งปริมาณสารกบั เวลา และแปลความหมายจากกราฟ
บอกความหมายและคานวณอัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธที าที่ถกู ต้อง

โลหะสงั กะสที าปฏิกิรยิ ากบั สารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ ไดป้ ริมาตรของแกส๊ ไฮโดรเจนท่ี STP ณ เวลา
ต่าง ๆ ดงั ตาราง

เวลา (s) 4 6 9 14 20

ปริมาณ 2 (mL) 1 2 345

1. เขยี นกราฟแสดงความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งปรมิ าตรของแก๊สกับเวลา

2. เขยี นสมการเคมแี สดงปฏกิ ริ ยิ าทเี่ กดิ ขึ้น

________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอ่ื ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 11 อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี (ตอ่ )

ชื่อ__________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง เขียนกราฟแสดงความสัมพนั ธร์ ะหว่างปรมิ าณสารกบั เวลา และแปลความหมายจากกราฟ
บอกความหมายและคานวณอัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
คาชแี้ จง : ให้นักเรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ีทาที่ถูกตอ้ ง

โลหะสงั กะสที าปฏิกิรยิ ากับสารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ ได้ปรมิ าตรของแก๊สไฮโดรเจนที่ STP ณ เวลา
ตา่ ง ๆ ดงั ตาราง

เวลา (s) 4 6 9 14 20

ปริมาณ (mL) 1 2 345

_3_. _คา_นว_ณ_อ_ตั ร_า_กา_รเ_กดิ_แ_กส๊_ไฮ_โด_ร_เจ_น_ใน_ชว่_ง_2_-_3_ว_นิ า_ท_ี ใน_ห_น่ว_ย_โม_ลต_อ่ _วนิ_า_ที___________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
_4_. _คา_นว_ณ_อ_ตั ร_า_กา_รเ_กิด_ป_ฏิก_ิร_ยิ า_เค_ม_ีเฉ_ล_ีย่ ต_งั้ แ_ต_เ่ ร_่ิมต_น้ _จน_ส_นิ้ _สดุ _ป_ฏกิ_ริ _ยิ า_ใ_นห_น_ว่ ย_โม_ล_ตอ่_ว_ินา_ท_ี ____
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
____________________________________________
________________________________________________
______________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 12 แนวคดิ เกย่ี วกบั อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ชอื่ __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายแนวคดิ เกีย่ วกับอัตราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมโี ดยใช้ทฤษฎกี ารชนและทฤษฎีสถานะแทรนซชิ นั
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรยี นตอบคาถามให้ถูกต้อง

ปฏกิ ิริยา A D + E เกดิ ข้นึ หลายขน้ั ตอนดงั นี้

1. ปฏกิ ริ ิยาขั้นท่ี 1 A B พลังงานกอ่ กัมมนั ต์  _____________ kJ
2. ปฏกิ ิรยิ าขั้นท่ี 1 B C พลังงานกอ่ กมั มนั ต์  _____________ kJ
3. ปฏกิ ิริยาขน้ั ท่ี 1 C D + E พลังงานก่อกัมมนั ต์  _____________ kJ
4. ปฏกิ ิริยาขั้นท่ี 1 B A พลงั งานกอ่ กัมมนั ต์  _____________ kJ
5. ปฏกิ ิริยาท่เี กดิ ขน้ึ เรว็ ท่ีสุดคือขนั้ ที่ ___________ เพราะ_____________________________
6. ขัน้ กาหนดอัตราคอื ข้ันตอนท่ี ___________ เพราะ________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 13 ปัจจยั ทมี่ ผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ชือ่ __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง และอธบิ ายผลของความเขม้ ขน้ ของสาร พื้นทผี่ ิวของสาร อุณหภูมิ และตวั เรง่ ปฏิกิรยิ าซงึ่ เปน็
ปจั จยั หลักทีม่ ผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี

เปรียบเทียบอัตราการเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมเี ม่อื มกี ารเปล่ยี นแปลงปัจจยั หลกั ทมี่ ีผลตอ่ อตั ราการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี
สืบคน้ ข้อมลู เก่ียวกับกระบวนการทีเ่ กิดข้นึ ในชีวิตประจาวันหรอื อตุ สาหกรรมทีเ่ กี่ยวขอ้ งกับปจั จัยท่ีมีผลตอ่
อัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรยี นตอบคาถามใหถ้ กู ตอ้ ง

1. ปฏกิ ิรยิ าระหว่างเหล็กกับกรดไฮโดรคลอรกิ เป็นปฏิกิริยาคายพลังงาน ขอ้ สรุปเก่ียวกบั ปฏิกริ ิยาตอ่ ไปน้ี
ถกู ตอ้ งหรือไม่ เพราะเหตุใด

_1._1 _เม_อื่ เ_พิ่ม_อ_ุณ_ห_ภมู_ิ อ_ตั _รา_ก_าร_เก_ดิ ป_ฏ_ิก_ริ ยิ _าเ_คม_ขี _อง_ป_ฏกิ_ริ _ิยา_จะ_เพ_ิ่ม_ขึน้_________________
________________________________________________

1.2 เมื่อใชแ้ ผน่ เหล็กจะเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมเี ร็วกว่าผงตะไบเหลก็ ทม่ี มี วลเทา่ กัน

________________________________________________

1.3 เมอื่ ใช้สารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ 0.1 โมลาร์ ปริมาตร 20 มิลลิลติ ร จะเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมเี ร็วกวา่
เม่อื ใช้สารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ 0.1 โมลาร์ ปริมาตร 10 มลิ ลลิ ติ ร

________________________________________________
_1._4 _กา_รเ_ติม_ต_วั เ_ร่ง_ป_ฏกิ_ริ _ิยา_ล_งใน_ร_ะบ_บ_เม_่อื _สนิ้_ส_ุด_ปฏ_กิ _ิรยิ _า_จะ_ได_ผ้ ล_ติ _ภ_ณั ฑ_เ์ _พ่มิ_ข_นึ้ ____________
________________________________________________

1.5 เมอ่ื คนสารในระบบ อตั ราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมขี องปฏิกริ ยิ าเพิม่ ขนึ้

________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 13 ปัจจยั ทม่ี ผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี (ตอ่ )

ชื่อ__________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง และอธบิ ายผลของความเข้มข้นของสาร พ้ืนทผี่ ิวของสาร อุณหภมู ิ และตัวเรง่ ปฏิกิรยิ าซึง่ เปน็
ปจั จัยหลักท่มี ผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏกิ ิริยาเคมี

เปรยี บเทยี บอตั ราการเกิดปฏิกิรยิ าเคมเี มือ่ มกี ารเปลย่ี นแปลงปจั จยั หลกั ที่มีผลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏิกิริยาเคมี
สืบคน้ ขอ้ มลู เกยี่ วกับกระบวนการทเี่ กิดข้ึนในชวี ิตประจาวนั หรืออตุ สาหกรรมทเี่ กยี่ วข้องกับปจั จยั ทมี่ ผี ลตอ่
อตั ราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
คาชแี้ จง : ให้นักเรยี นตอบคาถามใหถ้ ูกตอ้ ง

2. ยกตัวอยา่ งปฏกิ ิริยาเคมีธรรมชาติมผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ า

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

3_._ยก_ต_วั อ_ย_า่ ง_ป_ฏิก_ริ _ยิ า_เค_ม_ที ่ีค_ว_าม_เข_ม้ _ข้น_ม_ผี ล_ต_อ่ อ_ตั _รา_กา_ร_เก_ดิ ป_ฏ_กิ ริ_ยิ _าเ_คม_ี ______________
________________________________________________
________________________________________________

4. ยกตวั อย่างปฏิกริ ยิ าเคมีที่พื้นผวิ ของสารมผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

5_. ย_ก_ตัว_อ_ยา่_งป_ฏ_กิ _ิรยิ _าเ_คม_ีท_ี่อ_ุณ_หภ_มู _ิมผ_ี ล_ต_อ่ อ_ตั _รา_กา_ร_เก_ิดป_ฏ_ิกริ_ยิ _าเค_ม_ี ________________
________________________________________________
________________________________________________

6. ยกตวั อยา่ งปฏกิ ริ ิยาเคมที ีต่ ัวเร่งหรือตวั หนว่ งมีผลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอื่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 14 สภาวะสมดลุ

ชื่อ__________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทดสอบและอธิบายความหมายของปฏกิ ิรยิ าผันกลบั ไดแ้ ละภาวะสมดลุ
คาชแี้ จง : 1. ให้นกั เรยี นใสเ่ ครอื่ งหมาย หนา้ ขอ้ ท่ีมีการเปล่ียนแปลงแบบผนั กลบั ได้ และเคร่อื งหมาย 
หน้าขอ้ ที่มกี ารเปลี่ยนแปลงแบบผนั กลบั ไม่ได้

1. นา้ โซดาในขวดปิดฝา

2. แก้วใสน่ า้ แขง็ วางไว้ในห้อง

3. เกลด็ I2 ในขวดรูปชมพูปดิ ฝา
4. การเผา CaCO3 ในถว้ ยกระเบ้ือง
5. กระตกิ ใส่น้าเดอื ดลงไปแลว้ ปดิ ฝาแน่น

6. สารละลายต่าง ๆ ทอ่ี ยู่ในขวดปิดสนทิ

7. ปรอทในเทอร์โมมเิ ตอรเ์ มอื่ อณุ หภมู ิคงท่ี

8. ผสม NaOH กับ NH4Cl ในบกี เกอร์ทีไ่ มไ่ ดป้ ิดฝา
9. ละลายนา้ ตาลในน้าจนอม่ิ ตวั นา้ ตาลเหลอื ในบกี เกอร์

10. การเผาผลกึ ของคอปเปอร(์ II) ซลั เฟตในหลอดทปี่ ิดสนทิ

ใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 14 สภาวะสมดลุ (ตอ่ )

ช่อื __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทดสอบและอธิบายความหมายของปฏกิ ริ ยิ าผนั กลบั ไดแ้ ละภาวะสมดลุ
คาชแ้ี จง : 2. ใหน้ ักเรียนพจิ ารณากราฟแสดงความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งความเขม้ ข้นกบั เวลาของปฏกิ ิรยิ าใน
สารละลายแสดงดงั รูป พรอ้ มตอบคาถามให้ถูกตอ้ ง

2

1

0 5 10 15 20

_2_.1_ร_ะบ_บ_เข_้าส_สู่ _มด_ุล_ท_เ่ี วล_า_ปร_ะ_มา_ณ_เท_า่ ใ_ด____________________________
________________________________________________

_2_.2_ท_่ีส_มด_ลุ _ส_าร_ล_ะล_าย_ม_ีส_าร_ใด_อย_บู่ _า้ ง______________________________
________________________________________________

2.3 เปรียบเทยี บอตั ราการเกิดปฏกิ ิริยาไปข้างหน้ากบั อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยายอ้ นกลบั ท่ีเวลา 3 นาที และ

_8_น_าท_ี ____________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรื่อง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 15 ค่าคงทสี่ มดลุ
ชือ่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

เขียนความสมั พนั ธข์ องคา่ คงท่สี มดลุ จากสมการเคมี
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรียนเขยี นค่าคงทส่ี มดลุ ของปฏกิ ริ ยิ าต่อไปน้ี

1. Fe2+ (aq) + Ag+ (aq) ⇌ Fe3+ (aq) + Ag (s)

2. CO2 (g) + H2 (g) ⇌ CO (g) + H2O (l)
3. 2Fe(s) + 2NO2(g) ⇌ 2NO(g) + 2FeO(s)
4. NaHCO3(s) ⇌ Na2CO3(s) + CO2(g) + H2O(g)
5. H2SO4(l) + SO3(g) ⇌ H2S2O7(l)
6. 2H2O(l) ⇌ H3O+(aq) + OH-(aq)

7. 3Fe (s) + 4H2O (l) ⇌ Fe3O4 (s) + 4H2 (g)
8. N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g)

ใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 16 คานวณคา่ คงทส่ี มดลุ

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณค่าคงท่สี มดุลของปฏกิ ิรยิ าเคมี
คานวณความเขม้ ข้นของสารท่ีสมดลุ
คาชแ้ี จง : ให้นกั เรียนหาผลลพั ธ์ต่อไปนี้

1. แกส๊ แอมโมเนยี สลายตวั ในภาชนะปดิ ขนาด 500 ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร ท่อี ุณหภมู คิ ่าหนึ่ง ใหแ้ กส๊ ไนโตรเจน
และแกส๊ ไฮโดรเจน ดงั สมการ

2NH3 (g) ⇌ N2 (g) + 3H2 (g)
ท่ีภาวะสมดลุ พบว่า มีแกส๊ แอมโมเนีย แกส๊ ไนโตรเจน และแกส๊ ไฮโดรเจนเท่ากับ 3.0 2.0 และ 4.0 โมล
ตามลาดบั จงคานวณหาค่าคงทส่ี มดุลของปฏกิ ริ ยิ าน้ี

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

2. ค่าคงทสี่ มดลุ ของปฏิกริ ยิ า H2 (g) + I2 (g) ⇌ 2HI (g) มีค่าเทา่ กับ 18.0 ท่ี 25 องศาเซลเซยี ส ณ ภาวะ
สมดุล ทอี่ ณุ หภมู เิ ดยี วกัน พบวา่ ในภาชนะขนาด 1 ลิตร มีแก๊สไฮโดรเจนไอโอไดดแ์ ละแก๊สไอโอดนี อยู่ 0.3
และ 0.2 โมล ตามลาดบั จะมีแก๊สไฮโดรเจนอย่กู ี่โมล/ลกู บาศกเ์ ดซเิ มตร

________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________
________________________________________________

ใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เร่อื ง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 17 คานวณคา่ คงทสี่ มดลุ ในปฏกิ ริ ยิ าหลายขนั้ ตอน

ชอื่ __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณค่าคงทีส่ มดลุ หรอื ความเขม้ ขน้ ของสารในปฏกิ ริ ิยาหลายขน้ั ตอน
คาชแี้ จง : ให้นักเรยี นหาผลลพั ธ์ต่อไปน้ี

1. กาหนดปฏิกริ ิยาทีส่ ภาวะสมดลุ
A + 2B ⇌ C + D K1 = 5
C⇌B+E K2 = 10
A+B⇌D+E K3 = ?

ค่าของ K3 คือข้อใด
ก. 1 ข. 2 ค. 25 ง. 50

2. กาหนดปฏกิ ริ ยิ าทสี่ ภาวะสมดลุ =
A + 3B ⇌ P =
2P ⇌ 2Q + R K1 = 2
2A + 6B ⇌ 2Q + R K2 4
คา่ ของ K3 คอื ขอ้ ใด K3 ?

ก. 4 ข. 8 ค. 16 ง. 32

3. จากคา่ คงท่สี มดลุ ท่ีอุณหภมู หิ นึง่ ของปฏกิ ิรยิ าเคมีตอ่ ไปนี้
+H2HO2(Og()g⇌) ⇌CCOO(g2()g+) = ×
C(s) + H2(g) .....(1) : K1 = 1.60 10-21
CO(g) + H2(g) .....(2) : K2 23.2
ปฏิกิริยารวม C(s) + 2H2O(g) ⇌ CO2(g) + 2H2(g)
3.1 ค่าคงที่สมดลุ ของปฏกิ ริ ยิ ารวมมคี า่ เท่าใด

3.2 ถา้ ทสี่ มดลุ ในภาชนะ 1 ลิตร มคี าร์บอน (C) และไอนา้ (H2O) อย่างละ 1.00 โมลและแก๊ส
คารบ์ อนไดออกไซด์ (CO2) 2.32 ×10-7 โมล ท่ีสมดลุ แก๊สไฮโดรเจน (H2) มีความเขม้ ขน้ กี่โมลตอ่ ลติ ร

ใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรือ่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 18 ปัจจยั ทม่ี ผี ลตอ่ สมดลุ

ชื่อ__________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ระบุปัจจยั ท่ีมีผลตอ่ สมดุลและคา่ คงท่สี มดลุ ของระบบ
ใชห้ ลกั ของเลอชาเตอลเิ อในการคาดคะเนการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขนึ้ เมื่อสมดลุ ของระบบถกู รบกวน
คาชแี้ จง : ให้นักเรยี นตอบคาถามต่อไปนี้
1. จากปฏกิ ิรยิ าทีก่ าหนดใหต้ อ่ ไปนี้ หากรบกวนสมดุลโดยการเพ่ิมความดนั ของระบบ ให้ระบวุ า่ ปฏิกริ ยิ าจะมี
การปรับสมดุลไปขา้ งหนา้ หรือย้อนกลบั เพราะเหตุใด
1) N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3 (g)

2) 2N2O5 (g) ⇌ 4NO2 (g) + O2 (g)

3) 2HI (g) ⇌ H2 (g) + I2 (g)

4) PCl3 (g) + Cl2 (g) ⇌ PCl5 (g)

5) CCl4 (l) + 4HCl (g) ⇌ CH4 (g) + 4Cl (g)

2. การลดอณุ หภูมใิ ห้กับสมดลุ ท่ีกาหนดใหต้ อ่ ไปน้ี สมดุลจะเลื่อนไปทางซา้ ยหรือทางขวา และระบบจะมกี าร
เปลีย่ นแปลงอย่างไร

1) 2SO2 (g) + O2 (g) ⇌ 2SO3 (g) + 192 kJ
2) H2 (g) + I2 (g) ⇌ 2HI (g) ; ∆H = -9.45 kJ
3) N2O4 (g) ⇌ 2NO2 (g) ; ∆H = +58.1 kJ
4) N2 (g) + 2O2 (g) + 66.4 kJ ⇌ 2NO2 (g)

ใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เร่อื ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 18 ปจั จยั ทมี่ ผี ลตอ่ สมดลุ (ตอ่ )

ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ระบุปจั จยั ทม่ี ผี ลตอ่ สมดุลและคา่ คงทีส่ มดลุ ของระบบ
ใชห้ ลกั ของเลอชาเตอลเิ อในการคาดคะเนการเปลย่ี นแปลงท่ีเกิดขนึ้ เมอ่ื สมดลุ ของระบบถกู รบกวน
คาชแ้ี จง : ให้นกั เรยี นตอบคาถามต่อไปน้ี

3. ถา้ รบกวนสมดุลของปฏกิ ริ ิยาดว้ ยวธิ ีตอ่ ไปนี้ จะทาให้ความเขม้ ข้นของสารเกิดการเปล่ียนแปลงอย่างไร และ
มผี ลตอ่ คา่ คงท่ีสมดลุ อยา่ งไร
1) C2H6(g) ⇌ H2(g) + C2H4(g)
เตมิ H2(g)

2) 2NO2(g) ⇌2NO(g) + O2(g) เติม NO2(g)

3) CO(g) + 3H2(g) ⇌ CH4(g) + H2O(g) เพิ่มความดนั

4) PbSO4(s) + H+(aq) ⇌ Pb2+(aq) + HSO4-(aq) เติม Pb(NO3)2(s)

5) PbCl2(s) ⇌ Pb2+(aq) + 2Cl-(aq) เติม AgNO3(s)

6) Fe3+(aq) + 3OH-(aq) ⇌ Fe(OH)3(s) เติม HCl(aq)

ใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรือ่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 19 สมดลุ เคมใี นสง่ิ มชี วี ติ สง่ิ แวดลอ้ ม และอตุ สาหกรรม

ชอ่ื __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ยกตัวอย่างและอธิบายสมดลุ เคมขี องกระบวนการทเี่ กิดขนึ้ ในสิ่งมชี วี ติ ปรากฏการณ์ในธรรมชาติและ
กระบวนการในอุตสาหกรรม
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นตอบคาถามตอ่ ไปนี้

1. หนา้ ทห่ี ลกั ของเฮโมโกลบนิ คอื อะไร และสามารถเขยี นสมการแสดงปฏกิ ริ ยิ าทเ่ี กดิ ขึน้ ไดอ้ ยา่ งไร

2. การเตรียมแกส๊ แอมโมเนียในอุตสาหกรรมใชก้ ระบวนการใด และเตรียมไดอ้ ย่างไร

3. จงเขียนสมการแสดงสมดลุ ของปฏกิ ิริยาการเกดิ หนิ งอกหินย้อย

4. จงเขยี นปฏิกริ ิยาแสดงการสงั เคราะห์เพชรจากแกรไฟต์ และถ้าตอ้ งการใหเ้ กิดเพชรมากขน้ึ ต้องทาอยา่ งไร

5. จงเขยี นปฏิกิริยาแสดงการเตรียมแกส๊ ซลั เฟอร์ไตรออกไซด์ และถ้าตอ้ งการให้เกิดแก๊สแก๊สซัลเฟอร์
ไตรออกไซดม์ ากขึน้ ตอ้ งทาอยา่ งไร

*เฉลย

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอ่ื ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานที่ 1 กฎของบอยล์

ชือ่ __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งปรมิ าตรและความดนั ของแก๊ส และคานวณปรมิ าตรหรือความดัน โดยใช้
ความสมั พนั ธ์ตามกฎของบอยล์
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นหาผลลัพธ์โดยแสดงวิธที าท่ีถกู ต้อง

“เมอ่ื อณุ หภมู แิ ละมวลของ
แก๊สคงที่ ปรมิ าตรของ
แก๊สจะแปรผกผนั กบั ความ
ดัน”

1

บอลลูนลกู หน่งึ บรรจุดว้ ยกา๊ ซไฮโดรเจนมปี ริมาตร 1.05 dm3 ทอ่ี ุณหภูมิ 20oC ความดัน755 mmHg
เม่ือปล่อยใหบ้ อลลนู ลอยสอู่ ากาศ ในระดบั สงู ปริมาตรของกา๊ ซไฮโดรเจนจะเปน็ เทา่ ใดถา้ ความดันของกา๊ ซ
ในบอลลูนลดลงเปน็ 625 mmHg

วธิ ที า P1V1  P2V2
(755 mmHg )(1.05 dm3 )  (625 mmHg)V2
V2  (755 mmHg )(1.05 dm3 )
(625 mmHg)
V2  1.27 dm3
ดังนนั้ ก๊าซไฮโดรเจนมีปรมิ าตร 1.27 ลูกบาศกเ์ ดซเิ มตร

2 บรรจุก๊าซชนดิ หน่ึงปรมิ าตร 10 cm3 ในกระบอกฉดี ยาท่คี วามดนั 1 atm ถ้านักเรียนคนหน่ึงปิดปลาย
กระบอกฉดี ยาไวแ้ ลว้ กดหลอดฉีดยา จนปรมิ าตรกา๊ ซเหลอื เพียง 5 cm3 ความดนั ในกระบอกฉีดยาจะเปน็
เท่าใด

วธิ ีทา P1V1  P2V2
(1 atm )(10 cm3 )  P2 (5 cm3 )
P2  (1 atm )(10 cm3 )
(5 cm3 )

P2  2 atm
ดังนน้ั กระบอกฉดี ยามีความดนั 2 บรรยากาศ

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เร่ือง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานที่ 2 กฎของชารล์

ชือ่ __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสมั พันธร์ ะหวา่ งปริมาตรและอณุ หภมู ขิ องแกส๊ และคานวณปริมาตรหรืออณุ หภมู ิ
โดยใชค้ วามสัมพนั ธต์ ามกฎของชารล์
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลัพธ์โดยแสดงวิธีทาท่ีถูกต้อง

“เมอื่ มวลและความดนั
ของแกส๊ คงท่ี ปริมาตรของ
แก๊สจะแปรผนั ตรงกบั
อณุ หภมู เิ คลวนิ ”

1

กา๊ ซคลอรนี จานวนหนงึ่ มปี รมิ าตร 22.4 dm3 ท่ีอุณหภมู ิ 0๐C ความดัน 760 mmHg ถา้ อณุ หภูมิ
เพ่ิมขนึ้ เป็น 20๐C เมอ่ื ความดนั คงที่ กา๊ ซคลอรนี จะมปี รมิ าตรเท่าใด (T2  20 + 273 K  293 K)
วิธีทา V1  V2

T1 T2
22.4 dm3  V2

273 K 293 K
V2  (22.4 dm3 )(293 K)
(273 K)
V2  24.04 dm3

ดังนนั้ กา๊ ซคลอรนี มีปรมิ าตร 24.04 ลกู บาศกเ์ ดซิเมตร

2 กา๊ ซไนโตรเจนมปี ริมาตร 800 cm3 จะมปี ริมาตรเพ่มิ ขึน้ เทา่ ใด ถ้าเพิ่มอณุ หภมู ิจาก 273 K เป็น

320 K โดยไมเ่ ปลีย่ นความดัน
วธิ ีทา V1  V2

T1 T2
800 cm3  V2
273 K 320 K

V2  (800 cm3 )(320 K)
(273 K)

V2  937.73 cm3
ดงั น้ัน ก๊าซไนโตรเจนมีปริมาตร 937.73 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร

เฉลยใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอื่ ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานที่ 3 กฎของเกย-์ ลสู แซก

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธบิ ายความสัมพันธร์ ะหว่างความดนั และอณุ หภูมขิ องแกส๊ และคานวณความดันหรืออณุ หภูมิ โดยใช้
ความสัมพนั ธ์ตามกฎของเกย-์ ลสู แซก
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรียนหาผลลัพธ์โดยแสดงวธิ ที าท่ีถูกตอ้ ง

“ความดนั ของแกส๊ ใด ๆ
จะแปรผนั ตรงกบั อณุ หภมู ิ
เมือ่ ปรมิ าตรคงท”ี่

1

ถงั ใบหนง่ึ ถ้ามีก๊าซบรรจุอยู่จานวนหนึง่ มีความดนั 135 atm ทอี่ ุณหภูมิ 20๐C ถ้าอณุ หภูมเิ พิม่ ขึน้ เปน็
85๐C จะมีความดันเทา่ ใดเมื่อปริมาตรคงท(ี่ T1  20 + 273 K  293 K , T2  85 + 273 K  358 K)
วธิ ที า P1  P2

T1 T2
135 atm  P2

293 K 358 K
P2  (135 atm )(358 K)
(293 K)
P2  165 atm

ดังนัน้ ก๊าซนี้มคี วามดนั 165 บรรยากาศ

2 เมือ่ นาของเหลว A 5 g มาทาให้เปน็ ไอท้งั หมดที่ 40๐C ความดนั 380 mmHg ในถงั พลาสติกซงึ่ ไมม่ ี
วกธิ าทีรขายายตวั(Tขน1 าด 4100 +dm2733ถา้Kต้องก3า1ร3ใหK้คว,าTม2ดนั ล?ดล)ง 100 mmHg จะตอ้ งทาทอ่ี ณุ หภูมเิ ท่าใด
P1  P2
T1 T2
380 mmHg  280 mmHg
313 K T2

T2  (280 mmHg )(313 K )  231 K
(380 mmHg )
ดงั นน้ั ของเหลว A นม้ี อี ณุ หภูมิ 231 เคลวนิ หรือ -42 องศาเซลเซียส

เฉลยใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอื่ ง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 4 กฎรวมแกส๊

ชือ่ __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณปริมาตร ความดนั หรอื อณุ หภูมิของแก๊สทภี่ าวะตา่ ง ๆ ตามกฎรวมแกส๊
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ที าที่ถกู ต้อง

กฎรวมแกส๊ (Combined gas law)

1

กา๊ ซชนิดหน่งึ มปี รมิ าตร 150 cm3 ท่อี ุณหภมู ิ 20๐C ความดัน 1.5 atm เมอ่ื บรรจุก๊าซจานวนน้ีลงใน
ภาชนะสุญญากาศปริมาตร 250 cm3 ปดิ ฝาใหส้ นทิ แล้วนาไปแชน่ ้าแขง็ อณุ หภมู ิคงทท่ี ี่ 00C ความดันของ
ก๊าซนี้จะเปน็ เทา่ ใด (T1  20 + 273 K  293 K , T2  0 + 273 K  273 K)
วิธีทา P1V1  P2V2
T1 T2
(1.5 atm)(150 cm3 )  P2 (250 cm3 )
293 K 273 K
 (1.5 atm)(150 cm3 )(273 K)
P2 (293 K) (250 cm3 )

P2  0.84 atm
ดงั นั้น ก๊าซน้ีมีความดัน 0.84 บรรยากาศ

2 กา๊ ซไนโตรเจนมอนอกไซดม์ ปี รมิ าตร 3.2 dm3 ท่อี ุณหภูมิ 298 K และความดนั 0.5 atm ก๊าซนจี้ ะมี
ปรมิ าตรเท่าใดท่ี STP
วิธีทา P1V1  P2V2
T1 T2
(0.5 atm)(3.2 dm3 )  (1.0 atm) V2
298 K 273 K
V2  (0.5 atm)(3.2 dm3 )(273 K)
(298 K) (1.0 atm)
V2  1.5 dm3
ดังนน้ั ก๊าซไนโตรเจนมอนอกไซด์มปี ริมาตร 1.5 ลูกบาศก์เดซเิ มตร

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 5 กฎของอาโวกาโดร

ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธิบายความสมั พันธ์ระหวา่ งปริมาตรและจานวนโมลของแก๊ส และคานวณปริมาตรหรือจานวนโมลโดยใช้
ความสัมพนั ธ์ตามกฎของอาโวกาโดร
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธที าท่ีถูกตอ้ ง

“ท่อี ณุ หภมู แิ ละความดนั
เดียวกนั แกส๊ ทม่ี ปี รมิ าตร
เท่ากนั จะมจี านวนโมเลกลุ
เท่ากนั ”

1

เม่อื บรรจุแก๊สอารก์ อนจานวน 4.0 mol ในกระบอกสบู ที่มกี ้านกระบอกสบู เคลอื่ นท่ีได้จะมปี รมิ าตร
3.0 L ถา้ ลดแก๊สอาร์กอนลงไปอกี 1.0 mol ปริมาตรของแกส๊ ในกระบอกสบู จะเป็นก่ลี ิตร กาหนดใหอ้ ณุ หภมู ิ
และความดนั ของแกส๊ ไมเ่ ปลี่ยนแปลง
วธิ ที า V1  V2

n1 n2
3.0 L  V2
4.0 mol 3.0 mol

V2  (3.0 L )(3.0 mol )  2.3 L
(4.0 mol )

ดงั น้ันแกส๊ อาร์กอนมปี รมิ าตร 2.3 ลติ ร

2 เรอื เหาะลาหน่ึงจะลอยขึ้นสอู่ ากาศไดเ้ มื่อมแี ก๊สฮเี ลียมบรรจอุ ยู่ 4500 L ถา้ แก๊สฮเี ลียม120 mol

มีปริมาตร 2550 L จะตอ้ งเตมิ ฮีเลยี มอกี กี่ mol เพ่ือทาใหเ้ รอื เหาะนล้ี อยได้ ถา้ อณุ หภมู แิ ละความดัน
ขณะเติมคงที่
วธิ ที า V1  V2

n1 n2
2550 L  4500 L
120 m0l n2

n2  (4500 L)(120 m0l )  212 mol
(2550 L )

ดังนัน้ ต้องเตมิ แก๊สฮีเลยี มอกี 212 - 120 92 โมล

เฉลยใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรือ่ ง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 6 กฎแกส๊ อดุ มคติ

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณปริมาตร ความดัน อณุ หภูมิ จานวนโมล หรอื มวลของแกส๊ โดยใช้ความสมั พนั ธ์ตามกฎแกส๊ อดุ มคติ
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธีทาท่ีถูกต้อง

กฎของแกส๊ อดุ มคติ (Ideal gas law)

1

บรรจแุ กส๊ ออกซเิ จน 0.885 kg ไวใ้ นถงั เหล็กกล้าซึง่ มปี รมิ าตร 438 L จงคานวณความดนั ของแก๊ส
ออกซิเจนในถังนท้ี ีอ่ ณุ หภมู ิ 200C (T  20 + 273 K  293)
วิธที า จานวนโมล (n) g  885 g  28 mol

Mw 32 g / mol
PV  nRT
P(438 L )  (28 mol)(0.0821 L •atm/mol •K ) (293 K)
P  (28 mol)(0.0821 L •atm/mol •K ) (293 K)

(438 L )
P  1.5 atm
ดังน้นั แก๊สออกซเิ จนนี้มีความดัน 1.5 บรรยากาศ

2

จงคานวณโมลของแกส๊ สมบรู ณ์แบบชนิดหนงึ่ ซ่ึงมีปริมาตร 0.452 L ท่อี ณุ หภมู ิ 850C และความดัน
0.620 atm (T  85 + 273 K  358 K)
วธิ ที า PV  nRT

(0.620 atm)(0.452 L )  n (0.0821 L •atm/mol •K ) (358 K)
n  (0.620 atm)(0.452 L )
(0.0821 L •atm/mol •K ) (358 K)
n  9.53 x 10-3 mol

ดงั น้นั แกส๊ สมบูรณ์แบบชนิดนี้มี 9.53 x 10-3 โมล

เฉลยใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรื่อง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานที่ 7 ความดนั ยอ่ ยของแกส๊

ช่อื __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณความดนั ย่อยหรือจานวนโมลของแก๊สในแกส๊ ผสม
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลัพธ์โดยแสดงวธิ ีทาที่ถกู ต้อง

1 ปรมิ เามต่ือรน3าแ5ก0ส๊ cNm23จทา่ีอนณุ วนหภ2มู 0ิ025c0mC3คทวอี่ าุณมดหนัภูม3ิ02050tCorคrวาใมนภดาันช2น5ะ0ทีม่ tีปoรrมิ rามตารผ3ส0ม0กcับmแก3ส๊ จOงห2าทค่มีวาี มดัน
รวมของแก๊สผสม
 (250 torr )(200 cm3 )  167 torr
วิธีทา PN2  P1V1 (300 cm3 )
V
 (300 torr )(350 cm3 )  350 torr
PO2  P1V1 (300 cm3 )
V

ดPังtนoน้ัt ความPดันNร2วมขPอOงแ2 กส๊ ผส1ม65717 350 torr  517 torr
ทอร์

2 นาแกส๊ A จานวน 100 cm3 ความดนั 2.0 atm มาผสมกบั แก๊ส B ทม่ี ีปริมาตร 150 cm3 ความดนั
3.0 atm ในภาชนะทม่ี ปี ริมาตร 200 cm3 โดยอุณหภมู คิ งท่ี จงหาความดันย่อยและความดันรวม
 (2.0 atm)(100 cm3 )  1 atm
วธิ ีทา PA  P1V1 (200 cm3 )
V
 (3.0 atm)(150 cm3 )  2.25 atm
PB  P1V1 (200 cm3 )
V

Ptot  PA  PB  1  2.25 atm  3.25 atm
ดังน้ันความดนั รวมของแก๊สผสม 3.25 บรรยากาศ

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรื่อง แก๊สและสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 8 ทฤษฎจี ลนแ์ ละการแพรข่ องแกส๊

ชอื่ __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธิบายกฎต่าง ๆ ของแกส๊ โดยใชท้ ฤษฎจี ลน์ของแก๊ส
อธิบายการแพรข่ องแกส๊ โดยใช้ทฤษฎจี ลนข์ องแก๊ส
อธบิ ายความสมั พนั ธข์ องอตั ราการแพร่กบั มวลตอ่ โมลของแกส๊
สบื ค้นขอ้ มลู อธบิ ายปรากฏการณ์ และยกตัวอยา่ งการนาความรู้เกี่ยวกับแกส๊ และสมบตั ิของแกส๊ ไปใช้ประโยชน์
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรยี นใสเ่ คร่อื งหมาย หน้าขอ้ ความท่ีถูกต้อง และเครอื่ งหมาย หน้าขอ้ ความทไี่ ม่ถูกต้อง

 1. แกส๊ แตล่ ะอนุภาคเคลอื่ นที่เปน็ เส้นตรงในทิศทางทแ่ี นน่ อนดว้ ยอตั ราเร็วคงท่ที ี่แตกตา่ งกัน
จึงมพี ลงั งานจลน์ที่ไม่เทา่ กัน

 2. พลงั งานจลนเ์ ฉลยี่ ของแกส๊ ข้นึ อยกู่ ับอณุ หภูมิและชนิดของแกส๊ เมอ่ื เพิ่มอณุ หภมู จิ ะทาให้อนภุ าค
ของแก๊สแตล่ ะชนิดเคลอ่ื นทีเ่ รว็ ขึน้ แตกตา่ งกนั ไป

 3. แก๊สทัว่ ไปจะมีพฤตกิ รรมใกลเ้ คียงกบั แกส๊ อดุ มคตกิ ต็ อ่ เมอ่ื มอี ณุ หภมู ิและความดนั สงู

 4. การลดปริมาตรภาชนะโดยการกดก้านกระบอกฉีดยา ทาใหร้ ะยะหา่ งระหวา่ งอนุภาคแกส๊ กับผนัง
ภาชนะเพ่ิมข้นึ ความถีท่ ่ีอนุภาคแก๊สชนกบั ผนงั ภาชนะจงึ มากข้นึ ทาใหค้ วามดันของแก๊สเพ่มิ ขนึ้

 5. การเพม่ิ อุณหภูมิ ทาให้อนภุ าคแก๊สเคลอ่ื นทีเ่ รว็ ข้นึ และมพี ลงั งานจลนเ์ ฉลยี่ เพ่มิ ขึ้น ดงั นั้นความถ่ี
ทอ่ี นุภาคแก๊สชนกับผนงั ภาชนะจงึ มากข้ึน ทาให้ความดนั ของแก๊สเพม่ิ ข้นึ

 6. เมอ่ื จานวนอนุภาคแกส๊ ในภาชะเพิ่มขน้ึ ความถี่ทอ่ี นุภาคแก๊สชนกบั ผนังภาชนะจงึ มากขนึ้ ส่งผลให้
ความดนั ของแกส๊ เพ่มิ ขึน้

 7. การแพร่ของแกส๊ จากบริเวณหนึ่งไปยังอกี บริเวณหนึง่ เกดิ ขึ้นไดเ้ น่อื งจากโมเลกลุ ของแกส๊ มี
พลังงานจลน์และเคลอ่ื นที่ไดอ้ ยา่ งอสิ ระในทุกทศิ ทางตามทฤษฎีจลนข์ องแกส๊

 8. รขู นาดเลก็ บนฝาถ้วยกาแฟ ทาใหก้ าแฟไหลออกจากชอ่ งสาหรบั ดมื่ ไดอ้ ย่างตอ่ เนือ่ ง เน่อื งจาก
ทาใหอ้ ากาศสามารถเขา้ ไปแทนท่กี าแฟได้

 9. กระบวนการทาปอ๊ บคอร์นจากเมลด็ ขา้ วโพดแตกตา่ งจากการค่วั เมลด็ ข้าวเปลือกเพื่อทาเปน็
ขา้ วตอก

 10. การใชห้ ลกั การแพรผ่ า่ นเพอื่ แยก 235U ออกจาก 238U ทาได้โดยเปลีย่ นยเู รเนียมให้เป็น
สารประกอบยเู รเนยี มเฮกซะฟลอู อไรดซ์ งึ่ อย่ใู นสถานะแก๊ส

เฉลยใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรื่อง แกส๊ และสมบตั ขิ องแกส๊
ใบงานท่ี 9 กฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม

ชอ่ื __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณและเปรียบเทยี บอตั ราการแพร่ หรอื มวลต่อโมลของแก๊ส โดยใช้กฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ที าท่ีถูกต้อง

1

แกส๊ ไฮโดรเจนและแก๊สออกซเิ จนมมี วลโมเลกุลเท่ากบั 2 และ 32 ตามลาดบั แกส๊ ไฮโดรเจนเบากวา่ แกส๊
ออกซิเจน จงึ แพร่ไดเ้ ร็วกวา่ ดังนนั้ อัตราการแพรข่ องแก๊สไฮโดรเจนเป็นกี่เท่าของแก๊สออกซเิ จน
วิธีทา
2  2
2 2

 32
2

 16

ดังนั้น อตั ราการแพร่ของแก ส๊ ไ ฮ22โดรเจ4นเปเ็นทา่4 เท่าของแกส๊ ออกซิเจน

2 ถ้าแกส๊ X มมี วลโมเลกุลเท่ากับ 81 เคลอ่ื นทใี่ นภาชนะหนง่ึ ไดร้ ะยะทาง 30 เซนติเมตร ในเวลา 2 นาที
แก๊ส Y มมี วลโมเลกลุ เทา่ กบั 25 จะเคล่อื นทไี่ ดร้ ะยะทางกีเ่ ซนตเิ มตร ในเวลา 4 นาที
วิธีทา



30
2  25
81
1 5
 5
9
15×9
 5  27 cm

ดังนนั้ แกส๊ Y จะเคล่อื นท่ไี ดร้ ะยะทาง 27 x 4  108 เซนติเมตรในเวลา 4 นาที

เฉลยใบงานเคมี 3 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 10 อัตราการเปลยี่ นแปลงปรมิ าณของสาร
ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

บอกความหมายและคานวณอัตราการเปลีย่ นแปลงปรมิ าณของสาร
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลัพธ์โดยแสดงวธิ ที าท่ีถกู ต้อง

กาหนดให้ แก๊สไดไนโตรเจนเพนตะออกไซด์ (N2O5) จะสลายตวั ใหแ้ กส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) และ
แกส๊ ออกซเิ จน (O2) โดยมอี ัตราการสลายเป็น 0.853 M s-1
1. เขียนสมการเคมีแสดงปฏกิ ริ ยิ าทเี่ กิดข้ึน

ปฏิกิริยาที่เกดิ ขนึ้ คือ 2N2O5 4NO2 O2

2. คานวณอัตราการเปล่ียนแปลงปรมิ าณของแก๊สไดไนโตรเจนเพนตะออกไซดแ์ ละแก๊สไนโตรเจนไดออกไซด์
อัตราการสลายหรืออตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมี (r) เทา่ กบั 0.853 M s-1
 -21 ∆ 2 5 1 ∆ 2 ∆ 2
r ∆  4 ∆  ∆

อตั ราการเปล่ียนแปลงปริมาณของแกส๊ ไดไนโตรเจนเพนตะออกไซด์
-21 ∆ 2 5
∆ r

 2 × 0.853 M s-1 = 1.71 M s-1
ดังนั้น อัตราการเปลีย่ นแปลงปริมาณของแกส๊ ไดไนโตรเจนเพนตะออกไซด์ เท่ากับ 1.71 M s-1
อตั ราการเปลี่ยนแปลงปรมิ าณของแกส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์
1 ∆ 2
4 ∆ r

 4 × 0.853 M s-1= 3.41 M s-1
ดงั นั้น อตั ราการเปล่ยี นแปลงปริมาณของแก๊สไนโตรเจนไดออกไซดเ์ ทา่ กบั 3.41 M s-1

เฉลยใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอ่ื ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 11 อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ชือ่ __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง เขยี นกราฟแสดงความสัมพันธร์ ะหวา่ งปริมาณสารกับเวลา และแปลความหมายจากกราฟ
บอกความหมายและคานวณอตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นหาผลลพั ธ์โดยแสดงวิธที าที่ถูกตอ้ ง

โลหะสังกะสที าปฏิกิริยากับสารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ ได้ปริมาตรของแก๊สไฮโดรเจนท่ี STP ณ เวลา
ต่าง ๆ ดงั ตาราง

เวลา (s) 4 6 9 14 20

ปรมิ าณ 2 (mL) 1 2 345

1. เขียนกราฟแสดงความสม5ั พันธร์ ะหว่างปรมิ าตรของแก๊สกบั เวลxา

4x

ป ิรมาณ (mL) 3x

2x

1x

0 5 10 15 20
เวลา (s)
2. เขียนสมการเคมีแสดงปฏกิ ิริยาทเ่ี กดิ ข้นึ
Zn(s) + 2HCl(aq) H2(g) + ZnCl2(aq)

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอ่ื ง อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานท่ี 11 อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี (ตอ่ )

ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง เขยี นกราฟแสดงความสมั พนั ธร์ ะหว่างปรมิ าณสารกบั เวลา และแปลความหมายจากกราฟ
บอกความหมายและคานวณอตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรียนหาผลลพั ธ์โดยแสดงวธิ ที าท่ีถูกตอ้ ง

โลหะสังกะสที าปฏกิ ริ ิยากับสารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ ได้ปรมิ าตรของแก๊สไฮโดรเจนท่ี STP ณ เวลา
ต่าง ๆ ดังตาราง

เวลา (s) 4 6 9 14 20

ปรมิ าณ 2 (mL) 1 2 345

3. คานวณอัตราการเกดิ แก๊สไฮโดรเจน ในช่วง 2 - 3 วินาที ในหน่วยโมลต่อวินาที
∆ 2
r  ∆

r  3;2 × 1 × 1
9;6 22.4 1000
r  1.5 x 10-5mol s-1
อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมเี ฉล่ียมคี ่า 1.5 x 10-5 โมลต่อวินาที
4. คานวณอัตราการเกิดปฏิกริ ิยาเคมเี ฉลีย่ ตงั้ แตเ่ ร่มิ ตน้ จนสน้ิ สดุ ปฏกิ ริ ยิ า ในหนว่ ยโมลตอ่ วนิ าที
อัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมเี ฉล่ียในชว่ งทีเ่ กดิ ปฏิกิรยิ า คิดในชว่ ง 0 - 20 วินาที

อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมเี ฉลี่ย  อัตราการเกดิ แก๊สไฮโดรเจนเฉล่ีย
∆ 2
r  ∆

r  5;0 × 1 × 1
20;0 22.4 1000
r  1.1 x 10-5mol s-1
อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมเี ฉล่ียมคี ่า 1.1 x 10-5 โมลต่อวนิ าที

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอ่ื ง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 12 แนวคดิ เกย่ี วกบั อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ช่อื __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

อธิบายแนวคิดเกี่ยวกบั อตั ราการเกิดปฏกิ ิริยาเคมโี ดยใชท้ ฤษฎกี ารชนและทฤษฎีสถานะแทรนซชิ นั
คาชแี้ จง : ให้นกั เรียนตอบคาถามใหถ้ กู ต้อง

ปฏกิ ิริยา A D + E เกดิ ขน้ึ หลายขนั้ ตอนดงั นี้

1. ปฏิกริ ิยาข้ันท่ี 1 A B พลงั งานกอ่ กมั มนั ต์  300 kJ
2. ปฏิกริ ยิ าข้ันท่ี 1 B C พลังงานก่อกมั มนั ต์  100 kJ
3. ปฏิกริ ิยาขนั้ ที่ 1 C D + E พลงั งานก่อกมั มนั ต์  200 kJ
4. ปฏกิ ริ ิยาข้นั ที่ 1 B A พลงั งานกอ่ กมั มนั ต์  200 kJ
5. ปฏิกิรยิ าทเี่ กิดข้นึ เรว็ ทีส่ ุดคือขนั้ ท่ี 2 เพราะ พลงั งานกอ่ กัมมนั ตต์ า่ ทีส่ ุด
6. ข้นั กาหนดอตั ราคือข้นั ตอนที่ 1 เพราะ พลังงานก่อกัมมนั ตม์ ากที่สดุ ปฏิกริ ยิ ากจ็ ะเกดิ ชา้ ทสี่ ุด

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรอื่ ง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 13 ปัจจยั ทม่ี ผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี

ชื่อ__________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง และอธบิ ายผลของความเข้มขน้ ของสาร พน้ื ทผ่ี วิ ของสาร อุณหภมู ิ และตวั เรง่ ปฏกิ ิรยิ าซงึ่ เปน็
ปัจจัยหลักทม่ี ผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี

เปรียบเทียบอตั ราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมีเมอื่ มกี ารเปล่ยี นแปลงปัจจยั หลกั ท่ีมผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี
สืบค้นข้อมลู เก่ยี วกับกระบวนการท่เี กิดขน้ึ ในชวี ิตประจาวนั หรืออตุ สาหกรรมทเ่ี ก่ียวข้องกบั ปัจจยั ทมี่ ีผลตอ่
อตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมี
คาชแี้ จง : ให้นกั เรยี นตอบคาถามใหถ้ กู ต้อง

1. ปฏกิ ิริยาระหว่างเหลก็ กับกรดไฮโดรคลอริกเป็นปฏิกิริยาคายพลังงาน ขอ้ สรปุ เกี่ยวกับปฏกิ ิริยาตอ่ ไปนี้
ถกู ต้องหรือไม่ เพราะเหตุใด
1.1 เมื่อเพ่ิมอุณหภูมิ อัตราการเกิดปฏิกริ ิยาเคมีของปฏกิ ิริยาจะเพม่ิ ขึน้
ถูก เพราะการเพ่ิมอุณหภมู ิ จะทาใหโ้ มเลกลุ ของสารตงั้ ตน้ มพี ลงั งานจลนส์ งู ขนึ้ อัตราการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมขี อง
ปฏกิ ิริยาจงึ เพิ่มข้ึน
1.2 เมอ่ื ใชแ้ ผ่นเหล็กจะเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมเี รว็ กว่าผงตะไบเหล็กทมี่ มี วลเทา่ กัน
ผิด เพราะผงตะไบเหลก็ มพี ้ืนที่ผวิ มากกว่า จึงเกิดปฏิกิรยิ าเคมเี รว็ กว่า
1.3 เมื่อใชส้ ารละลายกรดไฮโดรคลอรกิ 0.1 โมลาร์ ปรมิ าตร 20 มิลลิลติ ร จะเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมเี ร็วกวา่
เมอื่ ใช้สารละลายกรดไฮโดรคลอริก 0.1 โมลาร์ ปริมาตร 10 มิลลลิ ติ ร
ผดิ เพราะความเข้มข้นของสารละลายกรดไฮโดรคลอริกเท่ากนั อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมีจงึ เทา่ กัน
1.4 การเติมตวั เร่งปฏกิ ริ ิยาลงในระบบ เม่ือสนิ้ สุดปฏกิ ิรยิ าจะไดผ้ ลติ ภณั ฑ์เพ่ิมขนึ้
ผดิ เพราะตัวเร่งปฏิกริ ิยาทาใหอ้ ัตราการเกดิ ปฏิกิรยิ าเพิม่ ขนึ้ แต่ไมไ่ ดเ้ พ่ิมปริมาณผลติ ภณั ฑ์ ดงั น้นั เม่ือส้ินสดุ
ปฏกิ ิริยาจะได้ผลติ ภณั ฑ์เท่าเดิม
1.5 เมื่อคนสารในระบบ อัตราการเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมขี องปฏิกริ ยิ าเพม่ิ ขน้ึ
ถูก การคนสารในระบบ ทาใหก้ รดไฮโดรคลอรกิ มโี อกาสสมั ผสั และเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมกี บั เหลก็ มากขึน้ อัตรา
การเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมีจงึ มากขน้ึ

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
ใบงานที่ 13 ปัจจยั ทม่ี ผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี (ตอ่ )

ชื่อ__________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทาการทดลอง และอธบิ ายผลของความเขม้ ขน้ ของสาร พนื้ ท่ีผิวของสาร อณุ หภมู ิ และตัวเร่งปฏกิ ิรยิ าซง่ึ เป็น
ปัจจัยหลักที่มีผลตอ่ อตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมี

เปรยี บเทียบอตั ราการเกดิ ปฏิกิรยิ าเคมเี มื่อมกี ารเปล่ยี นแปลงปจั จัยหลกั ท่ีมผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
สืบค้นข้อมลู เกี่ยวกับกระบวนการท่เี กดิ ขึ้นในชวี ิตประจาวันหรอื อตุ สาหกรรมที่เก่ยี วขอ้ งกับปจั จยั ทม่ี ีผลตอ่
อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
คาชแ้ี จง : ให้นักเรยี นตอบคาถามใหถ้ กู ต้อง

2. ยกตวั อยา่ งปฏิกิริยาเคมที ่ธี รรมชาตมิ ีผลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ า
- โลหะแมกนเี ซยี มทาปฏกิ ริ ยิ ากบั กรดไดเ้ ร็วกวา่ สงั กะสี
- โลหะทองแดงไมเ่ กดิ ปฏกิ ิริยากบั กรดไฮโดรคลอรกิ
- โซเดยี มทาปฏกิ ิริยากบั น้าไดเ้ รว็ มาก แมกนเี ซียมทาปฏกิ ิรยิ ากบั น้าไดช้ ้า
- สารตั้งตน้ ท่อี นภุ าคเกาะกันแข็งแรงหรือมพี ันธะที่แข็งแรงกว่าจะเกิดปฏกิ ริ ยิ าได้ยาก

3. ยกตัวอยา่ งปฏกิ ริ ิยาเคมีทค่ี วามเขม้ ข้นมผี ลตอ่ อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
- การกดั กร่อนของโลหะดว้ ยกรดท่มี คี วามเขม้ ขน้ สงู

4. ยกตัวอยา่ งปฏิกิริยาเคมีท่พี น้ื ผิวของสารมผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
- การเคี้ยวอาหารให้ละเอยี ดกอ่ นกลนื อาหาร
- การใชผ้ งอะลมู เิ นยี มทาปฏกิ ิริยากับกรดจะเกดิ ผลเร็วกวา่ ใช้แผน่ อะลมู เิ นียม
- การบดยาลดกรดในกระเพาะให้ละเอยี ดก่อนกนิ

5. ยกตวั อยา่ งปฏกิ ริ ิยาเคมีทอ่ี ุณหภมู มิ ผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี
- การเกบ็ รักษาผลไม้ อาหาร ให้สดอยู่ไดน้ านใหเ้ กบ็ ไว้ในทีม่ ีอุณหภูมติ า่
- การบ่มผลไมใ้ หส้ กุ ให้เกบ็ ไวท้ ม่ี ีอณุ หภูมทิ ่ีสงู

6. ยกตวั อย่างปฏิกิรยิ าเคมีที่ตัวเร่งหรือตวั หนว่ งมผี ลตอ่ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ า
- การหมักนา้ สับปะรดกับเนอื้ วัวเพ่ือใหเ้ ปือ่ ยยุ่ย
- การกนิ ยาเพื่อลดอัตราการแพร่กระจายของเชอ้ื โรค

คาตอบข้นึ อยกู่ ับดลุ พนิ ิจของครผู สู้ อน

เฉลยใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เร่ือง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 14 สภาวะสมดลุ

ช่ือ__________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทดสอบและอธิบายความหมายของปฏกิ ิรยิ าผันกลบั ไดแ้ ละภาวะสมดลุ
คาชแี้ จง : 1. ให้นกั เรยี นใส่เครอื่ งหมาย หนา้ ข้อท่มี ีการเปลย่ี นแปลงแบบผนั กลบั ได้ และเคร่อื งหมาย 
หนา้ ข้อท่มี ีการเปลย่ี นแปลงแบบผนั กลบั ไม่ได้

 1. น้าโซดาในขวดปิดฝา

 2. แกว้ ใส่นา้ แข็ง วางไวใ้ นหอ้ ง

 3. เกล็ด I2 ในขวดรปู ชมพูปดิ ฝา
 4. การเผา CaCO3 ในถ้วยกระเบื้อง
 5. กระติกใส่น้าเดอื ดลงไปแลว้ ปิดฝาแนน่

 6. สารละลายต่าง ๆ ทีอ่ ยู่ในขวดปิดสนทิ

 7. ปรอทในเทอร์โมมเิ ตอรเ์ มอื่ อณุ หภมู ิคงท่ี

 8. ผสม NaOH กบั NH4Cl ในบีกเกอร์ที่ไมไ่ ด้ปิดฝา
 9. ละลายน้าตาลในนา้ จนอิ่มตวั นา้ ตาลเหลอื ในบกี เกอร์

 10. การเผาผลึกของคอปเปอร์(II) ซัลเฟตในหลอดท่ีปดิ สนทิ

เฉลยใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 14 สภาวะสมดลุ (ตอ่ )

ช่อื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ทดสอบและอธบิ ายความหมายของปฏกิ ิรยิ าผันกลบั ไดแ้ ละภาวะสมดลุ
คาชแ้ี จง : 2. ใหน้ ักเรียนพิจารณากราฟแสดงความสมั พนั ธ์ระหวา่ งความเข้มข้นกบั เวลาของปฏกิ ริ ยิ าใน
สารละลายแสดงดงั รปู พรอ้ มตอบคาถามใหถ้ ูกต้อง

2

1

0 5 10 15 20
2.1 ระบบเข้าสสู่ มดุลทีเ่ วลาประมาณเท่าใด
ระบบเขา้ สู่สมดุลประมาณนาทที ี่ 4
2.2 ทส่ี มดลุ สารละลายมสี ารใดอยบู่ า้ ง
สาร A B C และ D
2.3 เปรียบเทียบอัตราการเกิดปฏิกริ ิยาไปขา้ งหนา้ กับอัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาย้อนกลบั ที่เวลา 3 นาที และ
8 นาที
นาทที ี่ 3 อัตราการเกิดปฏิกิริยาไปขา้ งหน้ามีค่าสงู กวา่ อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยายอ้ นกลบั
เน่ืองจากช่วงแรกสารตงั้ ตน้ มคี วามเขม้ ขน้ มาก สว่ นผลิตภณั ฑท์ เ่ี กิดขน้ึ มีความเขม้ ขน้ น้อย
นาทีท่ี 8 อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยาไปข้างหน้าเทา่ กับอัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าย้อนกลบั
เน่ืองจากระบบอยใู่ นสมดลุ

เฉลยใบงานเคมี 3 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เรือ่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 15 คา่ คงทส่ี มดลุ
ช่อื __________________________________________ชนั้ _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

เขียนความสมั พนั ธ์ของคา่ คงทส่ี มดลุ จากสมการเคมี
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรียนเขียนคา่ คงทส่ี มดลุ ของปฏกิ ิรยิ าต่อไปนี้

1. Fe2+ (aq) + Ag+ (aq) ⇌ Fe3+ (aq) + Ag (s)
[Fe3+]
K [Fe2+][Ag+]

2. CO2 (g) + H2 (g) ⇌ CO (g) + H2O (l)
[CO]
K CO2 [H2]

3. 2Fe(s) + 2NO2(g) ⇌ 2NO(g) + 2FeO(s)
NO 2
K NO2 2

4. NaHCO3(s) ⇌ Na2CO3(s) + CO2(g) + H2O(g)
K  CO2 H2O

5. H2SO4(l) + SO3(g) ⇌ H2S2O7(l)
1
K SO3

6. 2H2O(l) ⇌ H3O+(aq) + OH-(aq)

K  H3O: OH;

7. 3Fe (s) + 4H2O (l) ⇌ Fe3O4 (s) + 4H2 (g)

K  H2 4

8. N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g)
NH3 2
K N2 H2 3

เฉลยใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอื่ ง สมดลุ เคมี
ใบงานที่ 16 คานวณคา่ คงทสี่ มดลุ

ชื่อ__________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณคา่ คงท่สี มดลุ ของปฏิกริ ยิ าเคมี
คานวณความเข้มขน้ ของสารทส่ี มดลุ
คาชแี้ จง : ใหน้ กั เรียนหาผลลัพธต์ ่อไปน้ี

1. แกส๊ แอมโมเนียสลายตวั ในภาชนะปดิ ขนาด 500 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร ท่อี ุณหภูมิคา่ หนง่ึ ใหแ้ ก๊สไนโตรเจน
และแก๊สไฮโดรเจน ดังสมการ
2NH3 (g) ⇌ N2 (g) + 3H2 (g)
ท่ีภาวะสมดุล พบวา่ มแี ก๊สแอมโมเนีย แกส๊ ไนโตรเจน และแก๊สไฮโดรเจนเท่ากับ 3.0 2.0 และ 4.0 โมล
ตามลาดับ จงคานวณหาคา่ คงท่ีสมดลุ ของปฏกิ ริ ยิ าน้ี
2 [ 2]3
วิธีทา K  [ 3]2
ท่ีภาวะสมดุล
3  3 × 1000 3 = 6 mol/dm3
จะได้ 500 3 1 3
2 1000 3
2 = 500 3 × 1 3 = 4 mol/dm3

2 = 4 × 1000 3 = 8 mol/dm3
500 3 1 3
(4)(8)3
K = (6)2 = 56.89

ดงั นนั้ คา่ คงที่สมดลุ ของปฏกิ ริ ยิ านี้มคี า่ เทา่ กบั 56.89

2. ค่าคงที่สมดลุ ของปฏกิ ริ ยิ า H2 (g) + I2 (g) ⇌ 2HI (g) มีคา่ เทา่ กับ 18.0 ท่ี 25 องศาเซลเซยี ส ณ ภาวะ
สมดลุ ทอี่ ุณหภูมเิ ดียวกัน พบวา่ ในภาชนะขนาด 1 ลิตร มีแกส๊ ไฮโดรเจนไอโอไดดแ์ ละแก๊สไอโอดนี อยู่ 0.3
และ 0.2 โมล ตามลาดับ จะมแี กส๊ ไฮโดรเจนอยู่กี่โมล/ลกู บาศกเ์ ดซิเมตร
0011.H.32[H2=I=[]I2200]..32=mm1oo8ll//.0ddmm33
วิธีทา K =
ณ ภาวะสมดุล [HI] =
[I2] =
จะไดว้ ่า
18.0 = (0.3)2
H2 (0.2)
(0.3)2
[H2] = (18.0)(0.2)

= 0.025 mol/dm3
ดังนั้น จะมีแก๊สไฮโดรเจนอยู่ 0.025 โมล/ลกู บาศกเ์ ดซเิ มตร

เฉลยใบงานเคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรื่อง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 17 คานวณคา่ คงทสี่ มดลุ ในปฏกิ ริ ยิ าหลายขน้ั ตอน

ชอ่ื __________________________________________ชนั้ _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

คานวณค่าคงทส่ี มดลุ หรอื ความเข้มขน้ ของสารในปฏกิ ิรยิ าหลายขั้นตอน
คาชแ้ี จง : ใหน้ ักเรียนหาผลลัพธ์ต่อไปนี้

1. กาหนดปฏกิ ริ ิยาท่สี ภาวะสมดลุ
A + 2B ⇌ C + D K1 = 5
C⇌B+E KK23==1?0
A+B⇌D+E
ค่าของ K3 คอื ขอ้ ใด ง. 50
ก. 1 ข. 2 ค. 25

2. กาหนดปฏิกิรยิ าที่สภาวะสมดุล =
A + 3B ⇌ P =
2P ⇌ 2Q + R K1 = 2
2A + 6B ⇌ 2Q + R K2 4
คา่ ของ K3 คือข้อใด K3 ?

ก. 4 ข. 8 ค. 16 ง. 32

3. จากคา่ คงที่สมดลุ ที่อณุ หภมู หิ นงึ่ ของปฏิกิรยิ าเคมตี อ่ ไปนี้ = ×
+H2HO2(Og()g⇌) ⇌CCOO(g2()g+) =
C(s) + H2(g) .....(1) : K1 1.60 10-21
CO(g) + H2(g) .....(2) : K2 23.2
ปฏกิ ริ ยิ ารวม C(s) + 2H2O(g) ⇌ CO2(g) + 2H2(g)
3.1 ค่าคงที่สมดลุ ของปฏิกริ ยิ ารวมมคี ่าเทา่ ใด
สมการเคมขี องปฏกิ ิริยารวมไดจ้ ากการรวมสมการเคมี (1) และ (2) ดงั นัน้
= K1 •
K = (1.60 K×2 10-21) × (23.2)

= 3.71 × 10-20
ดังน้ัน ปฏกิ ิริยารวมมีค่าคงทส่ี มดลุ เท่ากับ 3.71 × 10-20
3.2 ถา้ ทสี่ มดุลในภาชนะ 1 ลิตร มีคาร์บอน (C) และไอน้า (H2O) อยา่ งละ 1.00 โมลและแก๊ส
คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) 2.32 ×10-7 โมล ที่สมดลุ แก๊สไฮโดรเจน (H2) มคี วามเข้มขน้ ก่ีโมลตอ่ ลติ ร
CO2 H2 2
K= H2O 2

3.71 × 10-20 = 2.32 ×10−7 2 2
1.00 2
2 = 4.00 × 10;7mol/L
ดงั น้ัน ที่สมดลุ แก๊สไฮโดรเจนมคี วามเขม้ ขน้ 4.00 × 10;7 โมลต่อลติ ร

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรอ่ื ง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 18 ปจั จยั ทมี่ ผี ลตอ่ สมดลุ

ชอ่ื __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ระบุปัจจัยทม่ี ผี ลตอ่ สมดลุ และคา่ คงทีส่ มดลุ ของระบบ
ใชห้ ลกั ของเลอชาเตอลเิ อในการคาดคะเนการเปลย่ี นแปลงท่เี กดิ ขน้ึ เม่อื สมดลุ ของระบบถกู รบกวน
คาชแี้ จง : ให้นกั เรยี นตอบคาถามต่อไปน้ี
1. จากปฏิกริ ยิ าทีก่ าหนดให้ต่อไปนี้ หากรบกวนสมดลุ โดยการเพมิ่ ความดนั ของระบบ ให้ระบวุ า่ ปฏิกริ ยิ าจะมี
การปรบั สมดุลไปข้างหนา้ หรอื ยอ้ นกลบั เพราะเหตใุ ด
1) N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3 (g)

สมดุลเลอ่ื นไปขา้ งหน้า เพราะจานวนโมลรวมของสารผลติ ภณั ฑ์ท่เี ป็นแก๊สน้อยกวา่ จานวนโมลรวม
ของสารตง้ั ตน้ ทีเ่ ปน็ แก๊ส สารตง้ั ต้นจึงตอ้ งลดจานวนโมลลง

2) 2N2O5 (g) ⇌ 4NO2 (g) + O2 (g)
สมดลุ เลอ่ื นยอ้ นกลบั เพราะจานวนโมลรวมของสารตง้ั ตน้ ทีเ่ ปน็ แกส๊ น้อยกวา่ จานวนโมลรวม

ของผลติ ภณั ฑท์ ี่เป็นแกส๊ ผลติ ภณั ฑ์จึงตอ้ งลดจานวนโมลลง
3) 2HI (g) ⇌ H2 (g) + I2 (g)
สมดลุ ไมเ่ ปล่ียนแปลง เพราะจานวนโมลรวมของสารต้ังตน้ ท่เี ป็นแก๊สเทา่ กับจานวนโมลรวม

ของผลติ ภณั ฑท์ เ่ี ปน็ แก๊ส
4) PCl3 (g) + Cl2 (g) ⇌ PCl5 (g)
สมดุลเลอื่ นไปข้างหนา้ เพราะจานวนโมลรวมของสารผลติ ภณั ฑ์ท่ีเปน็ แก๊สน้อยกว่าจานวนโมลรวม

ของสารตงั้ ตน้ ท่ีเปน็ แก๊ส สารตงั้ ต้นจงึ ตอ้ งลดจานวนโมลลง
5) CCl4 (l) + 4HCl (g) ⇌ CH4 (g) + 4Cl (g)

สมดุลเลื่อนย้อนกลบั เพราะจานวนโมลรวมของสารตง้ั ตน้ ที่เป็นแกส๊ น้อยกวา่ จานวนโมลรวม
ของผลติ ภณั ฑท์ ่ีเป็นแกส๊ ผลิตภณั ฑจ์ ึงตอ้ งลดจานวนโมลลง

2. การลดอุณหภมู ใิ หก้ ับสมดลุ ท่กี าหนดให้ต่อไปนี้ สมดลุ จะเลือ่ นไปทางซ้ายหรือทางขวา และระบบจะมกี าร
เปล่ยี นแปลงอยา่ งไร

1) 2SO2 (g) + O2 (g) ⇌ 2SO3 (g) + 192 kJ
ปฏิกิรยิ านเ้ี ปน็ ปฏิกิริยาคายความร้อน การลดอุณหภมู ิจะทาให้สมดลุ เล่ือนไปทางขวา

2) H2 (g) + I2 (g) ⇌ 2HI (g) ; ∆H = -9.45 kJ
ปฏกิ ิริยาน้เี ป็นปฏิกิรยิ าคายความรอ้ น การลดอุณหภมู จิ ะทาใหส้ มดลุ เลือ่ นไปทางขวา

3) N2O4 (g) ⇌ 2NO2 (g) ; ∆H = +58.1 kJ
ปฏิกิรยิ าน้ีเปน็ ปฏกิ ริ ิยาดูดความรอ้ น การลดอุณหภมู จิ ะทาใหส้ มดลุ เลื่อนไปทางซ้าย

4) N2 (g) + 2O2 (g) + 66.4 kJ ⇌ 2NO2 (g)
ปฏิกิรยิ านเ้ี ป็นปฏกิ ิริยาดูดความรอ้ น การลดอุณหภมู ิจะทาใหส้ มดลุ เลอ่ื นไปทางซ้าย

เฉลยใบงานเคมี 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 คะแนน

เร่ือง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 18 ปจั จยั ทมี่ ผี ลตอ่ สมดลุ (ตอ่ )

ชอื่ __________________________________________ชน้ั _______เลขที่____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ระบุปัจจยั ทม่ี ีผลตอ่ สมดลุ และคา่ คงที่สมดลุ ของระบบ
ใชห้ ลักของเลอชาเตอลเิ อในการคาดคะเนการเปลี่ยนแปลงทเี่ กิดขนึ้ เมอื่ สมดลุ ของระบบถูกรบกวน
คาชแี้ จง : ใหน้ กั เรยี นตอบคาถามตอ่ ไปนี้
3. ถา้ รบกวนสมดุลของปฏกิ ิรยิ าดว้ ยวธิ ีตอ่ ไปนี้ จะทาให้ความเขม้ ขน้ ของสารเกดิ การเปล่ียนแปลงอย่างไร และ
มีผลตอ่ คา่ คงทสี่ มดลุ อยา่ งไร
1) C2H6(g) ⇌ H2(g) + C2H4(g) เติม H2(g)
การเติมแก๊ส H2 ลงในระบบ เปน็ การเพม่ิ ความเข้มข้นของแกส๊ H2 ระบบจะปรับตวั ไปในทศิ ทางทล่ี ดความ
เข้มขน้ ของ H2 โดยเกิดปฏกิ ริ ิยายอ้ นกลับ ทาใหค้ วามเข้มข้นของ C2H6 เพิม่ ข้ึน ส่วนความเขม้ ขน้ ของ C2H4
มีคา่ ลดลง แตไ่ ม่มีผลตอ่ คา่ คงท่ีสมดลุ
2) 2NO2(g) ⇌2NO(g) + O2(g) เติม NO2(g)
การเตมิ แก๊ส NO2 ลงในระบบ เปน็ การเพิ่มความเขม้ ข้นของ NO2 ระบบจะปรับตัวไปในทิศทางที่ลดความ
เข้มขน้ ของ NO2 โดยเกดิ ปฏิกิรยิ าไปขา้ งหนา้ ทาให้ความเขม้ ขน้ ของ NO และ O2 เพิม่ ข้นึ แตไ่ ม่มผี ลตอ่
ค่าคงทีส่ มดลุ
3) CO(g) + 3H2(g) ⇌ CH4(g) + H2O(g) เพ่มิ ความดนั
เมื่อเพ่มิ ความดนั ระบบจะปรับตวั เพอ่ื ลดความดนั โดยเกิดปฏกิ ริ ิยาไปข้างหนา้ เนอื่ งจากผลรวมของเลข
สมั ประสิทธข์ิ องแก๊สที่เป็นผลติ ภณั ฑน์ ้อยกวา่ ของสารต้งั ตน้ ทาให้ความเขม้ ข้นของ CO และ H2 ลดลง สว่ น
ความเขม้ ขน้ ของ CH4 และ H2O เพิม่ ขึ้น แตไ่ มม่ ผี ลตอ่ คา่ คงทส่ี มดลุ
4) PbSO4(s) + H+(aq) ⇌ Pb2+(aq) + HSO4-(aq) เติม Pb(NO3)2(s)
Pb(NO3)2 ท่ีเตมิ ลงไปประกอบดว้ ย Pb2+ และ NO3- จงึ เปน็ การเพ่มิ ความเข้มขน้ ของ Pb2+ ระบบจะปรับตัว
เพ่ือลดความเข้มข้นของ Pb2+ โดยเกดิ ปฏกิ ริ ิยายอ้ นกลบั ทาให้ความเขม้ ขน้ ของ H+ เพมิ่ ข้ึน ส่วนความเข้มข้น
ของ HSO4-จะลดลง แต่ไม่มผี ลตอ่ คา่ คงที่สมดุล
5) PbCl2(s) ⇌ Pb2+(aq) + 2Cl-(aq) เติม AgNO3(s)
AgNO3 ทเี่ ติมลงไปประกอบดว้ ย Ag+ และ NO3- ซ่ึง Ag+ จะทาปฏกิ ิรยิ ากบั Cl- เกดิ เป็นตะกอนสีขาวของ
AgCl ทาให้ความเข้มข้นของ Cl- ลดลง ระบบจงึ ปรบั ตัวเพือ่ เพ่มิ ความเข้มข้นของ Cl- โดยเกิดปฏกิ ริ ิยาไป
ขา้ งหนา้ จงึ มีความเขม้ ข้นของ Pb2+ เพิ่มขึน้ แต่ไมม่ ผี ลต่อคา่ คงทสี่ มดลุ
6) Fe3+(aq) + 3OH-(aq) ⇌ Fe(OH)3(s) เติม HCl(aq)
HCl ท่เี ตมิ ลงไปประกอบดว้ ย H+ และ Cl- ซ่ึง H+ จะทาปฏิกริ ยิ ากบั OH- ทาใหค้ วามเขม้ ข้นของ OH- ลดลง
ระบบจะปรับตัวเพอ่ื เพม่ิ ความเข้มขน้ ของ OH- โดยเกิดปฏกิ ิรยิ ายอ้ นกลบั ทาให้ความเขม้ ข้นของ Fe3+ เพม่ิ ข้ึน
แตไ่ ม่มีผลตอ่ คา่ คงท่ีสมดุล

เฉลยใบงานเคมี 3 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 คะแนน

เรื่อง สมดลุ เคมี
ใบงานท่ี 19 สมดลุ เคมใี นสง่ิ มชี วี ติ ส่ิงแวดลอ้ ม และอตุ สาหกรรม

ชือ่ __________________________________________ชน้ั _______เลขท่ี____

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ยกตวั อยา่ งและอธิบายสมดลุ เคมขี องกระบวนการท่ีเกดิ ขนึ้ ในส่งิ มชี ีวิต ปรากฏการณ์ในธรรมชาติและ
กระบวนการในอุตสาหกรรม
คาชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นตอบคาถามตอ่ ไปน้ี

1. หนา้ ทห่ี ลกั ของเฮโมโกลบนิ คอื อะไร และสามารถเขยี นสมการแสดงปฏกิ ริ ยิ าทเ่ี กดิ ขึน้ ไดอ้ ยา่ งไร
หนา้ ทห่ี ลกั ของเฮโมโกลบนิ คือ ลาเลยี งออกซเิ จนไปเลย้ี งสว่ นตา่ ง ๆ ของรา่ งกาย สามารถเขยี นสมการ

แสดงปฏกิ ริ ยิ าได้ ดงั นี้ Hb + O2 ⇌ HbO2
เฮโมโกลบิน ออกซีเฮโมโกลบนิ

2. การเตรยี มแก๊สแอมโมเนียในอตุ สาหกรรมใช้กระบวนการใด และเตรียมไดอ้ ยา่ งไร
การเตรยี มแกส๊ แอมโมเนยี ในอตุ สาหกรรมใชก้ ระบวนการฮาเบอร์ ซงึ่ สามารถเตรยี มไดโ้ ดยนาแก๊ส

ไนโตรเจนมาทาปฏิกิริยากับแก๊สไฮโดรเจน ทอี่ ุณหภูมิ 500 องศาเซลเซยี ส ความดัน 350 บรรยากาศ โดยมี
เหล็กเปน็ ตวั เรง่ ปฏกิ ิรยิ า
3. จงเขียนสมการแสดงสมดลุ ของปฏกิ ิรยิ าการเกดิ หินงอกหนิ ย้อย
CaCO3 (s) + CO2 (g) + H2O (l) ⇌ Ca2+ (aq) + 2HCO3- (aq)

Ca(HCO3)2)
4. จงเขียนปฏกิ ริ ิยาแสดงการสงั เคราะหเ์ พชรจากแกรไฟต์ และถ้าต้องการใหเ้ กดิ เพชรมากขึน้ ต้องทาอย่างไร

ปฏกิ ิรยิ าการสงั เคราะห์เพชรจากแกรไฟตเ์ ปน็ ดังนี้
C (แกรไฟต์) + 1.9 kJ ⇌ C (เพชร)

จะเห็นวา่ ปฏิกริ ิยาน้เี ป็นปฏกิ ริ ิยาคายความรอ้ น ดงั น้ัน ถ้าต้องการใหเ้ กดิ ปฏิกิริยาไปขา้ งหนา้ มากข้นึ จะตอ้ ง
เพ่มิ อุณหภูมิ
5. จงเขยี นปฏิกริ ยิ าแสดงการเตรียมแกส๊ ซัลเฟอร์ไตรออกไซด์ และถ้าต้องการให้เกิดแก๊สซัลเฟอรไ์ ตรออกไซด์
มากข้ึนต้องทาอยา่ งไร

ปฏกิ ริ ยิ าการเตรยี มแก๊สซัลเฟอรไ์ ตรออกไซดเ์ ปน็ ดังนี้
2SO2 (g) + O2 (g) ⇌ 2SO3 (g) + 197 kJ

จะเห็นว่า ปฏกิ ิรยิ านเี้ ปน็ ปฏิกริ ิยาคายความร้อน และสารตงั้ ตน้ มจี านวนโมลของแก๊สมากกวา่ ผลติ ภณั ฑ์
ดังนัน้ ถา้ ตอ้ งการให้เกดิ ปฏกิ ริ ยิ าไปขา้ งหน้ามากข้นึ จะต้องเพ่ิมความดันและลดอณุ หภมู ิ