ไตรภูมิพระร่วง ฉบับสรุป

วิชาภาษาไทย

ไตรภูมิพระร่วง

(ฉบับสรุป)

นำ เ ส น อ โ ด ย น านงาสงาสวาสวุสภุภา พาพรรสัสังงขข์์นน้้ออยย เเลลขขททีี่่4455 มม..66//55

ประวัติความเป็นมา

- ไตรภูมิกภาหรือไตรภูมิพระร่วงเป็นวรรณกรรม
สุโขทัย เป็นพระราชนิพนธ์ของพระมหาธรรมราชาลิไท
แต่งขึ้นในปี พ.ศ. ๑๘๘๘ ในขณะที่ทรงดำรงตำแหน่ง
เป็นพระมหาอุปราช
- เป็นวรรณคดีในพุ ทธศาสนาเรื่องแรกที่แต่งขึ้นใน
ประเทศไทย มีลักษณะเป็นวิทยานิพนธ์
- เขียนโดยการค้นคว้ารวบรวมคัมภีร์ในพระพุ ทธ
ศาสนากว่า ๓๐ เล่ม
- ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๔๕๗ โดยสมเด็จฯ กรม
พระยาดำรงราชานุภาพ

ภาพผู้เเต่ง : พระมหาธรรมราชาลิไท

จุดประสงค์ในการแต่ง

- เพื่อเผยแพร่อภิธรรม
- เพื่อเป็นบทเรียนอภิธรรมแก่มารกาของพระยาลิไท
- เพื่อเผยแพร่พุ ทธศาสนาแก่ประชาชน

ความสำคัญของเนื้อเรื่อง

- เป็นการสั่งสอนผู้ที่จะทำบุญจะได้ขึ้นสวรรค์และผู้ที่ทำบาปจะตกนรก โดยให้ภาพ
นรกที่น่ากลัวหวาดเสียว คนจะได้แกรงกลัวต่อบาปไม่อยากตกนรก วาดภาพ
สวรรค์ให้เป็นแดนสุขารมณ์ คนจะได้ทำบุญเพื่อไปสู่สวรรค์
- ให้ภาพการกำเนิดของสรรพสัตว์ มนุษย์ ยักษ์ อสูร เทวดา สัตว์นรก เปรต
- จูงใจให้คนทำความดีเว้นความชั่ว รู้กฎความจริงของสรรพสิ่งและกฎชีวิต
(ไตรลักษณ์) ตระหนักถึงการดำรงชีวิตด้วยความไม่ประมาท ล่วงพ้นวัฏสงสาร
เพื่ อเข้าถึงนิพานอันเป็นแก่นสารและจุดมุ่งหมายสูงสุดของชีวิต
- แบ่งภพภูมิต่าง ๆ เป็น อรูปภูมิ ๔ รูปภูมิ ๑๖ กามภูมิ ๑๑
- กล่าวถึงสาเหตุที่ทำให้สัตว์ไปเกิดในนรกไว้ ๓ ประการคือ ความโลภ ความโกรธ
ความหลง
- กล่าวถึงทิพยสมบัติ พระนิพพานและการจะได้ไปพบพระศรีอารย์ในอนาคต

คุณค่าต่อสังคมสุโขทัยและประเทศไทยในยุคต่อมา

คุณค่าในแง่ศาสนา เป็นหนังสือที่ใช้เป็นเครื่องมือใน
การความคุมพฤติกรรมมนุษย์ ให้ประชาชนประกอบคุณ
งานความดี โดยใช้วิธีเปรียบเทียบเรื่องนรก สวรรค์และ
ให้รู้จักพระพุ ทธศาสนาอย่างแท้จริง

คุณค่าในทางปรัชญา ให้คุณธรรมของผู้ปกครอง
โทษต่าง ๆ ของผู้ไร้ศีลธรรม ส่งเสริมจริยธรรม กล่าว
ถึงภูมิจักรวาล ตายไปแล้วจะไปอยู่ที่ใด ปัจจุบันความ
คิดเรื่องทำความดีไปสวรรค์ ทำความชั่วไปนรกได้ฝัง
รากลึกเข้าไปในจิตใต้สำนึกของคนไทยทุกคน

คุณค่าทางศิลปกรรม เป็นแรงบันดาลใจให้ศิลปินนำเรื่องราวไป
เขียนเป็นภาพจิตกรรมฝาผนังพระอุโบสถ วิหาร ด้านหลังองค์ประ
ประทานตามวัดสำคัญต่าง ๆ เช่นอุโบสถวัดสุทัศน์เทพวราราม

คุณค่าในวรรณกรรม โดดเด่นในศิลปะการประพันธ์ ให้อิทธิพลต่อ
วรรณคดีในสมัยต่อมาเช่น ลิลิตโองการแช่งน้ำ บุณโณวาทคำฉันท์ ขุน
ช้างขุนแผน นิราศนรินทร์ วรรณกรรมเหล่านี้ได้รับแนวคิดจากไตรภูมิ
พระร่วงเช่น เรื่องนรก สวรรค์ อเวจี เปรต อสูรกาย ครุฑ นาค ป่า
หิมพานต์ ภูเขาสัตตบริภัณฑ์ อีกทั้งยังสร้างความเพลินเพลินเริงรมณ์
แก่ผู้อ่าน เพราะให้ภาพเกี่ยวกับภพภูมิต่าง ๆ ชัดเจน

คุณค่าทางวิชาการ ให้ความรู้เชิงวิชาการเรื่องเพศ
อธิบายการกำเนิดแบบวิทยาศาสตร์

คุณค่าต่อรากฐานอุดมการณ์การเมืองไทย ในด้าน
การปกครอง การสร้างเสริมพระราชอำนาจของกษัตริย์
เน้นความเป็นผู้นำที่เป็น “ธรรมราชา” มากกว่า “กษัตริย์
นักรบ” ซึ่งกษัตริย์ยึดถือแนวทางนี้มาโดยตลอดจนถึง
ปัจจุบัน

ไตรภูมิร่วงเป็นวรรณกรรมที่โดดเด่นที่สุดเรื่องหนึ่งของสุโขทัย และยังส่งอิทธิพลใน
แง่ความคิด การดำรงชีวิต ศิลปะ ฯลฯ ต่อคนไทยทุกยุคทุกสมัย หัวใจของเรื่องก็คือ การละชั่ว
ทำดี และทำจิตใจให้บริสุทธิ์ ซึ่งเป็นคำสอนที่สำคัญที่สุดของพระพุ ทธศาสนา