สืบสานวัฒนธรรมไทยลื้อ

สืบสานวัฒนธรรมไทยลื้อ

ก อ ง ก า ร ศึ ก ษ า

เทศบาลเมืองเขลางค์นคร

ไ ท ลื้ อ

ประวัติการเคลื่อน ชาวไทลื้อตั้งถิ่นฐานอยู่ที่
ย้ายและที่อยู่ปัจจุบัน แคว้นสิบสองปันนา ทาง
ตอนใต้ของประเทศจีน มี
เมืองเชียงรุ่งเป็นเมือง
หลวง นิยมตั้งบ้านเรือน
อยู่ตามที่ราบลุ่มแม่น้ำ มี
ประวัติการเคลื่อนย้ายและ
กระจายตัวไปในรัฐฉาน
ประเทศเมียนมาร์

ไ ท ลื้ อ ประวัติการเคลื่อนย้าย
และที่อยู่ปัจจุบัน (ต่อ

เรียกชื่อตามเมืองที่อยู่
อาศัย เช่น ลื้อเชียงตุง ลื้อ
เมืองยอง ส่วนการอพยพ
ครั้งสำคัญของชาวไทลื้อสู่
ล้านนาเป็นการกวาดต้อน
ผู้คนจากสิบสองปันนา
เมืองเชียงตุง เมืองยอง
ในช่วงพุ ทธศตวรรษที่ ๒๔

ไ ท ลื้ อ ประวัติการเคลื่อนย้าย
และที่อยู่ปัจจุบัน (ต่อ

เพื่อช่วยฟื้นฟู บ้านเมืองใน
เขตจังหวัดเชียงใหม่
ลำพู น ลำปาง หรือเรียกว่า
ยุคเก็บผักใส่ซ้าเก็บข้าใส่
เมือง ต่อมาพบว่า มี
การเคลื่อนย้ายผู้คนตามมา
ภายหลังเพื่ อทำการค้าขาย
ติดตามญาติพี่น้อง หา
แหล่งที่ทำกินใหม่

ไ ท ลื้ อ ประวัติการเคลื่อนย้าย
และที่อยู่ปัจจุบัน (ต่อ

ในปัจจุบันมีกลุ่มชาติพั นธุ์
ไทลื้อกระจายตัวอยู่ในเขต
จังหวัดแพร่ เชียงราย
เชียงใหม่ น่าน ลำปาง
พะเยา และลำพู น และภาค
เหนือของประเทศลาว

ไ ท ลื้ อ

ศาสนา ชาวไทลื้อนับถือพุ ทธ
และ ศาสนาร่วมกับความเชื่อ
ความ เรื่องผีโดยเฉพาะผีบ้านผี
เชื่อ เรือน ผีเจ้านาย ผีอารักษ์

ซึ่งเป็นความเชื่อดั้งเดิม
ก่อนการนับถือพุ ทธศาสนา
ต่อมาได้ผสมผสานความ
เชื่อระหว่างพุ ทธศาสนา

ไ ท ลื้ อ

ศาสนา และการนับถือผีเช่นเดียว
และ กับกลุ่มชาติพั นธุ์อื่นในล้าน
ความ นา ดังปรากฏประเพณี
เชื่อ พิ ธีกรรมสำคัญในท้องถิ่น
ทั้งพุ ทธศาสนาและการ
เลี้ยงผี

ไ ท ลื้ อ

การแต่ง ผู้ชาย สวมเสื้อคล้ายเสื้อ
กาย หม้อห้อม ลักษณะเป็นเสื้อ

แขนยาวสีดำหรือสีคราม
บางตัวอาจมีเอวลอย แขน
เสื้อขลิบด้วยแถบผ้าสีต่าง ๆ
มีผืนผ้าต่อจากสายหน้าป้าย
มาติดกระดุมเงินบริเวณใกล้
รักแร้และเอว กางเกงเป็น
กางเกงก้นลึก เรียกว่า
“เต่ว ๓ ดูก”

ไ ท ลื้ อ

การแต่ง สีเสื้อผ้าของผู้ชายไทลื้อ
กาย ส่วนใหญ่จะเป็นสีเทา สีดำ

ถ้ามีงานบุญจะใส่สีขาว หรือ
สีดำ ผ้าขาวม้าคาดพุ ง ผ้า
โพกศีรษะด้วยผ้าสีน้ำตาล สี
ขาว สีดำ

ไ ท ลื้ อ

การแต่ง ผู้หญิง สวมเสื้อที่มีลักษณะ
กาย เฉพาะเรียกว่าเสื้อปั๊ ด แขน

ยาวตัดเสื้อเข้ารูป เอวลอยมี
สายหน้าเฉียงผูกติดกันด้วย
ด้ายฟั่ นหรือแถบผ้าเล็ก ๆ ที่
มุมซ้ายหรือขาวของลำตัว
ชายเสื้อนิยมยกลอยขึ้นทั้ง
สองข้าง สาบเสื้อขลิบด้วย
แถบผ้าสีต่าง ๆ

ไ ท ลื้ อ

การแต่ง ประดับด้วยกระดุมเม็ดเล็ก
กาย เรียงกัน สวมซิ่นไทลื้อที่มี

ลวดลายกลางตัวซิ่น ส่วน
หัวซิ่นเป็นผ้าฝ้ายสีดำหรือสี
น้ำตาล ขาว ส่วนตีนซิ่นเป็น
ผ้าพื้นสีดำ สีเสื้อผ้าของผู้
หญิงไทลื้อจะใช้ในโอกาสที่
แตกต่างกันออกไป

ไ ท ลื้ อ

การแต่ง เช่น ถ้ามีงานบุญจะใส่เสื้อปั๊ ด
กาย สีขาว โพกหัวด้วยผ้าสีขาว

ส่วนเสื้อผ้าสีดำจะสวมใส่ใน
งานประเพณีหรืองาน
แต่งงาน

ไ ท ลื้ อ

ภาษา ชาวไทลื้อมีภาษาพู ดและ
ภาษาเขียนเป็นของตัวเอง
เช่นเดียวกับกลุ่มชาติพั นธุ์
อื่น ๆ ภาษาไทลื้อจัดอยู่ใน
กลุ่มภาษาตระกูลไท(ไต)
ลักษณะเด่นของภาษาไทลื้อ
คือการเปลี่ยนแปลงเสียงสระ
ภายในคำโดยการเปลี่ยน
ระดับของลิ้น

ไ ท ลื้ อ

ภาษา ภาษาพู ดของชาวไทลื้อนั้น
เสียงบางเสียงจะแตกต่างไป
จากภาษาไทยวน เช่น สระ
เอีย เป็น เอ เช่น เมีย เป็น
เม สระอัว เป็น โอ เช่น ผัว
เป็น โผ สระเอือ เป็น เออ
เช่น เกลือ เป็น เกอ เสียง
วรรณยุกต์ของไทลื้อมี
6เสียง

ไ ท ลื้ อ

ภาษา เหมือนภาษาไทยวนแต่มี
ลักษณะแตกต่างไป คำศัพท์
ที่ใช้ในภาษาไทลื้อมักเป็น
ภาษาถิ่นตระกูลไทหรือคำ
ศัพท์ไทดั้งเดิมเป็นส่วนใหญ่
ไม่มีความหมายซับซ้อนมาก
นัก

ไ ท ลื้ อ

อาหาร ชาวไทลื้อเป็นกลุ่มชาติพั นธุ์
ที่ทานข้าวเหนียวเป็นหลัก
เช่นเดียวกับกลุ่มชาติพั นธุ์ไท
อื่น ๆ อาหารที่นิยมรับ
ประทานมักจะเป็นแกงผัก
ประกอบจากผักหรือพื ช
พรรณธรรมชาติ หรืออาหาร
ที่หาได้ง่าย เช่น เห็ด หน่อไม้
ไข่มดแดง สาหร่ายน้ำจืด

ไ ท ลื้ อ

อาหาร ส่วนพื ชผักสวนครัวทั่วไปมัก
จะปลูกตามข่วงบ้าน ใช้พริก
แกงเป็นเครื่องปรุงหลัก
ประกอบด้วย พริก ตะไคร้
หอม กระเทียม ปลาร้า หาก
เป็นอาหารประเภทหน่อไม้จะ
ใส่น้ำปู๋ลงไปด้วย เช่น ยำ
หน่อไม้ แกงหน่อไม้ เป็นต้น
อาหารของชาวไทลื้อจะไม่
ค่อยมีส่วนผสมของไขมัน

ไ ท ลื้ อ

ประเพณี ชาวไทลื้อได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ร่วม
และ กับกลุ่มชาติพั นธุ์อื่นในล้านนามา
ยาวนาน ทำให้เกิดการผสม
วัฒนธรรม ผสานด้านวัฒนธรรมเข้าด้วย
กัน แต่ชาวไทลื้อยังคง
เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม เช่น
ประเพณีพิ ธีกรรมของชาวไทลื้อ
เป็นพิ ธีเลี้ยงผีอารักษ์เรียกว่า
เข้าก๋ำหรือเข้ากรรม

ไ ท ลื้ อ

ประเพณี มีตั้งแต่ก๋ำเฮือน หรือกรรมเรือน ไป
และ จนถึงก๋ำเมืองหรือกรรมเมือง ชาวไท
ลื้อให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์
วัฒนธรรม สืบสานงานประเพณี ในแต่ละพื้นที่
เช่น งานจุลกฐิน ตำบลศรีดอนชัย
อำเภอเชียงของ การรวบรวมเครือ
ข่ายไทลื้อจาก 12 อำเภอในจังหวัด
ภาคเหนือ ได้แก่ ลำพู น เชียงใหม่
น่าน และเชียงราย

ไ ท ลื้ อ

เครือข่าย เครือข่ายไทลื้อของแต่ละพื้ นที่มี
ความเชื่อมโยงกัน รวมตัวกันเมื่อจัด
กิจกรรมหรือการจัดงานเพื่ อสืบสาน
ประเพณีของชาวไทลื้อ กลุ่ม
ชาติพั นธุ์ไทลื้อจะเชิญกลุ่มเครือข่าย
จากจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดแพร่
จังหวัดเชียงราย จังหวัดน่าน
จังหวัดลำปาง จังหวัดลำพู น และ
จังหวัดพะเยา
มาร่วมงาน

ก อ ง ก า ร ศึ ก ษ า

เ ท ศ บ า ล เ มื อ ง เ ข ล า ง ค์ น ค ร