1 ใบเน ื อ้หา วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่1 คาบที่ 1 ชื่อหน่อยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แนวคิด การเขียนแบบสั่งงาน เป็ นการเขียนแบบเพื่อแสดงรายละเอียดของชิ้นส่วนต่าง ๆ ที่ประกอบ กันเข้าเป็ นเครื่องกลหรือโครงสร้าง เพื่อจะได้น าไปผลิตได้อย่างถูกต้องตามความต้องการของ ผูอ้อกแบบ การเขียนแบบสั่งงาน แบ่งออกเป็ น 2 ชนิด คือ การเขียนแบบภาพประกอบ (Assembly drawing)และภาพแยกชิ้น (Detail drawing) เนื้อหาสาระ 9.1 การเขียนแบบภาพประกอบ 9.2การเขียนแบบภาพแยกชิ้น 9.3 ตารางรายการแบบและรายการชิ้นส่วน 9.4 ประโยชน์ของแบบสั่งงาน จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายการเขียนแบบภาพประกอบ 2. บอกการเขียนแบบภาพแยกชิ้น ได้ 3. รู้และเข้าใจตารางรายการแบบและรายการชิ้นส่วน 4. บอกประโยชน์ของแบบสั่งงาน ได้
2 ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) การเขียนแบบสั่งงาน เป็นการเขียนแบบเพื่อแสดงรายละเอียดของชิ้นส่วนต่าง ๆ ที่ประกอบ กันเข้าเป็ นเครื่องกลหรือโครงสร้าง เพื่อจะได้น าไปผลิตได้อย่างถูกต้องตามความต้องการของ ผู้ออกแบบ การเขียนแบบสั่งงาน แบ่งออกเป็ น 2 ชนิด คือ การเขียนแบบภาพประกอบ (Assembly drawing)และภาพแยกชิ้น (Detail drawing) 9.1 การเขียนแบบภาพประกอบ ภาพประกอบเป็ นภาพที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างรูปร่างและขนาดมิติของต าแหน่งจุดต่าง ๆ ของ ชิ้นส่วนที่ประกอบเขาด้วยกันเป็ นเครื่ ้ องจักรกลหรือโครงสร้างแบ่งออกเป็ น 2 ลักษณะ คือ 9.1.1 ภาพประกอบแบบก าหนดขนาด เป็ นการก าหนดขนาดลงในภาพประกอบได้เท่าที่ จ าเป็ น จะใช้กับแบบงานที่มีส่วนประกอบจ านวนชิ้นนอ้ย ดังรูปที่ 9.1 รูปที่ 9.1 ภาพประกอบแบบก าหนดขนาด 9.1.2 ภาพประกอบแบบไม่ก าหนดขนาด เป็ นการเขียนแบบภาพประกอบและหมายเลข ชิ้นงาน นิยมใชแ้บบงานผลิตทวั่ ๆ ไป โดยเฉพาะเครื่องจักรกลที่มีชิ้นส่วนประกอบจา นวนชิ้น มาก ๆ โดยใชค้วบคู่กบัภาพแยกชิ้น ดังรูปที่9.2 รูปที่ 9.2 ภาพประกอบแบบไม่ก าหนดขนาด
3 ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) หลักการเขียนแบบภาพประกอบ 1.จ านวนภาพ จะต้องแสดงให้เห็นว่าแต่ละชิ้นส่วนประกอบกันอย่างไร มีหน้าที่และสัมพันธ์ กันอย่างไร และต้องแสดงรายละเอียดในการประกอบให้สมบูรณ์ โดยก าหนดจ านวนภาพที่เหมาะสม และเขียนจ านวนภาพน้อยที่สุด แต่สามารถเขา้ใจแบบไดท้ ้งัหมด 2. การเขียนเป็ นภาพตัด เพื่อแสดงใหเ้ห็นชิ้นงานแต่ละชิ้นสวมประกอบกนัหรือซอนอย่า ้ง ชัดเจนโดยพิจารณาวา่ควรเป็นภาพตดัชนิดใด ข้ึนอยกู่บัรูปร่างและลกัษณะของชิ้นส่วนน้นัๆ 3. หมายเลขชิ้นงาน มีหลักเกณฑ์ในการเขียนดงัน้ี 3.1 เส้นช้ีชิ้นงาน เขียนด้วยเส้นเต็มบางลากออกจากชิ้นงานไปหาหมายเลขชิ้นงานที่อยู่ภายใน วงกลม 3.2 หมายเลขชิ้นงาน เขียนด้วยเส้นเต็มหนาอยู่ภายในวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางโต 2 เท่า ของตวัอกัษรหมายเลขชิ้นงาน 3.3 ต าแหน่งของหมายเลขชิ้นงาน กา หนดไดท้ ้งแนวนอนและัแนวต้งั โดยเขียนให้อยู่ในระดับ เดียวกัน ซึ่งอาจจะก าหนดได้หลายระดับกรณีที่มีชิ้นส่วนจา นวนมาก รูปที่ 9.3 การเขียนหมายเลขชิ้นงาน 3.4 มาตราส่วน ใช้มาตราส่วนปกติ มาตราส่วนย่อและมาตราส่วนขยาย 3.5 การเขียนเส้นประ ปกติจะไม่นิยมเขียนเส้นประ เพราะจะท าให้ยุ่งยากในการอ่านแบบ จะ เขียนเมื่อต้องการแสดงต าแหน่งของชิ้นงานน้นั ๆ ให้ละเอียดชัดเจน ซึ่งถ้าไม่แสดงอาจจะท าให้เกิด ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนได้ ดังรูปที่ 9.3
4 เรื่องกระบวนการเชื่อม ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) รูปที่ 9.4การเขียนเส้นประในภาพประกอบ 9.2การเขียนแบบภาพแยกชิ้น การเขียนแบบภาพแยกชิ้นเป็นการเขียนเพื่อแสดงลกัษณะรูปร่างขนาดชิ้นงานความหยาบ ละเอียดของผิวงาน พิกัดความเผื่อรูปร่างและต าแหน่ง โดยเขียนเป็ นภาพฉายพร้อมก าหนด รายละเอียดต่าง ๆ ในการท างานลงในแบบอย่างสมบูรณ์ หลักการเขียนแบบภาพแยกชิ้น 1. จา นวนภาพแยกชิ้น จะตอ้งพิจารณาดูวา่จะเขียนภาพกี่ดา้นข้ึนอยกู่บัดุลพินิจของผูเ้ขียน ซึ่ง อาจจะเขียนภาพฉายด้านเดียวสองด้านหรือสามด้านก็ได้ โดยยึดหลักการเขียนจ านวนภาพน้อยที่ สุดแต่สามารถเข้าใจแบบได้ท้งัหมด 2. การก าหนดขนาด ใช้หลักเกณฑ์การก าหนดขนาดในภาพฉาย พร้อมท้งักา หนดรายละเอียด อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตอย่างชัดเจน เช่น สัญลักษณ์ผิว ค่าพิกัดความเผื่อของต าแหน่งและรูปร่าง เป็ นต้น 3. มาตราส่วน ใช้มาตราส่วนปกติ เช่นเดียวกันกับการเขียนแบบโดยทวั่ ไป เพื่อให้การเขียน แบบและอ่านแบบทา ไดง้่ายยิ่งข้ึน 4. ชิ้นส่วนมาตรฐาน โดยทวั่ ไปจะไม่เขียนแบบชิ้นส่วนมาตรฐาน เช่น สลกัเกลียวแป้น เกลียวแหวน ตลับลูกปื น เป็นต้น แต่จะต้องก าหนดชนิด ขนาดและมาตรฐานของชิ้นส่วนมาตรฐาน ลงในตารางรายการชิ้นส่วนให้สมบูรณ์
5 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) รูปที่9.5 การเขียนแบบภาพแยกชิ้น 9.3 ตารางรายการแบบและรายการชิ้นส่วน 9.3.1 ตารางรายการแบบ ส าหรับเขียนข้อมูลของแบบงาน ผู้เขียน ผู้ตรวจ วัสดุ มาตราส่วน ชื่อ ชิ้นงาน หมายเลขแบบ และชื่อหน่วยงาน ดังรูปที่ 9.6 9.3.2 ตารางรายการชิ้นส่วน สา หรับเขียนขอ้มูล หมายเลขชิ้นงาน ชื่อชิ้นงาน วัสดุที่ใช้ผลิต ชิ้นงาน ขนาดวัสดุหมายเลขชิ้นงาน และจา นวนชิ้นงาน ดังรูปที่9.7 รูปที่ 9.6 ตารางรายการแบบ รูปที่ 9.7 ตัวอย่างการเขียนตารางรายการชิ้นส่วน
6 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) 9.4 ประโยชน์ของแบบสั่งงาน ในการผลิตหวัใจที่สา คญัคือแบบสั่งงาน เป็ นตัวที่จะก าหนดปัจจัยต่าง ๆ ดงัต่อไปน้ี 9.4.1การผลิตและการประกอบชิ้นงาน แบบสั่งงาน เป็นตวับ่งช้ีว่าใช้เครื่องชนิดใดในการ ผลิต โดยวิธีใดและประกอบชิ้นงานอยา่งไรจะได้ตรงตามจุดประสงค์ของแบบได้ถูกต้อง 9.4.2การสั่งงานและวางแผนงาน เป็ นองค์ประกอบหลักที่ใช้ในการด าเนินงานของการผลิต โดยอ่านจากแบบสั่งงานและวางแผนการผลิต ออกรายการสั่งงานให้ปฏิบัติอะไรและเน้นจุดหมายที่ ต้องการของแบบ มีจุดใดที่ควรระวัง 9.4.3การคิดราคาและประมาณการแบบสั่งงานจะเป็นตวักา หนดในการคิดราคาของชิ้นงานที่ จะผลิตว่ามีความยากง่ายเพียงใด โดยพิจารณาจากวสัดุที่ใช้ข้นัตอนการผลิต ขนาดพิกดัของงาน ลักษณะผิวงาน เพื่อน ามาประมาณราคาที่จะคิดราคาของชิ้นงานได้ 9.4.4การออกแบบสั่งงาน เป็ นองคป์ระกอบสา หรับผูอ้อกแบบวา่ชิ้นงานน้ีสามารถรับภาระ ในด้านต่าง ๆ ได้มากน้อยแค่ไหน เพื่อจะหาขนาดชิ้นงานที่ไดอ้อกมามีรูปร่างที่เหมาะสมทาง คุณสมบัติทางกลและฟิ สิกส์ 9.4.5การตรวจสอบแบบสั่งงาน เป็นองค์ประกอบในการตรวจสอบว่างานที่ผลิตออกมา ถูกต้องหรือไม่และสามารถใช้งานได้หรือไม่ เป็นการตรวจสอบคุณภาพของชิ้นงาน 9.4.6การเสนอรูปแบบต่อลูกค้าแบบสั่งงานเป็ นข้อก าหนดในการส่งงานให้ลูกค้าโดย พิจารณาจากแบบสั่งงานเป็นบรรทดัฐานของชิ้นงาน ถา้ชิ้นงานผิดไปจากแบบสั่งงาน ลูกค้าก็จะไม่รับ ชิ้นงานน้นั ได้และถ้าผลิตตรงตามแบบสั่งงานลูกคา้จะบิดพลิ้วไม่รับชิ้นงานก็ไม่ได้ จึงเป็ นข้อตกลงกัน ระหว่างผู้ผลิตกับผู้ว่าจ้างในงานอุตสาหกรรมทวั่ ไป
7 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบเน้ือหา หน่วยที่ 1 เรื่องการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) ตัวอย่างการเขียนแบบภาพประกอบ
8 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบ เ น้ื อ ห า หน่วยที่ 1 เรื่ อ งการเขียนแบ บ สั่งงาน (Working Drawing )
9 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบ เ น้ื อ ห า หน่วยที่ 1 เรื่อง ก า ร เ ขี ย น แ บ บ สั่ง ง า น (Working Drawing )
10 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบ เ น้ื อ ห า หน่วยที่ 1 เรื่อง ก า ร เ ขี ย น แ บ บ สั่ง ง า น (Working Drawing )
11 เรื่อง กระบวนการเชื่อม ใบ เ น้ื อ ห า หน่วยที่ 1 เรื่อง ก า ร เ ขี ย น แ บ บ สั่ง ง า น (Working Drawing )
12 แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่ 4 คาบที่4 ชื่อหน่วยการเขียนแบบแหวนรอง (Washer) สอนครั้งที่ 4 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.3 เครื่องมือและอุปกรณ์ ล าดับขั้นการปฏิบัติงาน เกณฑ์การประเมิน ก าหนดการส่งงาน แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่ 1 คาบที่1 ชื่อหน่วยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แบบฝึ กหัด ใบงานที่ 1 หน่วยที่ 1 เรื่อง การเขียนแบบสั่งงาน ค าสั่ง ใหเ้ขียนแบบภาพแยกชิ้นของชิ้นส่วนสกรูไล่ลม วัดขนาดตามแบบงาน พร้อมก าหนดขนาด คุณภาพผิวงานและพิกัดความเผื่อต าแหน่งและรูปร่าง (2.5 คะแนน) ชิ้นที่1ฐานยดึ ชิ้นที่2 หัวสกรู ชิ้นที่3ฝาครอบ เรื่อง กระบวนการเชื่อม เกลียว
13 แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่ 1 คาบที่1 ชื่อหน่วยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แบบฝึ กหัด ใบงานที่ 2 หน่วยที่ 1 เรื่อง การเขียนแบบสั่งงาน ค าสั่ง ให้เขียนแบบภาพประกอบจากแยกชิ้นของชิ้นงานหวัก๊อกน้า ให้สมบูรณ์(2.5 คะแนน) ชิ้นที่1 ตวัเรือน วัสดุ CuZn 31Si ขนาด Ø 75 x 105 มม. ชิ้นที่2แกนหมุน วสัดุ16 MnCr 5 ขนาด Ø 22 x 180 มม. ชิ้นที่3 สลกัเกลียวอดัซีล M 30วัสดุ CuZn 31Si ชิ้นที่4 มือหมุน วัสดุ C 15 ขนาด Ø 65 x 15 มม. ชิ้นที่5 บูชอัดซีล วัสดุCuZn 31Si ขนาด Ø 40 x 15 มม. ชิ้นที่6 ซีลยางขนาด Ø 15 x 20 มม. ชิ้นที่7 ซีลยางขนาด Ø 32 x 15 มม. ชิ้นที่8แหวนรอง DIN 125 ชิ้นที่9 นตัหวัหกเหลี่ยม ขนาด M 8 ชิ้นที่ 1 เรื่อง กระบวนการเชื่อม เกลียว
14 แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่ 1 คาบที่1 ชื่อหน่วยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แบบฝึ กหัด ใบงานที่ 2 (ต่อ) หน่วยที่ 1 เรื่อง การเขียนแบบสั่งงาน ชิ้นที่2 ชิ้นที่3 เรื่อง กระบวนการเชื่อม เกลียว
15 แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่1 คาบที่1 ชื่อหน่วยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แบบฝึ กหัด ใบงานที่ 2 (ต่อ) หน่วยที่ 1 เรื่อง การเขียนแบบสั่งงาน ชิ้นที่4 ชิ้นที่5 เรื่อง กระบวนการเชื่อม เกลียว
16 แบบฝึ กปฏิบัติและงานที่มอบหมายใบงาน วิชา เทคนิคเขียนแบบเครื่องมือกล รหัสวิชา 30102-2101 หน่วยที่ 1 คาบที่1 ชื่อหน่วยการเขียนแบบสั่งงาน (Working Drawing) สอนครั้งที่ 1 แบบฝึ กหัด ใบงานที่ 2 (ต่อ) หน่วยที่1 เรื่อง การเขียนแบบสั่งงาน ชิ้นที่4 ชิ้นที่5 เรื่อง กระบวนการเชื่อม เกลียว