Best-Practice-ตำบลสารภี

รายงานผลการปฏิบตั ทิ ่ีเปน็ เลิศ
(BEST PRACTIVE)

“ชมุ ชนแหง่ การเรียนรู้ ก้าวสูค่ วามเป็นเลศิ ”

นางสาวผดุงขวญั มลู คา
ครู กศน.ตาบลสารภี

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอสารถี
สานักงานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัย

สานกงานปลดั กระทรวงศึกษาธกิ าร กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

การปฏบิ ตั ทิ ี่เปน็ เลิศ (Best Practice)

ชื่อผลงาน (Best Practice) “ชุมชนแห่งการเรียนรู้ ก้าวสูค่ วามเปน็ เลิศ”

1. ความสาคญั

บทบาทของ กศน. กบั การจัดการการศึกษาตามพระราชบัญญัตสิ ง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบ
และการศกึ ษาตามอัธยาศัย พุทธศักราช 2551 ซึ่งมุ่งเนน้ การส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ให้กับประชาชน
ทั้งในระดบั รายบุคคล รายกลมุ่ รวมไปถึงชมุ ชน ซ่ึงการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้นน้ั ทาได้อยา่ งกว้างขวาง
เปน็ การจดั การศกึ ษาตลอดชีวติ ใหก้ ับคนทุกคนในการจัดกิจกรรมต่างๆในพื้นท่แี ตล่ ะตาบล ในโลกศตวรรษ
ท่ี 21 เป็นโลกแห่งการเปล่ียนแปลงอย่างรวดเร็วท้ังด้านสังคม เศรษฐกิจการเมือง สิ่งแวดล้อม และ
เทคโนโลยรี วมถึงการเป็นโลกดจิ ิทัล ท่ีขอ้ มูลในยุคเทคโนโลยสี ารสนเทศเกดิ การเปลี่ยนแปลง เช่ือมต่อกัน
อย่างรวดเร็วในทุกมิติการพัฒนาศักยภาพของคนถือเป็นหัวใจสาคัญในการพัฒนาประเทศให้ มุ่งสู่
ความก้าวหน้าท้ังด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน หลายปีท่ีผ่านมา ระบบ
การศึกษาของประเทศต่าง ๆ ไดม้ กี ารปฏริ ูปการศกึ ษา โดย ใหค้ าจากัดความ “ทักษะในศตวรรษที่21”ว่ามี
ความสาคัญและเก่ียวขอ้ งกับการดาเนินชีวิตในโลกปัจจุบัน ที่ซับซ้อน ซ่ึงประกอบด้วยทักษะท่ีหลากหลาย
และแตกต่างกันไป เช่น มีความใฝร่ ใู้ ฝ่เรยี น มีความคดิ สร้างสรรค์และเรยี นรแู้ บบรว่ มมอื เน้นทักษะทางด้าน
เทคโนโลยีรวมทั้ง มีทัศนคติและค่านิยมท่ีพึงประสงค์ เพื่อมุ่งแก้ปัญหาที่เกิดข้ึนในชีวิตจริงของ
กลุ่มเปา้ หมาย ให้สามารถดารงชวี ิตในสงั คมศตวรรษท่ี 21 ได้อยา่ งมีคณุ ภาพและประสบผลสาเรจ็

ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ท่ีจะนาไปสู่ความสาเร็จนั้น จาเป็นต้องปรับวิธีการและเทคนิค
การจดั กิจกรรมการเรียนร้ใู ห้เหมาะสมและหลากหลาย การจดั กิจกรรมการเรยี นรู้โดยใชก้ ิจกรรมการฝึกทกั ษะ
จึงเป็น ทางเลือกหนึ่งท่ีมีความสาคัญและจาเป็นที่จะช่วยให้การปฏิรูปสู่ความสาเร็จ เพราะกิจกรรมการฝึก
ทักษะเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างมีความสุขและเต็มศักยภาพ เน้นการจัดการเรียนรู้ตามสภาพจริง
เรยี นรู้ด้วย ตนเอง การเรียนรรู้ ่วมกนั การเรยี นรู้จากธรรมชาติ การเรียนรู้จากการปฏิบตั ิจรงิ กศน.ตาบลสารภี
จึงได้เล็งเหน็ ความสาคัญ ในกระบวนการในการจัดกิจกรรมพัฒนาชุมชนสงั คมนน้ั จะใช้กระบวนการจัดการ
ความรู้ (KM) เป็นนวัตกรรมในการขับเคล่ือนกิจกรรม ซ่ึงการทางานจะทาเป็นระบบทีมโดยมีคนทางานใน
ระดบั ตาบล ประสานความร่วมมอื กบั ประธานชมุ ชนเพื่อความถงึ ความต้องการของประชาชนในชุมชนน้ัน เพ่ือ
บูรณาการความรใู้ นเร่ืองต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการเกษตร การพัฒนาชมุ ชน สาธารณสุข และ รวมไปถึง
การประสานความร่วมมือไปยังองค์กรในพื้นท่ี เช่นองค์การบริหารส่วนตาบล เทศบาลตาบล เข้ามาร่วม
ดาเนินการด้วย เพราะให้เกิดประโยชนส์ ูงสุดให้กับชุมชน วิเคราะห์ความพรอ้ มของชุมชนเอใหเ้ กิดการจัดการ
เรียนรู้ด้วยกระบวนการทห่ี ลากหลาย ไม่ว่าจะเปน็ การใหค้ วามรู้พ้ืนฐาน เสริมสรา้ งทักษะจากความรเู้ ดิมที่มอี ยู่
โดยเน้นการบูรณาการเนื้อหาให้สอดคล้องกับชีวติ ความแตกต่างของบคุ คลชมุ ชน สังคมความต้องการในยุค
ปัจจุบัน ช่องทางการพัฒนาอาชีพ การขยายอาชพี ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาและเรียนรู้อย่างต่อเน่ืองตลอด
ชีวติ โดยเน้นท่ีผ้เู รียนเป็นสาคัญ เปน็ พัฒนาตนเองได้ตามธรรมชาติและเตม็ ตามศกั ยภาพ โดยมีภาคีเครือขา่ ย
ร่วมในการจัดการศึกษา การศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะอาชีพ เพ่ือสรา้ งอาชีพสรา้ งรายได้ใหแ้ กผ่ ้เู รียน การ
เชื่อมโยงชุมชนเข้ากับโครงการโคกหนองนาโมเดล รวมท้งั การศึกษาตามอธั ยาศัยทส่ี ่งเสรมิ การเรียนรแู้ บบไม่มี
ขดี จากดั โดยมุ่งผลที่ เกิดข้นึ จะทาใหผ้ ู้เรยี นผู้รับบริการมีความรู้ในการประยกุ ตใ์ ชใ้ นการดาเนินชวี ิตประจาวัน
รวมทงั้ การมีอาชีพ และสรา้ งรายได้ใหแ้ ก่ครอบครวั ไดอ้ ยา่ งยง่ั ยืน

สภาพทั่วไป

สารภี เป็นตาบลหนึ่งของอาเภอสารภี ซึ่งสภาพโดยท่ัวไปเป็นที่ราบลุ่มไม่มีป่าไม้และภูเขา สภาพดิน
ทั่วไป เป็นดินร่วนปนทรายเหมาะสาหรับการเกษตร สภาพเป็นชุมชนเมืองในบางหมู่บ้าน อาชีพหลัก ทานา
ทาสวน ค้าขาย ทิศเหนือ ติดกับ ต.สารภี อ.สารภี จ.เชียงใหม่ ทิศใต้ ติดกับ จ.ลาพูน ทิศตะวันออก ติดกับ
ต.ชมภู อ.สารภี จ.เชียงใหม่ ทิศตะวนั ตก ติดกับ ต.หนองแฝก อ.สารภี จ.เชียงใหม่

ลกั ษณะสาคญั ของวธิ ีหรือแนวทางปฏิบัติที่เปน็ เลศิ
ศูนย์ กศน.ตาบลสารภี ได้ดาเนนิ การจัดกิจกรรมปฏบิ ตั ิท่ีเป็นเลศิ กศน.ตาบลสารภี หมู่ 5 ตาบลสารภี

อาเภอสารภี
1. ศึกษาพื้นท่ี สอบถามความตอ้ งการ ปัญหา อุปสรรค ของกลุ่มเป้าหมายในการดาเนินงานในพื้นที่

เพื่อวางแผนการจัดกจิ กรรมรว่ มกับผนู้ าชมุ ชน กลุ่มสตรีแมบ่ า้ นในชุมชน
2. ประสานงานภาคีเครอื ขา่ ยร่วมจดั กิจกรรม เชน่ เทศบาลตาบลสารภี สานักงานเกษตรอาเภอสารภี

และโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตาบลสารภี โดยเนน้ การทางานโดยใชก้ ระบวนการมสี ว่ นรว่ ม
3. จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยเน้นกลุ่มเป้าหมายเป็นสาคัญและพัฒนาการเรียนรู้ของกลุ่มเป้าหมาย

อย่างต่อเนอื่ ง เช่นการจัดกระบวนการเรยี นรู้ การแลกเปล่ยี นเรยี นรู้ และยกตวั อยา่ งกรณีศกึ ษา
4. นาผลทไี่ ด้มาปรับปรงุ พัฒนาต่อยอดตอ่ ไป ตามบริบทของพน้ื ที่และกลุ่มเปา้ หมาย

วตั ถปุ ระสงค์ของวิธหี รอื แนวทางปฏบิ ัตทิ ่เี ป็นเลศิ
1. เพอ่ื ใหก้ ลุ่มเป้าหมายเกิดทกั ษะการเรียนรู้ และสามารถนาความรูท้ ไี่ ดร้ ับไปปรับประยุกต์ใช้ใน
ชวี ิตประจาวนั ได้
2. เพื่อส่งเสรมิ ให้ชุมชนเกดิ การมสี ่วนร่วมในการจัดกิจกรรม
3. เพอ่ื เช่ือมโยงแหล่งเรยี นรูท้ มี่ อี ยู่ในชมุ ชน และสถานการณ์ในปัจจุบันที่เกิดข้นึ เป็นการสรา้ ง

งาน สรา้ งรายไดใ้ หก้ ับผเู้ รยี นไดอ้ ยา่ งยั่งยนื
เป้าหมาย

ตัวชว้ี ดั เชิงปรมิ าณ ชุมชน หมู่ 5 ตาบลสารภี จานวน 1 แหง่
(ศนู ย์เรียนรู้การทาโคมล้านนา บ้านหนงั สือชุมชน โคกหนองนาโมเดล)
ตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ กลมุ่ เป้าหมายเกิดทักษะการเรียนรู้ และสามารถนาความร้ทู ่ีได้รับ
ไปปรับ ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจาวันและพัฒนาอาชีพของตนเองเพ่ือให้มีงานทา มีอาชีพ มีรายได้ที่ยั่งยืน
สามารถนาความรทู้ ่ไี ดร้ ับถ่ายทอดใหก้ บั ผอู้ น่ื ได้ นาความรู้ทไ่ี ดส้ รา้ งกลุม่ อาชพี ท่ีเข้มแขง็ เอื้อประโยชน์ตอ่ ชมุ ชน

2. ลาดับข้นั ตอนการดาเนนิ กจิ กรรมพัฒนา FLOW CHART (แผนภูมิ) ของวิธหี รือแนวทางปฏิบตั ิท่ี
เปน็ เลศิ

นิเทศติดตาม/ ศึกษาสภาพ
ประเมินผล ปัญหา

สารวจความ
ต้องการ

การสร้าง ประสานภาคี
ความตะหนกั เครือขา่ ย

การจดั กิจกรรม
การเรียนรู้

ข้นั ที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหา
- ครูศกึ ษาสภาพปญั หา

ขั้นที่ 2 สารวจความต้องการ
- สอบถามปัญหาความต้องการของกลมุ่ เป้าหมาย เพ่อื ทราบความตอ้ งการของ

กลมุ่ เปา้ หมาย/ชุมชน
ขน้ั ท่ี 3 ประสานงานภาคีเครอื ขา่ ยรว่ มจดั

- เทศบาลตาบลสารภี
- เจา้ หนา้ ที่เกษตรตาบลสารภี
- โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพตาบลสารภี
- พฒั นาชมุ ชนตาบลสารภี
- ปราชญท์ ้องถิน่ / ผู้นาชมุ ชน
ขัน้ ที่ 4 การจดั กจิ กรรมการเรียนรู้
1. กจิ กรรมส่งเสริมอาชีพกลุ่มสนใจ/อาชีพระยะส้นั
2. โครงการจดั กระบวนการเรยี นร้หู ลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
3. โครงการการศึกษาเพ่อื พัฒนาสังคมและชมุ ชนกิจกรรมจดั อบรมการปลกู ผกั ไฮโดรโป

นิกส์
4. โครงการศูนยด์ ิจทิ ลั ชุมชน กศน.อาเภอสารภี

ขน้ั ที่ 5 การสร้างความตระหนกั
1. การแลกเปล่ยี นเรยี นรภู้ ายในกลมุ่
2. การจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรรู้ ว่ มกัน
3. การวเิ คราะหป์ ัญหาและแนวทางการแกไ้ ข

ขน้ั ที่ 6 การนเิ ทศ ติดตาม/ประเมินผล
1. ครูร่วมกบั ภาคเี ครือข่ายนเิ ทศอย่างต่อเน่อื ง
2. แบบการนเิ ทศติดตาม/แบบสอบถาม
3. รายงานผล สรปุ ผล อยา่ งต่อเน่ือง
4. ประเมนิ ผลกิจกรรม

3. ผลการดาเนินการ

กลุ่มเป้าหมายประชาชนผู้ด้อย พลาด และขาดโอกาสทางการศึกษา ได้รับโอกาสทางการศึกษา
ในรูปแบบการศกึ ษาตามอัธยาศยั ให้กับ ท่ีมีคณุ ภาพ อย่างทั่วถึง และเท่าเทยี มกนั สามารถนาความรูท้ ี่ได้รับไป
ปรบั ใช้ พฒั นาอาชพี ต่อยอดอาชีพให้มรี ายไดเ้ พิ่มข้ึนอยา่ งย่ังยนื และพฒั นาคณุ ภาพชีวิตที่ดีขนึ้

กระบวนการดาเนินการ/ข้นั ตอนในการทางานกระบวนการดาเนนิ การ( Process)

กระบวนการทางาน กจิ กรรม

P=Plan วางแผน 1. กศน.ตาบลสารภี ไดด้ าเนนิ การสารวจข้อมูลพ้ืนฐานและวิเคราะหส์ ภาพ

ปัญหา ความตอ้ งการ การพร้อมของชมุ ชน

2. นาข้อมูลจากการสอบถามและวิเคราะห์มากาหนดแนวทางการ

ดาเนนิ งานและออกแบบกิจกรรมการเรยี นรทู้ ีส่ อดคล้องกับบริบท ความ

พร้อม และความตอ้ งการของชมุ ชน รว่ มกบั ผนู้ าชมุ ชน

3. วางแผนและกาหนดรปู แบบการดาเนินงาน

D=Do ดาเนนิ การ 1. ประสานผูน้ าชุมชน ปราชญ์ชุมชน เจา้ ของแหล่งเรียนรู้

2. ลงพ้นื ท่สี ารวจความพรอ้ มของชุมชน

3. ดาเนินงานตามแผนและงบประมาณทไ่ี ดร้ ับจัดสรร

C=Check ตรวจสอบ 1. สรปุ ผลการดาเนนิ โดยใช้แบบสอบถาม /แบบประเมนิ ความพงึ พอใจและ

การสงั เกตของกลุม่ เปา้ หมายในการเข้ารว่ มกจิ กรรม

2. นาผลท่ีไดม้ าวิเคราะหป์ ญั หาท่พี บในการดาเนินกิจกรรมและแนว

ทางการแกไ้ ข

A=Act แกไ้ ข นาข้อท่ีควรปรับปรุงหรือผลสาเร็จของโครงการทไ่ี มไ่ ดต้ ามเปา้ นาไป

ปรับปรงุ และพฒั นาตอ่ ไป

4. บทเรยี นท่ีไดร้ ับ
กลุ่มเป้าหมายเกิดทักษะกระบวนการเรียนรู้ มคี วามรู้ ความเข้าใจ สามารถนาความรู้ทีไ่ ด้รับไป ปรับ

ใช้ในการพัฒนาอาชีพ ต่อยอดอาชีพให้มีรายได้เพิ่มขึ้นอยา่ งยงั่ ยืนและพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตท่ีดีขึ้น เป็นแนวทาง
ในการวางแผนการจัดกจิ กรรมในครัง้ ตอ่ ไปเพอ่ื ต่อยอดแหลง่ เรียนร้ทู ี่กาลังจะเกิดข้นึ เป็นการประสานส่งเสริม
ให้เกิดประโยชน์ตอ่ คนในชมุ ชนมากมสี่ ุด

5. ปัจจยั ความสาเรจ็

1. การมสี ่วนร่วมการของภาคีเครอื ข่ายและบุคคลทมี่ สี ว่ นเกยี่ วข้องในพน้ื ที่
2. กลมุ่ เปา้ หมายได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนือ่ งและสามารถนาความรู้ท่ไี ด้รบั ไปถ่ายทอด

ให้ผู้อื่นได้
3. กลุ่มเปา้ หมายได้รบั ความรู้ไปชว่ ยลดรายจ่ายภายในครอบครัว

6. การเผยแพร/่ การไดร้ บั การยอมรับ และ/หรือรางวลั ทีไ่ ด้รบั
- เป็นชุมชนท่เี ป็นท่ียอมรับในเร่อื งของชมุ ชนเข้มแข็ง มหี ลายหน่วยงานเขา้ มาทากิจกรรมใน

ชุมชนแห่งนี้

รูปการจัดกิจกรรม
ชุมชน หมู่ 5 บา้ นปากกอง ตาบลสารภี อาเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่
(ศูนย์เรยี นรูก้ ารทาโคมล้านนา บ้านหนังสอื ชมุ ชน โคกหนองนาโมเดล)

กิจรรมการศกึ ษาตอ่ เน่อื งหลกั สูตรระยะส้ัน รูปแบบกลุ่มสนใจ
หลักสตู รการทาซาลาเปา

รปู การจัดกิจกรรม
ชุมชน หมู่ 5 บา้ นปากกอง ตาบลสารภี อาเภอสารภี จงั หวดั เชียงใหม่
(ศูนย์เรยี นรูก้ ารทาโคมล้านนา บ้านหนงั สอื ชมุ ชน โคกหนองนาโมเดล)

กิจรรมการศึกษาต่อเนอ่ื งหลกั สตู รระยะสั้น รปู แบบช้ันเรียนวิชาชพี
หลกั สตู รการทาอาหาร อาหารวา่ ง และการบรรจุภณั ฑ์

รปู การจดั กิจกรรม
ชมุ ชน หมู่ 5 บา้ นปากกอง ตาบลสารภี อาเภอสารภี จังหวัดเชยี งใหม่
(ศนู ย์เรียนรู้การทาโคมลา้ นนา บ้านหนังสือชุมชน โคกหนองนาโมเดล)

หมุนเวยี นหนังสือส่ชู มุ ชน ส่งเสรมิ นสิ ัยรักการอ่าน

รปู การจัดกจิ กรรม
ชุมชน หมู่ 5 บา้ นปากกอง ตาบลสารภี อาเภอสารภี จงั หวัดเชียงใหม่
(ศนู ย์เรยี นร้กู ารทาโคมลา้ นนา บ้านหนังสือชุมชน โคกหนองนาโมเดล)

การเร่ิมปรบั พื้นท่ีเปน็ โคกหนองนาโมเดล หมู่ 5 บ้านปากกอง
พ้นื ท่ี ของ คุณอลงกรณ์ ทพิ ยเ์ นตร เนอื้ ที่ในการทาโคกหนองนาโมเดลจานวน 1 ไร่

ภาคผนวก