e book เรื่อง เครื่องมือทางภูมิศาสร์

เคร่ืองมือทาง
ภมู ิศาสตร์

ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 6

เครอ่ื งมือทางภมู ิศาสตร์ คอื วัสดุอปุ กรณใ์ นรูปแบบตา่ งๆ ท่นี ามาใชเ้ ป็นส่อื
เพ่ือการศกึ ษา การสารวจ การเกบ็ ขอ้ มูล การบนั ทกึ การวิเคราะหข์ อ้ มูล
ตลอดจนใช้เปน็ สือ่ ในการเผยแพรข่ ้อมูลทางภูมิศาสตร์

2

ประเภทของเครอ่ื งมอื ทางภมู ิศาสตร์ รปู ถา่ ยทางอากาศ
บารอมเิ ตอร์
• เครื่องมอื ทท่ี าหนา้ ทเ่ี ป็นสอ่ื ความรู้ เช่น ลกู โลก
จาลอง ภูมิประเทศจาลอง รูปถ่ายทางอากาศ
ภาพจากดาวเทยี ม เปน็ ต้น
• เคร่ืองมอื ทท่ี าหน้าทเ่ี ป็นสอื่ เกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ทาง
ภมู ิศาสตร์ เช่น เข็มทิศ เครื่องมือวัดระยะทางในแผนที่
เทอร์โมมเิ ตอร์ GPS เปน็ ตน้

GPS3

แผนที่
Map

แผนท่ี เป็นเคร่ืองมอื ท่ีสร้างข้ึนเพอ่ื แสดงลกั ษณะ
ของพืน้ ผวิ โลก และส่งิ ท่ปี รากฏบนพื้นผวิ โลกบน
วัสดุแบนราบด้วยการยอ่ ขนาดให้เลก็ ลงโดยใช้
มาตราส่วน และใช้สญั ลักษณแ์ ทนสิ่งตา่ งๆ ที่มี

อยจู่ ริงบนผิวโลก

5

ชนดิ ของแผนที่

“➜ • แผนทภี่ มู ปิ ระเทศ แสดงขอ้ มูล • แผนทีเ่ ฉพาะเรอ่ื ง แสดงข้อมูลหลกั เฉพาะ
รายละเอยี ดของผวิ โลกท่เี ก่ียวกบั เร่ืองใดเรอ่ื งหน่งึ เช่น แผนทปี่ ระชากร
ภูมลิ ักษณแ์ บบตา่ งๆ ทีเ่ กดิ ข้ึนเองตาม แผนทปี่ า่ ไม้ แผนทีท่ ่องเที่ยว เป็นต้น
ธรรมชาติ

แผนทแี่ สดงภูมิประเทศบนเกาะสุมาตรา 6 แผนที่แสดงเขตชวี ภาพภูมิศาสตร์ของโลก

7

ประโยชนข์ องแผนท่ี

• ใช้แสดงเสน้ ทางคมนาคมในการเดนิ ทาง

• ใช้ในการสง่ เสริมการทอ่ งเทยี่ ว

• ใช้ในการรายงานปรากฏการณ์ธรรมชาติ

• ใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนสรา้ งระบบสาธารณปู โภค

ใช้เป็นข้อมูลพ้นื ฐานในการพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คม

• ใชใ้ นกจิ การทหาร

• ใชใ้ นด้านความสมั พันธ์ระหว่างประเทศใช้ศึกษาวิจัยเก่ยี วกบั แผนทแ่ี สดงเสน้ ทางเดินพายุไตฝ้ ุ่นไหเ่ ยยี นใน
พน้ื ท่ี ทะเลจีนใต้

• ใชศ้ กึ ษาวจิ ัยเกย่ี วกบั พ้ืนท่ี 8

ลูกโลก
จำลอง

9

ลูกโลกจาลอง เปน็ หุน่ จาลองของโลก เพื่อใช้แสดงแทนสัณฐานของโลก
ซ่งึ มีลักษณะกลม สามารถแสดงการหมุนรอบตัวของโลก

เพ่ือประกอบการอธิบาย การเกิดกลางวนั -กลางคนื ได้เปน็ อยา่ งดี

10

• ลักษณะผวิ โลก แบง่ ออกเปน็
2 ส่วน คือ สว่ นทเี่ ปน็ พืน้ น้าและ
ส่วนทเ่ี ป็นแผ่นดิน

• ส่วนที่สมมตขิ นึ้ ได้แก่

เสน้ เมรเิ ดียน และ เสน้ ขนาน

11

• ใชศ้ ึกษาขอ้ มูลท่ตี ้งั รูปร่าง ขนาด และ
ลกั ษณะทางกายภาพของประเทศ ทวีป
ทะเล และมหาสมทุ รตา่ งๆ
• ใช้ศึกษาเส้นเมรเิ ดียน และเส้นขนาน
• ใช้ศึกษาการหมุนของโลกและการโคจร
ของโลกรอบดวงอาทิตย์

12

รูปถ่ำย
ทำงอำกำศ

13

รปู ถ่ายทางอากาศ เปน็ รปู ทไ่ี ดจ้ ากการถ่ายทางอากาศ โดยใช้กลอ้ งถ่ายรูป
ตดิ ไว้กบั อากาศยาน เช่น เคร่ืองบิน บอลลูน เป็นตน้ รปู ถา่ ยทางอากาศจะ
ใหข้ ้อมลู คอ่ นข้างละเอียด ควรศึกษาควบคกู่ ับแผนที่ เพอื่ ให้เข้าใจง่ายขึ้น

14

•รูปถ่ายทางอากาศแนวด่ิง ➜ •รูปถา่ ยทางอากาศแนวเฉียง
เปน็ รปู ถ่ายทเ่ี กดิ จากการกาหนด
เปน็ รปู ทถ่ี ่ายในแนวต้งั ฉากกับผวิ แกนของกลอ้ งในลกั ษณะเฉยี ง
โลกและไมเ่ ห็นแนวขอบฟ้า

• ความแตกต่างของความเขม้ ของสี เช่น ปา่ ไม้แนน่ ทึบจะมีสีเข้มกว่าป่าถกู ทาลาย
• ขนาดและรปู รา่ ง เชน่ สนามฟุตบอลมีลกั ษณะเปน็ สเี่ หลีย่ มผืนผ้าขนาดใหญ่
• เนอ้ื ภาพและรูปแบบ เช่น ปา่ ไม้ธรรมชาติจะมคี วามสงู ตา่ ไมส่ มา่ เสมอเหมอื นป่าปลกู
• ความสูงและเงา เช่น ตน้ ไมส้ ูงหรอื ตกึ สูงเมื่อถา่ ยในชว่ งเช้าหรือบ่ายจะมีเงา ทาใหแ้ ปลความหมายได้ดี
• ตาแหน่งและความสัมพันธ์ เช่น เรอื ในแมน่ า้ รถยนต์บนถนน
• ข้อมูลประกอบ เชน่ แผนทกี่ ารใชท้ ีด่ นิ แผนท่ปี า่ ไม้
• การตรวจสอบข้อมลู โดยการตรวจสอบข้อมูลภาคสนามจะช่วยใหแ้ ปลความหมายถูกต้องมากข้ึน

16

•ใช้สารวจและทาแผนที่ภมู ปิ ระเทศ ภาพถ่ายทางอากาศแสดง
•ใชใ้ นกจิ การทางทหารและความมน่ั คงของประเทศ การบุกรกุ พ้นื ทีป่ า่ ในจงั หวดั พงั งา
•ใชส้ ารวจและติดตามการเปลี่ยนแปลงทรพั ยากรธรรมชาติและ
สิง่ แวดลอ้ ม
•ใชส้ ารวจและตดิ ตามการเปล่ยี นแปลงพ้ืนที่การใชท้ ดี่ ิน
•ใช้ในการวางผังเมอื ง และการสารวจแหลง่ โบราณคดี
•ใชใ้ นการสารวจและติดตามดา้ นยุทธศาสตร์

17

ภำพจำกดำวเทยี ม

18

ภาพจากดาวเทยี ม เปน็ ภาพที่ไดจ้ าก ภาพจากดาวเทยี ม MTSAT-1R
เครอื่ งถา่ ยภาพท่ตี ดิ ตง้ั ไว้กบั ดาวเทยี ม ซึ่งสามารถ
จาแนกความแตกตา่ งของสิ่งตา่ งๆ ทป่ี รากฏบนผวิ โลก
โดยอาศยั การสะท้อนรังสีความรอ้ นของสิง่ ตา่ งๆ บน
ผวิ โลก ซึ่งข้อมลู จากดาวเทียมจะถกู สง่ มายงั สถานีบน
พืน้ โลกในรูปของตวั เลข แล้วจึงใช้คอมพิวเตอร์ในการ
แปลงค่าตวั เลขเป็นภาพ

19

• ดาวเทียมอตุ ุนิยมวทิ ยา ใช้บันทึกข้อมูลดา้ นอตุ ุนิยมวทิ ยา ดาวเทยี ม GOES
• ดาวเทียมสมุทรศาสตร์ ใช้บันทึกข้อมลู ด้านสมุทรศาสตร์ ดาวเทยี ม THEOS
• ดาวเทยี มสารวจแผน่ ดนิ ใช้บันทกึ ข้อมลู ของผวิ โลก ดาวเทยี มไทยคม 4
• ดาวเทยี มสอื่ สาร ใชเ้ พอ่ื การติดตอ่ ส่อื สารและคมนาคม
• ดาวเทียมเพอ่ื กาหนดตาแหน่งบนพ้นื โลก ใชส้ ารวจ

หาตาแหนง่ วตั ถบุ นพ้นื โลก
• ดาวเทียมเพอื่ กิจการทหาร ใชใ้ นกิจการทหาร เช่น การศึกษา

แนวพรมแดน

20

• กรณีทพี่ มิ พข์ อ้ มลู เปน็ ภาพพมิ พ์ • กรณีทเี่ ป็นขอ้ มลู ตวั เลข
แปลความหมายแบบเดยี วกับการแปล
ขอ้ มลู จะถกู แปลงเป็นภาพผา่ น
ความหมายรูปถา่ ยทางอากาศ โดยการ โปรแกรมคอมพวิ เตอร์ และจึงกาหนด
สงั เกตจากความเขม้ ของสี ขนาดและรปู รา่ ง ข้อมลู ตามวัตถปุ ระสงคก์ ารใชต้ อ่ ไป
ความสงู และเงาของวตั ถุ เป็นตน้

21

•ใช้ในดา้ นการจัดการทรัพยากรสิง่ แวดล้อม
•ใช้ในด้านการทาแผนที่
•ใชใ้ นด้านอตุ นุ ยิ มวิทยา

ภาพจากดาวเทยี มแสดงการเคลอื่ นตวั ของพายไุ ตฝ้ นุ่ ไหเ่ ยยี น

22

จดั ทำโดย
นำงสำว ธนชั พร บ้ำนค้มุ

รหัส 601171026