ประวัติแรกเริ่มการก่อตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ | 1 ประวัติแรกเริ่มการก่อตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ตำบลปากคลองท่าลาด(บางคล้า) อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา (ข้อมูลจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ หมายเลขเอกสาร ศธ.54.7/27 เลขทะเบียน 2442)
ประวัติแรกเริ่มการก่อตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ | 1 ประวัติแรกเริ่มการก่อตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ตำบลปากคลองท่าลาด(บางคล้า) อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา (ข้อมูลจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ หมายเลขเอกสาร ศธ.54.7/27 เลขทะเบียน 2442) ภาพโรงเรียนหลังที่ 2 และ 3 “โรงเรียนดาราจรัส” ปากคลองท่าลาด (บางคล้า) (ไม่มีภาพโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์หลังแรกยุคก่อตั้ง) เรื่องราวการขอตั้งโรงเรียน “วัดแม่พระประจักษ์” อ้างอิงจากเอกสารต้นฉบับจากหอสมุดแห่งชาติ หมายเลข เอกสาร ศธ. 54.7/27 เลขทะเบียน 2442 ของโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์เป็นชื่อเดิมของโรงเรียนดาราจรัสใน ปัจจุบัน ซึ่งเป็นหนึ่งในโรงเรียนราษฎร์ที่ตั้งอยู่ในตำบลบางคล้ากว่าหนึ่งศตวรรษ ตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2464 ใน รัชสมัยของล้นเกล้ารัชกาลที่ 6พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ผู้ทรงคุณูปการอย่าง เหลือล้นต่อพสกนิกรชาวไทยและชาวต่างชาติ โดยเฉพาะบรรดามิชชันนารีที่ได้เดินทางมาราชอาณาจักรสยาม อนึ่ง การขอจัดตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ของพระสังฆราชเรอเน มารี โยเซฟ แปร์รอส ประมุขแห่งมิสซังก รุงเทพฯ ท่านได้รับการยกย่องเป็นพระสังฆราชเกียรตินามแห่งโซอารา ซึ่งการดำเนินการเป็นเรื่องไม่ง่ายนักใน การเตรียมการมากมาย อย่างไรก็ดี ด้วยความมุ่งมั่น อุตสาหะและตั้งใจ พระคุณเจ้าเรอเน มารี โยเซฟ แปร์รอส ได้ดำเนินการขอจัดตั้งโรงเรียนขึ้นที่ปากคลองท่าลาด ท่านได้ปฏิบัติตามระเบียบของทางราชการอย่างเคร่งครัด และเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พุทธศักราช 2464 ท่านได้เริ่มยื่น แบบคำร้องแจ้งความจำนง ตั้งโรงเรียนวัดแม่ พระประจักษ์พร้อมด้วยแผนที่ตั้งโรงเรียนโดยสังเขป ณ มณฑลปราจิณบุรีต่อทางการ ถึงอำมาตย์เอก พระยาวิเศษฤาชัย ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา ดังนี้ คำร้องเพื่อขอเป็นผู้จัดการตั้งโรงเรียนขึ้น ที่ตำบลบางคล้า อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ชื่อว่า “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ” ของพระสังฆราช เรอเน มารี โยเซฟ แปร์รอส ดังนี้
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 2 ผู้ก่อตั้งและผู้จัดการโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ปากคลองท่าลาด(บางคล้า) เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พุทธศักราช 2464 โรงเรียน) (เขียนที่) ตำบล - วัดอัสสัมชัญบางรัก กรุงเทพฯ วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2464 ข้าพเจ้า อ่าน แปร์ โรส สังฆราช อายุ 51 ปี 1 เดือน 21 วัน สัญชาติฝรั่งเศส บังคับฝรั่งเศส ตั้งบ้านเรือนอยู่บ้านเลขที่ ตำบล วัดอัสสัมชัญ อำเภอบางรัก จังหวัดพระนคร มณฑลกรุงเทพฯ ขอรายงานต่อท่านเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ด้วยข้าพเจ้ามีความจำนงจะ 1.จัดตั้งโรงเรียน ขึ้นที่วัดแม่พระประจักษ์ ตำบลปากคลองท่าลาด อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา มณฑล ปราจีนบุรี ข้าพเจ้าของแสดงรายการด้วยโรงเรียน คือโรงเรียนที่จะตั้งนี้ชื่อ โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์2. ผู้จะ เป็นครูใหญ่โรงเรียนนี้ชื่อบาทหลวงฮ อึกลาร์ อายุ 53 ปี 2 เดือนสัญชาติ ฝรั่งเศส (บังคับ ฝรั่งเศส) ตั้งบ้านเรือน อยู่บ้านเลขที่ 11 หมู่ที่ 12 ตำบลปากคลองท่าลาด อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา มณฑลปราจิณบุรี มี ความรู้ คือได้ใบแต่งตั้งของท่านสังฆราชเรนาโต แปร์โรส วีการิโอ อาปอสตอลิโก ผู้บัง (คับ?) การมิซซัง โรมันคาทอลิกในกรุงสยาม 3. พื้นที่ถิ่นฐาน บ้านเรือนและบริเวณที่จะตั้งโรงเรียน เป็นเรือนชั้นเดียว กว้าง 3 วา ยาว 4 วา ติดกับที่พักบาทหลวงในบริเวณวัดนั้น จำนวน(?) นักเรียนได้ประมาณ 40 คน หลังคามุงจาก เสาไม้ จริง ฝาไม้4. โรงเรียนนี้จะให้ศึกษา แก่นักเรียนหญิงและชาย 5. เด็กที่จะรับให้ศึกษา มีกำหนดอายุอย่างต่ำ 8 ปี อย่างสูง 16 ปี6. การศึกษาซึ่งจะให้คือ หมายจะสอนวิชาสามญทั่วไปกับสอนศาสนาด้วย 7. จำนวนครูน้อย ซึ่งตั้งใจจะมีขึ้น 2 คน จะส่งบาญชีรายชื่อภายหลังได้แต่งตั้งโรงเรียนแล้ว 8. ข้าพเจ้ารับรองว่า ข้าพเจ้าเป็น บุคคลอันสมควรเป็นผู้จัดการโรงเรียนได้ ตามพระราชบัญญัติ ลงชื่อ เรอเน แปร์รอส ประทับตรารูปพระเยซู เจ้าทรงแบกลูกแกะ ผู้จัดการโรงเรียน เพื่อขอเป็นผู้จัดการตั้งโรงเรียนขึ้น ที่ตำบลบางคล้า อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ชื่อว่า”โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสั่งสอนเด็กอย่างโรงเรียน ราษฎร์ ตามพระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ. 2461 และสอนศาสนาด้วย ท่านผู้ว่าฯ ได้พิเคราะห์แล้ว เห็นสมควรอนุญาตให้ตั้งได้จึงส่งแบบเอกสารแจ้งความจำนง แผนที่สังเขปโรงเรียนและความเห็นเจ้าหน้าที่ รวม 3 ฉบับถึงเสนาบดี กระทรวงศึกษาธิการ จากนั้นทางราชการได้ส่งรองอำมาตย์...(อ่านไม่ออก) มาตรวจ
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 3 ความเรียบร้อย เหมาะสมของโรงเรียนก่อนการอนุญาต 1. หมวดเครื่องใช้ โต๊ะ เก้าอี้ ม้านั่ง 2.สถานที่เล่าเรียน 3. บริเวณโรงเรียน 4. การสอน 5. เวลาเปิด - เลิกการสอน ดังรายละเอียดนี้ ข้าพเจ้า (ผู้ตรวจ) รองอำมาตย์ตรี ได้ไปตรวจโรงเรียนวัดแม่พระฯแล้ว กิจการของโรงเรียนที่ได้จัดไปคือ 1.เครื่องใช้ในการเล่าเรียน มีโต๊ะและม้านั่ง โต๊ะครู กระดานดำมีพร้อม 2. สถานเล่าเรียน สะอาด แต่ไม่สู้ กว้างขวาง เป็นเรือนชั้นเดียว มีห้องเดียว กว้างประมาณ 2 วา ยาว 4 วา ผู้จัดการรับรองว่า เมื่อมีเด็กนักเรียน มากขึ้นจะปลูกสร้างขึ้นใหม่ และตั้งอยู่ใกล้กับโรงเรียนรัฐบาล 3. บริเวณตั้งโรงเรียน อากาศดี แต่ไม่มีต้นไม้ ใหญ่บัง หรือปกคลุม ค่อนข้างร้อน แต่มีอากาศ เปลี่ยนแปลงเสมอเพราะตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ อากาศในแม่น้ำขึ้น ได้ และไม่มีสิ่งปฏิกูลอย่างไร ที่จะนำเชื้อโรคมาสู่โรงเรียนได้ 4 .การสอน สอนภาษาไทย พออ่านออกเขียนได้ ทำเลขได้ และสอนศาสนามากเท่านั้น 5. เปิดสอน เวลา 9 ก.ท. เลิกสอนเวลา 3 ล.ท. การหยุดพักสอน เวลา 11ก.ท. วันอาทิตย์หยุดเต็มวัน ข้าพเจ้าเห็นว่า การสอนและกิจการที่กระทำอยู่ในโรงเรียนนี้ครูใหญ่พอทำ ไปได้ การสอนภาษาไทยครูใหญ่มีความรู้พอพร่ำสอนนักเรียนได้ควรอนุญาต (ลงนาม รองอำมาตย์ตรี ) ลง วันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2464 แต่เมื่อหนังสือถึงกระทรวงศึกษาธิการ เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการได้ส่ง หนังสือกลับทูลจางวางตรี หม่อมเจ้าธำรงศิริ สมุหเทศาภิบาล สำเร็จ ภาพคณะครูและนักเรียนสมัยคุณพ่อเดอนีส์มานิตย์สรรเพชร โรงเรียนดาราจรัสหลังที่ 2 ราชการมณฑลปราจีนบุรีความว่า เอกสารนั้นยังไม่ครบขาดใบรับรองความรู้ของครูใหญ่ และใบแนบเป็นของ เจ้าหน้าที่แก้เอง เห็นว่ายังไม่เหมาะสม ดังนั้น จึงควรให้ครูใหญ่ลงชื่อเองก่อน พร้อมทั้งใบรับรองความรู้ของ ครูใหญ่ แล้วจึงส่งให้กระทรวงศึกษาธิการจะได้พิจารณาต่อไป ( จางวางเอก ประทับตรา) จากนั้น วันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2464 สมุหเทศาภิบาลสำเร็จรายการมณฑลปรา จิณ จึงส่งหนังสือเรียนจางวางเอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ใจความว่า ทางเทศาภิบาลได้ส่งใบแจ้งความให้ผู้จัดการโรงเรียนแก้ไขใหม่กับให้ส่งใบรับรองความรู้ของบาทหลวงครูใหญ่ กลับมา ทางโรงเรียนได้นำมาดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมเอกสารตามที่กระทรวงศึกษาธิการขอดังนี้ เอกสารรับรองความรู้ของครูใหญ่ ออกโดยพระสังฆราช RENATUS MARIA -JOSEPH PERROS สังฆราชโซอา ราวิการิโอ อาโปสตอลีโก มิซซังโรมันกาโทลิกในกรุงสยามรับรองว่า ท่านบาทหลวง ฮ อึกลาร์ได้ศึกษาเล่าเรียน ครบตามหลังสูตรของโรงเรียน มิชซังต่างประเทศในกรุงปารีส เมืองฝรั่งเศส และเดี๋ยวนี้ได้รับหน้าที่เป็น บาทหลวง อยู่ในโอวาทและบังคับบัญชาของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าเห็นสมควรเป็นครูใหญ่ตามโรงเรียนของมิซซัง
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 4 กาโทลิกในกรุงสยามได้ วันที่ 15 ธันวาคม ศก (พ.ศ.) 2464 (ลงนามประทับตราของพระสังฆราช รูปพระ เยซูทรงแบกลูกแกะ) ข้าพเจ้ารับรองว่า ได้ลอกถูกต้องตามหนังสือสำคัญของสังฆราชเจ้า ศึกษาธิการจังหวัด ภาพโรงเรียนหลังที่ 3 สร้างสมัยพ่อซาอุล(อรุณ) ธรรมธาดา เมื่อปี พ.ศ. 2515 ก่อนจะสร้างอาคารเรียน มัธยม 4 ชั้นและหอประชุมอเนกประสงค์เซนต์ลอเรนซ์แทนอาคารในภาพนี้ คุณพ่อ โอโนรา ยวงบัปติสตา ยือกลาร์ ครูใหญ่โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ปากคลองท่าลาด (บางคล้า) จากนั้นได้มีหนังสือตอบกลับจากเสนาบดี กระทรวงศึกษาธิการ ถึงหม่อมเจ้าศิริ สมุหเทศาภิบาล สำเร็จ ราชการมณฑลปราจิณบุรี วันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2464 ใจความว่าด้วยเรื่องการขอตั้งโรงเรียนใหม่ ที่สังฆราช เรอเน แปร์รอสนั้น ได้แก้ไขข้อบกพร่องใหม่ พร้อมทั้งใบรับรองความรู้ครูใหญ่ เป็นที่เรียบร้อยแล้ว และทางกระทรวงได้พิเคราะห์และตอบสังฆราชเรอเน แปร์รอส ได้ให้จัดตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ เป็นโรงเรียนราษฎร์ ตามพระราชบัญญัติแล้ว จึงให้ศึกษาธิการมณฑลและศึกษาธิการจังหวัด หมั่นตรวจตราให้ โรงเรียน วัดแม่พระประจักษ์ ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ต่อไป และเมื่อได้รับหนังสือตอบกลับ เป็นที่เรียบร้อยแล้ว โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ จึงได้ประกาศรับรองเป็นโรงเรียนราษฎร์
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 5 จากวางเอก เจ้าพระยาธรรรมศักดิ์มนตรี ( สนั่น เทพหัศดิน ณ อยุธยา )เสนาบดี กระทรวงศึกษาธิการ ตามพระราชบัญญัติ ในวันที่ 27 เดือน มีนาคม พ.ศ. 2464 ( ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 39 หน้า 22 วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2465 สมัยจากวางเอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดี กระทรวงศึกษาธิการ ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 39 หน้า 22 วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2465 ------------------------------------------- บทความต่อไปนี้ ได้จากการสัมภาษณ์นายสติม เจริญเตียที่ได้เล่าเรื่องราวสมัยเป็นเด็กนักเรียนที่โรงเรียน วัดแม่พระประจักษ์ ปากคลองท่าลาด และนายมนู วิเชียรพืชผล เมื่อวันที่ 21-27 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 ดังนี้ “ ตอนนั้นตนเองอายุ 7 ขวบ ได้เข้าเรียนตามเกณฑ์ที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด ลักษณะห้องเรียนขนาดกว้าง ประมาณ 2 วา ยาว 4 วามีห้องเดียวอยู่ชั้นล่าง ของบ้านพักพระสงฆ์ แรกเข้าต้องเรียนชั้นป.มูล 2 ปีก่อน จะได้เลื่อนชั้นไป ป.1 นักเรียนชาย-หญิงเรียนรวมกัน ที่พอจำได้1.ด.ญ.ประภา 2. ด.ญ. บุญมาก 3. ด.ญ. บุญมา 4. ด.ช. มนู วิเชียรพืชผล 5. นายสติม เจริญเตีย 6. นายสมัย เจริญเตีย มีซิสเตอร์เลาแลนตี สอนชั้นป.มูล 1 ครู สุนทร สอนชั้น ป.มูล 2 อนึ่ง นายสติม เจริญเตียยังเล่าให้ฟังอีกว่า “ ทุกวันในเวลา 07.00 น. นักเรียนทุกคน ต้องเรียนคำสอนซึ่งสอนโดยคุณพ่อริชาร์ด เจ้าอาวาสสมัยนั้น เป็นเวลา 1 ชั่วโมง เวลา 08.00น. (บ้างว่า 09.00น.) มีเข้าแถวเคารพธงชาติและเรียนวิชาทั่วไป.....เลิกเรียนเวลา บ่ายสามโมง เรียนจบจบชั้น ป. มูล 2 ปีแต่เกิดการเบียดเบียนศาสนาเสียก่อน โรงเรียนถูกรื้อ เผาทำลายรวมทั้งอาคารอื่น ๆ เช่น วัด บ้านพัก พระสงฆ์จนหมดสิ้น เลยต้องย้ายไปเรียนที่โรงเรียนวัดปากน้ำโจ้โล้ซึ่งเป็นโรงเรียนรัฐบาลในชั้น ป.1-ป.4” อีกท่านหนึ่งคือนายมนู(จ๋อง) วิเชียรพืชผล ปัจจุบันอายุ 89 ปี นักเรียนรุ่นแรก เลขประจำตัว 1ในทะเบียน นักเรียน ได้เล่าให้ฟังว่า “ เรียนอยู่ชั้นป.มูล 1 ปีเท่านั้นครูที่สอนคือครูเฉลิม รุ่งเรืองผล ครูเคยเป็นเณรมาก่อน เหตุเพราะสงครามอินโดจีนเกิดการเบียดเบียนศาสนา โรงเรียน วัดถูกรื้อ ไม่มีที่เรียน เลยต้องไปเรียนที่โรงเรียน วัดกกสับซึ่งเป็นโรงเรียนรัฐบาลจนจบชั้น ป. 3 และกลับมาเรียนต่อชั้น ป.4ที่โรงเรียนดาราจรัส สมัยคุณพ่อ เศียร โชติพงษ์ ซึ่งได้สร้างโรงเรียนใหม่แทนหลังเก่า ในวัยเด็กเป็นเด็กช่วยมิสซาและคอยตีระฆังเข้าวัด 3 ครั้งใน วันอาทิตย์ หอระฆังของวัดใหญ่และสูง เป็นไม้เสา 4 ต้นใหญ่มาก มีระฆัง 3 ใบใหญ่ กลาง เล็ก เสียงดังกังวาน
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 6 ไพเราะมาก เสียดายทุกอย่างถูกรื้อทำลายหมด....เกี่ยวกับวัดหลังที่ 2 เป็นปูน มีหอสูง 2 ข้างด้านหน้าวัด มีรูป แม่พระอยู่ตรงกลาง องค์ใหญ่ วัดสวยมากจริงๆ สวยกว่าวัดแปดริ้วหลังเดิม......” ท่านได้กล่าวทิ้งท้าย 1.โรงเรียนหลังที่ 1 ( ไม่มีภาพประกอบ ) สมัยพระคุณเจ้าเรอเน มารี โยเซฟ แปร์รอส เป็นเจ้าของ - ผู้จัดการ 2.ภาพศาลาชายน้ำท่าวัด-โรงเรียนแม่พระประจักษ์บางคล้าหลังที่2-3 ในอดีต ตั้งอยู่บริเวณถ้ำแม่พระติด ริมฝั่งแม่น้ำบางปะกง ชาวบ้านและนักเรียนที่มาวัดหรือมาโรงเรียนทางน้ำจะต้องมาขึ้นที่ท่าน้ำนี้ 3.โรงเรียนหลังที่ 2 สร้างสมัยคุณพ่อเศียร โชติพงษ์ เมื่อปี พ.ศ. 2490( ชั้นบนเป็นวัดและบ้านพักพระสงฆ์) 4.โรงเรียนหลังที่ 3 สร้างสมัยพ่อซาอุล(อรุณ) ธรรมธาดาเป็นเจ้าอาวาส เมื่อปี พ.ศ. 2515 ก่อนจะสร้าง อาคารเรียนมัธยม 4 ชั้นและอาคารหอประชุมเซนต์ลอเรนซ์แทนอาคารนี้ 4.เอกสารอ้างอิง: จากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ หมายเลขเอกสาร ศธ. 54.7/27 เลขทะเบียน 2442 อัฐพงษ์ บุญสร้างขอทำสำเนา 5.ข้อมูลบางส่วนจากการสัมภาษณ์นายสติม เจริญเตีย ผู้อาวุโสในชุมชนวัดที่บ้านพัก เมื่อ 21 ก.ค. พ.ศ. 2566 และนายมนู วิเชียรพืชผล นักเรียนคนแรก หมายเลขประจำตัว 1 ของโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ เมื่อ วันที่ 27 ก.ค.พ.ศ. 2566 ที่บ้านพัก อายุ 90 ปี *********************** ขั้นตอนดำเนินการ จัดตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ดังนี้: 1. พระคุณเจ้าเรอเน แปร์รอส ยืนเรื่องของจัดตั้งร.ร. ตามแบบเมื่อวันที่3 พ.ค. 2464 2. ทางราชการออกตรวจร.ร.ดูความเรียบร้อย และอนุมัติการตรวจ รองอำมาตย์ตรี.. 3. ส่งเอกสารเพิ่มเติม และแก้ไขตามที่ทางราชการทักท้วงมาเมื่อ 16 มกราคม 2464 4. การแก้ไขเอกสาร ผ่านการรับรองเมื่อ 25 ก.พ. พ.ศ. 2464 จากกระทรวงศึกษาธิการ แจ้งให้หม่อมเจ้าศิริ สมุหเทศาภิบาล มณฑลปราจีนบุรีทราบ 5. ระยะเวลาดำเนินการขอจัดตั้งโรงเรียน 10 เดือนตั้งแต่เดือน พ.ค.2464 - ก.พ. 2464 (นับ ตามปฎิทินปีใหม่ไทย)
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 7 6. ได้รับรองเป็นโรงเรียนในสมัยรัชกาลที่ 6 โดยตั้งเป็นโรงเรียนราษฎร์ ตามมาตรา 6 แห่ง พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ.2461 ประกาศ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2464 (ราชกิจฯ เล่มที่ 39 หน้า 22 วันที่ 2 เมษายน 2465) สมัยจางวางเอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ถอดคำ ข้อความจากสำเนาต้นฉบับการขอจัดตั้ง “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์” ตำบลบางคล้า อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ได้รับรองเป็นโรงเรียนในสมัยรัชกาลที่ 6 โดยตั้งเป็นโรงเรียนราษฎร์ ตามมาตรา 6 แห่ง พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ.2461 ประกาศ เมื่อวันที่27 มีนาคม พ.ศ. 2464 (ราชกิจ ฯ เล่มที่ 39 หน้า 22 วันที่ 2 เมษายน 2465) สมัยจางวางเอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ โดยพระสังฆราชเรนาตุส มาเรีย โยเซฟ เรอเน แปร์โรส ผู้จัดตั้งโรงเรียนองค์แรก ---------------------------------- หน้า 2 จากสำเนาเอกสาร เรื่อง การส่งแบบแจ้งความจำนงตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ของพระสังฆราชเรอเน แปร์รอส กับแผนที่ตั้ง สังเขปโรงเรียน รวมทั้งความเห็นของเจ้าหน้าที่ของขุนวิจิตร หน้า 4 จากสำเนาเอกสาร เรื่อง หนังสือของอำมาตย์เอก........ (อ่านไม่ออก) ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา ถึงจางวางเอก เจ้าพระยา ธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการทราบ เรื่องการแจ้งความจำนงตั้งโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ของสังฆราชเรอเน แปร์รอส มีความประสงค์จะเป็นผู้จัดการตั้งโรงเรียนขึ้นที่ ตำบลบางคล้า อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ชื่อว่า “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์” หน้า 5 จากสำเนาเอกสาร เรื่อง การตรวจโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ของรองอำมาตย์ตรี........( อ่านไม่ออก) เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พระพุทธศักราช 2464 ก่อนการอนุญาต 1. เครื่องใช้ โต๊ะ เก้าอี้ ม้านั่ง ฯลฯ 2. สถานที่เล่าเรียน 3 บริเวณโรงเรียน 4. การสอน 5. เวลาเปิด - เลิกการสอน ลงชื่อ รองอำมาตย์ตรี....(อ่านไม่ออก) หน้า 6 จากสำเนาเกสาร เรื่อง การทักท้วง แนะนำ การแก้ไขคำหรือข้อความที่เขียนผิด หนังสิอขอจัดตั้งโรงเรียนจาก จางวางเอก....... เพื่อแก้ไขใหม่ หน้า 7 จากสำเนาเอกสาร เรื่อง การรับรองเอกสารเพิ่มเติมและใบรับรองความรู้ของบาทหลวง ฮ อึกลาร์ ตำแหน่งครูใหญ่
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 8 หน้า 8 เรื่อง การส่งใบแจ้งจำนงตั้ง “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์” กับสำเนาใบรับรองบาทหลวง ฮ. อึกลาร์ ( พ่อยือกลาร์ ) มีความเห็นว่า ควรให้จัดตั้งโรงเรียนของสังฆราช เรอเน แปร์รอส ขึ้นได้อย่างประเภท โรงเรียนราษฏร์ ตามพระราชบัญญัติ แล้วแต่จะโปรด ลายเซ็นขุนวิจิตร หน้า 10 เรื่อง เอกสารแต่งตั้งและรับรองท่านบาทหลวง ฮ. อึกลาร์ เป็นครูใหญ่ ของสังฆราช เรอเน แปร์รอส รับรองคุณ พ่อฯว่าได้ศึกษาเล่าเรียน อบรมตามหลักสูตรของโรงเรียน สังกัดมิสซังต่างประเทศในกรุงปารีส เมืองฝรั่งเศษ ( ฝรั่งเศส) ให้เป็นครูใหญ่ตามโรงเรียนของมิซซัง กาโทลิกในกรุงสยามได้ ลงวันที่ 15 เดือน ธันวาคม ศก. 2464 + Rene Perros ประทับตราประจำตำแหน่ง รูปพระเยซูทรงแบกลูกแกะ ลงชื่อ ลายเซ็นต์เจ้าหน้าที่ .....( อ่านไม่ออก) หน้า 11 เรื่อง เอกสาร แบบแจ้งความจำนง ตั้งโรงเรียนขึ้นที่วัดแม่พระประจักษ์ ตำบลบางคล้า อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ของสังฆราช เรอเน แปร์รอส เมื่อวันที่ 3 เดือน พฤษภาคม พ.ศ. 2464 หน้า 12 เรื่อง เอกสารยื่นขอจัดตั้งโรงเรียน และครูใหญ่บาดหลวงอึกกลาร์ สัญชาติ ฝรั่งเศส สภาพโรงเรียนเป็นเรือนชั้น เดียว กว้าง 2 วา ยาว 4 วา ตั้งอยู่ที่พักบาทหลวงในบริเวณวัด หลังคามุง ด้วยจาก เสาไม้จริง ฝาไม้ยาง ให้การศึกษาแก่นักเรียนหญิงและชาย เด็กที่จะได้รับ อายุอย่างต่ำ 8 ปี อย่าง สูง 16 ปี การศึกษา มุ่งหมายจะให้แบบของการสอนวิชาสามัญทั่วไป และจัดสอนศาสนาด้วย จำนวนครูน้อย 2 คน หน้า 13 เรื่อง ระเบียบการ ข้อกำหนดและคำร้องขอจัดตั้งโรงเรียนบางส่วน หน้า 14 เรื่อง ส่งใบแจ้งความจำนงตั้งโรงเรียนและอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนได้ ที่ 85 /8630 วันที่ 23 เดือน กุมภ์ พ.ศ. 2464 เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ทูล จางวาง...หม่อนเจ้าธำรง ศิริ สมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการ มณฑลปราจีนบุรี ด้วยใบบอกฉบับที่ 92/8511 ลงวันที่ 16 เดือน มกราคม ศกนี้ ส่งใบแจ้งความจำนงตั้งโรงเรียนของสังฆราช เรอเน แปร์รอส ได้ให้แก้ไขข้อบกพร่องใหม่ พร้อม
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 9 ทั้งใบรับรองความรู้ของ บาทหลวงผู้ที่เป็นครูใหญ่นี้ กระทรวงศึกษาธิการไดพิเคราะห์และตอบสังฆราช เรอเน แปร์รอส ให้จัดตั้งโรงเรียนที่วัดแม่พระประจักษ์ได้อย่างประเภทโรงเรียนราษฎร์ได้ส่งหนังสือตอบมาพร้อมกัน ตรงนี้ ขอให้มณฑล ส่งไปยังสังฆราชเรอเน แปร์โรส ผู้จัดการโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ด้วย ได้สอดสำเนา หนังสือมาถวายให้ทรงทราบแล้ว ขอได้โปรดให้ศึกษาธิการมณฑล และศึกษษธิการจังหวัดหมั่นตรวจตราให้ โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ต่อไป ลงชื่อ จางวางเอก ประทับตรา หมายเหตุ 1. ในเอกสารนี้ยังคงใช้ปีปฏิทินทางจันทรคติ หรือปีใหม่ไทยคือ เริ่มนับเดือนเมษายนเป็นเดือนแรกของปี และเดือนมีนาคมเป็นเดือนสุดท้ายของปีดังนั้น เหตุการณ์ใน เดือนพฤศจิกายน 2464 จะเกิดเหตุการณ์ก่อน เดือนมีนาคม 2464 2. ภาพประกอบ คือ ลายมือชื่อและตราประทับ ของผู้ขออนุญาตตั้งโรงเรียนแม่พระประจักษ์พระสังฆราชเรอ เน แปร์รอส 3. ข้อมูลจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ หมายเลขเอกสาร ศธ.54.7/27เลขทะเบียน 2442 ( อัฐพงษ์ บุญสร้าง ขอทำสำเนา) 5.ภาษาที่ใช้ใช้ตามเอกสารเดิม บางคำอาจไม่ถูกต้องตามหลักการสะกดคำในยุคปัจจุบันแต่สามารถเข้าใจได้ เช่น ประเทศฝรั่งเศษ , มิซซัง มณฑลปราจิณ บาญชีรายชื่อ เป็นต้น
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 10 ที่มาของการสร้างโรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ ปากคลองท่าลาด (บางคล้า) อดีตจนถึงปัจจุบัน ปี พ.ศ. 2434-2435 คุณพ่อปอล เทโอดอส์ เย็นวัวส์ ได้รับมอบหมายจากพระคุณเจ้า เวย์ให้มา ประจำอยู่ที่วัดเซนต์ปอล แปดริ้วพร้อมกับคุณพ่อฟร็องซัวส์-โจเซฟ ซมิตต์ ส่วนคุณพ่อเย็นวัวส์มาดูแลกลุ่ม คริสตชนที่วัดปากคลองท่าลาดอีกแห่งหนึ่งด้วย นอกจากงานอภิบาลแล้ว ต่อมาพระคุณเจ้า เวย์ให้ท่าน สร้างบ้านพักพระสงฆ์ โรงเรียน บ้านเด็กกำพร้า ที่สอนคำสอน บริเวณที่รกร้างว่างเปล่าไม่มีใครจับจองซึ่งอยู่ ใกล้ๆกับสวนที่คริสตชนอาศัยอยู่ในขณะนั้น ( คาดว่าโรงเรียนที่คุณพ่อได้สร้างขึ้นนั้น คงทำการสอนเป็นการ ภายในวัดเฉพาะกลุ่มคริสตชนเท่านั้น เน้นการเรียนคำสอนทางศาสนามากกว่า ) ปี พ.ศ. 2464-2466 คุณพ่อโอโนรา ยวงบัปติสตา ยือกลาร์ เจ้าอาวาส ได้รับมอบหมายจาก พระคุณเจ้าเรอเน มารี โยเซฟ แปร์รอส ให้มาดูแลกลุ่มคริสตชนที่วัดปากคลองท่าลาด พระคุณเจ้าฯได้ขอจัดตั้ง โรงเรียนจากทางราชการอย่างถูกต้อง ชื่อว่า “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์” ปากคลองท่าลาด( บางคล้า) เป็น ครั้งแรก พระคุณเจ้าฯ เป็นเจ้าของและผู้จัดการโรงเรียน มีคุณพ่อยือกลาร์ เป็นครูใหญ่ ได้รับอนุญาตให้เปิด ทำการ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2464 ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 39 หน้าที่ 22 วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2565 ( เดือนเมษายนคือเดือนแรกของปีใหม่ไทย ) สมัยจางวางเอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ลงนามอนุญาตให้จัดตั้ง โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์ได้ ปี พ.ศ. 2483-2484 คุณพ่อเลออง ริชาร์ด เจ้าอาวาสและดูแลวัดท่าเกวียนด้วย กล่าวได้ว่าเป็นยุค ที่พระศาสนจักรในประเทศไทยถูกเบียดเบียนหนักที่สุด เกิดกรณีพิพาทอินโดจีน ระหว่างประเทศไทยกับ ประเทศฝรั่งเศส ในปี พ.ศ.2483-2484 ตามด้วยสงครามโลกครั้งที่ 2 และในวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2483 รัฐบาลไทยประกาศให้ชาวฝรั่งเศสทุกคนออกนอกราชอาณาจักร วัดปากคลองท่าลาด โรงเรียน บ้านพัก พระสงฆ์ บ้านเด็กกำพร้า หอระฆัง รวมทั้งสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ถูกรื้อถอน ทำลาย คริสตชนถูกเบียดเบียน รังแก ใส่ร้ายต่างๆนานา ปี พ.ศ. 2484 คุณพ่อเออเย็นส์ เล็ตแชร์ เจ้าอาวาส มิชชันนารีองค์สุดท้ายที่ดูแลกลุ่มคริสตชนที่ วัดปากคลองท่าลาด การเบียดเบียนศาสนาก็ยังคงกระทำอย่างต่อเนื่อง โรงเรียน บ้านพักพระสงฆ์ บ้าน เด็กกำพร้า หอระฆัง รวมทั้งสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ถูกรื้อถอน และทำลายจนหมดสิ้น (ตั้งแต่โรงเรียนถูกทำลายจนต้องปิดทำการเมื่อปี พ.ศ. 2484 ถึงปี พ.ศ. 2490 เป็นเวลา 6 ปี เด็กๆ คริสตชนต้องย้ายไปเรียนที่โรงเรียนวัดปากน้ำโจ้โล้โรงเรียนวัดกกสับใน ซี่งเป็นโรงเรียนรัฐบาล) ปี พ.ศ. 2490 คุณพ่อเศียร โชติพงษ์ เจ้าอาวาส พระสงฆ์ไทยองค์แรกที่มาเป็นเจ้าอาวาส ที่วัดปากคลองท่าลาด( บางคล้า ) ได้ดำเนินการก่อตั้งโรงเรียนครั้งที่ 2 ชื่อว่า “โรงเรียนดาราจรัส” ปากคลองท่าลาด ( บางคล้า ) เปิดทำการเมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2490 ( ใบอนุญาตเลขที่ 1 / 2490 ) คุณพ่อเศียร โชติพงษ์ เป็นเจ้าของ นายเฉลิม รุ่งเรืองผล เป็น เป็นผู้จัดการ และนายมนัส วิสุทธิวรรณ
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 11 ครูใหญ่ มีนักเรียนประมาณ 60-70 คน ปีแรกๆที่เปิดทำการ นักเรียนเป็นคริสตชนทั้งสิ้น มี 4 ห้องเรียน ห้องพักครู 1 ห้อง สรุปโดยย่อ ปี พ.ศ. 2434-2435 คุณพ่อปอล เทโอดอส์ เย็นวัวส์เจ้าอาวาส ได้รับมอบหมายจาก พระคุณเจ้า ฌอง หลุยส์ เวย์มาดูแลกลุ่มคริสตชนที่วัดปากคลองท่าลาด ท่านได้สร้างบ้านพักพระสงฆ์ โรงเรียน บ้านเด็กกำพร้า ที่สอนคำสอน ปี พ.ศ. 2464-2466 คุณพ่อโอโนรา ยวงบัปติสตา ยือกลาร์ เจ้าอาวาส ได้มาดูแลกลุ่ม คริสตชนที่วัดปากคลองท่าลาด พระคุณเจ้าเรอเน มารี โยเซฟ ได้ขอจัดตั้งโรงเรียนจากทางราชการอย่าง ถูกต้อง ชื่อว่า “โรงเรียนวัดแม่พระประจักษ์” ปากคลองท่าลาด( บางคล้า) เป็นครั้งแรก พระคุณเจ้าฯ เป็นเจ้าของและผู้จัดการโรงเรียน มีคุณพ่อยือกลาร์ เป็นครูใหญ่ ปี พ.ศ. 2483-2484 คุณพ่อเลออง ริชาร์ด เจ้าอาวาส กล่าวได้ว่าเป็นยุคที่พระศาสน จักรในประเทศไทยถูกเบียดเบียนหนักที่สุด วัดปากคลองท่าลาด โรงเรียน บ้านพักพระสงฆ์ บ้านเด็ก กำพร้า หอระฆังรวมทั้งสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ถูกรื้อถอน ทำลาย คริสตชนถูกเบียดเบียน รังแก ขู่บังคับ ใส่ร้าย ต่างๆนานา ปี พ.ศ. 2484 คุณพ่อเออเย็นส์ เล็ตแชร์ เจ้าอาวาส มิชชันนารีองค์สุดท้ายที่ดูแลกลุ่มคริสต ชนที่วัดปากคลองท่าลาด การเบียดเบียนศาสนาก็ยังคงกระทำอย่างต่อเนื่อง โรงเรียน บ้านพักพระสงฆ์ บ้านเด็กกำพร้า หอระฆังรวมทั้งสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ถูกรื้อถอน และทำลายจนหมดสิ้น (โรงเรียนปิดทำการเมื่อปี พ.ศ. 2484 ถึงปี พ.ศ. 2490 เป็นเวลา 6 ปีเนื่องจากการเบียดเบียนศาสนา ) ปี พ.ศ. 2490 คุณพ่อเศียร โชติพงษ์ เจ้าอาวาส พระสงฆ์ไทยองค์แรกที่มาเป็นเจ้า อาวาสที่วัดปากคลองท่าลาด( บางคล้า ) ได้ดำเนินการก่อตั้งโรงเรียนครั้งที่ 2 ชื่อว่า “โรงเรียนดาราจรัส” ปากคลองท่าลาด( บางคล้า ) เปิดทำการเมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2490 ( ใบอนุญาตเลขที่ 1 / 2490 ) คุณพ่อเศียร โชติพงษ์ เป็นเจ้าของ นายเฉลิม รุ่งเรืองผล เป็นผู้จัดการ และนายมนัส วิสุทธิวรรณ เป็น ครูใหญ่ =============================================
ป ร ะ วัติแ ร ก เ ริ่ม ก า ร ก่อ ตั้ง โ ร ง เ รีย น วัด แ ม่พ ร ะ ป ร ะ จัก ษ์ | 12