โครงการพระราชดำริด้านการศึกษา

โครงการพระราชดําริ

ด้านการศึกษา

ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

๙รชั กาลที

ณฐวรรณ จิตตะยโศธร และคณะ

เอกสารฉบบั นีเปนส่วนหนึงของรายวชิ า การศึกษาตลอดชวี ติ (ED11201)

มหาวทิ ยาลัยราชภัฏอุดรธานี

คํา นํา

หนังสือโครงการพระราชดําริด้านการศึกษา ในพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที9 เปนส่วนหนึงของรายวิชา การศึกษาตลอดชีวิต
(ED11201) มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี จัดทําขึนเพือใช้ประกอบการเรียน
การสอน ภายในหนังสือเล่มนีมีเนือหาเกียวกับโครงการอันเนืองมาจาก
พระราชดําริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร โดยโครงการทีรวบรวมขึนในหนังสือเล่มนีเปน
โครงการทีเกียวกับด้านการศึกษา ทางคณะผู้จัดทํารวบรวมขึนเพือเปน
ป ร ะ โ ย ช น์ ต่ อ ก า ร ศึ ก ษ า สํา ห รับ บุ ค ค ล ที มี ค ว า ม ส น ใ จ

ค ณ ะ ผู้ จั ด ทํา ห วั ง ไ ว้ เ ป น อ ย่ า ง ยิ ง ว่ า ห นั ง สื อ เ ล่ ม นี จ ะ เ ป น ป ร ะ โ ย ช น์ ต่ อ ผู้ ที
สนใจได้ไม่มากก็น้อย และถ้าหากหนังสือเล่มนีมีความผิดพลาดประการใด
คณะผู้จัดทําต้องขออภัยไว้ ณ โอกาสนีด้วย

คณะผู้จดั ทํา
26 สิงหาคม 2564

ก

ส า ร บั ญ

เรอื ง หน้า
คํานํา ก
สารบญั ข
โครงการมูลนิธพิ ระดาบส 1
โครงการจดั สรา้ งโรงเรยี นเจา้ พ่ออุปถัมภ์ 2
โครงการทุนการศึกษาพระราชทาน 3
วดั พระราม 9 กาญจนาภิเษก 4
โครงการพระไตรปฎกฉบบั คอมพิวเตอร์ 5
กองทุนการศึกษา 6
พระราชกรณียกิจและพระบรมราโชวาททีพระราชทานแก่บณั ฑิต 7
โครงการสารานุกรมไทยสําหรบั เยาวชนตามพระราชประสงค์ 8
นาคหลวง 9
โครงการโรงเรยี นราชประชาสมัย 10
บรรณานุกรม 11

ข

โ ค ร ง ก า ร มู ล นิ ธิพ ร ะ ด า บ ส

ทีมาของโครงการ สถานทีต้นแบบ

เปนโครงการตามกระแสพระราชดํารขิ องพระบาทสมเด็จ หลักสูตรต่าง ๆ ทีได้เปด
พระเจา้ อยหู่ วั ตังขนึ เมือ พ.ศ. 2518 เพือสนับสนุนผู้ด้อยโอกาสทางการ ดําเนินการไปแล้ว มีดังนี
ศึกษาทีขาดแคลนทุนทรพั ย์ ม่มีอาชพี และความรูพ้ ืนฐานทีจะเขา้ ศึกษา
ต่อในสถาบนั การศึกษาชนั สูงแต่มีความใฝเรยี นเพียรพยายามใหไ้ ด้มี หลักสูตรเตรยี มชา่ ง
โอกาสฝกอาชพี ควบคู่ไปกับการฝกอบรมคุณธรรมและจรยิ ธรรม จาํ นวน 17 รุน่
เพือใหเ้ ขาเหล่านันออกไปประกอบสัมมาอาชวี ะ สรา้ งตนเอง ชว่ ยเหลือ หลักสูตรชา่ งไฟฟา
ครอบครวั สังคม และประเทศชาติต่อไปได้ วทิ ยขุ นั ต้นและขนั
กลาง จาํ นวน 17 รุน่
หลักสูตรชา่ ง
เครอื งยนต์ จาํ นวน
16 รุน่
หลักสูตรพนักงาน
ขบั รถยนต์ จาํ นวน 1
รุน่
หลักสูตรชา่ งประปา
และเครอื งสุขภัณฑ์
จาํ นวน 1 รุน่

รูปแบบโครงการ 1

พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ใหม้ ูลนิธิ
พระดาบสจดั การเรยี นการสอนในรูปแบบการศึกษานอกระบบและไม่เปน
เชงิ พาณิชย์ กล่าวคือ ผู้เรยี นหรอื "ศิษยพ์ ระดาบส" จะได้รบั พระราชทาน
พระมหากรุณาธคิ ุณในการศึกษาเล่าเรยี น โดยไม่เสียค่าใชจ้ า่ ยแต่อยา่ งใด
ตลอดระยะเวลา 1 ป แต่มีเงือนไขวา่ ใหป้ รนนิบตั ิครูอาจารย์ หรอื "ดาบสอาสา"
และปฏิบตั ิตนเปนคนดี ตังใจศึกษาเล่าเรยี น ชว่ ยเหลือโรงเรยี นเปนการ
ตอบแทน เพือปลูกฝงความกตัญ ูรูค้ ุณใหแ้ ก่ศิษยน์ ันเอง

โ ค ร ง ก า ร จั ด ส ร้ า ง โ ร ง เ รี ย น
เจ้าพ่อหลวงอุ ปถั มภ์

ที ม า ข อ ง โ ค ร ง ก า ร รู ป แ บ บ ข อ ง โ ค ร ง ก า ร

โรงเรยี นนีกําเนิดขนึ จากพระเมตตาต่อเยาวชน โรงเรยี นเจา้ พ่อหลวงอุปถัมภ์เปน
ทีอยใู่ นท้องถินหา่ งไกลบนภูเขา โดยพระราชทาน โรงเรยี นสําหรบั เด็กชาวไทยภูเขาในพืนที
พระราชทรพั ยร์ ว่ มสรา้ งโรงเรยี นตํารวจตระเวน หา่ งไกลคมนาคมทางภาคเหนือ เมือแรก
ชายแดน เพือสอนหนังสือใหแ้ ก่ชาวเขาและประชาชน ตังพุทธศักราช 2502 อยใู่ นความดูแล
ไกลคมนาคม พระราชทานนามวา่ “โรงเรยี นเจา้ พ่อ กองบญั ชาการตํารวจตระเวนชายแดน
หลวงอุปถัมภ์” เปนอาคารเรยี นถาวรสําหรบั เด็ก ภายหลังโอนไปอยใู่ นสังกัดกระทรวง
นักเรยี นชาวเขา ในระดับก่อนประถมและประถมศึกษา ศึกษาธกิ าร เด็กนักเรยี นโรงเรยี นเจา้ พ่อ
ตังอยบู่ รเิ วณชายแดนภาคเหนือ ซงึ ราษฎรส่วนใหญ่ หลวงอุปถัมภ์ ไม่ต้องเสียค่าเล่าเรยี น
เปนชาวเขาทําใหเ้ ยาวชนชาวไทยภูเขาเหล่านีได้มี ได้รบั พระราชทานการศึกษา เครอื งแบบ
โอกาสเรยี นรูห้ นังสือไทย ขนบธรรมเนียมประเพณี นักเรยี น หนังสือและอุปกรณ์การเรยี น
และวฒั นธรรมไทย เปนการสรา้ งสํานึกของความเปน อาหารกลางวนั หากสนใจมุ่งมันเรยี น
คนไทยมากยงิ ขนึ ซงึ จะมีผลต่อความมันคงของชาติ ต่อและมีความประพฤติดี ก็ได้ทุน
พระราชทานการศึกษาสงเคราะห์ หรอื ทุน
จากงบประมาณของกระทรวงศึกษาธกิ าร
ปจจบุ นั มีอยู่ 10 แหง่ ในภาคเหนือ

2

โ ค ร ง ก า ร ทุ น ก า ร ศึ ก ษ า
พระราชทาน

ที ม า ข อ ง โ ค ร ง ก า ร ทนุ การศกึ ษาพระราชทาน

พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ พ ร ะ เ จ้ า อ ยู่ หั ว ท ร ง ท ร า บ ดี ว่ า เ ด็ ก แ ล ะ 1. ทนุ มลู นธิ ิ“ภมู พิ ล”
เยาวชนของไทยมิได้ขาดสติปญญา หากแต่ด้อย 2. ทนุ มลู นธิ ิ“อานนั ทมหดิ ล”
โอกาสและขาดทุนทรัพย์สําหรับการศึกษา จึงทรงพระ 3. ทนุ เลา่ เรยี นหลวง
ก รุ ณ า โ ป ร ด เ ก ล้ า โ ป ร ด ก ร ะ ห ม่ อ ม พ ร ะ ร า ช ท า น พ ร ะ ร า ช 4. ทนุ การศกึ ษาสงเคราะห์ ในมลู นธิ ริ าชประชานเุ คราะห์
ท รัพ ย์ ส่ ว น พ ร ะ อ ง ค์ เ พื อ ก่ อ ตั ง ก อ ง ทุ น ก า ร ศึ ก ษ า ห ล า ย
ขันหลายทุน ตังแต่ระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา และ 5. ทุนมูลนิธริ าชประชาสมาสัยในพระบรมราชูปถัมภ์
อุ ด ม ศึ ก ษ า และมูลนิธโิ รงเรยี นราชประชาสมาสัย

รู ป แ บ บ ข อ ง โ ค ร ง ก า ร 6. ทนุ นวฤกษ์
7. ทนุ การศกึ ษาพระราชทานแกน่ กั เรยี นเฉพาะกรณี
"ทุนการศึกษาพระราชทาน" เปนทุนการศึกษา 8. ทนุ เลา่ เรยี นหลวงสําหรบั พระสงฆไ์ ทย
ที พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลย 9. ทนุ เศรษฐกจิ พอเพยี ง
เดช (ในหลวงรัชกาลที 9) โปรดเกล้าฯ
พระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ เพือช่วยเหลือ
การศึกษาในทุกระดับการศึกษา ตังแต่ระดับประถม
ศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา จนไปถึงระดับ
อุดมศึกษา ซึงนักเรียนทีจะได้รับพระราชทานทุนนี
มีทังนักเรียนทีด้อยโอกาส นักเรียนทีมีฐานะทางบ้าน
ยากจน ขาดแคลนทุนทรัพย์ มีความผลการเรียนดี
มีความประพฤติเรียบร้อย และมีความขยันหมัน
เพียร ตังใจเรียน โดยพระราชทานเปนทุนประเดิม
แ ล ะ ต่ อ ม า ผู้ มี จิ ต ศ รัท ธ า บ ริจ า ค โ ด ย เ ส ด็ จ พ ร ะ ร า ช
กุศลอีกเปนจาํ นวนมาก จนกระทังตังเปนมูลนิธิช่วย
นักเรียนขาดแคลนในพระบรมราชูปถัมภ์ เพือทีจะให้
นักเรียน นิสิต นักศึกษา เหล่านีได้กลับมาทํางานใน
ส า ข า วิ ช า ที ต น เ อ ง ไ ด้ เ รีย น ม า

3

วั ด พ ร ะ ร า ม 9 ก า ญ จ น า ภิ เ ษ ก

“วดั พระราม ๙ กาญจนาภิเษก” เกิดขนึ จากพระราชดํารเิ รมิ แรกของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั หรอื
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รชั กาลที ๙ ทีทรงใหแ้ ก้ปญหานาเน่าเสียด้วยวธิ กี ารเติม
อากาศทีบงึ พระราม 9 ซงึ เปนทีดินของสํานักงานทรพั ยส์ ินส่วนพระมหากษัตรยิ ์ โดยมีวตั ถุประสงค์คือ ทําการ
ทดสอบการบาํ บดั นาเน่าเสียทีไหลมาตามคลองลาดพรา้ วส่วนหนึงใหม้ ีคุณภาพดีขนึ โดยวธิ กี ารเติมอากาศลง
ไปในนา แล้วปล่อยใหน้ าตกตะกอน และปรบั สภาพนาก่อนระบายลงสู่คลองตามเดิม

โครงการบงึ พระราม 9 จงึ ได้กําเนิดขนึ โดยมีการดําเนินงานบาํ บดั นา
เสียในพืนทีของสํานักงานทรพั ยส์ ินพระมหากษัตรยิ ต์ ิดกับคลองลาดพรา้ ว
ฝงทิศตะวนั ตกและติดกับคลองแสนแสบ ฝงทิศใต้ มีพืนที ๑๓๐ ไร่ ซงึ เรมิ
ดําเนินการมาตังแต่เดือนมีนาคม พ.ศ.๒๕๓๑ มีหน่วยงานทีเกียวขอ้ ง คือ
สํานักงานคณะกรรมการพิเศษ เพือประสานงานโครงการอันเนืองมาจาก
พระราชดําริ กรมชลประทาน สํานักงานทรพั ยส์ ินพระมหากษัตรยิ ์ และ
กรุงเทพมหานคร รว่ มกันดําเนินงานในการเพิมประสิทธภิ าพการบาํ บดั นา
เสียทีบงึ พระราม 9 ใหม้ ีคุณภาพดีขนึ เพือลดปญหานาเสียและเปนการ
ระบายนาอีกทางหนึง ส่งผลใหส้ ภาพแวดล้อมและคุณภาพชวี ติ ของชุมชน
บงึ พระราม 9 ดีขนึ มาจนถึงปจจบุ นั

เมือการดําเนินการแก้ไขปญหานาเน่าเสียไปได้ระดับหนึง
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จงึ ได้
พระราชทานพระราชดํารเิ พิมเติม ใหม้ ีการดําเนินการปรบั ปรุง
สภาพพืนทีและชุมชนในพืนทีบรเิ วณใกล้เคียงกับโครงการ
บงึ พระราม 9 พรอ้ มกันนันก็ใหม้ ีการจดั ตังวดั ขนึ ในทีดินทีอยู่
ใกล้เคียงกัน โดยได้พระราชทานนามวดั แหง่ นีวา่
“ วดั พระราม 9 กาญจนาภิเษก ”

การดําเนินการก่อสรา้ งวดั ใหเ้ ปนไปตามพระราชประสงค์
ในลักษณะวดั ขนาดเล็กทีมีลักษณะเรยี บง่าย ประหยดั และ
ทันสมัย เปนศูนยร์ วมแหง่ จติ ใจ และศรทั ธา เปนแหล่งเผย
แพรค่ วามรู้ ทังทางศาสนา สังคม และจรยิ ธรรม แก่เยาวชน
และประชาชนในชุมชน เพือขดั เกลาจติ ใจของชุมชนใหม้ ี
จติ สํานึกต่อสังคมโดยส่วนรวมอันจะเปนประโยชน์ต่อประเทศ
ชาติต่อไป

4

โครงการพระไตรปฎก
ฉ บั บ ค อ ม พิ ว เ ต อ ร์

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ บริจาคทรัพย์ส่วนพระองค์
จาํ นวน 1,472,900 บาท ในเดือนพฤษภาคม 2534 ให้มหาวิทยาลัยมหิดล จัดทําโครงการ
พัฒนาระบบคอมพิวเตอร์ เพือการศึกษาพระไตรปฎกและอรรถกถาต่อเนือง
จ า ก โ ค ร ง ก า ร พ ร ะ ไ ต ร ป ฎ ก ฉ บั บ ค อ ม พิ ว เ ต อ ร์เ ดิ ม ที ม ห า วิ ท ย า ลั ย ม หิ ด ล พั ฒ น า เ ส ร็จ แ ล้ ว
และได้ทูลเกล้าฯ ถวายเพือร่วมเฉลิมฉลองเนืองในโอกาสรัชมังคลาภิเษก 2 กรกฎาคม
2531 ทรงเห็นว่าโครงการนีควรได้รวบรวมเอาชุดอรรถกถาและฎีกาเข้าไว้ด้วยกัน
นั บ เ ป น โ ค ร ง ก า ร ที นํา วิ ท ย า ก า ร ชั น สู ง ม า ป ร ะ ยุ ก ต์ ใ ช้ กั บ ข้ อ มู ล เ นื อ ห า ท า ง ด้ า น พุ ท ธ ศ า ส น า
ซึ ง พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ พ ร ะ เ จ้ า อ ยู่ หั ว ไ ด้ ท ร ง ศึ ก ษ า พ ร ะ ไ ต ร ป ฎ ก แ ล ะ อ ร ร ถ ก ถ า ฉ บั บ ค อ ม พิ ว เ ต อ ร์
นีด้วยพระองค์เอง และมีพระบรมราชวินิจฉัย และพระราชวิจารณ์ในการออกแบบโปรแกรม
สํา ห รับ ใ ช้ ใ น ก า ร สื บ ค้ น ข้ อ มู ล

ในฐานะแห่งองค์เอกอัครศาสนูปถัมภก การครังนี
กล่าวได้ว่า เปนการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยังยืน
ยาวนานสืบไปในอนาคตกาล เพราะโครงการพระราชดําริ
นีเปนส่วนสนับสนุนอย่างสําคัญ ทีทําให้การศึกษา
พ ร ะ ไ ต ร ป ฎ ก แ ล ะ ชุ ด อ ร ร ถ ก ถ า เ ป น ไ ป ไ ด้ อ ย่ า ง ส ะ ด ว ก
รวดเร็ว ถูกต้อง แม่นยาํ อีกทังรวบรวมเนือหาไว้อย่าง
ครบถ้วนสมบูรณ์ เปนประโยชน์โดยตรงต่อการเผยแผ่
พระพุทธศาสนา นับเปนการใช้วิทยาการอันก้าวหน้าทาง
ค อ ม พิ ว เ ต อ ร์ไ ด้ อ ย่ า ง เ ห ม า ะ ส ม แ ล ะ ส ร้า ง ส ร ร ค์

5

กองทุนการศึกษา

นับเปนเวลากวา่ 70 ป ทีคนไทยได้รบั ความรกั จาก
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
ผ่านพระราชกรณียกิจต่าง ๆ ของพระองค์
เชน่ เดียวกับพระราชกรณียกิจด้านการศึกษา
ดังทีปรากฎเด่นชดั ในพระบรมราโชวาทหลายครงั
สะท้อนให้เห็นถึงความรกั ความห่วงใย
ทีทรงอยากให้อนาคตของประเทศไทยเติบโตอย่างงดงาม

เพือให้โรงเรยี นคุณธรรมจรยิ ธรรม ประสบความสําเรจ็ คณะกรรมการกองทุนฯ จึงแบง่ ขนั ตอนออกเปน 6 ขนั ตอน คือ

1. การสรา้ งความยอมรบั จากทุกภาคส่วนในโรงเรยี นรว่ มกัน ตกลงกันทัง ผู้บรหิ าร ครู และนักเรยี น รบั รูว้ า่ เราต้องการ
จะเปลียนโรงเรยี นให้ดีขนึ

2. รว่ มกันระดมความคิด ทําบญั ชพี ฤติกรรมทีไม่พึงประสงค์ในชว่ ง2-3 ปทีได้พบเห็นมา รวมทังพฤติกรรมพึงประสงค์
ทีอยากจะเห็นในรอบ 12 เดือน มองให้ครบอย่าง 360 องศา ทังครู นักเรยี น และผู้บรหิ าร ก่อนจะไปหาความถีของทังสองสิง

3. ให้ทุกคนลองคิดวา่ หากต้องการให้มีพฤติกรรมทีพึงประสงค์ และลดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ จะใชค้ ุณธรรมใด
มาแก้ปญหาเรอื งนีได้

4. เมือได้คุณธรรมทีทุกคนตกลงกันแล้ว เชน่ ความซอื สัตย์ รบั ผิดชอบ จิตอาสา ให้คิดโครงการทีจะทําให้มีคุณธรรม
เหล่านีมากขนึ ใน 1 ปต่อจากนัน เชน่ ผู้บรหิ ารคิดวา่ จะทําให้การจัดซอื จัดจ้างจะโปรง่ ใสมากขนึ ครูจะไม่เบยี ดเบยี นเวลาราชการ
นักเรยี นบอกจะไม่ลอกการบา้ นเพือน กลับบา้ นไหวพ้ ่อแม่ ไม่เทียวกลางคืน ดูหนังสือรบั ผิดชอบ

5. เมือได้นโยบายแล้ว ให้ทุกคนประกาศสิงทีจะทําให้คนอืนฟง พูดเองโดยไม่มีคนบงั คับ ให้เขาได้แสดงความรบั ผิดชอบเอง
ก็จะปฏิบตั ิกันจรงิ

6. ขนั สุดท้ายคือการเปลียนแปลงทีเกิดขนึ และการทําให้ยืนยาว ซงึ เราเห็นได้ชดั วา่ เปลียนแปลงจรงิ

ผลสําเรจ็ ของโครงการนี แรกเรมิ คอื สงิ แวดลอ้ มของโรงเรยี นดขี นึ รม่ รนื

เพราะมชี มรมจติ อาสาของเดก็ ๆ ชว่ ยดแู ล ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งผบู้ รหิ ารและนกั เรยี นดี

รจู้ กั รบั ผดิ ชอบตวั เอง เดก็ มวี นิ ยั ปฏบิ ตั ติ ามขอ้ ตกลง และกฎระเบยี บตา่ งๆ ของโรงเรยี น

ผลพลอยไดค้ อื ผลการสอบโอเนต็ ของเดก็ ดขี นึ เปนเพราะคนเกง่ กช็ ว่ ยเพอื น

แนะนําเพอื น โรงเรยี นไดร้ บั รางวลั ตา่ ง ๆ มากขนึ ทําใหช้ มุ ชนเกดิ ความตนื ตวั

อยากเขา้ ชว่ ยดแู ลบตุ รหลานในโรงเรยี นดว้ ยปจจบุ นั มโี รงเรยี นทเี ขา้ รว่ มโครงการ

กวา่ 155 โรงเรยี น กระจายครอบคลมุ ทกุ พนื ทขี องประเทศไทย 6

พระราชกรณียกิจและพระบรมราโชวาท
ทีพระราชทานแก่บัณฑิต

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานพระบรมราโชวา
และพระราชดํารเิ กียวกับการศึกษาไวเ้ ปนอเนกประการในโอกาสทีเสด็จพระราชดําเนินไปพระราชทานปรญิ ญาบตั รแก่
ผู้สําเรจ็ การศึกษาจากสถาบนั อุดมศึกษาของรฐั และในโอกาสทีคณะบุคคลต่าง ๆ เขา้ เฝาฯเปนแนวพระราชดํารเิ กียวกับ
การศึกษาทีมีคุณค่ายิงแต่ละคนสามารถนําไปเปนแนวทางในการประพฤติปฏิบตั ิและรูจ้ ักใชค้ วามรูค้ วามสามารถเพือ
พัฒนาตนเอง และส่วนรวมให้เจรญิ ก้าวหน้าได้

“ความเจรญิ ของประเทศชาติ เปนความเจรญิ สว่ นรวม 7
ซงึ เกดิ จากผลงานหรอื ผลของการกระทําของคนทงั ชาติ

ถอื ไดว้ า่ ทกุ คนแบง่ หนา้ ทกี นั ทําประโยชนใ์ หแ้ กช่ าติ
ตามความถนดั และความสามารถ และเกอื กลู กนั และกนั
ไมม่ ผี ใู้ ดจะอยไู่ ดแ้ ละทํางานใหแ้ กป่ ระเทศชาตไิ ดโ้ ดยลําพงั ตนเอง”

พระบรมราโชวาทของพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ในหลวงรชั กาลที 9
ณ พธิ พี ระราชทานปรญิ ญาบตั รของ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั 10 กรกฎาคม 2513

โครงการสารานุกรมไทยสําหรบั เยาวชน
ตามพระราชประสงค์

พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ทรงพระราชปรารภ
วา่ การเรยี นรูใ้ นเรอื งราวและวชิ าการสาขาต่าง ๆ โดย
กวา้ งขวาง เปนเหตุใหเ้ กิดความรู้ ความคิด และความ
ฉลาด ซงึ เปนปจจยั สําคัญทีสุดสําหรบั ชวี ติ ชว่ ยให้
บุคคล สามารถสรา้ งประโยชน์สุข สรา้ งความเจรญิ
มันคงใหแ้ ก่ตนเอง ทังแก่สังคม และบา้ นเมือง อันเปน
ทีพึงอาศัยได้ ทุกคนจงึ ควรมีโอกาสทีจะศึกษาหาความ
รูไ้ ด้ตามความประสงค์และกําลังความสามารถโดย
ทัวกัน

ทรงพระราชดํารวิ า่ หนังสือประเภทสารานุกรมนัน บรรจุ
สรรพวชิ าการอันเปนสาระไวค้ รบทุกแขนง เมือมีความต้องการ
หรอื พอใจจะเรยี นรูเ้ รอื งใดก็สามารถค้นหาอ่านทราบ
โดยสะดวก นับวา่ เปนหนังสือทีมีประโยชน์ เกือกูลการศึกษา
เพิมพูนปญญาด้วยตนเองของประชาชนอยา่ งสําคัญ
โดยเฉพาะในยามทีมีปญหาการขาดแคลนครู และทีเล่าเรยี น
เชน่ ขณะนี หนังสือสารานุกรมจะชว่ ย คลีคลายใหบ้ รรเทา
เบาบางลงได้เปนอยา่ งดี จงึ มีพระราชดํารสั ใหต้ ังโครงการ
สารานุกรมไทยสําหรบั เยาวชนฯ เพือดําเนินการสรา้ งหนังสือ
สารานุกรมฉบบั ใหม่อีกชุดหนึง มีความมุ่งหมายทีจะนําวชิ าการ
แขนงต่าง ๆ ทีควรศึกษาออกเผยแพรแ่ ก่เยาวชนใหแ้ พรห่ ลาย
ทัวถึง เพือเยาวชนจกั ได้หาความรูช้ ว่ ยตัวเองได้จากการอ่าน
หนังสือ และเพือใหไ้ ด้ประโยชน์อันกวา้ งขวางยงิ ขนึ

8

นาคหลวง

ผู้ทีได้รบั บรรพชาอุปสมบทภายใน
พระอุโบสถวดั “พระศรรี ตั นศาสดาราม”
โดยพระมหากษัตรยิ ท์ รงเปนเจา้ ภาพในการ
บาํ เพ็ญพระราชกุศลอุปสมบทได้ส่งเสรมิ ให้
ประชาชนอุปสมบทเพือเปนการสืบทอดศาสนา

การอุปสมบทในพระพุทธศาสนาเพือศึกษา
และปฏิบัติตามพระธรรมวนิ ัย เปนประเพณีของ
พุทธศาสนิกชนชาวไทยมาตังแต่สมัยกรุง
สุโขทัย สมัยกรุงศรอี ยธุ ยา มาถึงสมัยกรุง
รตั นโกสินทร์

เมือภาวะบ้านเมืองสงบเรยี บรอ้ ยขึน พระบาท
สมเด็จพระพุทธยอดฟาจฬุ าโลกทรงพระกรุณาโปรด
เกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจา้ ลูกยาเธอ เจา้ ฟากรมหลวง
อิศรสุนทร (พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย)
ผนวช ทีพระอุโบสถวดั พระศรรี ตั นศาสดาราม
เมือป พ.ศ. 2331 นับวา่ เปน "นาคหลวงองค์แรก"
ในสมัยกรุงรตั นโกสินทรน์ ี ตังแต่นันมา จงึ เปนราช
ประเพณีทีพระบรมราชวงศ์หากจะผนวชจะต้อง
ผนวชในพระอุโบสถวดั พระศรรี ตั นศาสดาราม
โดยโปรดเกล้าฯ ให้เปน "นาคหลวง"
พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจา้ อยหู่ ัว

9

โครงการโรงเรียนราชประชาสมาสั ย

ที มาของโครงการ

โรงเรียนนี ถื อกําเนิ ดมาจากการที พระบาทสมเด็ จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุ ณา
โปรดเกล้ าฯ ให้มู ลนิ ธิราชประชาสมาสั ย ในพระบรมราชู ปถั มภ์ โดยท่ านผู้ หญิงดุ ษฎี
มาลา มาลากุ ล ณ อยุธยา ผู้ เปนรองประธานกรรมการบริหารมู ลนิ ธิราชประชาสมาสั
ยในขณะนั น เปนผู้ อํานวยการจัดสร้างโรงเรียนสําหรับบุ ตรผู้ ปวยโรคเรือนที เลี ยง
แยกจากบิดามารดาแต่ แรกเกิ ด เพราะเด็ กเหล่ านี ไม่ ได้ รับเชือโรคเรือน แต่ มี พระ
ราชบัญญัติ ควบคุ มโรคติ ดต่ อ บังคั บมิ ให้โรงเรียนใดรับเข้าเปนนั กเรียน ซึงพระองค์
ทรงเห็นว่าเพื อความเปนธรรม เด็ กเหล่ านี ควรมี สิ ทธิเสรีภาพเช่นเดี ยวกั บเด็ กอื น ๆ

โรงเรยี นราชประชาสมาสัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และโรงเรยี นราชประชาสมาสัย 10
ฝายมัธยม รชั ดาภิเษก ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ดําเนินและดํารงอยู่ได้ด้วยพระบารมี
และพระมหากรุณาธคิ ุณของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัวปกเกล้าปกกระหม่อม กระทรวง
ศึกษาธกิ ารจัดครูมาสอนในชนั ประถมศึกษา เปนการโดยเสด็จพระราชกุศล และขอ
พระราชทานพระบรมราชานุญาตอํานวยการฝายมัธยมศึกษา ด้วยการเก็บค่าเล่าเรยี นของ
นักเรยี นมัธยมศึกษา จัดอาคารสถานที จัดครูสอนชนั มัธยมศึกษา ส่วนนักเรยี นทีเปนบุตร
ผู้ปวยนันมูลนิธโิ รงเรยี นราชประชาสมาสัยได้จ่าย ค่าอาหาร ค่าอุปกรณ์การเรยี น
ความเปนอยู่และอืนๆ เปนเงินคนละหนึงหมืนบาทต่อป รวมเปนเงินปละ ๕ หมืนบาท
กรมประชาสงเคราะห์จ่ายงบประมาณอุดหนุนชว่ ยเหลืออีกปละ ๒ หมืนบาท นับได้วา่
โรงเรยี นดํารงอยู่ได้ด้วยดีเพราะบารมีปกเกล้าปกกระหม่อมตลอดมา

บ ร ร ณ า นุ ก ร ม

ณฐั วดี ดําเนนิ งาม. (2560). โรงเรยี นเจา้ พอ่ หลวงอปุ ถมั ภ.์
สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://sites.google.com/site/king962256012/.

ทรปู ลกู ปญญา. (2564). โครงการดา้ นการศกึ ษาและศาสนาตามแนวพระราชดําริ พระบาทสมเดจ็
พระเจา้ อยหู่ วั รชั กาลที 9. สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://campus.campus-
star.com/variety/52741.

มตชิ น. (2559). กองทนุ การศกึ ษา โครงการพระราชดํารสิ ดุ ทา้ ย ดว้ ยความหว่ ยใยอนาคตชาต.ิ
สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://library.stou.ac.th/odi/king-and-glory.

มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณร์ าชวทิ ยาลยั . (2559). พระไตรปฏกศกึ ษาฉบบั คอมพวิ เตอร.์
สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://www.facebook.com/mcukpp/posts/.

สํานกั งานคณะกรรมการพเิ ศษเพอื ประสานงานโครงการอนั เนอื งมาจากพระราชดําร.ิ (2562).
โรงเรยี นราชประชาสมาสยั .สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564,
จาก http://km.rdpb.go.th/Project/View/8633.

BIRTH TODAY. (2558). ทําไม ร.9 ทรงพระราชทานปรญิ ญาบตั ร ดว้ ยพระองคเ์ อง.
สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://www.brighttv.co.th/rama9/.

CAMPUS. (2560). 9 ทนุ การศกึ ษาพระราชทาน พระมหากรณุ าธคิ ณุ ในหลวงรชั กาลที 9.
สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://campus.campus-star.com/variety/52741.

FAV FORWARD. (2560). วดั พระราม 9 กาญจนาภเิ ษก วดั ของในหลวงร.9 เพอื เปนปอด
ของคนกรงุ เทพฯ. สบื คน้ เมอื 26 สงิ หาคม 2564, จาก https://free.facebook.com/วดั
พระราม-๙-กาญจนาภเิ ษก-69559272

11

คณะผู้จัดทํา

นางสาวณฐวรรณ จติ ตะยโศธร รหสั 61100101114
นางสาวรตั นาวดี ถามูลเลศ รหสั 61100101126
นางสาวอนงประภา เวยี งภักดิ รหสั 61100101127
นางสาวนาสิตา ต่างสันเทียะ รหสั 61100101128
นางสาวเบญจวรรณ มีนาพา รหสั 61100101129

"การศึกษาหาความรูจ้ ึงสําคัญตรงทีวา่
ต้องศึกษาเพือให้เกิด ความฉลาดรู้

คือรูแ้ ล้วสามารถนํามาใชป้ ระโยชน์ได้จรงิ ๆ
โดยไม่เปนพิษเปนโทษ"

ความตอนหนึง ในพระบรมราโชวาท
ในพิธพี ระราชทานปรญิ ญาบตั รแก่ผู้สําเรจ็ การศึกษาจาก

มหาวทิ ยาลัยศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ
วนั จนั ทรท์ ี 22 มิถุนายน 2524