การแบ่งภูมิอากาศแบบเคปเปิน

ชุดการสอน : สาํ หรบั ชันมัธยมศึกษาปที 6

KCCLLÖAIPMSPSAEITNFEICATION

การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิปเปน

GEOGRAPHY

A : AF AM AW
B : BW BS

C : CF CW CS
D : DFA DFB DFC
DFD  DWA DWB DWC DWD

E : ET EF
H

--------PIYACHAT PHANKAEN------



เรอื ง ส า ร บัญ หน้า

เขตภมู อิ ากาศแบบรอ้ นชืน
( Humid Tropical Climate “ A ” )

เขตภมู อิ ากาศแหง้ แลง้
( Dry Climate “ B ” )

เขตภมู อิ ากาศแบบอบอุน่ ชนื
( Humid Mesothermal Climate “ C” )

เขตภูมิอากาศแบบเยน็ ชืน
( Humid Microthermal Climate “ D” )

เขตภูมอิ ากาศแบบขวั โลก
( Polar Climate “ E ” )

เขตภูมิอากาศเขตทีสูง
( Highland Climate “ H ” )



1

เขตภมู อิ ากาศ
แบบรอ้ นชนื
HUMID
TROPICAL
CLIMATE

“ A ” 

( HUMID เTขตRภOมู Pอิ IาCกAาศLแบCบLรIอ้MนAชนืTE “ A ” )
อาเปขกอนาศงเขอสตางู กภตามู ลศอิ อเาฉดกลปาียศไตมรําอม้่ กนฤี วแดา่ ลหู 1ะนช8าุม่ วอชทงนื ีแศทไาม้จเมซ่รลงเีิ ดเแซือยยีนกสใดเอปเลุณนยห3ทภีอเมูุณขขิ ตหอยภงอ่ มู ยิ

คือ

2

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ
แ บ บ ป า ร้ อ น ชื น

( TROPICAL RAIN
FORESTCLIMATE “ AF ” )

เขตภูมิอากาศแบบปาร้อนชืน (AF)  สาเหตุ

ลักษณะภูมิอากาศร้อนและชุ่มชืนตลอดป อุณหภูมิเฉลีย นอกจากนันพบทหี มเู่ กาะอนิ ดสิ ตะวนั
ตลอดปสูงกว่า 18 องศาเซลเซียส พบบริเวณจากแนว ออก
เส้นศูนย์สูตรไปจนถึงบริเวณละติจูดที 5 - 10 องศาเหนือ หมเู่ กาะฟลปิ นส์และคาบสมุทรมลายู
และใต้ บริเวณทีมีลักษณะภูมิอากาศร้อนชืนตลอดป ได้แก่ และบรเิ วณอืนๆ ไดแ้ ก่
ลุ่มแม่นาํ อเมซอนทางภาคเหนือของทวีปอเมริกาใต้ พื นทีลุ่ม ภาคตะวันออกของอเมรกิ ากลาง
นําคองโกและอ่าวกินีในแอฟริกาตะวันตก หมู่เกาะอนิ ดสิ ตะวนั ตกดา้ นต้นลม
โคลัมเบยี ภาคตะวนั ตก
บางส่วนของชายฝงตะวนั ออกของ
บราซลิ และภาคตะวนั ออกของเกาะ
มาดากัสการ์
อณุ หภมู แิ ละหยาดนําฟาเนืองจากพบ
มากบริเวณแถบศูนยส์ ตู รซงึ ไดร้ บั
แสงอาทิตย์ตลอดป
ส่งผลให้อุณหภมู สิ ูงตลอดปเฉลีย
ระหว่าง 25 – 27องศาเซลเซียส
หรอื สูงกวา่ ความแตกตา่ งของ
อณุ หภมู ิเดอื นทรี อ้ นทีสุดและเดอื นที
หนาวทีสุดคือ 3 องศาเซลเซยี ส
ความแตกตา่ งของอุณหภูมใิ นเวลา
กลางวันและกลางคืนอยรู่ ะหว่าง
6 –14 องศาเซลเซยี ส สว่ นปรมิ าณ
หยาดนาํ ฟามีฝนตกหนกั ตลอดป
เปนฝนทเี กิดจากการพาความร้อนเปน
สว่ นใหญ่ ไม่มีฤดแู ลง้
พายฝุ นฟาคะนองเกิดขึนได้บ่อยรวม
ทงั พายุหมนุ ในเขตร้อน

ตัวอย่างลักษณะปาร้อนชืน

เกาะมาดากสั การ์ 

2

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ ป า ร้ อ น ชื น 3
( TROPICAL RAIN FOREST CLIMATE
“ AF ” ) คา่ ง

ระบบนเิ วศ นกเงือก

ปริมาณนําฝนเฉลียตลอดปมากกว่า 150 จระเข้
เซนติเมตร สิงมีชีวิตและการดํารงชีพ ลักษณะ
พื ชพรรณธรรมชาติส่วนใหญ่เปนปาดงดิบหนา
แน่น และมีพั นธุ์ไม้เลือยเกาะตามไม้ใหญ่ เช่น
กล้วยไม้ เถาวัลย์ พื ชขนาดเล็กระดับพื นดินมี
น้อยเนืองจากแสงแดดส่องลงมาได้น้อยมาก
บริเวณพื นดินมีความชืนสูงมาก ในประเทศ
บราซิลเรียกปาชนิดนีว่า “เซลวาส์” ปาไม้ทีถูก
ทาํ ลายจะมีปารุ่นทีสองเกิดขึนมาแทนทีอย่างหนา
แน่นเรียกว่า “ปาชัฏ” หรือ “ปาดงพงไพร”
(Jungle) ส่วนทีราบบริเวณชายฝงทะเลมักเปน
ปาชายเลนเปนส่วนใหญ่ ส่วนสัตว์ปาและสิงมี
ชีวิตทีอาศัยอยู่ในเขตภูมิอากาศแบบนีส่วนใหญ่
มักเปนสัตว์ขนาดเล็กได้แก่ นก และแมลงต่างๆ
สัตว์ทีอาศัยอยู่ตามต้นไม้ ได้แก่ ลิง ค่าง และ
สัตว์เลือยคลานทีอาศัยในทีชืนแฉะ ได้แก่ จระเข้
งู และเต่า เปนต้น การดํารงชีวิตส่วนใหญ่เปน
ไปด้วยความยากลําบากเนืองจากมีพื ชพรรณ
หนาแน่นและอากาศมีความชืนสูง เปนสาเหตุ
แห่งโรคภัยต่างๆ จึงมีประชากรตังถินฐาน
เบาบาง การดาํ รงชีพส่วนใหญ่ประกอบอาชีพล่า
สัตว์ หาของปา การทําปาไม้ และการทาํ ไร่
เลือนลอย การทาํ สวนยางพารา การทาํ ไร่โกโก้
กาแฟ
กล้วยหอม

4

( TROPICAL MONSOON
CLIMATE “ AM ” )

เขตภมู อิ ากาศ
แบบมรสุมรอ้ น

เขตภมู ิอากาศแบบมรสุมรอ้ น ปาAmazon
( Tropical Monsoon Climate “
Am ” ) ลกั ษณะภูมิอากาศอยูใ่ นเขต ต้นเบาบบั
ร้อน มฤี ดูแลง้ สันๆ ประมาณ 1 – 2
เดอื น มกั พบบรเิ วณชายฝงด้านตน้
ลมระหว่างละตจิ ดู ที 15 – 20 องศา
เหนือ และใต้ อาจเปนลมประจาํ ปหรอื
ลมประจาํ ฤดูก็ได้ จงึ มกั ทําให้เกิดฝน
ตกหนกั ในช่วงทีบริเวณนันได้รบั แสง
จากดวงอาทติ ย์มาก ในเอเชีย ไดแ้ ก่
ชายฝงตะวนั ตกของคาบสมทุ รอนิ เดีย
ชายฝงทะเลของประเทศพมา่ ภาคใต้
ของประเทศไทย ภาคตะวนั ออกของ
ประเทศไทย ไดแ้ ก่ จงั หวดั จัทบรุ ี และ
จงั หวดั ตราด ชายฝงตะวันออกของ
ประเทศเวยี ดนาม และหมูเ่ กาะฟลิปนส์
ชายฝงทะเลลมุ่ แม่นาํ อเมซอนใน
อเมรกิ าใต้ และชายฝงทางตะวนั ตก
เฉียงเหนอื ของอ่าวกินใี นประเทศ
แอฟริกา อณุ หภมู ิและปรมิ าณ
หยาดนําฟา เนืองจากอยู่ในเขตร้อน
อุณหภมู ขิ องอากาศสูงตลอดป และมี
ฤดแู ลง้ สันๆ

5

ตัวอย่างความหลากหลายทางชวี ภาพ

ปรมิ าณนําฝน

ปรมิ าณนําฝนรวมตลอดทงั ปมีค่าเฉลยี ระหว่าง 130 – 375
เซนติเมตร สิงมีชวี ิตและการดาํ รงชีพ เนอื งจากสภาพอากาศมฤี ดูแล้ง
เพียงระยะเวลาสันๆ และมีปรมิ าณนําฝนมาก พืชพรรณมักเปนปาดงดบิ
ส่วนใหญเ่ ปนปาดงดบิ เขา ไมย้ นื ต้นขนึ หนาแนน่ และมีพืชขนาดเลก็ เตบิ โตได้
บา้ ง เนืองจากสภาพพืนดินมีความชืนแฉะน้อยกว่าลกั ษณะภูมิอากาศแบบ
ปารอ้ นชนื และแสงอาทติ ย์สามารถสอ่ งผ่านเรอื นยอดไมใ่ หญไ่ ดบ้ ้าง แต่
ความหลากหลายของชนดิ พรรณไมม้ ักมนี ้อยกวา่ ปาดงดบิ ในเขตภูมอิ ากาศ
แบบปาร้อนชืน สว่ นสงิ มีชีวติ ทีอาศยั อยู่ในเขตภูมิอากาศ ได้แก่ จาํ พวก
สตั วป์ ก แมลง สัตว์เลอื ยคลาน สัตวท์ อี าศัยอย่บู นตน้ ไม้ ส่วนสัตวข์ นาด
ใหญม่ เี ลก็ นอ้ ย การดาํ รงชีวติ ของประชากรสว่ นใหญค่ ลา้ ยคลงึ กับเขตปา
รอ้ นชืน ไดแ้ ก่ การเก็บหาของปา การลา่ สตั ว์ การทําไรเ่ ลือนลอย การทําปา
ไม้ และการเพาะปลูก เชน่ ทําสวนยางพารา กาแฟ เปนต้น

6

เขตภูมิอากาศ

แบบท่งุ หญ้าเมอื งรอ้ น

TROPICAL เขตภูมิอากาศแบบทงุ่ หญ้าเมอื งรอ้ น
SAVANNA Tropical Savanna Climate “
CLIMATE
Aw ”
“ AW ”
เรียกอกี อยา่ งหนึงวา่ เขตภมู อิ ากาศ
แบบสะวันนา ลักษณะภมู อิ ากาศมีฤดู
แล้งสลบั กบั ฤดูฝนอยา่ งเดน่ ชัด โดย
มกั มีสถานทีตงั อยู่ถดั จากเขตภมู ิ
อากาศแบบปาร้อนชนื ขึนไปยงั เขต
ละติจูดสูง หรอื ทางตอนในของแผน่
ดิน โดยพบอยู่ระหวา่ งละตจิ ดู ที 5 -
20 องศาเหนอื และใต้ ในทวีปเอเชยี
พบบริเวณ กลุ่มประเทศในภาคพืน
เอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้รวมทั
ประเทศไทย คาบสมทุ รเดคขา่ น
ประเทศอนิ เดยี รอบๆเขตภมู อิ ากาศ
แบบปาร้อนชืนในแอฟรกิ ากลาง หมู่
เกาะอนิ เดยี ตะวนั ตก ลุ่มแม่นําโอรโิ นโค
และทรี าบสงู บราซิลในทวปี อเมรกิ าใต้
อณุ หภมู ิและปริมาณหยาดนาํ ฟา
เนอื งจากลักษณะภมู อิ ากาศมฤี ดแู ลง้
สลับกับฤดฝู นอย่างเดน่ ชดั อณุ หภมู ิ
ของอากาศจงึ คลา้ ยกบั ภมู ิอากาศแบบ
ปาร้อนชนื และมรสมุ รอ้ น โดยมี
อณุ หภมู เิ ฉลียอยรู่ ะหว่าง 23 – 27
องศาเซลเซยี ส

ตัวอย่าง: ทุ่งหญ้าโปร่งและการ
ดาํ รงชีวิตของสัตว์

7

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ ทุ่ ง ห ญ้ า เ มื อ ง ร้ อ น

TROPICAL
SAVANNA CLIMATE

“ AW ” 

ลักษณะการดาํ รงชีวิต

ลักษณะพืชพรรณธรรมชาติและสิงมีชีวิต ได้แก่ ถ้าบริเวณทีได้รับความชืนเพียงพอ
พืชพรรณธรรมชาติส่วนใหญ่มักเปนปาไม้ แต่ไม่หนาแน่นมาก เช่น ปาแดง หรือปา
เบญจพรรณในประเทศไทย ในส่วนบริเวณพืนทีทีมีความชืนน้อย พืชพรรณส่วนใหญ่
มักเปนไม้ต้นเล็ก เช่น ปาหนาม หรือไม้พุ่มเขตร้อน ขึนกระจายอยู่ทัวไป ส่วนบริเวณ
พืนทีทีได้รับความชืนน้อยทีสุด มักเปนทุ่งหญ้าสะวันนา ลักษณะเปนทุ่งหญ้าต้นยาวๆ
มีไม้พุ่มขึนกระจัดกระจายอยู่ทัวไป หรือเปนทุ่งหญ้าโปร่ง สาํ หรับสิงมีชีวิตทีอาศัยอยู่

มักเปนสัตว์ใหญ่เปนส่วนมาก ทีกินหญ้าเปนอาหาร ได้แก่ ม้าลาย กระทิง โคไพร
กระซู่ และแรด เปนต้น



8

เขตภูมิอากาศแห้งแล้ง

Dry Climate “ B ”

เขตภูมอิ ากาศแห้งแลง้ ( Dry Climate “ B ” ) เขตภมู ิอากาศแหง้ แล้ง หมายถงึ
บริเวณทมี ีอัตราการระเหยของนํามากกวา่ ปรมิ าณหยาดนาํ ฟาทีตกลงมา เปนเขตภมู ิ
อากาศทีครอบคลมุ พืนทีบนโลกมากทสี ดุ พบได้ในเขตรอ้ นและเขตละตจิ ูดกลาง โดย
ในเขตรอ้ นพบระหวา่ งละตจิ ดู ที 15 – 20 องศาเหนือ และใต้ และบริเวณละตจิ ดู 30
องศา บริเวณพืนทตี อนกลางหรือทางดา้ นทศิ ตะวันตกของทวปี มกั เปนบริเวณที
อากาศลอยตําลงและมลี มพัดออกไป ในเขตละตจิ ดู กลางมกั พบบริเวณตอนกลาง
ของทวปี ซึงมีขนาดใหญ่มาก เนืองจากเปนบริเวณทมี ีลมพัดออกในฤดหู นาว และอยู่
ไกลจากภาคพืนมหาสมุทรซึงเปนแหลง่ ความชนื ทีสาํ คญั แบ่งแยกยอ่ ยได้เปน 2 เขต
ภมู ิอากาศ ได้แก่ เขตภูมอิ ากาศแบบทะเลทราย และเขตภูมิอากาศแบบสเต็ปป

9
( Desert Climate “ BWh” , “BWk” )

เขตภูมอิ ากาศ
แบบทะเลทราย

ภาพแสดงพื นทีภุมิอากาศแบบทะเลทราย

เขตภูมิอากาศแบบทะเลทราย อกี ทังยงั ไมเ่ กดิ ปรากฏการณแ์ นว บริเวณพืนทีทีมีลักษณะภูมิ
( DESERT CLIMATE ปะทะอากาศและเกดิ พายุหมุนอกี อากาศแบบทะเลทราย ได้แก่
“ BWH” , “BWK”  ด้วย บางครังเมือมีฝนตกก็ไม่ สะฮารา - ตอนเหนือของ
ตกลงมาถงึ พื นผวิ ดนิ ดว้ ย แอฟริกา ออสเตรเลีย ตะวันตก
เขตภมู ิอากาศแบบทะเลทราย เนอื งจากระเหยกลายเปนไอไปเสยี และตอนกลางของออสเตรเลีย
( Desert Climate “ BWh” , กอ่ นและเปนเขตทพี ายหุ มุนเขตร้อน อาหรับ คาบสมุทรอาหรับ
“BWk” ) เปนเขตภมู ิอากาศทีมี จากขัวโลกพั ดผ่านเข้ามาไมถ่ ึงใน เตอร์สถาน ตอนไต้ของกลางรุส
สภาพความแห้งแล้งมากทีสดุ บรเิ วณนี เชน่ เดียวกับเขตลมคา้ ที เซีย อเมริกาเหนือ ตะวันตกเฉียง
เกอื บไมม่ ฝี นตกเลย เปนเขตภมู ิ เบยี ดตวั เข้าหากันจากแนว ใต้ของสหรัฐอเมริกาและทาง
อากาศทพี บบริเวณระหว่างละตจิ ดู เส้นศูนย์สูตรกเ็ ข้ามาไม่ถึง เหนือของเม็กซิโก
ที 15 – 30 องศาเหนอื และใต้ ปาตาโกเนีย ตะวันออกเฉียงใต้
เนอื งจากเปนบรเิ วณทมี ีอากาศร้อน ของประเทศอาร์เจนตินา
และแหง้ แล้งจมตัวลง เปนอปุ สรรค ธาร์ ตะวันตกเฉียงเหนือของ
ตอ่ การทจี ะมีฝนตก หรือฝนทเี กิด อินเดียและตะวันออกของ
จากการพาความรอ้ น ปากีสถาน
กาลาฮารี – นามิบ ตะวันตก

เฉียงใต้ของแอฟริกา

โกบี – ตากลามากัน มณฑล

ซินเกียงของจีนและมองโกเลีย

อิหร่าน ในอิหร่านและ

อัฟกานิสถาน

 อาตากามา – เปรู ทางเหนือ

ของชิลีและทางใต้ของเปรู

10

DESERT
CLIMATE

"BWh” อุณหภมู ิและปรมิ าณหยาดนาํ ฟา
&
สาํ หรับอุณหภูมิในเขตทะเลทรายหรือเขตแห้งแล้งจะแตกต่างกัน
“BWk” ออกไปตามทีตังในแต่ละเขตละติจูด ถ้าอุณหภูมิของอากาศเฉลีย
ตลอดปเท่ากับหรือสูงกว่า 18 องศาเซลเซียส จะเปนทะเลทรายใน
เขตร้อน (BWh) แต่ถ้าหากอุณหภูมิเฉลียของอากาศตลอดปตํา
กว่า 18 องศาเซลเซียส จะเปนทะเลทรายในเขตอบอุ่น (BWk)
โดยทัวไปแล้วถ้าหากเปนทะเลทรายในเขตร้อนอุณหภูมิเฉลียของ
อากาศจะสูงมาก เช่น ทะเลทรายอิน ซาลาห์ วัดอุณหภูมิในร่มได้
เฉลีย 38 องศาเซลเซียส แต่ถ้าเปนทะเลทรายในเขตหนาว
อุณหภูมิทีวัดได้ในเดือนฤดูร้อนจะมีค่าเฉลีย 24 องศาเซลเซียส
พิ สัยของอุณหภูมิในรอบวันอยู่ระหว่าง4–10องศาเซลเซียส แต่
มักพบว่าทะเลทรายในเขตอบอุ่นพิ สัยของอุณหภูมิจะมากกว่าทะเล
ทรายในเขตร้อนปริมาณหยาดนาํ ฟาโดยเฉลียตาํ กว่า
25 เซนติเมตร

สิงมีชีวิตและการดํารงชพี พืชพรรณธรรมชาติ
ในเขตทะเลทรายมนี อ้ ยมาก โดยมากเปน “พืช
ชอบแลง้ ” (Xerophyte) คอื ลักษณะใบเลก็
ใบมัน หรือมีหนาม เปลือกหนา ลาํ ตน้ สามารถ
เก็บนําไวไ้ ด้ เรียกวา่ “ไมอ้ วบนํา “ (Suculent)
เช่น ตะบองเพชร หญา้ ตน้ สันๆ ขนึ
กระจัดกระจายอยเู่ ปนหย่อมๆ ส่วนสงิ มชี ีวิตที
อาศัยอยู่ ได้แก่ สตั วจ์ าํ พวกทีอาศยั อยใู่ นโพรง
และออกมาหากินในเวลากลางคืน อนั เนืองมา
จากสภาพอากาศ และ อูฐ เปนสตั วท์ มี ีลกั ษณะ
พิเศษทสี ามารถอาศยั ไดใ้ นทะเลทราย การดาํ รง
ชวี ติ ของประชากรในเขตทะเลทรายเปนไปด้วย
ความยากลาํ บากเนอื งมาจากการขาดแคลนนาํ
การประกอบอาชีพสว่ นใหญ่ ไดแ้ ก่ การเลยี ง
สัตวแ์ บบแร่ร่อน เชน่ อูฐ ววั เนือ แพะ และแกะ
เปนตน้ แหลง่ นําในเขตทะเลทรายสว่ นใหญ่
ไดแ้ ก่ โอเอซิส (Oasis) หรือบริเวณทเี ปนลํานาํ
ทไี หลผ่านดินแดนทะเลทราย เชน่ แมน่ าํ ไทกริส-
ยเู ฟรติส ตอนลา่ งของแมน่ ําไนล์ ลุ่มแม่นําสินธุ
แม่นาํ โคโลราโด เปนตน้ ทเี ปนพืนทีมีนาํ สําหรับ
ประกอบการเกษตรได้นอกจากนนั บางแห่งมี
แหลง่ แร่ก็สามารถทําเหมอื งแรไ่ ด้ หรือการขุด
เจาะนํามนั  

11

Steppe Climate

BSh & BSk

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ ส เ ต็ ป ป

ภูมิอากาศแบบสเต็ปป ( STEPPE CLIMATE “ BSH” , “BSK” ) เรียกอีกอย่างหนึงว่า
(SEMI – ARID)เขตภูมิอากาศกึงแห้งแล้ง
100อเมริกาเหนือ ตังแต่แนวเส้นเมริเดียนที ปรากฏอยู่ในส่วนต่ างๆ คื อ ทวีป

20 – 54และตังแต่แนวละติจู ดที องศาตะวันตก ไปจรดแนวเทื อกเขาร็อกกี

องศาเหนือ ในลาติ นอเมริกา นอกจากนันมักพบอยู่

เกื อบรอบภูมิอากาศแบบทะเลทรายละติ จู ดตํา ยกเว้นทางด้านทิ ศตะวันตก เปนเขตเชือมภูมิ

อากาศทะเลทรายกั บอากาศชืน และมักพบบริเวณขอบของบริเวณที มีมวลอากาศเขตร้อนที

แห้งแล้ ง และอากาศลอยตําลง ในปหนึงๆ จะมีระยะหนึงที ลมและพายุ หมุ นพัดผ่านเข้ามาถึ ง

บริเวณนีและนาํ ฝนมาตก ทําให้ไม่ถึ งเกื อบแห้งแล้ งเสียที เดียว อุ ณหภูมิและปริมาณ

หยาดนาํ ฟา

12

ลักษณะอุณหภูมขิ องอากาศ

แบบสเตป็ ป

ลกั ษณะอณุ หภมู ิของอากาศจะคลา้ ยคลึงกับเขตภูมิ
อากาศเขตทะเลทราย โดยตําแหน่งละติจูดตา่ งกนั จะทําให้
อณุ หภูมิของอากาศแตกตา่ งกัน เชน่ เขตภูมิอากาศแบบ
สเต็ปปทีปรากฏอยู่ในเขตละตจิ ดู ตําอุณหภูมิโดยเฉลยี
ของอากาศตลอดปจะเทา่ หรอื สูงกว่า 18 องศาเซลเซียส
เรยี กว่า “ ภมู ิอากาศสเตป็ ปในเขตร้อน (BSh) “ ส่วนใน
เขตละตจิ ดู กลาง อณุ หภมู ขิ องอากาศโดยเฉลียจะตํากวา่
18 องศาเซลเซยี ส เรียกวา่ “ ภูมอิ ากาศสเต็ปปเขต
อบอนุ่ (BSk) “ ส่วนปริมาณนาํ ฝนวัดได้นอ้ ยมาก โดยใน
เขตละตจิ ูดตาํ มลี ักษณะของฝนน้อยและไมแ่ นน่ อน ส่วนที
อยใู่ นเขตละติจูดสงู จะมฝี นตกในฤดหู นาวเปนสว่ นใหญ่
เนอื งจากมีแนวอากาศและพายหุ มนุ นอกเขตรอ้ นพัดผา่ น
และอตั ราการระเหยของนํามีน้อยในฤดูหนาว

สิงมชี วี ติ และการดํารงชพี พืชพรรณธรรมชาติส่วนใหญ่
เปนหญ้าตน้ สนั ๆ คล้ายกบั ท่งุ หญ้าแพรี มไี ม้พุ่มจาํ พวก
ตะบองเพชรกระจัดกระจายอยทู่ ัวไป สัตว์ปาทีอาศยั อยู่เปน
สตั วใ์ หญ่ เชน่ วัวกระทิง ควายปา มา้ ปา กวาง สนุ ขั ปา
และสุนขั จงิ จอก เปนตน้ การดาํ รงชพี ของประชากรสว่ น
ใหญม่ ขี อ้ จาํ กดั อันเนืองมาจากสภาพภมู ิอากาศและความ
อดุ มสมบูรณ์ของทรพั ยากรธรรมชาติ มีเพียงทุ่งหญา้ ซึง
เหมาะแกก่ ารเลียงสตั วต์ ่างๆ เชน่ แกะ แพะ ทีทนตอ่ สภาพ
อากาศไดด้ กี ว่า นอกจากนันในเขตทีมคี วามชนื และระบบการ
ชลประทานทดี พี อจะมกี ารเพาะปลูกได้บ้าง พืชทีปลกู ได้แก่
ธัญพื ชต่างๆ



13

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ อ บ อุ่ น ชื น

HUMID
MESOTHERMAL
CLIMATE
“ C”
เขตภูมิอากาศแบบอบอุ่นชืน ( HUMID
- เขตภูมิอากาศแบบอบอุ่นชืน MESOTHERMAL CLIMATE “ C” ) เปน
- เขตภูมอิ ากาศเมดเิ ตอร์เรเนยี น เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ ที ป ร า ก ฏ อ ยู่ ใ น เ ข ต ล ะ ติ จู ด
- เขตภูมิอากาศชุ่มชืนกงึ เขตร้อน กลาง อุ ณหภูมิของอากาศเดือนทีหนาวทีสุด
- เขตภมู ิอากาศชายฝงตะวนั ตก ตํากวา 18 องศาเซลเซียส แต่สูงกว่า -3
- เขตภมู ิอากาศแบบเย็นชืน องศาเซลเซียส เปนเขตภูมิอากาศทีอยู่ใน
- เขตภูมิอากาศชุม่ ชนื ภาคพืนทวีปทีรอ้ นในฤดู แนวปะทะของมวลอากาศเขตร้อนจากขัว
ร้อน โลก ปริมาณนาํ ฝนขึนอยู่กับทิศทางการพัด
- เขตภมู ิอากาศชมุ่ ชืนภาคพืนทวปี ทอี บอุน่ ใน พาของลมประจาํ ถิน แบ่งออกเปน 3 เขต
ฤดูรอ้ น ย่อย ดังนี
- เขตภูมิอากาศกงึ ขวั โลกภาคพืนทวีป

14

เ ข ต ภูมิอ า ก า ศ แ บ บ เ ม ดิ เ ต อ ร์เ ร เ นี ย น

MEDITERRANEAN
CLIMATE

“CSA” ,“CSB ”

เข ต ภูมิอ า ก า ศ แ บ บ เม ดิเต อ ร์เร เนีย น ( M e d it e rran e an C l im at e “C s a ” ,“ C s b ” )
เ รีย ก อีก อ ย่า ง ห นึ ง ว่ า “ เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ กึ ง เ ข ต ร้ อ น ที แ ห้ ง แ ล้ ง ใ น ฤ ดู ร้ อ น ” ( D r y - S u m m e r
S u b t r o p i c a l C l i m a t e ) มี ลั ก ษ ณ ะ อ า ก า ศ แ ห้ ง แ ล้ ง ใ น ฤ ดู ร้ อ น แ ต่ จ ะ มีฝ น ต ก ใ น ฤ ดูห น า ว
เ นื อ ง จ า ก อ ยู่ใ น เ ข ต อิ ท ธิ พ ล ข อ ง ม ว ล อ า ก า ศ อ บ อุ่ น แ ล ะ ชื น จ า ก ภ า ค พื น ส มุท ร แ ล ะมีพ า ยุพั ด
เ ข้ า สู่ช า ย ฝ ง ส่ว น ใ น ฤ ดู ร้ อ น ไ ด้ รั บ อิ ท ธิ พ ล จ า ก ม ว ล อ า ก า ศ แ ห้ ง ภ า ค พื น ท วีป ทีจ ม ตัว ล ง ม า
ทาํ ใ ห้อ า ก า ศ แ ห้ง แ ล้ ง เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ นี จ ะ ป ร า ก ฏ อ ยู่ อ ย่ า ง เ ด่ น ชั ด ท า ง ด้า น ช า ย ฝง ท ะเล
เ ม ดิ เ ต อ ร์เ ร เ นีย น แ ล ะ บ ริ เ ว ณ ช า ย ฝ ง ต ะ วั น ต ก ข อ ง ท วี ป ที อ ยู่ ร ะ ห ว่ า ง ล ะติจูด ที 30 – 4 0
อ ง ศ าเหนือ แล ะใต้ แ ล ะท า ง ต อ น ใต้และ ต อ นก ลาง ขอ ง รัฐ แค ลิฟ อ ร์เ นีย ประเทศ
ส ห รัฐ อ เ ม ริก า ต อ น ก ล า ง ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ ชิ ลี ต อ น เ ห นื อ ข อ ง ท ะ เ ล เ ม ดิ เ ต อร์เร เนีย น ตัง แ ต่
ประเทศโปรตุเก ส ไ ปจ น ถึง ประเท ศตุร กี เ ลียบ ช ายฝ ง ทะ เ ลไป จ นถึง ป ระเทศอิห ร่าน ใน
ป ร ะ เ ท ศ โ ม ร็อ ก โ ก ท า ง เ ห นื อ ข อ ง เ อ ล จี เ รี ย แ ล ะ ตู นิ เ ซี ย ท า ง เ ห นื อ ข อ ง เบง ก า สี ใ น ประเท ศ
ลิ เ บี ย

15

เกิดมาเพือมีเสรี เกิดมาเปนฉัน

เขตภู มิ อากาศกึ งเขตร้ อน
ที แห้ งแล้ งในฤดู ร้ อน

สาํ หรบั ในฤดูหนาวอุณหภูมิจะแปรผันระหว่าง 4 – 10 องศาเซลเซยี ส โดยบรเิ วณทีอยู่ลึก
เข้าไปในแผ่นดินหรอื มีตําแหน่งละติจูดเพิมขึนอุณหภูมิจะลดลง ส่วนปรมิ าณหยาดนําฟา
เนืองจากได้รบั อิทธิพลจากมวลอากาศอบอุ่นและชุ่มชืนจากภาคพืนสมุทร มีปรมิ าณฝนตก
เฉลียตลอดป มีค่าประมาณ 40 – 80 เซนติเมตร โดยมากเปนฝนทีตกมากในฤดูหนาว
สาํ หรบั หมิ ะมีตกน้อยมากยกเว้นบรเิ วณทีเปนภูเขาสูง สิงมีชีวิตและการดํารงชีพ เนืองจาก
สภาพอากาศแหง้ แล้งในฤดูรอ้ นและชุ่ม ชืนในฤดูหนาว พืชพรรณธรรมชาติส่วนใหญ่จึง
เปน ปาไม้เนือแข็ง ไม่ทิงใบ ลําต้นไม่สูง ใบเล็กหนาเปนมัน ลําต้นมีเปลือกหนา เพือลดการ
สูญเสียนาํ ในฤดูรอ้ น นอกจากนันยังมีปาละเมาะ เปนไม้พุ่มเตียคล้ายต้นสาบเสือใน
ประเทศไทย ส่วนสัตว์ปาทีอาศัยไม่ปรากฏชัดเจนเนืองจากพืนทีมีการเข้ามาตังถินฐานเปน
เวลานานมาก นอกจากการเลียงสัตว์ เช่น แพะ แกะ วัวเนือ วัวนม เปนต้น การดํารงชีวิต
ของประชากรในเขตภูมิอากาศนีได้แก่ การเพาะปลูกธัญพืชชนิดต่างๆ ตามพืนทีทีมีระบบ
การชลประทานทีดี หรอื การปลูกพืชทีมีรากยาวเพือสามารถดูดนาํ มาเลียงลําต้นได้ในช่วง
ฤดูรอ้ น นอกจากนันยังมีอาชีพการทําประมง การค้า และการอุตสาหกรรม เช่น การ
แปรรูปวัตถุดิบจากการเกษตร อุตสาหกรรมการท่องเทียว อุตสาหกรรมการต่อเรอื
เปนต้น

16

เขตภู มิ อากาศ
ชุ่มชื นกึ งเ ขตร้อน

Humid Subtropical Climate
“Cfa” ,“Cwa” 

มั ก พ บ บ ริ เ ว ณ ช า ย ฝ ง ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง ท วี ป จึ ง ไ ด้ รั บ อิ ท ธิ พ ล จ า ก
ม ว ล อ า ก า ศ ชื น ภ า ค พื น ส มุ ท ร บ ริ เ ว ณ ที มี ลั ก ษ ณ ะ อ า ก า ศ ชุ่ ม ชื น
กึ ง เ ข ต ร้ อ น ไ ด้ แ ก่ ช า ย ฝ ง ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง ท วี ป บ ริ เ ว ณ ล ะ ติ จู ด ที
2 5 – 4 0 อ ง ศ า เ ห นื อ แ ล ะ ใ ต้ เ ช่ น ท า ง ด้ า น ต ะ วั น อ อ ก เ ฉี ย ง ใ ต้
ข อ ง อ เ ม ริ ก า ใ ต้ ใ น ป ร ะ เ ท ศ ป า ร า ก วั ย ท า ง ใ ต้ ข อ ง บ ร า ซิ ล ท า ง
ต ะ วั น อ อ ก เ ฉี ย ง เ ห นื อ ข อ ง อ า ร์ เ จ น ติ น า ท า ง ต ะ วั น อ อ ก เ ฉี ย ง ใ ต้
ข อ ง แ อ ฟ ริ ก า ใ ต้ ท า ง ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง อ อ ส เ ต ร เ ลี ย ท า ง ต ะ วั น อ อ ก
เ ฉี ย ง ใ ต้ ข อ ง ส ห รั ฐ อ เ ม ริ ก า ลุ่ ม แ ม่ นํา โ ป ข อ ง อิ ต า ลี ภ า ย ใ น ข อ ง
ป ร ะ เ ท ศ ยู โ ก ส ล า เ วี ย แ ล ะ ท า ง ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ จี น ด้ า น
ต อ น ใ ต้ ข อ ง ลุ่ ม แ ม่ นาํ ฮ ว ง โ ห อุ ณ ห ภู มิ แ ล ะ ป ริ ม า ณ ห ย า ด นํา ฟ า
เ นื อ ง ม า จ า ก พื น ที อ ยู่ บ ริ เ ว ณ ช า ย ฝ ง ท า ง ด้ า น ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง
ท วี ป เ ป น ส่ ว น ใ ห ญ่ แ ล ะ ไ ด้ รั บ อิ ท ธิ พ ล จ า ก ม ว ล อ า ก า ศ ชื น จ า ก
ท ะ เ ล แ ล ะ ม ว ล อ า ก า ศ เ ย็ น จ า ก เ ข ต ล ะ ติ จู ด สู ง ที เ ค ลื อ น ที ล ง ม า
ทํา ใ ห้ อุ ณ ห ภู มิ เ ฉ ลี ย ข อ ง อ า ก า ศ ใ น ฤ ดู ร้ อ น อ ยู่ ร ะ ห ว่ า ง 2 4 – 2 7
อ ง ศ า เ ซ ล เ ซี ย ส ส่ ว น ใ น ฤ ดู ห น า ว อุ ณ ห ภู มิ ข อ ง อ า ก า ศ อ ยู่ ร ะ ห ว่ า ง
6 – 1 3 อ ง ศ า เ ซ ล เ ซี ย ส

เนืองจากเปนเขตภูมอิ ากาศทีมคี วามชุ่มชนื สงู
และ อุณหภมู ขิ องอากาศค่อนข้างสงู พืช
พรรณจงึ ได้แกพ่ ืชจาํ พวกไม้ใบกว้างทงิ ใบ ใน
เขตทีสูงเปนปาไมใ้ บกวา้ งผสมกบั ปาสน พืช
พรรณจะทงิ ใบในช่วงฤดหู นาว สตั วป์ าทอี ยู่
อาศยั ได้แก่ กวาง สนุ ัขจงิ จอก กระตา่ ย
กระรอก ตวั นมิ และนกตา่ งๆ ส่วนบริเวณทีอยู่
ตดิ กับเขตภูมิอากาศแบบสตป็ ปหรอื บริเวณปา
ไมท้ ถี กู ทําลายมกั เปนทงุ่ หญา้ แพรี ซงึ เหมาะกับ
การเลยี งสตั ว์ เช่น ทุง่ หญ้าแปมปส ในประเทศ
อาร์เจนตนิ า เปนทงุ่ หญา้ ทเี ปนแหลง่ เลียงสตั ว์
ทีสําคัญของโลก การดาํ รงชีพในเขตภมู ิอากาศ
นี ประชากรมักประกอบอาชพี เกษตรกรรม พืช
ทีเพาะปลูกได้แก่ ข้าวเจ้า ข้าวสาลี ในเอเชยี
ฝาย และยาสบู ในสหรฐั อเมริกา การทําสวนปา
และการเลียงสตั วใ์ นเขตทุง่ หญา้

17

เขตภมู อิ ากาศ ลักษณะภมู อิ ากาศ
ชายฝงตะวนั ตก
เขตภมู อิ ากาศชายฝงตะวนั ตก ( Marine West Coast Climate
MARINE “Cfb” ,“Cfc” ) เปนเขตภมู อิ ากาศทีมอี ากาศอบอุ่นและชุม่ ชนื
WEST COAST ตลอดทังป พบบรเิ วณชายฝงตะวนั ตกของทวปี ต่างๆ ในบรเิ วณ
เขตละติจูดที 40 – 60 องศาเหนือ และใต้ จงึ ได้รบั อิทธพิ ลจาก
CLIMATE มวลอากาศภาคพนื สมุทร โดยมากพบบรเิ วณทางด้านชายฝงตะวนั
“CFB” ,“CFC” ตกของประเทศสหรฐั อเมรกิ า จากทางเหนือของแคลิฟอรเ์ นีย
เลียบชายฝงไปจนถึงตอนใต้ของอลาสกา สว่ นประเทศชลิ ีเรมิ จาก
ละติจูดที 40 องศาใต้ลงไป ตอนใต้ของแอฟรกิ า ทางตะวนั ออก
เฉียงใต้ของออสเตรเลีย เกาะแทสเมเนียและนิวซแี ลนด์ และสว่ น
ใหญ่จะปรากฏอยูท่ างยุโรปตะวนั ตก เรมิ ตังแต่เกาะไอซแ์ ลนด์ไป
จนถึงตอนใต้ของโปแลนด์ อุณหภมู แิ ละปรมิ าณหยาดนําฟา ใน
ชว่ งฤดรู อ้ นอุณหภมู ขิ องอากาศโดยเฉลีย ตํากวา่ 22 องศา
เซลเซยี ส แต่อยา่ งน้อย 4 เดือนทีอุณหภมู ขิ องอากาศเฉลีย
ประมาณ 10 องศาเซลเซยี ส หรอื สงู กวา่ ซงึ ในการแบง่ เขตภมู อิ า
กาศแบบเคิปเปนใชส้ ญั ลักษณ์ Cfb แต่ถ้าหากเขตภมู อิ ากาศแบบ
ชายฝงตะวนั ตกทีมอี ากาศเยน็ ในฤดรู อ้ นใชส้ ญั ลักษณ์ Cfc

18

ลั ก ษ ณ ะ ร ะ บ บ นิ เ ว ศ

ชายฝงตะวันตก

สิงมีชีวิตและการดํารงชีพ พืชพรรณธรรมชาติจะแตกต่างกันไปในแต่ละพืนที เช่น ในทวีปยุโรป
เปนปาไม้ใบกว้างทิงใบในฤดูหนาว ส่วนในอเมริกาเหนือเปนปาสนตามเทือกเขาทีตังรับลมประจาํ
สาํ หรับประเทศนิวซีแลนด์เปนปาฝนเขตอบอุ่น (Temperate Rainforest) สาํ หรับพืนทีปาไม้ที
ถูกบุกรุกทําลายจะกลายมาเปนทุ่งหญ้าแพรี หรือทุ่งหญ้าบนภูเขา ซึงเหมาะสาํ หรับการเลียงสัตว์
สัตว์ปาทีพบส่วนใหญ่ ได้แก่ สุนัขปา ตัวบีเวอร์ กระรอก และสัตว์นําแถบชายฝงทะเล เช่น ปลาวาฬ
และแมวนํา เปนต้น ลักษณะภูมิอากาศแบบชายฝงตะวันตกเหมาะสาํ หรับการตังถินฐานมาก
เนืองจากมีอากาศอบอุ่นตลอดป และได้รับอิทธิพลจากภาคพืนทะเล จึงมีประชากรอาศัยอยู่อย่าง
หนาแน่น การประกอบอาชีพทีสาํ คัญได้แก่ การอุ ตสาหกรรมและการค้า อาชีพรองลงมา ได้แก่
การเพาะปลูก เลียงสัตว์ การประมง ส่วนในบางบริเวณมีประชากรอยู่อย่างเบาบาง เช่นทางตะวัน
ตกของสหรัฐอเมริกา ชิลี ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพการทําปาไม้

HUMID 19
MICROTHERMAL
CLIMATE “ D” เขตภูมิอากาศ
แบบเย็นชนื

เปนเขตภูมอิ ากาศในละติจูดกลางทีฤดูหนาวมี
อากาศหนาวเย็นอย่างรุนแรง พืนทีทีมเี ขตภูมิ
อากาศแบบนี ได้แก่ ทางซกี โลกเหนือ บรเิ วณ
ละติจูดที 35 – 75 องศาเหนือ เปนภูมอิ ากาศที
ได้รบั อิทธพิ ลจากภาคพืนทวปี มากกวา่ ภาคพืน
สมุทร จึงทําให้พิสัยของอุณหภูมแิ ตกต่างกัน
มากในรอบป แบ่งเปน 3 เขต ดังนี

20 ข้าวโพด

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ ชุ่ ม ชื น ภ า ค พื น ทงุ่ ข้าวบารเ์ ลย์
ท วี ป ที ร้ อ น ใ น ฤ ดู ร้ อ น
ถัวเหลอื ง
HUMID
CONTINENTAL HOT
SUMMER CLIMATE
“ DFA” , “DWA”

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ ชุ่ ม ชื น ภ า ค พื น ท วี ป ที ร้ อ น ใ น ฤ ดู ร้ อ น
  เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ ชุ่ ม ชื น ภ า ค พื น ท วี ป ที ร้ อ น ใ น ฤ ดู ร้ อ น
( Humid Continental Hot Summer Climate “
D f a ” , “ D w a ” ) ลั ก ษ ณ ะ ภู มิ อ า ก า ศ จ ะ ร้ อ น แ ล ะ ชุ่ ม ชื น ใ น
ฤ ดู ร้ อ น พ บ ใ น อ เ ม ริ ก า เ ห นื อ ต่ อ จ า ก แ น ว เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ
แ บ บ ส เ ต็ ป ป ใ น แ ถ บ ต ะ วั น ต ก ก ล า ง ข อ ง ส ห รั ฐ อ เ ม ริ ก า ม า ยั ง
ช า ย ฝ ง ต ะ วั น อ อ ก แ ล ะ อ ยู่ เ ห นื อ เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ ชุ่ ม ชื น
กึ ง เ ข ต ร้ อ น ใ น ยุ โ ร ป ป ร า ก ฏ ตั ง แ ต่ ยุ โ ร ป ต ะ วั น อ อ ก เ ป น พื ด
ติ ด ต่ อ กั น เ ข้ า ไ ป ยั ง ป ร ะ เ ท ศ โ ร ม า เ นี ย แ ล ะ บั ล เ ก เ รี ย ส่ ว น ใ น
เ อ เ ชี ย จ ะ ป ร า ก ฏ อ ยู่ ใ น แ ม น จู เ รี ย ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ จี น แ ล ะ
ค า บ ส มุ ท ร เ ก า ห ลี เ ห นื อ อุ ณ ห ภู มิ แ ล ะ ป ริ ม า ณ ห ย า ด นาํ ฟ า ใ น
ฤ ดู ร้ อ น จ ะ มี ช่ ว ง 3 – 4 เ ดื อ น อุ ณ ห ภู มิ มี ค่ า เ ฉ ลี ย ร า ว 2 1
- 2 4 อ ง ศ า เ ซ ล เ ซี ย ส ส่ ว น ฤ ดู ห น า ว มี ร ะ ย ะ เ ว ล า 3 – 5
เ ดื อ น

ส่ ว น ใ น ฤ ดู ใ บ ไ ม้ ผ ลิ ห รื อ ฤ ดู ใ บ ไ ม้ ร่ ว ง ห ย า ด นาํ ฟ า ที ต ก ล ง ม า
จ ะ เ กิ ด จ า ก แ น ว ป ะ ท ะ ข อ ง ม ว ล อ า ก า ศ ขั ว โ ล ก แ ต่ ใ น ฤ ดู
ห น า ว ห ย า ด นาํ ฟ า ที ต ก ล ง ม า จ ะ เ ป น พ ว ก หิ ม ะ สิ ง มี ชี วิ ต แ ล ะ
ก า ร ดํา ร ง ชี พ พื ช พ ร ร ณ ธ ร ร ม ช า ติ ที สํา คั ญ ไ ด้ แ ก่ ป า ไ ม้
เ นื อ ง จ า ก มี ส ภ า พ ล ม ฟ า อ า ก า ศ ที เ ห ม า ะ ส ม โ ด ย ม า ก เ ป น ป า
ไ ม้ ใ บ ก ว้ า ง ทิ ง ใ บ แ ล ะ ป า ผ ส ม ร ะ ห ว่ า ง ป า ไ ม้ ใ บ ก ว้ า ง ทิ ง ใ บ
กั บ ป า ส น ส่ ว น บ ริ เ ว ณ ที สู ง จ ะ เ ป น ป า ส น ส่ ว น สั ต ว์ ป า ที
อ า ศั ย อ ยู่ ส่ ว น ม า ก ไ ด้ แ ก่ สั ต ว์ ที ท น ต่ อ ส ภ า พ ห น า ว เ ย็ น ใ น
ฤ ดู ห น า ว เ ช่ น สุ นั ข จิ ง จ อ ก ก ว า ง ห มี บี เ ว อ ร์ ก ร ะ ต่ า ย
แ ล ะ น า ก เ ป น ต้ น

พื ช ที สาํ คั ญ เ ช่ น ข้ า ว โ พ ด โ ด ย เ ฉ พ า ะ แ ถ บ ป ร ะ เ ท ศ
ส ห รั ฐ อ เ ม ริ ก า มี ก า ร เ พ า ะ ป ลู ก ม า ก เ รี ย ก ว่ า “ ดิ น แ ด น
ข้ า ว โ พ ด ” ( C o r n B e l t ) น อ ก จ า ก นั น ยั ง เ พ า ะ ป ลู ก ถั ว
เ ห ลื อ ง ข้ า ว โ อ ต ข้ า ว บ า ร์ เ ล ย์ ข้ า ว ส า ลี สํา ห รั บ ก า ร เ ลี ย ง
สั ต ว์ ไ ด้ แ ก่ สุ ก ร วั ว น ม แ ล ะ สั ต ว์ ป ก เ ข ต ที มี ป ร ะ ช า ก ร
อ า ศั ย อ ยู่ อ ย่ า ง ห น า แ น่ น ไ ด้ แ ก่ ท า ง ต ะ วั น อ อ ก ข อ ง
ส ห รั ฐ อ เ ม ริ ก า

21

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ ชุ่ ม ชื น ภ า ค พื น ท วี ป ที อ บ อุ่ น ใ น ฤ ดู ร้อ น

HUMID CONTINENTAL MILD
SUMMER CLIMATE
“ DFB” , “DWB”

เขตภมู ิอากาศช่มุ ชืนภาคพืนทวีปทีอบอุ่นในฤดูรอ้ น ( Humid Continental Mild
Summer Climate “ Dfb” , “Dwb” ) เปนเขตภมู ิอากาศทอี ากาศอบอุน่ ในฤดูรอ้ น มคี วาม
แตกต่างจากเขตภมู อิ ากาศแบบชุ่มชืนภาคพืนทวีปทีร้อนในฤดรู อ้ น คอื ในฤดูหนาวจะมี
อากาศหนาวเยน็ กว่า สว่ นในฤดูรอ้ นอากาศจะเย็นสบายกวา่ และมหี ยาดนําฟาตกลงมาใน
ปรมิ าณนอ้ ยเนอื งจากอยู่ในเขตละติจดู ทสี ูงกวา่ อุณหภมู แิ ละปรมิ าณหยาดนําฟา ในฤดูรอ้ น
อากาศอบอุ่นอุณหภมู จิ ะผันแปรระหวา่ ง 18 – 21 องศาเซลเซียส ส่วนในฤดหู นาวอากาศ
หนาวเย็นมาก อณุ หภมู ิผันแปรอยูร่ ะหว่าง -12 ถงึ -6 องศาเซลเซยี ส สว่ นปริมาณ
หยาดนําฟาทีตกลงมาจะมีความแตกตา่ งกนั ได้แก่ เขตภมู ิอากาศแบบ Dfb มีหยาดนําฟาตก
ตลอดทังป แต่ถ้าเปนเขตภมู อิ ากาศแบบ Dwb จะมีอณุ หภมู ิอากาศแห้งแล้งและหนาวเยน็ ใน
ฤดูหนาวพืชพรรณธรรมชาติ ไดแ้ ก่ ปาไมผ้ สม ระหวา่ งปาไม้ใบกวา้ งทิงใบผสมกบั ปาสน แต่
จะมีปริมาณของต้นสนมากกว่าไมใ้ บกว้างทิงใบ ตวั อยา่ งพืชพรรณ เช่น โอ๊ก เมเปล พันธุ์
ไมส้ น เช่น เฟอร์ ไพน์

ส่ ว น บ ริ เ ว ณ ที อ ยู่ ลึ ก เ ข้ า ไ ป ใ น ผื น แ ผ่ น ดิ น ป ริ ม า ณ ค ว า ม ชื น ล ด ล ง
พื ช พ ร ร ณ ส่ ว น ใ ห ญ่ เ ป น ทุ่ ง ห ญ้ า แ พ รี แ ล ะ ทุ่ ง ห ญ้ า ส เ ต็ ป ป สั ต ว์ ป า
ที สํา คั ญ ไ ด้ แ ก่ ก ว า ง บี เ ว อ ร์ อ อ ต เ ต อ ร์ แ ล ะ ก ร ะ ต่ า ย ซึ ง มั ก
อ า ศั ย อ ยู่ ท า ง ต อ น เ ห นื อ ที ติ ด ต่ อ กั บ เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ กึ ง ขั ว โ ล ก
แ ล ะ ก ร ะ จ า ย อ ยู่ ต า ม ป า พ รุ ห รื อ ท ะ เ ล ส า บ ที เ กิ ด จ า ก ก า ร ก ร ะ ทํา ข อ ง
ธ า ร นํา แ ข็ ง ป ร ะ ช า ก ร ส่ ว น ใ ห ญ่ ที อ า ศั ย ใ น เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ นี ป ร ะ ก อ บ
อ า ชี พ เ พ า ะ ป ลู ก แ ล ะ เ ลี ย ง สั ต ว์ พื ช ที ป ลู ก ไ ด้ แ ก่ ข้ า ว โ พ ด ข้ า ว
ส า ลี ข้ า ว บ า ร์ เ ล ย์ ถั ว เ ห ลื อ ง ข้ า ว โ อ ต เ ป น ต้ น

22 ( C o n t i n e n t a l S u b - A r c t i c C l i m a t e “ D f c ” , “ D w c ” , “ D f d ” แ ล ะ “ D w d ” )

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ กึ ง ขั ว โ ล ก
ภ า ค พื น ท วี ป

มิง โ ด ย แ อ น ม า เ รี ย ค า เ ต อ ร์ ส

เขตภูมิอากาศกึงขัวโลกภาคพื นทวีป

CONTINENTAL SUB-ARCTIC CLIMATE

“DFC” , “DWC” , “DFD” และ “DWD” 

เขตภมู อิ ากาศกึงขวั โลกภาคพื นทวีป ( Continental Sub-Arctic Climate “Dfc”
, “Dwc” ,
“Dfd” และ “Dwd” ) เปนเขตภูมอิ ากาศทมี ีอากาศหนาวเยน็ มากในช่วงฤดูหนาวเนืองจากไดร้ ับ
อิทธิพลจากลมิ ความกดอากาศสูงทแี ผ่ลงมาปกคลุม
เขตภมู อิ ากาศกึงขัวโลกภาคพืนทวปี มกั พบบริเวณซกี โลกเหนอื ได้แก่ในอเมริกาเหนอื
และยเู รเชีย ทีตงั อยู่ระหวา่ งละตจิ ดู ที 50 – 55 และ หรอื 70 องศาเหนอื
ในทวปี อเมริกาเหนือจะเปนแนวแผ่ขยายจากอลาสกามาจนถึงนิวฟนดแ์ ลนด์
ของประเทศแคนาดาถึงทะเลแลบราเดอร์
สว่ นในยเู รเชยี เรมิ จากทะเลบาเรนต์ถึงทะเลเบริงและทะเลโอโคทสต์
อุณหภมู ิและปรมิ าณหยาดนาํ ฟา เนอื งจากในเขตนมี ีลักษณะอากาศปลกี ย่อย
แตกตา่ งกันอยู่ เคิปเปนจงึ ได้แบง่ ออกเปนเขตย่อย ได้แก “Dfc” มีสภาพภูมิอากาศโดยทวั ไป
เย็น มีฤดูรอ้ นสนั ๆ นอ้ ยกว่า 4 เดอื น
ทมี อี ณุ หภูมิของอากาศเฉลียสูงกว่า 10 องศาเซลเซยี ส
แตถ้ ้าหากสภาพอณุ หภมู ิของอากาศเยน็ มากกว่านี ใช้สญั ลกั ษณ์ “Dfd”
ในฤดูหนาวอากาศเย็นจดั มาก เดือนทีหนาวทสี ดุ อณุ หภูมิเฉลยี ตํากว่า -38
องศาเซลเซยี ส ส่วนสญั ลกั ษณ์ “Dwc” หรอื “Dwd” นันจะมีอณุ หภมู ิของอากาศคลา้ ยคลึงกนั
กบั ทีกล่าวมาแล้วแต่จะแตกต่างกนั
คอื หยาดนาํ ฟาทตี กลงมาจะมีอากาศแหง้ แล้งในช่วงฤดหู นาว ส่วน “Dfc” และ “Dfd” จะมี
หยาดนาํ ฟาตกตลอดทงั ป
ปรมิ าณหยาดนําฟาทีตกลงมาตลอดปเฉลียตาํ กว่า 30 เซนติเมตร
สงิ มชี วี ิตและการดาํ รงชีพ พืชพรรณธรรมชาตสิ ว่ นมากเปนปาสน เรยี กวา่ “ปาไมเ้ ขตหนาว”
(Boreal Forest) ในรุสเซยี เรียกวา่ “ไทก้า” (Taiga) ในแคนาดา เรียกวา่ “ปาสนเหนอื ”
บรเิ วณพืนลา่ งของตน้ ไม้มพี ืชจําพวกมอสส์
และไลเคน ขึนกระจดั กระจายอยู่ทัวไป

กวางเรนเดียร์

สว่ นในบรเิ วณทีมอี ุณหภมู แิ ละความชนื สงู ขนึ จะเปนปาไมท้ ิงใบและปาสนผสม
กัน
สตั วป์ าทีพบมากมกั เปนสตั วท์ ีมขี นปุกปุยเพอื ปองกันความหนาวเยน็ ได้แก่
สนุ ัขปา สนุ ัขจงิ จอก มงิ ออตเตอร์ กวางเรนเดียร์ หรอื กวางคารบิ ู นาก และกวาง
สว่ นตามทะเลสาบและแมน่ ําลําธารมปี ลาอาศัยอยูช่ ุกชุม เชน่ ปลากะพง ปลาเทราต์
นอกจากนันในชว่ งฤดรู อ้ นสนั ๆ จะมแี มลงชุกชุม และมนี กชนิดต่างๆ
อพยพขนึ ไปอยูแ่ ต่พอถึงฤดหู นาวก็จะพากันบนิ อพยพลงมาทางใต้ต่อไป
สาํ หรบั การดํารงชวี ติ สว่ นใหญ่ในเขตภมู อิ ากาศนีเปนไปด้วยความยากลําบาก

เนืองจากสภาพอากาศหนาวเยน็ มาก
ประชากรสว่ นใหญ่มอี าชพี ล่าสตั ว์ จบั ปลา หาของปา สว่ นในบรเิ วณทีมอี ากาศอบอุ่น
กวา่ สามารถทําการเพาะปลกู ได้แต่ไมไ่ ด้ผลดีเท่าทีควร
เนืองจากการเกิดนําค้างแขง็ พชื ทีปลกู มกั มชี ว่ งอายุสนั เชน่ ธญั ญพชื พชื มหี ัว
เปนต้น นอกจากนียงั มกี ารทําปาไม้ เพอื นํามาทําเยอื กระดาษ

เนืองจากเปนปาไมเ้ นืออ่อนสามารถนํามาทํากระดาษได้

ปาไทก้า

23

เขตภมู อิ ากาศแบบขวั โลก

POLAR
CLIMATE

“ E ” 

- ภมู อิ ากาศแบบทรุนดรา
- ภมู อิ ากาศแบบพดื นําแขง็

เปนเขตภูมิอากาศทีมีความหนาวเย็นอย่างรุนแรง ทุก
เดือนของปมีอุณหภูมิของอากาศเฉลียตํากว่า 10 องศา
เซลเซียส หยาดนําฟาทีตกลงมาส่วนใหญ่อยู่ในรูปของ

หิมะ แบ่งออกเปน 2 เขตย่อย ดังนี

Many ways to help at reallygreatsite.com.

24

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ
ท รุ น ด ร า

TUNDRA CLIMATE

“ ET ”

เขตภูมอิ ากาศแบบทรุนดรา ( Tundra Climate “ ET ” ) อากาศตลอดปมี
อุณหภูมิตํา อากาศหนาวเยน็ มาก พบบริเวณ หมูเ่ กาะทางเหนือของอเมริกาเหนอื
เรมิ จากทางตอนเหนือของอลาสกาถงึ ชายฝงตะวนั ออกเฉียงเหนอื ของแคนาดา
บรเิ วณรอบนอกของเกาะกรีนแลนด์ ชายฝงและหมเู่ กาะทางเหนือของยูเรเชีย โดย
เรมิ ตังแต่ชายฝงทางเหนือของนอรเ์ วย์ถึงชอ่ งแคบเบรงิ ในซกี โลกใต้จะปรากฏอยู่
บา้ งเล็กนอ้ ยตามคาบสมทุ รของทวีปแอนตาร์กติกา และหมูเ่ กาะทีอยใู่ กล้เคยี ง
อุณหภมู แิ ละปรมิ าณหยาดนาํ ฟา ชว่ งฤดรู ้อนโดยเฉลยี อุณหภูมอิ ยูร่ ะหวา่ ง 4 – 9
องศาเซลเซยี ส ทงั นขี นึ อยกู่ บั ทีตงั ทีอยใู่ กล้ ไกลทะเล ส่วนในฤดหู นาว อณุ หภูมิจะ
แปรผันอยู่ระหวา่ ง –28 ถึง -6 องศาเซลเซยี ส สําหรับหยาดนําฟาทีตกลงมาโดย
เฉลยี มีปรมิ าณตํากว่า 30 เซนติเมตรตอ่ ป ส่วนใหญ่เกดิ จากพายุ ทีตกในชว่ งฤดู
ร้อนและฤดใู บไมร้ ว่ ง หยาดน้าฟาทตี กในฤดูร้อนมักเปนฝน ส่วนฤดหู นาวเปนหมิ ะ
สิงมชี วี ิตและการดํารงชพี เนอื งจากสภาพภูมิอากาศหนาวเยน็ ตลอดป พืชพรรณ
ส่วนใหญ่ ไดแ้ ก่ ตะไครน่ าํ มอสส์ และไลเคน สว่ นในเขตละตจิ ูดตาํ ลงมามีพืชจําพวก
สนแคระขึนอยบู่ า้ ง สตั วน์ าํ ทพี บ ไดแ้ ก่ ปลาคอด ปลาแซลมอน แมวนํา ปลาวาฬ
และสงิ โตทะเล การดาํ รงชีพสว่ นใหญ่ประชากรมีจาํ นวนน้อยเนืองจากสภาพอากาศ
หนาวเยน็ อาชพี ทสี ําคญั เช่น การล่าสตั ว์ หาของปา บางส่วนเปนเหมืองแร่ เช่นทาง
ตอนเหนอื ของประเทศแคนาดา เปนตน้

สัตว์ปาทีสาํ คัญได้แก่ กระต่ายอาร์กติก หมีขัวโลก ส่วนฤดูร้อนมักมีกวางเรนเดียร์ และสุนัขปา
อพยพมาจากปาไม้ใกล้เคียงเข้ามาอยู่บ้าง

25

( Ice Cap Climate “ EF ” )

เขตภู มิ อากาศแบบพื ดนาํ แข็ง

เขตภูมิอากาศแบบพื ดนาํ แข็ง ( Ice Cap Climate “ EF ” )
                 เขตภูมิอากาศแบบพื ดนาํ แข็ง ( Ice Cap Climate “
EF ” ) อากาศหนาวเย็นตลอดป พื นดินปกคลุมด้วยหิมะและนําแข็ง
เรียกอีกอย่างหนึงว่า “ทะเลทรายขัวโลก” (Polar Desert) พบในเขต
ทวีปแอนตาร์กติกาในซีกโลกใต้ ส่วนในซีกโลกเหนือจะปรากฏอยู่ใน
บริเวณตอนกลางของเกาะกรีนแลนด์ อุณหภูมิและปริมาณหยาดนําฟา
อุณหภูมิของอากาศทุกเดือนตาํ กว่า 0 องศา เซลเซียส จึงทําให้พื นดิน
ปกคลุมด้วยหิมะและนาํ แข็งตลอดเวลา สาํ หรับปริมาณหยาดนําฟาที
ตกลงมาส่วนใหญ่อยู่ในรูปของหิมะมีปริมาณเฉลียน้อยกว่า 8 – 10
เซนติเมตร สิงมีชีวิตและการดํารงชีพ ในเขตภูมิอากาศนีไม่มีพื ชพรรณ
ธรรมชาติใดๆ เนือง จากพื นผิวถูกปกคลุมด้วยนาํ แข็งตลอดเวลา สัตว์
ทีพบ ได้แก่ ปลาชนิดต่างๆ แมวนํา สิงโตทะเล หมีขัวโลก นกเพนกวิน
เปนต้น นอกจากนันการเข้าไปตังถินฐานของมนุษย์ในเขตนีคงมีแต่
เพี ยงการเข้าไปสํารวจ ศึกษา และจัดเก็บข้อมูลต่างๆ เปนครังคราว
เท่านัน

26

( HIGHLAND CLIMATE “ H ” )

เขตภูมิอากาศเขตทีสูง

เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ เ ข ต ที สู ง ( H I G H L A N D C L I M A T E “ H ” )
เ ป น ลั ก ษ ณ ะ ภู มิ อ า ก า ศ ใ น เ ข ต พื น ที ที มี ค ว า ม สู ง แ ล ะ ตํา แ ห น่ ง ล ะ ติ จู ด ที เ ป ลี ย น แ ป ล ง ไ ป
น อ ก จ า ก นั น ลั ก ษ ณ ะ ก า ร เ ป ลี ย น แ ป ล ง อุ ณ ห ภู มิ ต า ม ร ะ ดั บ ค ว า ม สู ง ยั ง เ กี ย ว ข้ อ ง กั บ ก า ร
แ บ่ ง เ ข ต ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ นี ด้ ว ย เ ช่ น กั น

ลั ก ษ ณ ะ อ า ก า ศ โ ด ย ทั ว ไ ป จึ ง มี อ า ก า ศ ห น า ว เ ย็ น แ ล ะ ป ริม า ณ ห ย า ด นํา ฟ า ยั ง ขึ น อ ยู่ กั บ ด้ า น ต้ น ล ม ห รือ ด้ า น

ป ล า ย ล ม ข อ ง ลั ก ษ ณ ะ ภู มิ ป ร ะ เ ท ศ ด้ ว ย บ ริเ ว ณ ที มี ภู มิ อ า ก า ศ แ บ บ นี ไ ด้ แ ก่ ที ร า บ สู ง ทิ เ บ ต แ ล ะ เ ทื อ ก เ ข า

บ ริเ ว ณ ใ ก ล้ เ คี ย ง ซึ ง เ ป น แ น ว ต่ อ เ นื อ ง ไ ป ถึ ง บ ริเ ว ณ เ ข ต ภู เ ข า หิ น ใ ห ม่ ใ น ป ร ะ เ ท ศ อิ ห ร่า น อั ฟ ก า นิ ส ถ า น แ ล ะ

เ ทื อ ก เ ข า สู ง ใ น ค า บ ส มุ ท ร อ น า โ ต เ ลี ย ใ น ยุ โ ร ป ไ ด้ แ ก่ เ ทื อ ก เ ข า แ อ ล ป ค า เ ป เ ธี ย น แ ล ะ ป เ ร นั ส ใ น แ อ ฟ ริก า

ไ ด้ แ ก่ ที ร า บ สู ง เ อ ธิ โ อ เ ป ย ใ น อ เ ม ริก า ใ ต้ ไ ด้ แ ก่ แ น ว เ ทื อ ก เ ข า แ อ น ดิ ส ที ท อ ด ตั ว จ า ก เ ห นื อ ล ง ม า ท า ง ใ ต้ ส่ ว น

ใ น อ เ ม ริก า เ ห นื อ ไ ด้ แ ก่ เ ข ต เ ทื อ ก เ ข า สู ง ท า ง ต ะ วั น ต ก ข อ ง ท วี ป ไ ด้ แ ก่ เ ทื อ ก เ ข า ร็อ ก กี เ ซี ย ร์ร่า เ น ว า ด า แ ล ะ

แ ค ส เ ค ด ร ว ม ทั ง ที ร า บ สู ง ใ น เ ม็ ก ซิ โ ก แ ล ะ เ ทื อ ก เ ข า ที เ ป น แ ก น ข อ ง ภ า พ พื น ดิ น ใ น อ เ ม ริก า ก ล า ง ด้ ว ย

27

Highland Climate “ H ”

ลกั ษณะภูมิอากาศใน
เขตพืนทที มี คี วามสูง

แต่ในเขตละตจิ ูดตาํ ฝนจะตกหนักในชว่ งระดับความ
สูง 1,800 – 3,000 เมตร เมอื ระดับความสูงของ
ภูมปิ ระเทศเพิมขึนสภาพภมู ิอากาศโดยทวั ไปจะช่มุ ชนื ขึน
ดงั นนั เขตภมู ิอากาศนีจึงมกั มขี อ้ ดีในเขตพืนทที ะเลทรายที
ชว่ ยคงความชุ่มชืนได้ สงิ มีชวี ติ และการดํารงชีพ พืช
พรรณธรรมชาติจะมกี ารเปลียนแปลงไปตามระดับความ
สงู และเขตละติจดู ทตี งั มีการแบง่ ตามระดบั ความสงู
เรยี กว่า “การแบ่งเขตภมู ิทศั น์ในแนวตัง” (Vertical
Zonation of Landscape) ได้แก่ เทอื กเขาสงู ทตี งั อยู่
ในเขตรอ้ นชืนอุณหภูมเิ ฉลียของอากาศระดบั นําทะเล
ประมาณ 27 องศาเซลเซียส ระดับความสูงไมเ่ กิน 2,000
เมตร อุณหภูมขิ องอากาศเฉลียจะมีค่าประมาณ 17 องศา
เซลเซยี ส พืชพรรณธรรมชาติเปนปาดงดบิ หรอื ปาดง
พงไพร (Jungle) ในชว่ งระดบั ความสงู 2,000 –
4,000 เมตร จะเปนปาภเู ขา ในชว่ งระดับความสงู
4,000 - 6,000 เมตร จะเปนไม้พุ่ม ในช่วงระดับความ
สงู 6,000 – 10,000 เมตร จะเปนทงุ่ หญา้ บนภูเขา และ
เมอื ระดบั ความสูงเพิมขึนไปอีกพืนผิวจะปกคลุมด้วยหมิ ะ
สว่ นในเขตพืนทีอนื ๆ พืชพรรณจะแปรเปลยี นไปตามปจจัย
ของความสงู ทเี พิมขึน และปริมาณหยาดนําฟาทีตกลงมา
ด้วยเช่นกนั สําหรับสัตว์ปาก็จะมลี ักษณะทแี ตกตา่ งกันไป
เชน่ เดยี วกับพืชพรรณ แตส่ ตั วป์ าทปี รากฏอยู่ตามเขตภูมิ
อากาศแบบเทอื กเขา หรือทสี งู จะไมอ่ าจแยกออกมาใหเ้ หน็
อยา่ งเด่นชดั ได้ สําหรบั การดํารงชีพของประชากรในเขต
ภูมิอากาศบนทสี ูงมักเตม็ ไปดว้ ย แบง่ เขตเพาะปลูกออก
เปน 4 เขต ไดแ้ ก่ ตอนล่างสดุ ของเชิงเขามีอากาศรอ้ นชนื
ปลูกยางพารา โกโก้ ออ้ ย และกล้วยหอม ระดับสงู ขึนมี
อากาศอบอ่นุ พืชทีปลูกไดแ้ ก่ กาแฟ ขา้ วเจา้ อ้อย
ขา้ วโพด มนั สําปะหลัง ต่อจากเขตอบอ่นุ ขึนไปเปนเขต
อากาศเยน็ มีการปลกู ขา้ วสาลี ผลไม้เมืองหนาว มัน
สําปะหลงั และถวั เขตสุดท้ายมอี ากาศหนาวเย็น ไม่
สามารถเพาะปลูกไดเ้ นืองจากอากาศเย็นเกนิ ไป

การจาํ แนกเขตอากาศแบบเคปิ เปน

Köppen
climate
classification