ระบบการปกครองแบบฟิวดัล

ระบบการปกครองแบบ
ฟวดัล (Feudalisam)

จดั ทําโดย

นางสาวจดิ าภา แขง็ แรง
เลขที 29 มธั ยมศึกษาปที 5/8

เสนอ
คณุ ครลู ภัสลดา เสยี งลํา

ระบบฟวดัล หรือ ศักดินาสวามิภักดิ

คําวา่ feudalism มาจากคําวา่ fiefs หมายถึง ทีดนิ พนั ธสญั ญา
ระหวา่ งเจา้ นายกับขา้ โดยเกียวขอ้ งกับการใชท้ ีดนิ และ ระบบเศรษฐกิจ
เปนแบบแมเนอร์ (Manor)

ระบบฟวดลั เกิดจากประเพณขี องชาวโรมนั ผสมผสานเขา้ กับประเพณี
คอมเิ ตตัส (comitatus) ของพวกอนารยชนเผา่ กอทหรอื เยอรมนั

ระบบฟวดลั เนน้ ระบบ "ต่างตอบแทน" โดยยดึ หลักการวา่ กษัตรยิ เ์ ปน
เจา้ ของทีดนิ แบง่ ทีดนิ ใหข้ ุนนางและอัศวนิ ไปทําประโยชน์ ขุนนางและ
อัศวนิ ต้องรบั ใชแ้ ละจงรกั ภักดตี ่อกษัตรยิ เ์ พอื เปนการตอบแทน

ระบบฟวดลั เปนการปกครองแบบกระจายอํานาจ โดยคนทีมอี ํานาจ
มากทีสดุ คือ ขุนนาง

ระบบฟวดลั ทําใหเ้ กิดระบบเศรษฐกิจแบบแมเนอรห์ รอื เศรษฐกิจแบบ
เลียงชพี หรอื เศรษฐกิจแบบเลียงตนเอง หรอื เศรษฐกิจแบบคฤหาสน์
มศี ูนยก์ ลางอบูท่ ีบา้ นของ Lord

ระบบฟวดลั แบง่ ชนชนั ออกเปน 5 ชนชนั

1. กษัตรยิ ์ มฐี านะเปน Lord สงู สดุ โดยมขี ุนนางเปน Vassal มพี นั ธะผกู พนั ทาง

หนา้ ทีต่อกัน กษัตรยิ จ์ ะพระราชทานทีดนิ เปนการมอบหมายอํานาจในการปกครองให้

กับขุนนาง ขุนนางมขี อ้ ผกู พนั กับกษัตรยิ เ์ พราะมที ีดนิ อยูใ่ นอาณาเขตจงึ ยอ่ มเปน
Vassal มหี นา้ ทีชว่ ยเหลือกษัตรยิ ย์ ามสงคราม ทีดนิ ทีพระราชทานใหส้ ามารถรบิ คืน
ไดถ้ ้า Vassal ไมป่ ฏิบตั ิตามสญั ญาหรอื สนิ ชวี ติ โดยไมม่ ที ายาท

2. ชนชนั ปกครองหรอื ขุนนางเจา้ ของทีดนิ (Suzerain) นบั ตังแต่อัศวนิ ขนึ ไปใน
ฝรงั เศส มบี รรดาศักดเิ ปน Duke,Earl, Lord, Baron, Count มกี ารปกครอง
ลดหลันตามลําดบั ขนั ขุนนางจะคอยดแู ลปกครองเสรชี น เสรชี นมฐี านะเปน Vassal
ของขุนนาง ขุนนางมฐี านะเปนทัง Vassalของกษัตรยิ ์ ขุนนางชนั สงู ยงั มฐี านะเปน
Lord ของขุนนางชนั ตํากวา่ ลงมา
3. เสรชี น (Villain) สว่ นใหญเ่ ปนชาวนา เปนผเู้ ชา่ ทีดนิ ซงึ เคยเปนของตนเองแต่

ไมม่ ภี าระผกู ติดกับทีดนิ หรอื เปนเจา้ ของทีนาขนาดเล็ก ชาวนารายเล็กๆ
4. ทาสติดทีดนิ (Serf) คือชาวนาทีอาศัย ทํากินบนทีดนิ ตังแต่บรรพบุรษุ ต้องผกู

ติดกับทีดนิ จะโยกยา้ ยไปไหนไมไ่ ด้ อยูใ่ นการควบคมุ ของเจา้ นาย
5. พระและนกั บวช มบี ทบาททางการอบรมจติ ใจใหแ้ ก่สามญั ชน

การเลอื นชนั ทางสงั คมของชาวนาอสิ ระและ
ทาสตดิ ทดี นิ ทําไดย้ ากเพราะชนชนั เจา้ ของ
ทดี นิ และชาวนามรี ะบบสบื ทอดกรรมสทิ ธติ าม

สายโลหติ

สภาพสังคมในสมัยฟวดัล

ระบบสงั คมในสมยั ฟวดลั ซงึ รวมถงึ ระบบสงั คม เศรษฐกจิ และการปกครอง เรยี กวา่ ระบบแมเนอร์
(Manorialism) มศี ูนยก์ ลางอยูท่ แี มเนอรข์ องขุนนางแตล่ ะคน แมเนอรแ์ ตล่ ะแหง่ มลี กั ษณธคลา้ ยคลงึ กนั

กลา่ วคือ มีคฤหาสนห์ รอปราสาทของขนุ นางเปนศูนยก์ ลาง มีปอมและกําแพงล้อม
รอบ ภายนอกคฤหาสน์รายลอ้ มดว้ ยหมูบ่ ้านขนาดเล็กของชาวนาทเี ปนขา้ ของ

ขุนนาง รวมทงั โบสถ์และพืนทีเพาะปลูก แตล่ ะแมเนอร์เปนหน่วยเศรษฐกิจทพี งึ พา
ตนเอง ไมจ่ ําเปนต้องอาศยั การผลติ จากภายนอก เวน้ แต่สนิ ค้าจาํ เปน เชน่ เกลอื
เหล็ก และนํามนั ดบิ ในระบบแมเนอร์ พวกข้าจะแบง่ ผลผลิตของตนใหแ้ กเ่ จา้ รวม
ทงั การอทุ ิศแรงงานทาํ การเพาะปลกู ในทดี นิ ของเจ้า ผทู้ ีอาศัยอยู่ในแมเนอร์จะไดร้ ับ
ความคุม้ ครองจากขนุ นางเมือถูกศัตรูรุกราน เช่น สามารถหลบหนีเข้าไปอยู่ในเขต
กาํ แพงของคฤหาสน์หรอปราสาทไดอ้ นึง สงั คมแบบฟวดัลยังยดึ ถือจรรยาของ

อัศวนหรอวรคติ (Chivalry) โดยฝกหดั เด็กชายใหเ้ เปนอศั วนทกี ล้าหาญ มี
คณุ ธรรมและเปนสภุ าพบรุ ุษ ซงึ เปนแบบฉบับทสี ภุ าพบรุ ุษตะวนั ตกยึดถือต่อมา

การล่มสลายของระบบฟวดัล

การทรี ะบบฟวดลั ลม่ สลายนนั เปนผลจากการขยายตวั
ทางการคา้ และอุตสาหกรรม ในยุโรป โดยเฉพาะใน

บรเิ วณทะเลเมดเิ ตอรเ์ รเนยี น ทําใหเ้ กดิ ชุมชนพาณชิ ย์
อุตสาหกรรมขนึ สง่ ผลใหช้ าวชนบท ละทงิ ทนี าเขา้ มา
ประกอบอาชพี คา้ ขาย หรอื ประกอบการผลติ สนิ คา้ ใน
เขตเมอื งทําใหส้ งั คมมกี ารขยายตวั เกดิ เปนสงั คมเมอื ง

ขนึ มาใหม่ ซงึ ผคู้ นทมี าอยูใ่ นเมอื งไมไ่ ดอ้ ยูใ่ นระบบ
ฟวดลั แตเ่ ปนกลมุ่ คนทปี ระกอบอาชพี ทางการคา้ และ

อุตสาหกรรม และเมอื มปี ระชาชนเพมิ มากขนึ อยา่ ง
รวดเรว็ ชุมชนเมอื งขยายตวั เพมิ มากขนึ มเี มอื งใหมๆ่
เกดิ ขนึ ทวั ทงั ยุโรปในครสิ ตศ์ ตวรรษที 11-12 หวั เมอื ง
ในอติ าลี เชน่ เมอื งเวนสิ เมอื งเจนวั เนเธอรแ์ ลนเปน

เมอื งสาํ คญั ทางดา้ นการคา้ และอุตสาหกรรม

การค้าทางทะเลมีความสาํ คัญเพิมมากขึนโดยเฉพาะในเขตทะเลเหนือและทะเล
เมดิเตอร์เรเนียน เมืองทีเกิดขึนใหม่นีมีการจัดการปกครองแบบเทศาภิบาล มี
การเก็บภาษีท้องถินเพือทีจะพัฒนาเมือง และมีระบบสร้างความปลอดภัย พวก
พ่อค้าและพวกช่างมีความมังคังขึน ชนชันกลางเหล่านีเมือมีอํานาจมากขึนจึงได้

หันไปสนับสนุนกษัตริย์ เพือให้คุ้มครองกิจการและผลประโยชน์ของตน การ
ฟ น ฟู ท า ง เ ศ ร ษ ฐ กิ จ มีผ ล ต่ อ ก า ร เ ป ลี ย น แ ป ล ง สัง ค ม แ ล ะ ร ะ บ อ บ ก า ร เ มือ ง ก า ร
ปกครอง เพราะทําให้ระบอบการปกครองแบบฟวดัลเริมเสือมอํานาจลง ขุนนางที
เคยเปนใหญ่และมีอํานาจอิสระในการปกครองตามระบบแมเนอร์ต้องล่มสลาย

ซงึ สว่ นหนงึ เปนผลมาจากขุนนางต้องออกไปทําสงครามและเสยี ชวี ติ จาํ นวนมาก ทําให้
พวกชนชนั กลาง(Bourgeoie) ขนึ มามอี ํานาจแทนขุนนาง สงั คมไดเ้ ปลียนค่านยิ มจาก

เรอื งชาติกําเนดิ ตามชนชนั มาเปน ฐานะทางเศรษฐกิจของบุคคล พวกขุนนางต้องขายที

ดนิ ใดช้ นชนั กลาง ทําใหเ้ กิดการพฒั นาทีดนิ ใหเ้ ปนเกษตรกรรมเพอื การค้า โดยเจา้ ของ

ทีดนิ ยกเลิกวธิ กี ารดงั เดมิ มาใหช้ าวนาเชา่ ทีดนิ และจา่ ยเงินใหก้ ับเจา้ ของแทน ทําให้

พนั ธะตามระบอบฟวดลั สนิ สดุ ลง ระบอบกษัตรยิ ส์ ามารถดงึ อํานาจกลับคืนมาได้ และ

สถาปนาอํานาจการปกครองสงู สดุ ตามระบอบสมบูรณาญาสทิ ธริ าชยไ์ ดอ้ ีกครงั หนงึ
ทําใหก้ ารปกครองระบบฟวดลั เสอื มอํานาจและล่มสลายลงในครสิ ต์ศตวรรษที 16

ระบบฟวดัลก่อใหเ้ กิดผลกระทบทีสาํ คัญต่อ
พัฒนาการของยุโรป ทังด้านการเมืองและสังคม

กษัตรยิ ์ ขุนนาง อศั วนิ ชาวนา



พฒั นาการทางการเมอื ง ระบบฟวดลั สง่ เสรมิ พฒั นาการทางการเมอื งของ
ยุโรปเพราะมบี ทบาทสาํ คญั ในการวางรากฐานการปกครองทอ้ งถนิ ของดนิ
แดนตา่ งๆ ในยุโรป การสง่ เสรมิ ใหท้ อ้ งถนิ ปกครองตนเอง ทําใหท้ อ้ งถนิ เขม้
แขง็ และมจี ติ สาํ นกึ รว่ มกนั ซงึ เปนรากฐานสาํ คญั ของการพฒั นารฐั ชาตแิ ละ

อุดมการณเ์ สรนี ยิ มพฒั นาการทางสงั คม สงั คมยุโรปในระบบฟวดลั มี
ประชากร 2 กลมุ่ ใหญ่ คอื ผปู้ กครองหรอื เจา้ และกลมุ่ ผอู้ ยูใ่ ตป้ กครองหรอื

ขา้ เมอื เศรษฐกจิ ขยายตวั ในชว่ งปลายสมยั ฟวดลั ไดเ้ กดิ กลมุ่ พอ่ คา้ และ
สมาคมชา่ งฝมอื หรอื สมาคมอาชพี (Guild) ซงึ เปนชนชนั กลางทมี บี ทบาท
สาํ คญั ในการผลติ สนิ คา้ อุตสาหกรรมและการขยายการคา้ กลมุ่ ชนชนั กลาง
เหลา่ นมี ฐี านะดี และมบี ทบาทสาํ คญั ทางการเมอื งและเศรษฐกจิ ของยุโรปใน

เวลาตอ่ มา