โครงสร้างรายวิชา เคมี3 ม5 1-2564

โครงสรา้ งรายวิชา
การออกแบบการจดั การเรียนรู้

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223
ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศึกษา 2564

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พทุ ธศักราช 2551
(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)

กล่มุ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 5

นางภทั รธรี า มาฆทาน
ครูผ้ชู ่วย โรงเรียนนาสนุ่นวิทยาคม
กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

โรงเรยี นนาสนนุ่ วทิ ยาคม อาเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์
สานักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษามธั ยมศกึ ษาเพชรบูรณ์

สานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นึ ฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 1
กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 5

ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของหัวหนา้ กลมุ่ สาระการเรียนรู้
............................................................................................................................. ...............................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............................................................
............................................................................................................................. ......

ลงชือ่ ......................................................
(นางสาวสุพัตรา ชลไพร)

หวั หน้ากลมุ่ สาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ความคิดเห็นของหัวหนา้ กลุ่มบริหารงานวิชาการ
 ทราบ
 เหน็ สมควรอนุมตั ิ นาไปใช้จดั ทาแผนการจดั การเรียนรไู้ ด้
............................................................................................................................. ...............................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................

ลงชื่อ......................................................
(นางสาวปัญจลกั ษณ์ เมฆเจริญทรัพย์)

หัวหนา้ กลมุ่ บริหารงานวิชาการ

ความคิดเห็นของผู้อานวยการโรงเรียน
 อนมุ ตั ิ
............................................................................................................................. .......................................................... .....
............................................................................................................................. ...................................
 ไม่อนุมัติ เน่อื งจาก.................................................................................................................... .....................
............................................................................................................. ............................................................... ..

ลงชอ่ื ......................................................
(นางสพุ ิชญา เหลก็ แดง)

ผอู้ านวยการโรงเรยี นนาสนนุ่ วิทยาคม

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวชิ า ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2564 1
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5

คาอธบิ ายรายวชิ าเพมิ่ เติม

กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีที่ 5

รหสั ว 32223 วิชา เคมี 3

จานวน 3 ชั่วโมง/สปั ดาห์ 60 ช่ัวโมง/ภาคเรยี น จานวน 1.5 หนว่ ยกิต

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

คาอธบิ ายรายวชิ า

ศึกษาและอธิบายความสัมพันธ์ของปริมาตร ความดัน และอุณหภูมิ คานวณหาปริมาตร ความดัน หรือ
อุณหภูมิของแก๊สตามกฎของบอยล์ กฎของชาร์ล กฎของเกรย์-ลูสแซก และกฎรวมแก๊ส คานวณปริมาตร ความดัน
อุณหภูมิ จานวนโมล หรือมวลของแก๊สตามกฎของอาโวกาโดร และกฎแก๊สอุดมคติ คานวณความดันย่อยหรือจานวนโม
ลของแก๊สในแก๊สผสมโดยใช้กฎความดันย่อยของดอลตัน ศึกษาและทดลองการแพร่และอัตราการแพร่ของแก๊ส
คานวณเกี่ยวกับกฎการแพร่ผ่านของเกรแฮม ศึกษาเทคโนโลยีที่เก่ียวข้องกับสมบัติของแก๊ส ศึกษาและทดลองเกี่ยวกับ
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี คานวณอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารจากกราฟ ศึกษาและวิเคราะห์แนวคิด
เกี่ยวกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี โดยใช้ทฤษฎีจลน์และการชนกันของอนุภาค ศึกษา ทดลอง และอธิบายผลของ
ความเข้มข้น พ้ืนท่ีผิวของสารต้ังต้น อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ยกตัวอย่าง
และอธิบายปัจจัยท่ีมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจาวัน หรืออุตสาหกรรม ศึกษาการเกิดปฏิกิริยาไป
ข้างหน้า ปฏิกิริยาย้อนกลับ และปฏิกิริยาที่ผันกลับได้ ทดลองปฏิกิริยาที่ผันกลับได้ ศึกษาและทดลองสมดุลเคมีใน
ปฏิกิริยา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มข้นของสารต่าง ๆ ณ ภาวะสมดุล ค่าคงที่กับสมการเคมี คานวณ
ค่าคงที่สมดุล และหาความเข้มข้นของสารในปฏิกิริยา ณ ภาวะสมดุล ทดลองเพ่ือศึกษาผลของความเข้มข้น ความดัน
และอุณหภูมิต่อภาวะสมดุลและค่าคงท่ีสมดุล ศึกษาหลักของเลอชาเตอลิเอ และการนาหลักของเลอชาเตอลิเอไปใช้
อธบิ ายสมดลุ เคมีของกระบวนการที่เกิดขน้ึ ในสง่ิ มีชวี ติ ปรากฏการณใ์ นธรรมชาติและกระบวนการในอุตสาหกรรม

โดยใช้การเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสารวจตรวจสอบ สามารถนา
ความรู้และหลักการไปใช้ประโยชน์ เชื่อมโยง อธิบายปรากฏการณ์ หรือแก้ปัญหาในชีวิตประจาวัน สามารถจัดทา
และวิเคราะห์ข้อมูล สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ มีความสามารถในการตัดสินใจแก้ปัญหา มีจิตวิทยาศาสตร์ เห็นคุณค่าของ
วิทยาศาสตร์ มีจริยธรรม คุณธรรม และคา่ นยิ มท่ีเหมาะสม

เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความตระหนักและเห็นคุณค่ามีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สามารถทางานอย่างมีระบบ
ระเบียบ รอบคอบ รับผิดชอบ มีวิจารณญาณ มีความเชื่อมั่นในตนเอง มีความซ่ือสัตย์สุจริตมีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งม่ันใน
การทางาน รักความเป็นไทย มจี ติ สาธารณะ พร้อมทัง้ ตระหนักในคุณคา่ และมเี จตคตทิ ่ีดีต่อวิทยาศาสตร์

ผลการเรยี นรู้

1. อธิบายความสัมพันธ์และคานวณปริมาตร ความดัน หรืออุณหภูมิของแก๊สที่ภาวะต่าง ๆ ตามกฎของ
บอยล์ กฎของชาร์ล กฎของเกย์-ลสู แซก

2. คานวณปริมาตร ความดนั หรอื อณุ หภูมขิ องแก๊สที่ภาวะต่าง ๆ ตามกฎรวมแก๊ส

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วิชา ว 32223 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564 2
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมธั ยมศึกษาปที ี่ 5

3. คานวณปริมาตร ความดนั อณุ หภมู ิ จานวนโมล หรือมวลของแก๊สจากความสัมพนั ธ์ตามกฎของอาโวกาโดร
และกฎแกส๊ อุดมคติ

4. คานวณความดันย่อยหรือจานวนโมลของแก๊สในแก๊สผสม โดยใช้กฎความดันย่อยของดอลตัน
5. อธิบายการแพร่ของแก๊สโดยใชท้ ฤษฎีจลนข์ องแก๊ส คานวณและเปรียบเทียบอัตราการแพร่ของแก๊สโดยใช้

กฎการแพรผ่ ่านของเกรแฮม
6. สบื คน้ ขอ้ มูล นาเสนอตวั อยา่ ง และอธิบายการประยุกต์ใช้ความรู้เก่ียวกับสมบัติและกฎต่าง ๆ ของแก๊สใน

การอธิบายปรากฏการณ์ หรือแก้ปัญหาในชีวติ ประจาวนั และในอุตสาหกรรม
7. ทดลองและเขียนกราฟการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของสารที่ทาการวัดในปฏิกิริยา
8. คานวณอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี และเขียนกราฟการลดลงหรือเพิ่มขึ้นของสารที่ไม่ได้วัดใน

ปฏิกิริยา
9. เขยี นแผนภาพ และอธบิ ายทิศทางการชนกนั ของอนุภาคและพลงั งานท่สี ่งผลต่ออตั ราการเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมี
10. ทดลอง และอธิบายผลของความเข้มข้น พื้นที่ผิวของสารตั้งต้น อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยาที่มี

ต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
11. เปรียบเทียบอัตราการเกิดปฏิกิริยาเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นพื้นที่ผิวของสารตั้งต้น

อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยา
12. ยกตัวอยา่ งและอธิบายปัจจยั ทม่ี ีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีในชวี ิตประจาวนั หรืออตุ สาหกรรม
13. ทดสอบและอธิบายความหมายของปฏิกิรยิ าผนั กลบั ได้และภาวะสมดลุ
14. อธิบายการเปล่ยี นแปลงความเข้มขน้ ของสารอตั ราการเกิดปฏิกิรยิ าไปข้างหน้า และอัตราการเกิดปฏิกิริยา

ย้อนกลบั เมื่อเริ่มปฏิกิริยาจนกระทั่งระบบอยู่ในภาวะสมดลุ
15. คานวณค่าคงทสี่ มดลุ ของปฏกิ ริ ิยา
16. คานวณความเข้มข้นของสารทภี่ าวะสมดุล
17. คานวณคา่ คงท่สี มดุลหรอื ความเขม้ ขน้ ของปฏิกริ ิยาหลายขั้นตอน
18. ระบุปัจจัยที่มีผลต่อภาวะสมดุลและค่าคงท่ีสมดุลของระบบ รวมท้ังคาดคะเนการเปล่ียนแปลงท่ีเกิดขึ้น

เม่อื ภาวะสมดลุ ของระบบถกู รบกวน โดยใชห้ ลกั ของเลอชาเตอลเิ อ
19. ยกตัวอย่าง และอธิบายสมดุลเคมีของกระบวนการท่ีเกิดขึ้นในส่ิงมีชีวิต ปรากฏการณ์ในธรรมชาติและ

กระบวนการในอตุ สาหกรรม

รวม 19 ผลการเรยี นรู้

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2564 3
กล่มุ สาระการเรียนร้วู ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชนั้ มัธยมศึกษาปที ่ี 5

รหัสวิชา ว 32223 โครงสร้างรายวิชา ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 5
จานวน 3 ชั่วโมง/สปั ดาห์ จานวน 1.5 หนว่ ยกิต
วชิ า เคมี 3
60 ชว่ั โมง/ภาคเรยี น

ท่ี ชอ่ื หนว่ ย มาตรฐานการเรยี นรู้ ตวั ชว้ี ัด สาระสาคญั /ความคดิ รวบยอด เวลาเรยี น น้าหนกั
การเรียนรู้ (ชว่ั โมง) คะแนน
รป
1 แก๊ส 1. อธบิ ายความสมั พันธแ์ ละคานวณ แก๊สประกอบด้วยอนุภาคที่มีมวลน้อย และมี 16
15 8

ปรมิ าตร ความดัน หรอื อณุ หภมู ขิ อง ขนาดเล็กมากจนถือได้ว่าอนุภาคของแก๊สไม่มี

แก๊สท่ีภาวะต่าง ๆ ตามกฎของบอยล์ ปริมาตร โมเลกุลของแก๊สอยู่ห่างกันมากส่งผลให้

กฎของชาร์ล กฎของเกย-์ ลูสแซก แรงดึงดูดและแรงผลักระหว่างโมเลกุลน้อยมาก

2. คานวณปรมิ าตร ความดัน หรือ โมเลกลุ ของแก๊สเคลือ่ นท่อี ยา่ งอสิ ระด้วยอัตราเร็ว

อุณหภมู ขิ องแก๊สทภ่ี าวะตา่ ง ๆ ตาม คงทตี่ ลอดเวลาในแนวเสน้ ตรง สมบัติต่าง ๆ ของ

กฎรวมแกส๊ แก๊สสามารถอธบิ ายได้ดว้ ยทฤษฎีจลนข์ องแก๊ส

3. คานวณปรมิ าตร ความดนั อณุ หภูมิ ความดันและอุณหภูมิมีผลต่อปริมาตรของ

จานวนโมล หรือมวลของแก๊สจาก แก๊ส โดยเม่ืออุณหภูมิและมวลของแก๊สคงที่

ความสมั พนั ธ์ตามกฎของ ปริมาตรของแก๊สจะแปรผกผันกับความดัน และ

อาโวกาโดร และกฎแก๊สอุดมคติ เมื่อความดันและมวลของแก๊สคงท่ี ปริมาตรของ

4. คานวณความดันย่อยหรือจานวน แกส๊ จะแปรผนั ตรงกบั อุณหภูมิ

โมลของแก๊สในแก๊สผสม โดยใช้ ก ฎ ข อ ง บ อ ย ล์ ก ฎ ข อ ง ช า ร์ ล ก ฎ ข อ ง

กฎความดันย่อยของดอลตัน เกย์-ลูสแซก สามารถใชอ้ ธิบายพฤตกิ รรมของแกส๊

5. อธิบายการแพรข่ องแก๊สโดยใช้ และใช้คานวณและอธิบายความสัมพันธ์ระหว่าง

ทฤษฎีจลน์ของแกส๊ คานวณและ ปริมาตร ความดัน และอุณหภูมิของแก๊สท่ีภาวะ

เปรยี บเทยี บอัตราการแพร่ของแกส๊ ต่าง ๆ ได้

โดยใชก้ ฎการแพร่ผา่ นของ เ ม่ื อ ก ฎ ข อ ง บ อ ย ล์ แ ล ะ ช า ร์ ล ก ล่ า ว เ ฉ พ า ะ

เกรแฮม ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตรกับความดันและ

6. สืบคน้ ขอ้ มลู นาเสนอตัวอยา่ ง และ ปริมาตรกับอุณหภูมิ แต่การเปล่ียนแปลงใน

อธิบายการประยุกต์ใช้ความรู้ ธรรมชาติอาจเกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน ดังน้ันจึงมี

เกีย่ วกับสมบตั ิและกฎตา่ ง ๆ ของ การศกึ ษาความสัมพนั ธ์ระหวา่ งปริมาตร ความดัน

แกส๊ ในการอธิบายปรากฏการณ์ และอณุ หภมู ขิ องแกส๊ ในขณะทมี่ วลคงทแ่ี ละต้งั ขึ้น

หรอื แกป้ ัญหาในชีวิตประจาวันและ เปน็ กฎรวมแกส๊

ในอตุ สาหกรรม กฎของอาโวกาโดรสามารถใช้คานวณและ

อธบิ ายความสัมพนั ธร์ ะหว่างปรมิ าตร และจานวน

โมล หรือมวลของแกส๊ ทีภ่ าวะตา่ ง ๆ ได้

กฎแก๊สอดุ มคติสามารถใช้คานวณและอธิบาย

ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร ความดัน

อุณหภูมิ และจานวนโมลของแก๊สที่ภาวะต่างๆ

ได้

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศึกษา 2564 4
กลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ี่ 5

ที่ ชือ่ หนว่ ย มาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ชีว้ ดั สาระสาคญั /ความคดิ รวบยอด เวลาเรียน นา้ หนกั
การเรยี นรู้ (ชว่ั โมง) คะแนน
รป
2 อตั ราการ แก๊สผสมที่ไม่ทาปฏิกิริยากัน ความดันของ
เกดิ ปฏิกริ ิยา 30 11
เคมี แก๊สแต่ละชนิดจะแปรผันตามเศษส่วนโมลของ

แกส๊ ทม่ี อี ยู่ในแก๊สผสม ซง่ึ เปน็ ไปตามกฎความดนั

ย่อยของดอลตัน

ทฤษฎจี ลนข์ องแก๊สสามารถใช้อธิบายการแพร่

ของแก๊สได้โดยที่อุณหภูมิเดียวกัน อัตราการแพร่

ของแก๊สเป็นสัดส่วนผกผันกับรากที่สองของมวล

โมเลกุลของแก๊ส ซึ่งเป็นไปตามกฎการแพร่ผ่าน

ของเกรแฮม

สมบัติและกฎต่าง ๆ ของแก๊สนามาใช้อธิบาย

ปรากฏการณ์และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจาวัน

และในอุตสาหกรรมได้

7. ทดลองและเขียนกราฟการเพ่ิมข้ึน ปริมาณสารตั้งต้นที่ลดลง หรือปริมาณสาร 22

หรือลดลงของสารท่ีทาการวัดใน ผลิตภัณฑ์ท่ีเกิดข้ึนขณะปฏิกิริยาดาเนินไป เม่ือ

ปฏิกิริยา นามาปริมาณสารท่ีเปล่ียนแปลงนี้มาเขียนในรูป

8. คานวณอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี อัตราส่วนเปรียบเทียบกับ 1 หน่วยเวลา จะ

และเขียนกราฟการลดลงหรือ เรยี กวา่ อัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี

เ พิ่ม ขึ้น ข อ ง ส า ร ที่ไ ม่ไ ด้วัด ใ น ปฏิกิริยาเคมีจะเกิดข้ึนได้ก็ต่อเมื่ออนุภาคของ

ปฏิกิริยา สารตั้งต้นชนกันในทิศทางท่ีเหมาะสม และมี

9. เขยี นแผนภาพและอธิบายทศิ ทาง พลังงานอยา่ งนอ้ ยเท่ากับพลังงานกอ่ กมั มนั ต์

การชนกันของอนุภาคและพลงั งานที่ ในการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมหี นึง่ ๆ จะตอ้ งมีการดดู

สง่ ผลตอ่ อัตราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมี พลงั งานเพอื่ สลายพันธะของสารตั้งต้น และมีการ

10. ทดลอง และอธิบายผลของความ คายพลังงานเพื่อสร้างพันธะระหวา่ งผลิตภณั ฑ์

เข้มข้น พ้ืนที่ผิวของสารต้ังต้น ปฏิกิริยาดูดพลังงาน คือ ปฏิกิริยาที่มีการดูด

อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยาที่มี พลังงานเข้าไปเพื่อสลายแรงยึดเหน่ียวระหว่าง

ต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี อะตอมของสารตงั้ ตน้ มากกวา่ คายพลงั งานออกมา

11. เปรียบเทียบอัตราการเกิด เพ่ือสร้างแรงยึดเหน่ียวระหว่างอะตอมของ

ปฏิกิริยาเมื่อมีการเปล่ียนแปลง ผลติ ภัณฑ์

ความเข้มข้น พื้นท่ีผิวของสารตั้ง ปฏิกิริยาคายพลังงาน คือ ปฏิกิริยาที่มีการดูด

ต้น อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยา พลังงานเข้าไปเพ่ือสลายแรงยึดเหนี่ยวระหว่าง

12. ยกตวั อยา่ งและอธิบายปัจจยั ทมี่ ผี ล อะตอมของสารต้ังต้นน้อยกว่าคายพลังงาน

ตอ่ อัตราการเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมี ออกมาเพื่อสร้างแรงยึดเหน่ียวระหว่างอะตอม

ในชีวติ ประจาวัน หรอื อตุ สาหกรรม ของผลิตภณั ฑ์

อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารหน่ึง ๆ

ขึ้นอยู่กับความเข้มข้น พื้นท่ีผิว อุณหภูมิ ตัวเร่ง

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 5
กลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 5

ที่ ชื่อหน่วย มาตรฐานการเรยี นรู้ ตัวชี้วัด สาระสาคญั /ความคดิ รวบยอด เวลาเรยี น น้าหนกั
การเรยี นรู้ (ชั่วโมง) คะแนน
รป
3 สมดลุ เคมี และตัวหน่วงปฏิกิริยา และชนิดของสารท่ีทา
25 11
ปฏิกริ ยิ า

ความเข้มข้นของสารต้ังต้นมีผลต่ออัตราการ

เกิดปฏิกิริยาเคมี โดยถ้าสารตั้งต้นมีความเข้มข้น

ต่า อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีจะช้า แต่ถ้าสารตั้ง

ต้นมีความเข้มข้นสูง อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

จะเร็ว

พื้นที่ผิวของของสารตั้งต้นมีผลต่ออัตราการ

เกิดปฏิกิริยาเคมี โดยถ้าสารต้ังต้นมีพื้นท่ีผิวน้อย

อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีจะช้า แต่ถ้าสารต้ังตน้ มี

พน้ื ทผี่ ิวมาก อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมจี ะเร็ว

อุณหภูมิมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

โดยเมื่ออณุ หภูมสิ งู ข้ึน อตั ราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าจะมี

ค่ามากข้ึน และเมื่ออุณหภูมิต่าลง อัตราการ

เกิดปฏิกิริยาเคมจี ะมีค่าลดลง

ตัวเร่งปฏิกิริยา คือ สารที่เติมลงไปแล้วทาให้

ปฏิกิริยาเคมีเกิดเร็วข้ึน เมื่อส้ินสุดปฏิกิริยา สาร

นั้นจะกลับมามีสมบัติเหมือนเดิม และปริมาณ

เท่าเดิม

ตัวหน่วงปฏิกิริยา คือ สารท่ีเติมลงไปแล้วทา

ให้ปฏิกิริยาเคมีเกิดช้าลง เมื่อส้ินสุดปฏิกิริยา

สารนั้นจะกลับมามสี มบัตเิ หมือนเดิม และปริมาณ

เท่าเดิม

ความรูเ้ ก่ยี วกับปัจจยั ทมี่ ผี ลตอ่ อัตราการเกิด

ปฏิกิรยิ าเคมีสามารถนามาใช้อธิบายกระบวนการ

ทเ่ี กิดข้นึ ในชีวิตประจาวันและในอุตสาหกรรมได้

13. ทดสอบ และอธบิ ายความหมายของ การเปล่ียนแปลงท่ีผันกลับได้ หมายถึง 21

ปฏิกริ ิยาผันกลับได้และภาวะสมดลุ การเปลี่ยนแปลงที่มีท้ังการเปล่ียนแปลงไป

14. อธบิ ายการเปล่ยี นแปลงความ ข้างหน้า และการเปล่ียนแปลงย้อนกลับโดย

เขม้ ขน้ ของสารอัตราการ การเปลี่ยนแปลงไปข้างหน้าจะเกิดขึ้นก่อน และ

เกิดปฏกิ ริ ยิ าไปขา้ งหนา้ และอัตรา การเปลยี่ นแปลงยอ้ นกลบั เกดิ ขน้ึ ทหี ลงั

การเกดิ ปฏกิ ิรยิ ายอ้ นกลบั เม่อื ปฏิกิริยาเคมีท่ีสามารถดาเนินไปข้างหน้า

เริ่มปฏกิ ิรยิ าจนกระท่งั ระบบอยใู่ น และย้อนกลับได้ เรียกว่า ปฏิกิริยาผันกลับได้

ภาวะสมดลุ เมอื่ ปฏกิ ิริยาดาเนินไปความเข้มข้นของสารตั้งต้น

15. คานวณค่าคงท่ีสมดลุ ของปฏกิ ริ ิยา และอัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้าจะลดลง

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564 6
กล่มุ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 5

ที่ ช่ือหนว่ ย มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชวี้ ัด สาระสาคัญ/ความคดิ รวบยอด เวลาเรียน นา้ หนกั
การเรียนรู้ (ชวั่ โมง) คะแนน
รป

16. คานวณความเข้มข้นของสารที่ภาวะ ส่วนความเขม้ ข้นของผลิตภัณฑ์และอัตราการเกิด

สมดุล ปฏิกิริยาย้อนกลับจะเพ่ิมขึ้น เมื่ออัตราการเกิด

17. คานวณค่าคงที่สมดลุ หรือความ ปฏิกิริยาไปขา้ งหน้าเท่ากับอัตราการเกิดปฏิกิริยา

เขม้ ข้นของปฏิกิรยิ าหลายขัน้ ตอน ย้อนกลับ ระบบจะอยู่ในภาวะสมดุลที่มีความ

18. ระบปุ จั จยั ที่มผี ลต่อภาวะสมดลุ และ เข้มข้นของสารต้ังต้นและผลิตภัณฑ์คงท่ีเรียกว่า

คา่ คงทส่ี มดลุ ของระบบ รวมทั้ง สมดุลพลวัต

คาดคะเนการเปล่ียนแปลงทเ่ี กิดขน้ึ ณ ภาวะสมดุล ความสัมพันธ์ระหว่างเข้มข้น

เม่อื ภาวะสมดลุ ของระบบถกู รบกวน ของผลิตภัณฑ์กับสารต้ังต้น แสดงได้ด้วยค่าคงท่ี

โดยใชห้ ลกั ของเลอชาเตอลิเอ สมดลุ ซง่ึ เป็นคา่ คงท่ี ณ อณุ หภูมิหนงึ่

19. ยกตัวอยา่ ง และอธบิ ายสมดุลเคมี ค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาหลายข้ันตอน

ของกระบวนการทีเ่ กิดขนึ้ ใน หาได้จากผลคูณของค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยา

สง่ิ มีชีวติ ปรากฏการณใ์ นธรรมชาติ ย่อยที่นาสมการเคมีมารวมกัน โดยถ้ามีการคูณ

และกระบวนการในอตุ สาหกรรม สมการย่อยให้ยกกาลังค่าคงท่ีสมดุลด้วยตัวเลข

ที่คูณ และหากมีการกลับข้างสมการ ให้กลับ

คา่ คงท่ีสมดลุ เป็นตวั หาร

การเปล่ียนแปลงความเข้มข้นของสารต้ังต้น

ทาให้ภาวะสมดุลเปล่ียนแปลงไป เม่ือระบบเข้าสู่

ภาวะสมดุลอกี ครั้ง ความเขม้ ขน้ ของสารตา่ ง ๆ ณ

ภาวะสมดลุ จะแตกต่างไปจากความเขม้ ข้นท่ภี าวะ

สมดลุ เดิม

การเปล่ียนแปลงอุณหภูมิของระบบ ทาให้

สมดุลของระบบถูกรบกวน และในท่ีสุดระบบจะ

ปรับตวั เพอ่ื เข้าส่ภู าวะสมดลุ อกี ครงั้

ความรู้เก่ียวกับสมดุลเคมีสามารถนามาใช้

อธิบายกระบ วนการที่เกิด ขึ้นในส่ิงมีชีวิต

ปรากฏการณ์ในธรรมชาติและกระบวนการใน

อุตสาหกรรม

ระหว่างภาคเรยี น/ภาระงานชน้ิ งาน 58 70

สอบกลางภาค 1 10

สอบปลายภาค 1 20

รวมทง้ั หมด 60 100

หมายเหตุ : ร หมายถงึ ระหวา่ งภาคเรียน ป หมายถงึ ปลายภาคเรยี น

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศึกษา 2564 7
กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 5

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 1 หน่วยการเรยี นรู้ ชอ่ื หน่วยการเรยี นรู้ แกส๊
รหัสวชิ า ว 32223 ช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 5
จานวน 3 ชัว่ โมง/สปั ดาห์ วชิ า เคมี 3 จานวน 1.5 หนว่ ยกิต
60 ชั่วโมง/ภาคเรียน

1. มาตรฐานการเรียนรู้
เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ สมบัติของธาตุ พันธะเคมีและสมบัติของสาร แก๊สและ

สมบัติของแกส๊ ประเภทและสมบตั ิของสารประกอบอินทรยี ์และพอลิเมอร์ รวมทั้งการนาความร้ไู ปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรยี นรู้
1. อธิบายความสัมพนั ธ์และคานวณปริมาตร ความดัน หรืออุณหภมู ิของแกส๊ ท่ีภาวะต่าง ๆ ตามกฎของบอยล์
กฎของชารล์ กฎของเกย์-ลสู แซก
2. คานวณปริมาตร ความดัน หรืออณุ หภมู ขิ องแก๊สทภ่ี าวะตา่ ง ๆ ตามกฎรวมแกส๊
3. คานวณปริมาตร ความดนั อณุ หภูมิ จานวนโมล หรือมวลของแก๊สจากความสัมพันธต์ ามกฎของอาโวกาโดร
และกฎแก๊สอดุ มคติ
4. คานวณความดันยอ่ ยหรอื จานวนโมลของแก๊สในแกส๊ ผสม โดยใช้กฎความดันย่อยของดอลตนั
5. อธิบายการแพรข่ องแก๊สโดยใช้ทฤษฎจี ลนข์ องแกส๊ คานวณและเปรียบเทียบอัตราการแพร่ของแก๊ส โดยใช้
กฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม
6. สบื ค้นข้อมูล นาเสนอตัวอย่าง และอธิบายการประยุกต์ใช้ความรู้เก่ียวกับสมบัติและกฎต่าง ๆ ของแก๊สใน
การอธิบายปรากฏการณ์ หรือแกป้ ัญหาในชีวิตประจาวันและในอตุ สาหกรรม

3. สาระสาคัญ/ความคดิ รวบยอด
แก๊สประกอบด้วยอนภุ าคท่ีมีมวลนอ้ ย และมขี นาดเล็กมากจนถือได้ว่าอนุภาคของแก๊สไม่มี โมเลกุลของแก๊สอยู่

ห่างกันมากส่งผลให้แรงดึงดูดและแรงผลักระหว่างโมเลกุลน้อยมาก โมเลกุลของแก๊สเคล่ือนท่ีอย่างอิสระด้วยอัตราเร็ว
คงที่ตลอดเวลาในแนวเสน้ ตรง สมบัตติ ่าง ๆ ของแก๊สสามารถอธบิ ายไดด้ ว้ ยทฤษฎจี ลน์ของแก๊ส

ความดันและอุณหภูมิมีผลต่อปริมาตรของแก๊ส โดยเมื่ออุณหภูมิและมวลของแก๊สคงท่ี ปริมาตรของแก๊สจะ
แปรผกผนั กับความดนั และเม่อื ความดนั และมวลของแก๊สคงท่ี ปริมาตรของแกส๊ จะแปรผนั ตรงกับอณุ หภูมิ

กฎของบอยล์ กฎของชาร์ล กฎของเกย์-ลูสแซก สามารถใช้อธิบายพฤติกรรมของแก๊ส และใช้คานวณและ
อธบิ ายความสัมพนั ธร์ ะหว่างปริมาตร ความดัน และอณุ หภูมขิ องแกส๊ ท่ภี าวะตา่ ง ๆ ได้

เม่ือกฎของบอยล์และชาร์ลกล่าวเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตรกับความดันและปริมาตรกับอุณหภูมิ
แต่การเปลี่ยนแปลงในธรรมชาติอาจเกิดข้ึนพร้อม ๆ กัน ดังน้ันจึงมีการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร ความดัน
และอุณหภูมขิ องแก๊สในขณะท่ีมวลคงท่ีและตงั้ ขน้ึ เป็นกฎรวมแก๊ส

กฎของอาโวกาโดรสามารถใช้คานวณและอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร และจานวนโมล หรือมวลของ
แก๊สทภี่ าวะตา่ งๆได้

รายวิชา เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 8
กลมุ่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5

กฎแก๊สอุดมคติสามารถใช้คานวณและอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร ความดัน อุณหภูมิ และจานวน
โมลของแกส๊ ทีภ่ าวะตา่ ง ๆ ได้

แกส๊ ผสมที่ไมท่ าปฏิกริ ิยากนั ความดนั ของแก๊สแต่ละชนดิ จะแปรผนั ตามเศษสว่ นโมลของแก๊สที่มีอยู่ในแก๊สผสม
ซงึ่ เปน็ ไปตามกฎความดันยอ่ ยของดอลตนั

ทฤษฎีจลน์ของแก๊สสามารถใช้อธิบายการแพร่ของแก๊สได้โดยที่อุณหภูมิเดียวกัน อัตราการแพร่ของแก๊สเป็น
สดั สว่ นผกผนั กบั รากท่ีสองของมวลโมเลกุลของแกส๊ ซงึ่ เปน็ ไปตามกฎการแพรผ่ ่านของเกรแฮม

สมบัติและกฎต่าง ๆ ของแก๊สนามาใช้อธิบายปรากฏการณ์และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจาวัน และใน
อตุ สาหกรรมได้

4. สาระการเรียนรู้
1. พฤติกรรมของแก๊ส และความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร ความดัน และอุณหภูมิของแก๊ส อธิบายได้ด้วย
กฎของบอยล์ กฎของชาร์ล กฎของเกย์-ลูสแซก และกฎรวมแก๊ส ซึ่งสามารถนามาใช้ในการคานวณ
ปริมาตร ความดนั หรืออณุ หภมู ิของแกส๊ ที่ภาวะต่าง ๆ ได้
2. ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร และจานวนโมล หรือมวลของแก๊ส อธิบายความสัมพันธ์ได้ด้วยกฎ
อาโวกาโดร สาหรับความสัมพันธ์ระหว่างปริมาตร ความดัน อุณหภูมิ และจานวนโมลของแก๊ส อธิบายได้
ด้วยกฎแก๊สอุดมคติ ซ่ึงสามารถนามาใช้ในการคานวณและการอธิบายการเปล่ียนแปลงท่ีเกี่ยวข้องกับ
จานวนโมลของแก๊สท่ีภาวะตา่ ง ๆ ได้
3. ในธรรมชาติแกส๊ ส่วนใหญ่อยรู่ วมกันเปน็ แกส๊ ผสม ในกรณีที่แก๊สในแก๊สผสมไม่ทาปฏิกิริยากันความดันของ
แก๊สแตล่ ะชนิดแปรผนั ตามเศษสว่ นโมลของแก๊สที่มีอยูใ่ นแก๊สผสมตามกฎความดันย่อยของดอลตัน
4. แก๊สสามารถแพร่ได้ การแพร่ของแก๊สอธิบายได้ด้วยทฤษฎีจลน์ของแก๊ส ท่ีอุณหภูมิเดียวกันแก๊สจะแพร่
ได้ช้าหรือเร็วข้ึนอยู่กับมวลโมเลกุลของแก๊ส อัตราการแพร่ของแก๊สเป็นสัดส่วนผกผันกับรากที่สองของ
มวลโมเลกลุ ของแกส๊ สัมพันธก์ ับกฎการแพรผ่ า่ นของเกรแฮม
5. สมบัติและกฎต่าง ๆ ของแก๊สนามาใช้อธิบายปรากฏการณ์หรือประยุกต์ใช้ในชีวิตประจาวัน และ
ในอุตสาหกรรม

5. สมรรถนะสาคัญของผูเ้ รยี น
1. ความสามารถในการส่อื สาร
2. ความสามารถในการคิด
1) ทักษะการสังเกต
2) ทกั ษะการวเิ คราะห์
3) ทกั ษะการทดลอง
4) ทกั ษะการสารวจค้นหา
5) ทักษะการทางานร่วมกัน
6) ทักษะการตคี วามหมายและลงข้อสรุป

รายวิชา เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 9
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปที ี่ 5

7) ทักษะการลงความเหน็ จากขอ้ มูล
8) ทักษะการเช่อื มโยง
3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต

6. คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์
1. มีวนิ ัย รับผิดชอบ
2. ใฝ่เรียนรู้
3. ม่งุ มนั่ ในการทางาน

7. กิจกรรมการเรยี นรู้

 แผนการจัดการเรียนรู้ ท่ี 1 : สมบัตขิ องแก๊ส เวลา 1 ชวั่ โมง
วธิ สี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจดั การเรยี นรู้ ที่ 2 : ความสัมพนั ธ์ของปรมิ าตร ความดัน และอณุ หภมู ิของแกส๊

วิธีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 2 ชว่ั โมง

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ท่ี 3 : กฎของบอยล์ กฎของชาร์ล และกฎของเกย์-ลูสแซก

วธิ สี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชวั่ โมง

 แผนการจดั การเรียนรู้ ที่ 4 : กฎของอาโวกาโดร กฎรวมแก๊ส กฎแกส๊ อดุ มคติ เวลา 4 ชั่วโมง
และกฎความดันย่อยของดอลตัน
วธิ ีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ท่ี 5 : การแพร่ของแก๊ส เวลา 3 ชวั่ โมง
วธิ ีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจัดการเรียนรู้ ท่ี 6 : เทคโนโลยที เ่ี กี่ยวขอ้ งกบั สมบตั ิของแกส๊ เวลา 3 ชั่วโมง
วธิ สี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

8. การวดั และประเมนิ ผล วธิ ีวดั เครื่องมือ เกณฑก์ ารประเมนิ

รายการวัด - ตรวจแผนผังมโนทศั น์ - แบบประเมนิ ช้ินงาน/ - ระดับคณุ ภาพ 2
8.1 การประเมินชิน้ งาน/ หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 1 แกส๊ ภาระงาน (รวบยอด) ผ่านเกณฑ์

ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบกอ่ นเรยี น - ประเมินตามสภาพจรงิ
- แผนผังมโนทศั น์ กอ่ นเรียน หนว่ ยการ หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 1 แกส๊
หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แกส๊ เรยี นรทู้ ่ี 1 แกส๊
8.2 การประเมนิ ก่อนเรยี น
- แบบทดสอบ

กอ่ นเรยี น หน่วยการ
เรียนรู้ที่ 1 แก๊ส

รายวิชา เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564 10
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชัน้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 5

รายการวัด วธิ ีวดั เครอ่ื งมือ เกณฑ์การประเมนิ

8.3 การประเมินระหวา่ งการจัด - ใบงานท่ี 1.1.1 - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
กิจกรรม - แบบประเมนิ การปฏบิ ตั ิการ - ระดับคณุ ภาพ 2
ผ่านเกณฑ์
1) สมบตั ขิ องแก๊ส - ตรวจใบงานท่ี 1.1.1 - ใบงานท่ี 1.3.1
- แบบฝกึ หัด - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- ตรวจแบบฝกึ หดั - ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- ใบงานที่ 1.4.1
2) ความสมั พันธ์ของ - ประเมินการปฏิบตั ิการ - แบบฝกึ หัด - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
ปริมาตร ความดัน - ใบงานท่ี 1.5.1
- ตรวจแบบฝกึ หดั - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
และอณุ หภูมิของแก๊ส - แบบประเมนิ การปฏิบตั ิการ - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- ระดับคณุ ภาพ 2
3) กฎของบอยล์ - ตรวจใบงานที่ 1.3.1 - ตรวจแบบฝกึ หดั ผา่ นเกณฑ์
- ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
กฎของชาร์ล และ - ตรวจแบบฝกึ หดั - ผลงานท่นี าเสนอ
- ระดบั คณุ ภาพ 2
กฎของเกย์-ลสู แซก - แบบสังเกตพฤตกิ รรม ผ่านเกณฑ์
การทางานรายบุคคล - ระดับคณุ ภาพ 2
4) กฎของอาโวกาโดร - ตรวจใบงานท่ี 1.4.1 - แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์
การทางานกลมุ่ - ระดบั คณุ ภาพ 2
กฎรวมแกส๊ - ตรวจแบบฝกึ หดั - แบบประเมิน คณุ ลักษณะ ผา่ นเกณฑ์
อันพงึ ประสงค์ - ระดบั คณุ ภาพ 2
กฎแกส๊ อดุ มคติ ผ่านเกณฑ์
- แบบฝกึ หัด
และกฎความดัน - ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบทดสอบหลงั เรียน
ย่อยของดอลตนั หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 1 - ประเมนิ ตามสภาพจรงิ
แก๊ส
5) การแพรข่ องแก๊ส - ตรวจใบงานที่ 1.5.1

- ตรวจแบบฝึกหดั

- ประเมินการปฏิบตั ิการ

6) เทคโนโลยที ่ี - ตรวจแบบฝกึ หดั
เกย่ี วขอ้ งกบั สมบัติ
ของแกส๊ - ประเมนิ การนาเสนอ
ผลงาน
7) การนาเสนอผลงาน - สงั เกตพฤตกิ รรม
การทางานรายบคุ คล
8) พฤตกิ รรมการ - สงั เกตพฤติกรรม
ทางานรายบคุ คล การทางานกลุ่ม
- สังเกตความมวี ินยั
9) พฤติกรรม รบั ผิดชอบ ใฝเ่ รยี นรู้
การทางานกล่มุ และมงุ่ มัน่ ในการทางาน

10) คณุ ลกั ษณะ - ตรวจแบบฝึกหดั
อันพึงประสงค์
- ตรวจแบบทดสอบ
8.4 การประเมนิ หลงั เรียน หลงั เรียน หนว่ ยการ
- แบบทดสอบท้าย เรยี นรทู้ ี่ 1 แก๊ส
หน่วยการเรยี นรู้ที่ 1 แกส๊
- แบบทดสอบหลงั
เรยี น หน่วยการ
เรยี นรู้ที่ 1 แกส๊

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 11
กลมุ่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 5

9. ชน้ิ งาน/ภาระงาน
1. แผนผงั มโนทศั น์ หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 1 แกส๊
2. แบบฝึกหดั เรอ่ื ง สมบตั ิของแก๊ส
3. แบบฝกึ หดั เรอ่ื ง ความสัมพนั ธ์ของปริมาตร ความดนั และอุณหภูมขิ องแกส๊
4. แบบฝึกหัด เรื่อง กฎของบอยล์ กฎของชาร์ล และกฎของเกย์-ลสู แซก
5. แบบฝึกหดั เรื่อง กฎของอาโวกาโดร กฎรวมแกส๊ กฎแกส๊ อุดมคติ
6. แบบฝึกหดั เรื่อง การแพรข่ องแก๊ส
7. แบบฝกึ หัด เรื่อง เทคโนโลยที เี่ ก่ยี วขอ้ งกับสมบตั ขิ องแก๊ส

ลงชือ่ ..................................................ครูผูส้ อน
(นางภัทรธีรา มาฆทาน)

กล่มุ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวิชา เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564 12
กลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 5

หนว่ ยการเรยี นรู้

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 ช่อื หนว่ ยการเรยี นรู้ อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมี
รหัสวชิ า ว 32223
จานวน 3 ชวั่ โมง/สัปดาห์ วิชา เคมี 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 5

60 ชว่ั โมง/ภาคเรยี น จานวน 1.5 หน่วยกติ

1. มาตรฐานการเรียนรู้
เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมดุลใน

ปฏกิ ริ ิยาเคมี สมบัตแิ ละปฏิกริ ิยาของกรด-เบส ปฏกิ ิริยารีดอกซ์และเซลลเ์ คมีไฟฟ้า รวมทงั้ การนาความรูไ้ ปใช้ประโยชน์

2. ตวั ช้วี ัด/ผลการเรียนรู้
7. ทดลองและเขยี นกราฟการเพิม่ ข้ึนหรือลดลงของสารที่ทาการวดั ในปฏิกิริยา
8. คานวณอัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี และเขียนกราฟการลดลงหรือเพ่มิ ขน้ึ ของสารที่ไม่ไดว้ ัดในปฏิกิริยา
9. เขยี นแผนภาพ และอธบิ ายทศิ ทางการชนกันของอนภุ าคและพลังงานที่ส่งผลต่ออัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมี
10. ทดลอง และอธิบายผลของความเข้มข้น พื้นท่ีผิวของสารตั้งต้น อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีต่ออัตรา
การเกิดปฏิกิริยาเคมี
11. เปรียบเทียบอัตราการเกิดปฏิกิริยาเม่ือมีการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้น พื้นที่ผิวของสารตั้งต้น อุณหภูมิ
และตัวเรง่ ปฏิกิรยิ า
12. ยกตวั อย่างและอธิบายปัจจัยที่มีผลตอ่ อัตราการเกดิ ปฏกิ ิริยาเคมีในชวี ติ ประจาวนั หรอื อุตสาหกรรม

3. สาระสาคัญ/ความคดิ รวบยอด
ปริมาณสารต้ังต้นที่ลดลง หรือปริมาณสารผลิตภัณฑ์ท่ีเกิดขึ้นขณะปฏิกิริยาดาเนินไป เม่ือนามาปริมาณสารท่ี

เปล่ียนแปลงน้ีมาเขยี นในรูปอตั ราส่วนเปรียบเทยี บกบั 1 หนว่ ยเวลา จะเรยี กว่า อัตราการเกดิ ปฏิกิรยิ าเคมี
ปฏิกิริยาเคมีจะเกิดข้ึนได้ก็ต่อเม่ืออนุภาคของสารตั้งต้นชนกันในทิศทางที่เหมาะสม และมีพลังงานอย่างน้อย

เทา่ กับพลังงานกอ่ กัมมนั ต์
ในการเกิดปฏิกิริยาเคมีหน่ึง ๆ จะต้องมีการดูดพลังงานเพ่ือสลายพันธะของสารต้ังต้น และมีการคายพลังงาน

เพอ่ื สรา้ งพนั ธะระหวา่ งผลติ ภณั ฑ์
ปฏิกิริยาดูดพลังงาน คือ ปฏิกิริยาท่ีมีการดูดพลังงานเข้าไปเพื่อสลายแรงยึดเหน่ียวระหว่างอะตอมของสารต้ัง

ต้นมากกว่าคายพลังงานออกมาเพอื่ สรา้ งแรงยึดเหนย่ี วระหว่างอะตอมของผลติ ภณั ฑ์
ปฏิกิริยาคายพลังงาน คือ ปฏิกิริยาที่มีการดูดพลังงานเข้าไปเพ่ือสลายแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอะตอมของสาร

ต้ังต้นนอ้ ยกว่าคายพลังงานออกมาเพอื่ สร้างแรงยดึ เหนยี่ วระหวา่ งอะตอมของผลิตภัณฑ์
อัตราการเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมีของสารหนง่ึ ๆ ขน้ึ อยกู่ ับความเขม้ ขน้ พ้ืนที่ผิว อุณหภูมิ ตวั เร่งและตัวหน่วงปฏิกิริยา

และชนิดของสารทท่ี าปฏกิ ริ ยิ า
ความเข้มข้นของสารต้ังต้นมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี โดยถ้าสารต้ังต้นมีความเข้มข้นต่า อัตราการ

เกิดปฏิกิรยิ าเคมจี ะชา้ แต่ถ้าสารต้ังต้นมีความเข้มขน้ สูง อัตราการเกดิ ปฏิกิริยาเคมีจะเรว็

รายวิชา เคมี 3 รหัสวชิ า ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564 13
กลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 5

พ้ืนที่ผิวของของสารตั้งต้นมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี โดยถ้าสารตั้งต้นมีพ้ืนที่ผิวน้อย อัตราการ
เกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมีจะช้า แตถ่ ้าสารตงั้ ต้นมีพ้ืนทีผ่ วิ มาก อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมีจะเร็ว

อุณหภูมิมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี โดยเมื่ออุณหภูมิสูงข้ึน อัตราการเกิดปฏิกิริยาจะมีค่ามากขึ้น และ
เมือ่ อณุ หภมู ิตา่ ลง อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมีจะมีคา่ ลดลง

ตัวเร่งปฏิกิริยา คือ สารท่ีเติมลงไปแล้วทาให้ปฏิกิริยาเคมีเกิดเร็วขึ้น เม่ือสิ้นสุดปฏิกิริยา สารนั้นจะกลับมามี
สมบตั ิเหมือนเดิม และปริมาณเทา่ เดิม

ตัวหน่วงปฏิกิริยา คือ สารที่เติมลงไปแล้วทาให้ปฏิกิริยาเคมีเกิดช้าลง เม่ือสิ้นสุดปฏิกิริยา สารนั้นจะกลับมามี
สมบัตเิ หมือนเดมิ และปรมิ าณเทา่ เดมิ

ความรู้เก่ียวกับปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถนามาใช้อธิบายกระบวนการที่เกิดขึ้นใน
ชวี ติ ประจาวันและในอุตสาหกรรมได้

4. สาระการเรียนรู้
1. ปฏิกิริยาเคมีแต่ละปฏิกิริยามีอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีต่างกัน โดยอาจวัดจากการลดลงของสารต้ังต้น
หรือการเพิม่ ขึน้ ของผลิตภัณฑ์ต่อหนึ่งหน่วยเวลา และหารด้วยเลขสัมประสิทธ์ิของสารน้ันๆในสมการเคมี
เพ่ือให้ไดอ้ ตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ าเคมีที่เท่ากันไม่วา่ จะเปน็ การวัดจากสารต้ังต้นหรอื ผลติ ภัณฑ์
2. ปฏิกิริยาเคมีจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่ออนุภาคของสารตั้งต้นชนกันในทิศทางท่ีเหมาะสมและมีพลังงานอย่าง
น้อยเท่ากับพลังงานก่อกัมมันต์ ดังน้ัน อัตราการเกิดปฏิกิริยาจึงข้ึนกับทิศทางการชนและพลังงานที่เกิด
จากการชน
3. อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารหนึ่ง ๆ ข้ึนอยู่กับความเข้มข้น พ้ืนท่ีผิว อุณหภูมิ ตัวเร่งและตัวหน่วง
ปฏกิ ิริยา นอกจากน้ีอตั ราการเกิดปฏิกิริยาเคมียงั ข้ึนอยู่กับชนิดของสารทีท่ าปฏิกิรยิ าด้วย
4. ความรู้เก่ียวกับปัจจัยท่ีมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถนามาอธิบายกระบวนการท่ีเกิดข้ึนใน
ชีวิตประจาวนั หรืออตุ สาหกรรม

5. สมรรถนะสาคญั ของผ้เู รียน
1. ความสามารถในการส่ือสาร
2. ความสามารถในการคิด
1) ทกั ษะการสงั เกต
2) ทักษะการสารวจค้นหา
3) ทกั ษะการวิเคราะห์
4) ทกั ษะการตงั้ สมมติฐาน
5) ทกั ษะการทดลอง
6) ทกั ษะการลงความเห็นจากขอ้ มลู
7) ทกั ษะการตคี วามหมายและลงข้อสรปุ
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวติ

รายวิชา เคมี 3 รหัสวชิ า ว 32223 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 14
กล่มุ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 5

6. คุณลักษณะอนั พงึ ประสงค์
1. มวี ินยั รบั ผดิ ชอบ
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งมน่ั ในการทางาน

7. กิจกรรมการเรยี นรู้

 แผนการจดั การเรียนรู้ ท่ี 1 : ความหมายของอตั ราการเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมี เวลา 4 ชว่ั โมง
วิธสี อนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ที่ 2 : แนวคดิ เกย่ี วกบั การเกดิ ปฏิกิริยาเคมี เวลา 3 ช่วั โมง
วธิ ีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจดั การเรยี นรู้ ที่ 3 : พลงั งานกับการดาเนินไปของปฏกิ ิริยาเคมี เวลา 2 ชว่ั โมง
วิธสี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจดั การเรยี นรู้ ท่ี 4 : ความเข้มขน้ ของสารกับอัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี

วธิ ีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชั่วโมง

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ที่ 5 : พ้นื ทผี่ วิ ของสารกบั อัตราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี เวลา 2 ชว่ั โมง
วธิ สี อนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจัดการเรียนรู้ ที่ 6 : อุณหภมู กิ ับอตั ราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมี เวลา 2 ชวั่ โมง
วธิ ีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ท่ี 7 : ตวั เรง่ ปฏกิ ิริยาเคมแี ละตัวหนว่ งปฏกิ ริ ยิ าเคมี เวลา 4 ชั่วโมง
วิธสี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

 แผนการจดั การเรียนรู้ ที่ 8 : ผลทเี่ กิดจากปัจจยั ทม่ี ตี ่ออตั ราการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมี

วิธสี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 1 ชัว่ โมง

8. การวัดและประเมินผล วิธีวดั เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน

รายการวดั - ตรวจแผน่ ผบั - แบบประเมนิ ช้นิ งาน/ - ระดบั คณุ ภาพ 2
8.1 การประเมินช้ินงาน/ ผ่านเกณฑ์
หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 อัตรากา ภาระงาน (รวบยอด)
ภาระงาน (รวบยอด) - ประเมินตามสภาพจริง
- แผ่นผบั หนว่ ยการ เกิดปฏิกริ ิยาเคมี
เรยี นรทู้ ี่ 2 อัตราการ
เกดิ ปฏิกริ ิยาเคมี - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบกอ่ นเรียน
8.2 การประเมนิ ก่อนเรยี น กอ่ นเรียน หน่วยการ หน่วยการเรียนรู้ที่ 2
- แบบทดสอบ เรยี นร้ทู ่ี 2 อัตราการ อัตราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมี
เกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี
ก่อนเรยี น หน่วยการ
เรียนรทู้ ่ี 2 อัตราการ
เกิดปฏิกิริยาเคมี

รายวิชา เคมี 3 รหสั วิชา ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 15
กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้นั มธั ยมศึกษาปที ี่ 5

รายการวัด วิธีวดั เคร่ืองมอื เกณฑก์ ารประเมนิ

8.3 การประเมนิ ระหว่าง

การจดั กจิ กรรม

1) ความหมายของ - ตรวจใบงานที่ 2.1.1 - ใบงานที่ 2.1.1 - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบฝึกหัด - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
อตั ราการ - ตรวจแบบฝึกหดั - แบบประเมินการปฏบิ ตั ิ - ระดับคณุ ภาพ 2
การ ผา่ นเกณฑ์
เกิดปฏกิ ิริยาเคมี - ประเมนิ การปฏิบตั ิ - ใบงานท่ี 2.2.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- แบบฝกึ หัด - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
การ

2) แนวคดิ เกยี่ วกับ - ตรวจใบงานท่ี 2.2.1

การเกิดปฏิกิริยา - ตรวจแบบฝกึ หดั

เคมี

3) พลงั งานกบั การ - ตรวจใบงานที่ 2.3.1 - ใบงานท่ี 2.3.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- แบบฝกึ หัด - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
ดาเนนิ ไปของ - ตรวจแบบฝกึ หดั

ปฏิกริ ิยาเคมี

4) ความเขม้ ข้นของ - ตรวจใบงานที่ 2.4.1 - ใบงานที่ 2.4.1 - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
สารกับอัตราการ - ตรวจแบบฝึกหดั - แบบประเมนิ การปฏิบตั ิ - ระดับคณุ ภาพ 2
การ ผา่ นเกณฑ์
เกดิ ปฏิกิรยิ าเคมี - ประเมนิ การปฏบิ ตั ิ - ใบงานท่ี 2.5.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
การ - แบบประเมินการปฏิบตั ิการ - ระดับคณุ ภาพ 2
ผ่านเกณฑ์
5) พื้นทผี่ วิ ของสารกบั - ตรวจใบงานท่ี 2.5.1 - ใบงานที่ 2.6.1 - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
อัตราการ - ตรวจแบบฝึกหดั - แบบประเมินการปฏิบตั ิการ - ระดับคณุ ภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
เกิดปฏิกิรยิ าเคมี - ประเมนิ การปฏิบตั ิการ - ใบงานท่ี 2.7.1 - ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบฝกึ หัด - ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
6) อณุ หภูมกิ บั อัตรา - ตรวจใบงานท่ี 2.6.1 - แบบประเมินการปฏบิ ตั ิการ - ระดับคณุ ภาพ 2
การเกิดปฏิกริ ยิ า - ตรวจแบบฝกึ หดั ผ่านเกณฑ์
เคมี - ประเมนิ การปฏบิ ตั ิการ - ตรวจแบบฝึกหดั - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผ่านเกณฑ์
7) ตวั เร่งปฏิกริ ิยาเคมี - ตรวจใบงานที่ 2.7.1

และตัวหน่วง - ตรวจแบบฝึกหดั

ปฏิกริ ยิ าเคมี - ประเมินการปฏบิ ตั ิการ

8) ผลทเ่ี กิดจากปจั จยั - ตรวจแบบฝึกหดั - ผลงานท่ีนาเสนอ - ระดับคณุ ภาพ 2
ท่มี ีตอ่ อตั ราการ ผา่ นเกณฑ์
เกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี - ประเมินการนาเสนอ - แบบสังเกตพฤติกรรม - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผลงาน การทางานรายบุคคล ผ่านเกณฑ์
9) การนาเสนอ - สงั เกตพฤตกิ รรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม - ระดับคณุ ภาพ 2
ผลงาน การทางานรายบุคคล การทางานกลุ่ม ผ่านเกณฑ์
- สังเกตพฤติกรรม
10) พฤติกรรมการ การทางานกลมุ่
ทางานรายบุคคล

11) พฤติกรรม
การทางานกลุม่

รายวิชา เคมี 3 รหัสวชิ า ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564 16
กล่มุ สาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศกึ ษาปีที่ 5

รายการวัด วธิ วี ดั เครอื่ งมือ เกณฑก์ ารประเมนิ
12) คุณลกั ษณะ - สังเกตความมวี นิ ยั - แบบประเมิน คณุ ลักษณะ - ระดับคณุ ภาพ 2
รบั ผิดชอบ ใฝเ่ รยี นรู้ อันพึงประสงค์ ผา่ นเกณฑ์
อันพงึ ประสงค์ และมงุ่ มน่ั ในการทางาน
- แบบทดสอบหลงั เรยี น - ประเมินตามสภาพจรงิ
8.4 การประเมนิ หลงั เรยี น - ตรวจแบบทดสอบ หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2
- แบบทดสอบหลงั หลงั เรยี น หน่วยการ อตั ราการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมี
เรียน หน่วยการ เรียนรูท้ ่ี 2 อตั ราการ
เรยี นรู้ท่ี 2 อตั รา เกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
การเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมี

9. ช้นิ งาน/ภาระงาน
1. แผน่ พบั หนว่ ยการเรียนรูท้ ี่ 2 อัตราการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมี
2. ใบงาน เร่ือง ความหมายของอัตราการเกดิ ปฏิกิริยาเคมี
3. ใบงาน เรอื่ ง แนวคดิ เก่ียวกับการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี
4. ใบงาน เรอื่ ง พลงั งานกับการดาเนินไปของปฏิกิรยิ าเคมี
5. ใบงาน เรื่อง ความเขม้ ขน้ ของสารกับอตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ าเคมี
6. ใบงาน เรอ่ื ง พ้ืนทีผ่ วิ ของสารกบั อัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี
7. ใบงาน เรื่อง อุณหภมู ิกับอัตราการเกิดปฏิกิรยิ าเคมี
8. ใบงาน เรอื่ ง ตวั เร่งปฏิกิรยิ าเคมีและตัวหนว่ งปฏกิ ริ ิยาเคมี
9. ใบงาน เรื่อง ผลทเ่ี กดิ จากปจั จยั ท่มี ีต่ออัตราการเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคมี

ลงชอื่ ..................................................ครูผูส้ อน
(นางภทั รธรี า มาฆทาน)

กลุม่ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวชิ า เคมี 3 รหัสวิชา ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 17
กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 5

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 3 หนว่ ยการเรียนรู้ ช่ือหนว่ ยการเรยี นรู้ สมดลุ เคมี
รหสั วชิ า ว 32223 ช้ันมธั ยมศึกษาปที ี่ 5
จานวน 3 ชวั่ โมง/สปั ดาห์ วิชา เคมี 3 จานวน 1.5 หนว่ ยกติ
60 ชั่วโมง/ภาคเรียน

1. มาตรฐานการเรียนรู้
เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมดุลใน

ปฏกิ ริ ยิ าเคมี สมบัติและปฏิกริ ิยาของกรด-เบส ปฏิกิรยิ ารดี อกซ์และเซลล์เคมไี ฟฟา้ รวมทัง้ การนาความร้ไู ปใชป้ ระโยชน์

2. ตัวชวี้ ดั /ผลการเรียนรู้
13. ทดสอบและอธิบายความหมายของปฏกิ ิรยิ าผันกลับได้และภาวะสมดลุ
14. อธบิ ายการเปล่ียนแปลงความเข้มขน้ ของสาร อตั ราการเกิดปฏิกริ ยิ าไปข้างหน้า และอัตราการเกิดปฏิกิริยา
ย้อนกลบั เม่อื เร่มิ ปฏิกริ ิยาจนกระทง่ั ระบบอยใู่ นภาวะสมดลุ
15. คานวณค่าคงท่สี มดลุ ของปฏิกริ ยิ า
16. คานวณความเข้มขน้ ของสารท่ีภาวะสมดุล
17. คานวณค่าคงทสี่ มดุลหรอื ความเข้มขน้ ของปฏิกิริยาหลายขนั้ ตอน
18. ระบุปจั จยั ที่มีผลต่อภาวะสมดลุ และคา่ คงท่ีสมดุลของระบบ รวมทั้งคาดคะเนการเปล่ียนแปลงท่ีเกิดขึ้นเมื่อ
ภาวะสมดุล ของระบบถกู รบกวน โดยใชห้ ลักของเลอชาเตอลเิ อ
19. ยกตัวอย่างและอธิบายสมดุลเคมีของกระบวนการท่ีเกิดขึ้นในสิ่งมีชีวิต ปรากฏการณ์ในธรรมชาติและ
กระบวนการในอตุ สาหกรรม

3. สาระสาคัญ/ความคดิ รวบยอด
การเปล่ียนแปลงที่ผันกลับได้ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่มีทั้งการเปลี่ยนแปลงไปข้างหน้า และการ

เปลี่ยนแปลงย้อนกลับโดยการเปล่ียนแปลงไปข้างหนา้ จะเกิดข้ึนก่อน และการเปลยี่ นแปลงย้อนกลบั เกิดขึ้นทีหลัง
ภาวะสมดลุ คอื ภาวะท่ีระบบมสี มบตั ิคงท่ี หรอื ภาวะที่สารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์ทุกชนิดมีปริมาณหรือความ

เข้มข้นคงท่ี หรือภาวะที่มีอตั ราการเปลี่ยนแปลงไปขา้ งหนา้ เท่ากับอตั ราการเปลีย่ นแปลงย้อนกลับ
สมดุลไดนามกิ คือ สมดุลทม่ี ีการเคล่ือนท่ีของอนุภาคอยู่ตลอดเวลา ระบบไม่หยุดน่ิง อัตราการเปลี่ยนแปลงไป

ข้างหนา้ เท่ากับอัตราการเปลยี่ นแปลงผันกลับ
ท่ภี าวะสมดุลจะมสี ารตงั้ ตน้ ทกุ ชนิดเหลืออยู่ และมีผลิตภณั ฑ์ทเ่ี กิดข้นึ ทุกชนดิ ดว้ ย โดยในภาวะสมดุลมีท้ังภาวะ

สมดุลระหวา่ งสถานะ ภาวะสมดุลในสารละลายอมิ่ ตัวและภาวะสมดลุ ปฏิกิริยาเคมี
ณ ภาวะสมดุล ความสัมพันธ์ระหว่างเข้มข้นของผลิตภัณฑ์กับสารตั้งต้น แสดงได้ด้วยค่าคงท่ีสมดุล ซึ่งเป็น

คา่ คงท่ี ณ อณุ หภูมหิ นึง่
ค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาหลายข้ันตอน หาได้จากผลคูณของค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาย่อยที่นาสมการเคมี

มารวมกัน โดยถ้ามีการคูณสมการย่อยให้ยกกาลังค่าคงท่ีสมดุลด้วยตัวเลขท่ีคูณ และหากมีการกลับข้างสมการ ให้กลับ
คา่ คงทีส่ มดลุ เปน็ ตวั หาร

รายวิชา เคมี 3 รหสั วิชา ว 32223 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศึกษา 2564 18
กลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้นั มัธยมศึกษาปที ี่ 5

การเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นของสารตั้งต้นทาให้ภาวะสมดุลเปลี่ยนแปลงไป เม่ือระบบเข้าสู่ภาวะสมดุล
อกี ครงั้ ความเข้มขน้ ของสารตา่ ง ๆ ณ ภาวะสมดลุ จะแตกตา่ งไปจากความเขม้ ขน้ ที่ภาวะสมดลุ เดิม

การเปล่ียนแปลงอุณหภูมิของระบบ ทาให้สมดุลของระบบถูกรบกวน และในท่ีสุดระบบจะปรับตัวเพื่อเข้า สู่
ภาวะสมดลุ อีกครัง้

ความรู้เกี่ยวกับสมดุลเคมีสามารถนามาใช้อธิบายกระบวนการที่เกิดข้ึนในส่ิงมีชีวิต ปรากฏการณ์ในธรรมชาติ
และกระบวนการในอตุ สาหกรรม

4. สาระการเรียนรู้
1. ปฏกิ ริ ิยาเคมีทีส่ ามารถดาเนนิ ไปข้างหนา้ และยอ้ นกลบั ได้ เรียกว่า ปฏิกริ ยิ าผันกลับได้ เมื่อปฏิกิริยาดาเนิน
ไปความเข้มข้นของสารต้ังต้นและอัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้าจะลดลง ส่วนความเข้มข้นของ
ผลิตภัณฑ์และอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับจะเพิ่มข้ึน เมื่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้าเท่ากับ
อัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับ ระบบจะอยู่ในภาวะสมดุลที่มีความเข้มข้นของสารตั้งต้นและผลิตภัณฑ์
คงทเี่ รียกวา่ สมดลุ พลวตั
2. ณ ภาวะสมดุล ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเข้มข้นของผลิตภณั ฑ์กับสารตงั้ ต้น แสดงได้ด้วยค่าคงท่ีสมดุล ซ่ึงเป็น
คา่ คงท่ี ณ อุณหภูมิหนง่ึ
3. ค่าคงท่ีสมดุลของปฏิกิริยาหลายข้ันตอน หาได้จากผลคูณของค่าคงท่ีสมดุลของปฏิกิริยาย่อยที่นาสมการ
เคมีมารวมกัน โดยถ้ามีการคูณสมการย่อยให้ยกกาลังค่าคงท่ีสมดุลด้วยตัวเลขที่คูณ และหากมีการกลับ
ข้างสมการ ให้กลับคา่ คงทีส่ มดลุ เปน็ ตวั หาร
4. เมอื่ ระบบทอี่ ยใู่ นภาวะสมดลุ ถกู รบกวน โดยการเปลย่ี นแปลงความเข้มข้นของสาร ความดัน หรืออุณหภูมิ
ระบบจะเกิดการเปลี่ยนแปลงเพ่ือเข้าสู่ภาวะสมดุลอีกคร้ังตามหลักของเลอชาเตอลิเอทั้งนี้การ
เปลี่ยนแปลงอุณหภูมมิ ีผลทาใหค้ า่ คงทีส่ มดุลเปล่ยี นแปลง
5. ความรู้เก่ียวกับสมดุลเคมีสามารถนามาใช้อธิบายกระบวนการที่เกิดข้ึนในส่ิงมีชีวิต ปรากฏการณ์ใน
ธรรมชาติและกระบวนการในอุตสาหกรรม

5. สมรรถนะสาคัญของผเู้ รยี น
1. ความสามารถในการสอื่ สาร
2. ความสามารถในการคดิ
1) ทักษะการสงั เกต
2) ทักษะการสารวจค้นหา
3) ทกั ษะการวิเคราะห์
4) ทักษะการทางานรว่ มกัน
5) ทกั ษะการทดลอง
6) ทักษะการลงความเห็นจากขอ้ มลู
7) ทกั ษะการตีความหมายและลงข้อสรปุ
3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวติ

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วชิ า ว 32223 ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564 19
กลุม่ สาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 5

6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
1. มวี นิ ัย รับผิดชอบ
2. ใฝเ่ รียนรู้
3. มงุ่ มั่นในการทางาน

7. กิจกรรมการเรียนรู้

 แผนการจดั การเรียนรู้ ที่ 1 : การเกิดและชนิดของพันธะโคเวเลนต์

วธิ ีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชว่ั โมง

 แผนการจัดการเรียนรู้ ที่ 1 : การเปลี่ยนแปลงทผี่ นั กลับได้

วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 2 ชั่วโมง

 แผนการจดั การเรียนรู้ ท่ี 2 : การเปลย่ี นแปลงที่ภาวะสมดลุ

วธิ สี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 5 ชว่ั โมง

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ท่ี 3 : ความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มขน้ ของสารต่างๆ ณ ภาวะสมดลุ

วิธีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 5 ชัว่ โมง

 แผนการจัดการเรียนรู้ ท่ี 4 : ผลของการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นตอ่ ภาวะสมดุล

วิธสี อนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชว่ั โมง

 แผนการจัดการเรยี นรู้ ท่ี 5 : ผลของการเปล่ียนแปลงความดนั และอณุ หภูมิตอ่ ภาวะสมดลุ

วธิ ีสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 4 ชั่วโมง

 แผนการจดั การเรยี นรู้ ที่ 6 : สมดลุ เคมีในชวี ติ ประจาวนั

วิธสี อนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชัว่ โมง

8. การวดั และประเมินผล

รายการวัด วธิ วี ัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมนิ

6.1 การประเมินชิน้ งาน/

ภาระงาน (รวบยอด)

- สมดุ เล่มเล็ก หนว่ ยการ - ตรวจสมดุ เลม่ เล็ก - แบบประเมนิ ชิ้นงาน/ - ระดับคณุ ภาพ 2
ภาระงาน (รวบยอด) ผา่ นเกณฑ์
เรยี นรทู้ ี่ 3 สมดุลเคมี หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 3

สมดลุ เคมี

6.2 การประเมินก่อนเรยี น

- แบบทดสอบ - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบก่อนเรียน - ประเมินตามสภาพจรงิ
หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 3
กอ่ นเรียน หนว่ ยการ ก่อนเรยี น หนว่ ยการ สมดลุ เคมี

เรยี นรู้ที่ 3 สมดลุ เคมี เรยี นรทู้ ่ี 3 สมดลุ เคมี

6.3 การประเมนิ ระหวา่ งการ

จัดกจิ กรรม

1) การเปลย่ี นแปลงที่ - ตรวจแบบฝึกหดั - แบบฝกึ หัด - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- แบบประเมนิ การปฏิบตั ิการ
ผนั กลบั ได้ - ประเมนิ การปฏบิ ตั ิการ - ระดบั คุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์

รายวชิ า เคมี 3 รหสั วิชา ว 32223 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2564 20
กลมุ่ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 5

รายการวัด วิธีวดั เครอื่ งมอื เกณฑ์การประเมนิ
- แบบฝกึ หดั - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
2) การเปลี่ยนแปลงท่ี - ตรวจแบบฝึกหดั - แบบประเมนิ การปฏบิ ตั ิการ - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
ภาวะสมดลุ - ประเมนิ การปฏิบตั ิการ - ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
- ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
3) ความสัมพนั ธ์ - ตรวจใบงานที่ 3.3.1 - ใบงานที่ 3.3.1
- แบบฝึกหัด - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
ระหวา่ งความ - ตรวจแบบฝึกหดั - ระดับคณุ ภาพ 2
- ใบงานท่ี 3.4.1 ผ่านเกณฑ์
เข้มข้นของสารต่างๆ - แบบประเมินการปฏิบตั ิการ - รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
- ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
ณ ภาวะสมดลุ - ใบงานท่ี 3.5.1 - ระดบั คณุ ภาพ 2
- แบบฝกึ หัด ผ่านเกณฑ์
4) การเปลี่ยนแปลง - ตรวจใบงานที่ 3.4.1 - แบบประเมินการปฏิบตั ิการ - รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์

ความเขม้ ข้นทีม่ ผี ล - ประเมินการปฏิบตั ิการ - แบบฝึกหัด - ระดับคณุ ภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
ต่อภาวะสมดลุ - ผลงานท่ีนาเสนอ - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
5) การเปลย่ี นแปลง - ตรวจใบงานท่ี 3.5.1 - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
ความดนั และ - ตรวจแบบฝึกหดั - ระดบั คณุ ภาพ 2
ผ่านเกณฑ์
อุณหภมู ทิ ม่ี ีผลตอ่ - ประเมินการปฏบิ ตั ิการ
- ประเมินตามสภาพจรงิ
ภาวะสมดลุ

6) สมดุลเคมีใน - ตรวจแบบฝึกหดั

ชีวติ ประจาวนั

7) การนาเสนอผลงาน - ประเมินการนาเสนอ ผลงาน

8) พฤตกิ รรมการ - สังเกตพฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม
การทางานรายบุคคล
ทางานรายบคุ คล การทางานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤตกิ รรม
การทางานกลุ่ม
9) พฤติกรรม - สังเกตพฤตกิ รรม - แบบประเมิน
คณุ ลักษณะ
การทางานกลุ่ม การทางานกลมุ่ อันพึงประสงค์

10) คุณลกั ษณะ - สังเกตความมวี นิ ยั - แบบทดสอบหลงั เรยี น
หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 3
อนั พึงประสงค์ รับผดิ ชอบ ใฝเ่ รยี นรู้ สมดลุ เคมี

และมงุ่ มัน่ ในการทางาน

6.4 การประเมนิ หลงั เรียน

- แบบทดสอบหลังเรียน - ตรวจแบบทดสอบ

หนว่ ยการเรียนรู้ท3่ี สมดุลเคมี หลังเรียน หนว่ ยการ

เรยี นรูท้ ่ี 3 สมดุลเคมี

9. ชิน้ งาน/ภาระงาน
1. สมดุ เลม่ เล็ก หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 3 สมดุลเคมี

ลงชอ่ื ..................................................ครผู ู้สอน
(นางภัทรธีรา มาฆทาน)

กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวิชา เคมี 3 รหัสวชิ า ว 32223 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 21
กลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมธั ยมศึกษาปีท่ี 5