E-Book คำแนะนำการทำงานร่วมกับชุมชนตลาดน้อย

บ ท นำ

ต ลาดน้อย เป็นถิ่นฐานของชาวจีนที่เก่าแก่แห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร ด้วยทำเล

ที่ติดต่อกันกับย่านสำเพ็งและเยาวราช พร้อมทั้งมีเส้นทางคมนาคมทั้งทางน้ำ และทางบก

ทำให้กลายเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ และเป็นแหล่งเศรษฐกิจการค้าที่สำคัญของ

กรุงเทพมหานครมาตั้งแต่ในอดีต ซึ่งการเติบโตของย่านตลาดน้อยเริ่มต้นขึ้นภายหลังการ

สถาปนากรุงเทพมหานครขึ้นเป็นเมืองหลวง ผู้คนค่อยๆหลั่งไหลเข้าในพื้นที่ และอยู่ร่วมกัน

ภายใต้ความหลากหลายของเชื้อชาติ ซึ่งมีทั้งกลุ่มชาวไทย ญวน โปรตุเกส ฝรั่งเศส และกลุ่ม

ชาวจีนได้แก่ฮกเกี้ยน ฮากกา แต้จิ๋ว ไหหลำ และกวางตุ้ง แต่ละเชื้อชาติมีวัฒนธรรม และ

ความเชื่อที่แตกต่างกัน ถึงแม้จะมีคนหลากหลายเชื้อชาติอยู่ร่วมกัน แต่ก็สามารถรักษาไว้ซึ่ง

วัฒนธรรมดั้งเดิมของเชื้อชาติตนเองได้อย่างดี และเปิดรับวัฒนธรรมอื่นๆ เข้ามาผสมผสาน

ไปพร้อมกัน ในปัจจุบันชุมชนตลาดน้อยเป็นที่รู้จักว่าเป็นย่านที่มีสตรีทอาร์ตเหมาะแก่การ

ถ่ายรูป และเป็นย่านที่มีอาหารอร่อย อีกทั้งยังมีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่ซ่อนอยู่ในสถาน

ที่ต่างๆ และเทศกาลประจำชุมชนทำให้ย่านตลาดน้อยเป็นย่านที่น่าสนใจ และเหมาะแก่การ

ศึกษาเป็นอย่างยิ่ง ความน่าสนใจของย่านตลาดน้อยนี่เองทำให้มีผู้ที่สนใจต้องการร่วมงาน

กับชุมชนตลาดน้อยอย่างต่อเนื่อง หรือมีกิจการใหม่ๆเข้ามาลงทุนในพื้นที่ ซึ่งบางครั้งอาจจะ

กระทบกับความเชื่อ วิถีชีวิตของคนในชุมชนไม่มากก็น้อยจนเกิดเป็นความไม่เข้าใจกัน

ระหว่างชุมชน และทีมงานที่เข้ามาร่วมงาน หนังสือเล่มนี้จึงเป็นเหมือนตัวช่วยหนึ่งที่จะช่วย

ให้ผู้ที่สนใจอยากจะร่วมงานกับชุมชนได้เข้าใจถึงความเป็นชุมชนตลาดน้อยในเบื้องต้น :)

ดุลยกมล บุญพิทักษ์

ส า ร บั ญ 2
3
ที่มาของย่านตลาดน้อย 6
ตลาดน้อยในปัจจุบัน
ข้อมูลทั่วไปของชุมชน 10

ที่ตั้งและอาณาเขต 14
การเดินทาง และระบบขนส่ง 16
สถานที่สำคัญ 20
สินทรัพย์ในย่าน 28
ตึกเก่า 30
ทักษะอาชีพเก่าแก่
เทศกาลประจำชุมชน
รู้จักทีมงานที่ทำงานเพื่อชุมชนตลาดน้อย
โครงการที่เคยทำ
คำแนะนำหรือข้อจำกัดในการทำงานร่วมกับชุมชน
อ้างอิง

ตลาดน้อย ภาพ: สตรีทอาร์ตบนกำแพง
ที่มา: ThaiQuote

แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร 10100

1

ที่ ม า ย่ า น ตลาดน้อยสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น
ต ล า ด น้ อ ย ? (พ.ศ.2325-2398)

ชุมชนชาวจีนย่านตลาดน้อยเกิดขึ้นพร้อม ๆ
กับการย้ายบ้านเรือนชุมชนชาวจีนจากที่อยู่เดิม
ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้งของพระบรมมหาราชวัง ตาม
พระราชประสงค์ในการย้ายพระนครใหม่ของ
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
(พ.ศ.2325-2352) ความหนาแน่นของชุมชน
ย่านตลาดน้อยเกิดจากทั้งจากการขยายตัวของ
สำเพ็ง การอพยพเข้ามาตั้งถิ่น ฐานของชาวจีน
บางกอกจากย่านกุฎีจีน พร้อมๆ กับการหลั่งไหล
อพยพของชาวจีนโพ้นทะเลกลุ่มต่าง ๆ ที่หลีกหนี
ภัยพิบัติทางธรรมชาติ ในสมัยนั้น ย่านตลาดน้อย
นี้เป็นที่รู้จักในชื่อว่า “บ้านโรงกะทะ” ซึ่งตั้งอยู่
ระหว่างปลายสำเพ็งไปถึงบ้านต้นสำโรง (สถาน
ทูตโปรตุเกสในปัจจุบัน) หรือ “บ้านช่างหลอม
จีน” โดยมีที่มาจากอาชีพช่างตีเหล็กที่คนใน
ชุมชนแห่งนี้มีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษ

ภาพ: บรรยากาศแม่น้ำเจ้าพระยาสมัยก่อน ภาพ: ตลาดน้อยสมัยก่อน
ที่มา: หนังสือ Twentieth Century Impressions of Siam FB: เจริญ ตันมหาพราน

ย่านตลาดน้อยมีกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนเข้ามา
ตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนขึ้นเป็นกลุ่มแรก และได้ ร่วม
กันสร้าง “ศาลเจ้าโจวซือกง” ศาลเจ้าเก่าแก่ที่สุด
แห่งหนึ่งของย่าน ครั้นเมื่อการค้าสำเภาสยาม
เฟื่ องฟูขึ้น เนื่องจากรัฐบาลสยามเปิดโอกาสให้
“เจ้าและขุนนางเจ๊สัวราษฎรผู้มีทรัพย์” ทำการค้า
สำเภาได้อย่างค่อนข้างเสรี จึงมีพ่อค้าเอกชนชาว
จีนฮกเกี้ยนย่านตลาดน้อยส่วนหนึ่งที่มั่งคั่งขึ้นมา
จากการค้าสำเภา ขุนนางชาวจีนฮกเกี้ยนที่สำคัญ
ในย่านตลาดน้อยสมัยรัตนโกสินทร์ ตอนต้นคือ
พระอภัยวานิช (จาด) (พ.ศ.2356-2392) ภาย
หลังจากที่ดำเนินธุรกิจท่าเรือ “โปเส็ง” กลุ่มคนจีน
เหล่านี้นับเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ย่านตลาดน้อย
กลายเป็นแหล่งงานขนาดใหญ่และเป็น ชุมชนที่อยู่
อาศัยที่หนาแน่นขึ้นเรื่อย ๆ ไม่มีเพียงแต่ชาวจีน
เท่านั้นที่เข้ามาอาศัยรวมกันในชุมชน ชาวญวนที่
อพยพเข้ามาก็รับพระราชทานที่ดินให้กับชุมชน
ชาวญวณอาศัยอยู่

2

ที่มาย่านตลาดน้ อย?

ตลาดน้อยภายหลังสนธิสัญญาบาวริง

(พ.ศ.2398-2461)

การค้าสำเภาก็ถูกแทนที่ด้วยการแข่งขันใน

ระบบการค้าเสรีแบบใหม่โดยเรือกาปั่ นและเรือกล

ไฟ ที่สำคัญคือ มีการขุด “คลองผดุงกรุงเกษม”

และการตัด “ถนนเจริญกรุง” ชุมชนจีนในย่าน

ตลาดน้อยจึงขยายตัวจากบริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระ

ยามายังพื้นที่ตอนในมากขึ้น นำพาให้เศรษฐกิจ

การค้าของกรุงเทพฯ เติบโต ขึ้นมาอย่างรวดเร็ว

รัฐบาลได้เล็งเห็นความสำคัญที่จะต้องพัฒนาการ

ควบคุมดูแลการเดินเรือและการขนส่งทางน้า ให้

ก้าวหน้าทันสมัยควบคู่ไปด้วย โดยใน พ.ศ.2402

รัฐบาลได้ทำสัญญาว่าจ้างกัปตันชาวอังกฤษ

จอห์น บุช (John Buch, ต่อมาได้รับบรรดาศักดิ์

เป็นพระยาวิสูตรสาครดิฐ) ให้มาเป็นผู้ริเริ่มงาน

ฝ่ายเจ้าท่า ซึ่งในปัจจุบันเป็นที่ตั้งของ “กรมการ

ขนส่งทางน้าและพาณิชยนาวี” หรือกรมเจ้าท่าเดิม

ในช่วงเวลาใกล้เคียงกันอันเป็นผลมาจาก ภาพ: จอห์น บุช, John Buch หรือ พระยาวิสูตรสาครดิฐ
ที่มา: NAVARAT.C

สนธิสัญญาบาวริงนั้น การเปิดประเทศของส่งผล ตลาดน้อยภายหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

ให้มีการอพยพของชาวจีนโพ้นทะเลมายังสยามได้ (พ.ศ.2461-2515)

สะดวกมากยิ่งขึ้น โดยมีการอพยพเข้ามายังสยาม เกิดการก่อตั้ง “โรงเรียนบุ่งกุ่ย” (ปัจจุบันคือ

ระลอกใหญ่ ในสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระ โรงเรียนกุหลาบวิทยา) นับเป็นโรงเรียนจีนแห่งสำคัญ

จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ส่งผลให้ชุมชนชาวจีนแต้จิ๋ว ในย่านตลาดน้อยที่ก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ.2459 ภายใต้
ในกรุงเทพฯ ขยายตัว มากยิ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว จน การนำของคณะบาทหลวงชาวฝรั่งเศสที่รู้ภาษาจีน
เกิดสำนักงานใหญ่ของธนาคารสำคัญที่เกิดขึ้นใน แต้จิ๋วเป็นอย่างดี ร่วมกับเหล่าคริสตังจีนแห่งวัดกาล

ย่านตลาดน้อยนับตั้งแต่สมัยรัชกาลพระบาท หว่าร์ จึงมีมาตรฐานการศึกษาแบบตะวันตก

สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวปัจจุบันคือ

ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาตลาดน้อย ก่อนหน้าสงครามโลกครั้งที่สองนั้น ตลาดน้อยเป็น

แหล่งโรงงานที่สำคัญแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ชาวจีน บาง

กลุ่มที่อพยพเข้ามาขายแรงงานในย่านตลาดน้อยได้หัน

ไปเก็บเศษเหล็กจากโรงงานต่างๆ มาขาย จนทำให้

ตลาดน้อยกลายเป็นศูนย์กลางแหล่งรับซื้ออะไหล่

เครื่องจักร เครื่องยนต์เก่า และเครื่องเหล็กหลอมใหม่ที่

โด่งดังที่สุดใน กรุงเทพฯ อันเป็นที่รู้จักกันดีในชื่อว่า

“เซียงกง” นอกเหนือไปจากพ่อค้านักธุรกิจและผู้ใช้

แรงงานชาวจีน ซึ่งถือเป็นกลุ่มอาชีพหลักในย่านตลาด

น้อย แล้ว “กลุ่มช่างฝีมือ” ก็ถือว่ามีความสำคัญไม่ยิ่ง

หย่อนไปกว่ากัน เห็นได้จากร้านตีเหล็ก โรงกลึง

ภาพ: กลุ่มแชหนี่หวย โรงงานทอผ้า ร้านตัดเย็บเสื้อผ้า ร้านตัดรองเท้า ร้าน
ที่มา: งี่เส็ง แซ่เตีย ขายเครื่องกระดาษในพิธีไหว้เจ้า ร้านค้าแผงขายอาหาร

ประเภทต่างๆ ทั้งในตลาดและตามตรอกซอยที่มีอยู่

ทั่วไป

3

ที่มาย่านตลาดน้ อย? ตลาดน้อยในมหานครยุคใหม่ (พ.ศ.2515-2553)

ภาพ: ตรอกผีดิบ(ซอยแฟลตทรัพย์สิน) ย่านตลาดน้อยในช่วงทศวรรษ 2510 นับเป็นย่าน
FB: เจริญ ตันมหาพราน
ที่มีความคึกคักและเฟื่ องฟูใกล้เคียงกับย่านเยาวราช แต่
ภาพ: ศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้
ที่มา: Creative Thailand ต่อมาเนื่องจากจำนวนแรงงานรับจ้างมีมากขึ้น ในขณะ

ที่พื้นที่มีจำกัด และเจ้าของที่ดินก็ต้องการพัฒนาที่ดิน

ในเมืองที่มีมูลค่าสูงขึ้น โดยสร้างตึกขึ้นมาแทนชุมชนที่

เต็มไปด้วยเรือนไม้แออัด ภายหลังจากมีการจัดรูปการ

บริหารและการปกครองกรุงเทพฯ แบบใหม่ใน พ.ศ.

2515 ตลาดน้อยก็มี ฐานะเป็นแขวงหนึ่งในสามแขวง

ของเขตสัมพันธวงศ์ และได้มีการสร้าง “ที่ว่าการเขต

สัมพันธวงศ์” ขึ้นมาเป็น อาคารสมัยใหม่ 5 ชั้น ทดแทน

ที่ว่าการหลังเดิม ซึ่งเป็นเรือนไม้ 2 ชั้นต่อมาไม่นาน

ก็ได้ปรากฏอาคารสมัยใหม่ที่มีขนาดใหญ่โตขึ้นตามมา

อย่างต่อเนื่องในย่านตลาดน้อย เช่น ศูนย์การค้าริเวอร์

ซิตี้ แฟลตธรรมนันท์ แฟลตทรัพย์สิน อาคารกาลหว่าร์

และสี่พระยาริเวอร์วิว ปัญหาสังคมที่เกิดขึ้นอย่าง

ชัดเจนคือ ชื่อตรอกแห่งหนึ่งที่ ชาวบ้านเรียกขานกันจน

ตดิปากว่า “ตรอกผีดิบ”ซึ่งหมายถึง“ซอยแฟลต

ทรัพย์สิน”ที่คั่นระหว่างแฟลตทรัพย์สิน กับอาคารกาล

หว่าร์และแฟลตธรรมนันท์ ชื่อตรอกนี้มีที่มาจากการ

เป็นแหล่งมั่วสุมเสพเฮโรอีนช่วง พ.ศ.2526 - 2527 ใน

ขณะที่เฮโรอีนกาลังระบาด ผู้เสพบางรายเสพหนัก

จนถึงขั้นเสียชีวิต หากไม่เสียชีวิตก็มีสภาพเหมือนผีดิบ

อยู่ในตรอกนี้

ท่ามกลางสภาพบ้านเมืองที่เปลี่ยนแปลงไป
บทบาทของชาวจีนย่านตลาดน้อยที่เด่นชัดที่สุดและยัง
คง ดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันคือ บทบาท
ในการธำรงรักษาวัฒนธรรม ประเพณี และภาษาจีนถิ่น
เห็นได้จากกิจกรรมเนื่องในเทศกาลงานประเพณีจีนถิ่น
กลุ่มต่างๆ ในย่านตลาด น้อยที่ยังคงได้รับการถือปฏิบัติ
สืบมาอย่างต่อเนื่องจวบจนถึงปัจจุบัน เช่น งาน
ประเพณีไหว้เต่าในเทศกาลง่วนเซียว งานทิ้งกระจาดใน
วันสารทจีนและงานแห่เทพเจ้าในเทศกาลกินเจของศาล
เจ้าโจวซือกง การทำบะจ่างอย่าง คึกคักทุกตรอกซอย
ในเทศกาลตวงโหงว ในขณะเดียวกัน กลุ่มคริสตังจีน
แห่งวัดกาลหว่าร์ก็ดำเนินกิจกรรมทาง ศาสนาที่ยังคง
ธำรงไว้ซึ่งอัตลักษณ์ของวัฒนธรรมจีนอย่างเด่นชัด
เช่น “พิธีมิสซาภาษาจีนแต้จิ๋ว” ที่กลุ่มคริสตังจีน แห่ง
วัดกาลหว่าร์พยายามรักษาไว้และคงเหลืออยู่เพียงแห่ง
เดียวในกรุงเทพฯ พร้อมด้วยกิจกรรมของคณะนักขับ
ร้องจีน คณะพลมารีจีน

4

ที่มาย่านตลาดน้ อย?

ภาพ: สวนศิลป์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (พิพิธภัณฑ์ชุมชนตลาดน้อย)
ที่มา:สถาบันอาศรมศิลป์

ตลาดน้อยในปัจจุบัน (2556-2564)

สถาบันอาศรมศิลป์เข้ามามีส่วนร่วมในการวิเคราะห์อนาคตของชุมชนตลาดน้อย ได้เห็นถึงความน่าสนใจ
ของพื้นที่ทำให้ได้เป็นข้อเสนอแนวทางในการอนุรักษ์ฟื้ นฟูบริเวณตลาดน้อยและพื้นที่ต่อเนื่องสนใจฟื้ นฟู ต่อ
มาได้บริษัทปั้ นเมือง จำกัด มาพัฒนาแนวทางให้เกิดขึ้นจริง ประกอบกับได้รับการสนับสนุนจากสสส. ให้ทำ
เรื่อง Healthy City จึงเลือกพื้นที่ชุมชนตลาดน้อยเป็นพื้นที่หลักในการตั้งสำนักงานและทำงานร่วมกับคนใน
ชุมชนตั้งแต่ปี2556 ผ่านการชวนคิด ชวนทำ สร้างแรงบันดาลใจให้เห็นถึงพลังของคนตลาดน้อย วัฒนธรรม
จีนเก่าแก่และประเพณีในเทศกาลต่างๆถูกรื้อฟื้ นขึ้นมาใหม่ จากกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม “เดินทอด
น่องท่องย่านจีน” ซึ่งได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวเป็นอย่างดี ต่อมาจึงเริ่มรื้อฟื้ นเทศกาลกินเจตาดน้อย
ความสำเร็จและกระแสตอบรับที่เกิดขึ้น ช่วยสร้างให้ชุมชนเกิดความมั่นใจในศักยภาพของตัวเองมากขึ้น
นอกจากจากเทศกาลกินเจ ยังมีการจัดเทศกาลตรุษจีน เทศกาลไหว้พระจันทร์ และตะลักเกี๊ยะ ชุมชนเริ่ม
ถ่ายทอดวัฒนธรรมต่างๆสู่คนภายนอกให้ได้เรียนรู้ เพื่ออนุรักษ์ให้ไม่หายไปตามกาลเวลา ผ่านการสอนทำบ๊ะ
จ่าง ขนมเข่ง บัวลอย และโปรแกรมนำเที่ยวชุมชนในช่วงเทศกาลสำคัญ สิ่งเหล่านี้ได้สร้างชื่อเสียงและการมี
ตัวตนของชุมชนให้เป็นที่รู้จักสู่ภายนอก

ในปัจจุบันอินเทอร์เน็ตมีอิทธิพลต่อการรับรู้ของผู้คนเป็นอย่างมาก ซึ่งอาหาร ร้านคาเฟ่ การเดินทาง
สถานที่ถ่ายรูป และประวัติของตลาดน้อย เป็น 5 อันดับแรกที่ถูกค้นหาบนอินเทอร์เน็ตมากที่สุดเมื่อพูดถึง
ตลาดน้อย ย่านตลาดน้อยเริ่มเป็นที่รู้จักของคนไทยแพร่หลายมากขึ้นในฐานะพื้นที่ต่อเนื่องของย่านสร้าง
สรรค์เจริญกรุงที่จะมีศิลปินรุ่นใหม่เริ่มเข้ามาจัดนิทรรศการ ผลงานศิลปะในพื้นที่ เผยแพร่ผ่านโซเชียล มีเดีย
ซึ่งสะท้อนให้เห็นเสน่ห์ของย่านมากขึ้น การมาถึงของสตรีทอาร์ตทำให้ผู้คนรู้จักตลาดน้อยไม่ว่าจะมาท่อง
เที่ยว ถ่ายรูป หรือการมาสังเกตเรื่องราวที่อยู่ในภาพเหล่านั้น กลายเป็นว่าส่งผลดีต่อเศรษฐกิจในชุมชน เกิด
ธุรกิจประเภทคาเฟ่ ที่พัก เพื่อตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น อีกทั้งช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต
โดยเปลี่ยนพื้นที่ซอยหลังบ้านให้กลายเป็นหน้าบ้านที่สวยสดใส สะอาดตา น่ามอง อีกทั้งยังมีการเพิ่มพื้นที่
สาธารณะได้แก่ สวนโปลิศสภา สวนโชฎึก สวนอ.ป๋วย ท่าน้ำภานุรังษี ให้คนในชุมชนได้มาทำกิจกรรมร่วมกัน
เชื่อมต่อผู้คนให้ได้คุยกันมากขึ้น

5

ข้ อ มู ล ทั่ ว ไ ป
ของ
ชุ ม ช น

ที่ตั้งและอาณาเขต

แขวงตลาดน้อยมีพื้นที่ 449 ตาราง
กิโลเมตร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออก
เฉียงใต้ของเขตสัมพันธวงศ์
ทิศเหนือ
ติดแขวงป้อมปราบ
ทิศตะวันออก
ติดแขวงมหาพฤฒาราม
ทิศใต้
ติดแขวงบางรัก
ทิศตะวันตก
ติดแขวงสัมพันธวงศ์

ประชากร ทั้งหมด 6,461 คน
เพศหญิง 3,587 คน

เพศชาย 3,278 คน

เป็นย่านเก่าแก่ที่มีการอยู่อาศัยมานาน เป็นย่านที่มีความรู้ ส่งต่อภูมิปัญญาท้องถิ่นในเรื่องของอาหารการ
กิน สินค้า อาคารเก่าแก่ โดยพบว่า ในย่านตลาดน้อยมีอาคารทรงคุณค่าถึง 68-70 อาคาร ทั้งยังเป็นแหล่ง
เรียนรู้ด้านมรดกทางวัฒนธรรมไทย-จีน ของกรุงเทพฯ ที่เชื่อมโยงกันผ่านทางเดินบนตรอกซอยที่เชื่อมทะลุ
ถึงกันหมด กลุ่มผู้คนในบริเวณตลาดน้อยมีทั้ง โปรตุเกส ฝรั่งเศส ญวน จีน (ฮกเกี้ยน ฮากกา แต้จิ๋ว ไหหลำ
กวางตุ้ง) ตัวแทนของชาวฮกเกี้ยน คือ บ้านโซวเฮงไถ่และศาลเจ้าโจวซือก๋ง ตัวแทนของชาวฮากกา(แคะ) คือ
ศาลเจ้าโรงเกือกตัวแทนของชาวญวน คือ วัดอุภัยราชบำรุง

6

ข้อมูลทั่วไปของชุมชน การเดินทางและระบบขนส่ง

ภาพ: ป้ายซอยเจริญกรุง 22 (ซอยเจริญกรุง 22)
TW: Naikorlongdoo 1.รถไฟฟ้าใต้ดิน MRT ลงสถานีหัวลำโพงจากนั้น ต่อรถแท็กซี่, สามล้อมาที่
ซอยเจริญกรุง 22
2.รถไฟฟ้า BTS สถานีวงเวียนใหญ่ จากนั้นต่อรถสาธารณะมาที่ซอย
เจริญกรุง 22
3.รถประจำทาง สาย 1 , 35 ,75 ลงตลาดน้อย สาย 36, 93 ลงสี่พระยา

(อาคารไปรษณีย์)
- BTS ลงที่สถานีสะพานตากสิน (S6) ทางออก 3
เดินต่อมาทางถนนเจริญกรุง 900 เมตร (12-15 นาที)
หรือ
นั่งรถเมล์สาย 1 และ 75 (2 ป้าย) ลงที่ป้ายข้างอาคารไปรษณีย์กลาง
- MRT สายสีน้ำเงิน ปลายทางหัวลำโพง ลงที่สถานีหัวลำโพง ทางออก 1
เดินต่อมาทางถนนเจริญกรุง 1.5 กิโลเมตร (15-20 นาที)
หรือ
นั่งรถเมล์สาย 1 และ 75 (2 ป้าย) ลงที่ป้ายสี่พระยา เดินเลี้ยวเข้าถนน
เจริญกรุงประมาณ 350 เมตร (3-5 นาที)
- เรือ เรือด่วนเจ้าพระยา ลงที่ท่าเรือสี่พระยา
เดินออกมาที่ถนนเจริญกรุง 500 เมตร (5 นาที)
- Muvmi รถตุ๊ก ๆ พลังงานไฟฟ้า อีกหนึ่งทางเลือกการเดินทางภายในย่าน
ที่สามารถเรียกใช้บริการได้ง่าย ๆ ผ่านแอปพลิเคชัน ซึ่งตอนนี้ Muvmi ปัก
หมุดเปิดให้บริการทั้งโซน เจริญกรุง - ตลาดน้อย, สามย่าน, อารีย์ -
ประดิพัทธ์, ทองหล่อ - เอกมัย และ พระนคร
จากนั้นเดินเข้าประตู warehouse 30 และเดินตามทางมาเรื่อย ๆ อีก
400 ม. จะเจอซอยเล็ก ๆ ตรงข้ามกับโรงงานน้ำปลาตราปลาหมึก
- ที่จอดรถยนต์ส่วนตัว
ศาลเจ้าโจวซือกง ค่าจอดรถชั่วโมงละ 20 บาท
วัดปทุมคงคา ค่าจอดรถชั่วโมงแรก 20 บาท ชั่วโมงต่อไป 10 บาท
จุดจอดรถตลาดน้อย ซอยเจริญกรุง 22 ชั่วโมงละ 30 บาท

7

ภาพ: อาคารไปรษณีย์กลางบางรัก
ที่มา: hommesthailand

ข้อมูลทั่วไปของชุมชน
8

ข้อมูลทั่วไปของชุมชน

ภาพ: แผนผังสถานที่สำคัญของแขวงตลาดน้อย 9
ที่มา: มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์

สิ น ท รั พ ย์ ในย่านตลาดน้อยมีอาคารทรงคุณค่าถึง 68-70 อาคาร ทั้งยังเป็นแหล่ง
เรียนรู้ด้านมรดกทางวัฒนธรรมไทย-จีน ของกรุงเทพฯ ที่เชื่อมโยงกัน
ใ น ย่ า น ผ่านทางเดินบนตรอกซอยที่เชื่อมทะลุถึงกันหมด

ตึกเก่า

1. กลุ่มอาคารแบบจีนประยุกต์กับวิถีวัฒนธรรมแบบไทยในอดีต เช่น อาคารรูปทรงจีน มีจั่วที่บ่งบอกธาตุของ
เจ้าของบ้าน แต่มีรายละเอียดประยุกต์กับการใช้งานแบบไทย เช่น การยกใต้ถุนสูง มีชานบ้าน เป็นต้น ลักษณะ
เฉพาะและการตกแต่ง อาคารมีความสูง 2 ชั้น เน้นความเป็นจีน มีคอร์ทหรือลานกลางบ้าน มีซุ้มประตูทางเข้า
ลวดลายการตกแต่งเป็นไปตามฐานะของผู้อาศัย วัสดุและโครงสร้างหลัก คือ อิฐ ปูนตำ และไม้ ผนังรับน้ำหนัก
หนา 40-60 เซนติเมตร หลังคามุงด้วยกระเบื้องกาบกล้วยแบบจีนปรีชา

2. กลุ่มอาคารตึกแถว ใช้ประกอบอาชีพ และพัก อาศัยลักษณะเฉพาะและการตกแต่ง สูง 2-3 ชั้น มีบันไดนอก
อาคาร มีระเบียงชั้น 2 และชั้น 3 ระเบียงชั้นบนยาวถึงกัน มีค้ำยันปูนปั้ น หน้าจั่วหรือแผง ดาดฟ้าตกแต่งปูน
ปั้ นรูปถ้วยรางวัล หลังคาดาดฟ้า มีการตกแต่งปูนปั้ นลายเรขาคณิต ที่ผนังและช่องลม บานหน้าต่างไม้ลูกฟัก
กระจกหรือบานเกล็ด โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก วัสดุหลัก คือ อิฐ และปูน เน้นการตกแต่งให้ผนังดูหนา
หนัก

10

ภาพ: โมเดลตึกเก่าบ้านตึกเหลียวแล
TW: Creative_TH

สินทรัพย์ในย่าน ทักษะอาชีพเก่าแก่

ที่มา: สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร
11

สินทรัพย์ในย่าน ทักษะอาชีพเก่าแก่

ที่มา: สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร

12

ภาพ: อาชีพพับกระดาษไหว้เจ้า FB: ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown

ภาพ: อาชีพตีเหล็ก FB: Charoenkrung Creative District

ภาพ: อาชีพเย็บกระสอบ FB: ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown

ภาพ: อาชีพตีมีดหมู FB: ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown ภาพ: อาชีพเย็บหมอน FB: Charoenkrung
Creative District

ทั ก ษ ะ อ า ชี พ
เ ก่ า แ ก่




ภาพ: อาชีพค้าขายอะไหล่เชียงกง ที่มา: Sarakadee

13
ภาพ: หนังสือพิมพ์ซิงจงเอี๋ยน FB: ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown

เทศกาล
ป ร ะ จำ ชุ ม ช น

เทศกาลหง่วนเซียว

元 宵 節หง่วนเซียว หรือ หยวนเซียว ( ) หมายถึง

วันเพ็ญแรกของปี (วันที่ 15) นับจากวันตรุษจีน เป็นวันที่

มีกิจกรรมมากมายทั้ง แขวนโคม แห่โคม เล่นงิ้ว วันนี้จะ

เป็นวันที่คนนิยมออกมาเที่ยวเล่น ไหว้เจ้า ชมการมหรสพ

การแสดงและการละเล่นต่างๆ ซึ่งชาวจีนจะถือเป็นวัน

สุดท้ายของเทศกาลตรุษจีนที่ได้พักผ่อนกันก่อนที่จะเริ่ม

ต้นทำงานกันเต็มที่ในวันรุ่งขึ้น

ความพิเศษของศาลเจ้าโจวซือกงที่ตลาดน้อย คือ ภาพ: เทศกาลหง่วนเซียว ตลาดน้อย
ที่มา: โครงการย่านจีนถิ่นบางกอก
ชุมชนยังรักษาประเพณีการไหว้ขนมเต่าตามความเชื่อที่
ภาพ: ขนมเต่าที่ทางศาลเจ้าโจวซือกงจัดเตรียมไว้ในแต่ละ
สืบทอดกันมายาวนาน เพราะชาวจีนฮกเกี้ยนมีความเชื่อว่า ปี จะทำขึ้นราว 1,000 คู่
ที่มา: สมชาย เกตุมณี
“เต่า” เป็นสัตว์มงคล เป็นสัญลักษณ์ของความมีอายุ

ยืนยาว มีโชคลาภ มีความร่ำรวย นอกจากนี้ยังหมายถึง

การป้องกันภัยอันตรายอีกด้วย ขนมเต่าที่ใช้ไหว้ที่ศาลเจ้า

โจวซือกงจะแตกต่างจากขนมเต่าทั่วไปซึ่งเป็นสีแดงและทำ

จากแป้งข้าวเหนียวที่ใช้สำหรับเทศกาลสารทจีน โดยที่นี่จะ

เป็นเต่าสีขาว สำหรับเทศกาลหง่วนเซียวเท่านั้น มีลักษณะ

คล้ายซาลาเปาที่ทำจากแป้งสาลีปั้ นเป็นรูปเต่า ติดเมล็ดถั่ว

เป็นรูปตา แล้วนำไปนึ่งจนสุก ก่อนจะนำไปตากจนแห้ง จึง

ค่อยนำมาเขียนคำมงคลสี่ตัวอักษรบนกระดองเต่า เสร็จ

แล้วจึงนำไปไหว้ที่ศาลเจ้าโจวซือกง หลังจากนั้นจึงเชิญ

กลับไปบูชาที่บ้านโดยมีความเชื่อว่าเต่านั้นจะนำพาเอา

ความอุดมสมบูรณ์ โชคลาภ และความร่ำรวยมาให้

เทศกาลไหว้พระจันทร์

เทศกาลไหว้พระจันทร์ เกิดขึ้นในเดือน 8 ตามปฏิทิน
จีนถือเป็นประเพณีสำคัญในรอบปีที่ชาวจีนทุกคนตั้งตารอ
จะกลับมารวมตัวเพื่อพบปะและสังสรรค์ภายในครอบครัว
ความพิเศษบริเวณตรอกตัน ตลาดน้อย ย่านถิ่นฐานของ
คนจีนกวางตุ้งที่เก่าแก่คือ ยังคงสืบทอดศิลปวัฒนธรรม
และประเพณีจีนอันมีคุณค่าไว้อย่างดี และแต่ละบ้านจะจัด
งานกันอย่างยิ่งใหญ่

ภาพ: ไหว้พระจันทร์
ที่มา: โลจน์ นันทิวัชรินทร์

14

เทศกาลประจำชุมชน

เทศกาลกินเจของศาลเจ้าโจวซือกง

ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย เป็นศาลเจ้าเก่าแก่อายุ

ประมาณ 230 ปี สถาปัตยกรรมของศาลเจ้าแห่งนี้เป็นแบบ

ปลายราชวงศ์ชิง ภายในประดิษฐานหลวงปู่โจวซือกง

เป็นต้นตำรับของการกินเจในกรุงเทพมหานคร ที่นี่มีชื่อ

เสียงด้านการจัดประเพณีกินเจได้ยิ่งใหญ่ตามประเพณีจีน

โบราณ มีโรงเจที่ใช้เห็ดหอมและน้ำเห็ดหอมในทุกเมนูเจ มี

ให้บริการแบบไม่เสียค่าใช้จ่าย 3 มื้อเมนูไม่ซ้ำกัน พร้อม

ภาพ: บรรยากาศงานกินเจ ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย เมนูของหวาน ด้านหน้าของศาลเจ้าจะมีบ้านจีนอายุ
ที่มา: chinatownyaowarach
กว่า200ปี ต้นกำเนิดตระกูลตันติเวชกุลเปิดให้ชมฟรีตลอด

เทศกาล

เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง โหวงหง๊วย ชิวโหงว

เป็นเทศกาลที่สืบทอดกันมาแต่โบราณของประเทศจีน

ตรงกับวันที่ 5 เดือน 5 ตามปฏิทินจีน (จันทรคติ) ของทุกปี

端午節(ตรงกับฤดูร้อน) เพื่อเป็นการระลึกถึง “ชวีหยวน” ขุนนางผู้
รักชาติแห่งแคว้นฉู่เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ( )duan wu

粽 子jie เป็น 1 ใน 3 เทศกาลสำคัญของชาวจีน ตัวขนมบ๊ะจ่างนี้

คนจีนจะเรียกว่า ( )Zong zi โดยจะมีการไหว้เจ้าด้วย

ขนมบ๊ะจ่าง ซึ่งสาเหตุที่ไหว้ด้วยขนมบ๊ะจ่างนั้น เนื่องจาก

เมื่อเข้าสู่ฤดูร้อน อาหารมักเก็บได้ไม่นาน เน่าเสียง่าย แต่บ๊ะ

จ่างที่ทำจากข้าวเหนียวสามารถเก็บไว้ได้นานมากขึ้น และ

การไหว้ด้วยขนมบ๊ะจ่างในช่วงฤดูร้อน เชื่อว่าจะทำให้มี

ความเป็นอยู่ดี ทำให้เกิดสิ่งมงคลต่าง ๆ นอกจากนั้นยัง

เป็นการเสริมสร้างความสามัคคีในการให้คนในครอบครัว

อยู่ร่วมกันพร้อมหน้าพร้อมตากันในช่วงเทศกาลอีกด้วย

15

ที ม ง า น ทำ ง า น
เ พื่ อ ชุ ม ช น ต ล า ด น้ อ ย

คุณ รุ่งจันทร์ เฉลิมวิริยะ ประธานเครือข่ายการท่องเที่ยวย่าน
ตลาดน้อยจากเครือข่ายการท่องเที่ยวย่านตลาดน้อย เป็นผู้ที่เกิดและ
เติบโตในชุมชนในตลาดน้อย ได้มองเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
กับชุมชนเรื่อยมา จนอาสาเป็นทีมที่ดูแลการท่องเที่ยวในชุมชนในช่วง
เทศกาลสำคัญต่าง ๆ เครือข่ายการท่องเที่ยวย่านตลาดน้อย เกิดจาก
การรวมตัวกันของแม่บ้านและพ่อบ้านในชุมชนตลาดน้อย ซึ่งแรกเริ่ม
เคยรวมเป็นชมรมคนรักตลาดน้อยมาก่อน แต่ภายหลังจำนวนนัก
ท่องเที่ยวมีเพิ่มขึ้นประกอบกับได้คำแนะนำและเงินสนับสนุนในการ
พัฒนาชุมชน จึงแบ่งกลุ่มคนรักตลาดน้อยออกเป็นเครือข่ายการท่อง
เที่ยวย่านตลาดน้อยอีกกลุ่มหนึ่ง เพื่อแบ่งขอบเขตการทำงานให้มี
ความชัดเจนยิ่งขึ้น

เทศกาลกินเจ เป็นโปรแกรมนำเที่ยวแรกที่กลุ่มคนรักตลาดน้อย
เริ่มทดลองทำทัวร์ เพราะเป็นเป็นเทศกาลสำคัญและยิ่งใหญ่ของตลาด
น้อย ทุกคนในทีมรวมถึงคุณรุ่งจันทร์จึงอยากทำให้เทศกาลกลับมามี
ชีวิตชีวาเหมือนเมื่อก่อนที่บ้านไหนมีอาหารเจอร่อยๆ ก็จะพร้อมใจกัน
นำออกมาขายจัดเป็นถนนคนเดิน การจัดทัวร์เทศกาลกินเจได้รับผล
ตอบรับดี ภายหลังจึงเกิดเป็นเครือข่ายการท่องเที่ยวย่านตลาดน้อย
ที่ได้พ่อบ้านแม่บ้านในชุมชนมาเป็นผู้นำเที่ยวในช่วงเทศกาลสำคัญ
ต่างๆในชุมชน เช่น เทศกาลกินเจ ง่วนเซียว รวมถึงประสานงานกับ
หน่วยงานด้านการท่องเที่ยวในชุมชนได้แก่ Co van Kessel
Bangkok ,Scooter ตลาดน้อย ,ตลาดน้อย local hero และนอก
ชุมชนได้แก่ เครือข่ายการท่องเที่ยวกรุงเทพมหานคร ,Local alike

หน้าที่หลักหรือสิ่งที่เคยทำ ภาพ: คุณรุ่งจันทร์ เฉลิมวิริยะ
ประชุมเพื่อหารือแนวทางในการพัฒนาชุมชน FB:Talatnoi Community -วิสาหกิจชุมชน
ดูแลและประสานงานเรื่องการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดนจัด
ตามเทศกาลสำคัญในชุมชน เช่น ง่วนเซียว กินเจ ไหว้พระจันทร์ การท่องเที่ยวย่านตลาดน้อย
กับบริษัททัวร์ทั้งในและนอกชุมชน
จัดการท่องเที่ยวในชุมชน
ช่วยผลักดันและสนับสนุนเงินทุนที่ได้จากการจัดการท่องเที่ยวใน
ชุมชนเพื่อทำพื้นที่สีเขียวในชุมชน ซึ่งปัจจุบันได้เป็นสวน อ.ป๋วย
ณ ท่าน้ำภานุรังษี

16

ทีมงานทำงานเพื่อชุมชนตลาดน้ อย

คุณพัทธ์ธีรา จตุรงศรีพัฒน์ Project manager

จากโครงการตลาดนัดหน้าบ้านตลาดน้อย ผู้ซึ่งเคย

ทำงานในตำแหน่งนักจัดการความรู้ที่สำนักงานส่งเสริม

เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ต่อมาสำนักงานมีแผนจะย้ายมาที่

อาคารไปรษณีย์กลาง จึงต้องสำรวจพื้นที่รอบๆ

สำนักงานตั้งแต่ตลาดน้อยจนถึงหัวลำโพง จึงเป็นจุดเริ่ม

ต้นที่ทำให้รู้จักกับชุมชนตลาดน้อย

โครงการตลาดนัดหน้าบ้านตลาดน้อยเป็นโครงการ
นำร่องที่เกิดขึ้นในเทศกาลงาน Bangkok Design
Week 2022 เนื่องจากชุมชนตลาดน้อยเป็นที่รู้จักใน
ฐานะย่านที่มีอาหารอร่อย หลายครอบครัวมีสูตรลับ
ประจำครอบครัวที่ไม่เคยเปิดให้ใครชิมมาก่อน หรือบาง
ครอบครัวทำขายเพียงปีละครั้งในช่วงเทศกาลกินเจ
เท่านั้น "ตลาดนัดหน้าบ้านตลาดน้อย" จึงถูกจัดขึ้นมา
เพื่อเป็นเครื่องมือที่ช่วยรวมชาวตลาดน้อยกว่า 80 บ้าน
ให้มีรายได้เพิ่มขึ้น และมีส่วนร่วมสนุกไปกับเทศกาลฯใน
ฐานะเจ้าบ้าน โดยเริ่มจากการประชุมกับหัวหน้าโครงการ
จากสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์เพื่อให้ทราบ
ถึงขอบเขตและรูปแบบการจัดงาน ต่อมาจึงเริ่มสำรวจ
ร้านค้าที่สนใจเข้าร่วมโครงการและนัดกับร้านค้าเพื่อถ่าย
รูปสินค้าและทำข้อมูลสินค้าที่จะนำมาขายในวันงาน รวม
ถึงจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ในรูปแบบแผนที่

หน้าที่หลักหรือสิ่งที่เคยทำ
บริหารจัดการโครงการทั้งด้านเวลา สื่อ สถานที่
ข้อมูลร้านค้า
ดูแลภาพรวมของงานให้ราบรื่น
ประสานงานกับคนในชุมชนและสำนักงานส่งเสริม
เศรษฐกิจสร้างสรรค์

17

ภาพ: คุณจุฤทธิ์ กังวานภูมิ
FB: ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown

คุณจุฤทธิ์ กังวานภูมิ และคุณตวงพร ปิตินานนท์ สถาปนิกและ
นักวิจัยชุมชนตลาดน้อยจากบริษัทปั้ นเมืองจำกัดที่ได้คุณจุฤทธิ์
ผู้เป็นลูกหลานตลาดน้อย และคุณตวงพรผู้ที่รู้จักตลาดน้อยจากการ
ร่วมงานกับทีมปั้ นเมือง

เริ่มแรกเคยทำงานเป็นสถาปนิกชุมชนในสถาบันอาศรมศิลป์ที่
สนใจในพื้นที่ตลาดน้อย จึงได้เข้ามารู้จักพื้นที่ในชุมชนตลาดน้อย
ก่อนจะได้แยกตัวออกมาเป็นบริษัทปั้ นเมือง จำกัด ที่รวมตัว
สถาปนิก นักผังเมือง นักสังคม รวมทั้งหมด 5 คนที่สนใจฟื้ นฟูย่าน
อย่างมีส่วนร่วมกับชุมชนโดยมีพื้นที่หลักคือชุมชนตลาดน้อย
บริษัทปั้ นเมือง จำกัด ได้รับการสนับสนุนจาก สสส. และดำเนินการ
มาตั้งแต่ปี 2556

เป้าหมายในการพัฒนาชุมชนตลาดน้อยในช่วงแรกยังไม่ได้มี

เป้าชัดเจน แต่ได้เห็นการพัฒนารอบๆตลาดน้อย เช่น เยาวราช

แผนการสร้างไอคอนสยาม ทำให้ตระหนักถึงปัญหาว่าชุมชนตลาด

น้อยจะกลายเป็นไข่แดงที่รอการพัฒนาจึงเลือกพื้นที่ชุมชนตลาด

น้อยเป็นพื้นที่หลักในการตั้งสำนักงานและทำงาน เป้าหมายหลัก

ของทีมปั้ นเมืองคือ Healthy City เมืองน่าอยู่ เมืองสุขภาวะ ซึ่ง

เกิดขึ้นภายหลังการได้ประชุม พูดคุยกับคนในชุมชนถึงสิ่งที่กำลังจะ

เกิดรอบๆชุมชนและสิ่งที่ชุมชนมีอยู่ ทำให้เห็นถึงความรู้ ความทรง

จำ ความผูกพันกับพื้นที่ ประวัติศาสตร์ และการสำนึกถึงความเป็น

เจ้าของ ซึ่งเป็นต้นทุนของชุมชน หากปล่อยไว้หรือไม่ปรับสภาพ

แวดล้อมให้ดีขึ้น ย่อมทำให้คนรุ่นหลังไม่เห็นโอกาสทำกินหรือ

คุณภาพชีวิตที่ดี และอาจทำให้เลือกที่จะไม่อยู่ในชุมชนต่อ ความ

เป็นย่านและเมืองก็จะค่อยๆ เสื่อมลงและหายไปในที่สุด

ภาพ: คุณตวงพร ปิตินานนท์
ที่มา: กินดีMEสุข

18

ภาพ: ตลาดตะลักเกี้ยะ
FB: ตะลักเกี้ยะ Friendly Market

หน้าที่หลักและสิ่งที่เคยทำให้ชุมชนตลาดน้อย
วิเคราะห์ข้อมูลการเปลี่ยนแปลงบริเวณรอบชุมชนตลาดน้อย เช่นแผนการสร้างรถไฟฟ้า แผนการสร้าง
ไอคอนสยาม แผนการพัฒนาพื้นที่ล้ง 1919 ระบบขนส่งต่างๆ เพื่อวางแผนการรับมือความเปลี่ยนแปลงที่
จะเกิดขึ้นต่อชุมชน
สนับสนุนการจัดกิจกรรมเพื่อให้คนในพื้นที่เกิดการเรียนรู้ และทดลองทำกิจกรรมด้วยตนเอง
ให้คำปรึกษาในการสร้างเครื่องมือเพื่อนำเสนอต่อเพื่อนบ้านและหน่วยงานรัฐ เพื่อให้การทำงานสะดวก
มากขึ้น
พัฒนาชุมชนในด้านต่างๆภายใต้โครงการย่านจีนถิ่นบางกอกเพื่อให้ง่ายต่อการประชาสัมพันธ์ข้อมูลและ
การติดต่อ ผ่านเพจย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown ซึ่งประกอบไปด้วย 4 ด้าน

ด้านวัฒนธรรม
พูดคุยกับชุมชนเพื่อเก็บข้อมูลและรวบรวมข้อมูลไว้เพื่อรักษาเรื่องราวทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ใน
ชุมชนในคงอยู่
เพิ่มการปฏิสัมพันธ์กันของคนในชุมชนจากการจัดประชุมเพื่อหารือข้อตกลงร่วมกันในการพัฒนาชุมชน
ตลาดน้อย จัดทำแผนที่ที่นำเสนอข้อมูลมรกดกทางวัฒนธรรมของชุมชน
พัฒนาเทศกาลกินเจให้กลับมามีชีวิตชีวา โดยจัดนิทรรศการให้ความรู้ เปิดบ้านเก่าเป็นให้นักท่องเที่ยวได้
เข้าชมในช่วงเทศกาล จัดระเบียบร้านค้าที่มา

ด้านพื้นที่สาธารณะ พื้นที่ริมน้ำ
พูดคุยกับเจ้าของพื้นที่รกร้างทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อสร้างพื้นที่สาธารณะ ปัจจุบันสำเร็จแล้ว 4 พื้นที่
ได้แก่ สวนโปลิศสภา สวนโชฎึก ท่าน้ำภานุรังษี และสุดซอยศาลเจ้าโรงเกือก

ด้านศักยภาพของคน
รวมตัวกลุ่มคนรักตลาดน้อยเพื่อพัฒนาศักยภาพคนในชุมชน โดยการพาไปศึกษาดูงาน เลือกเปลี่ยน
ข้อมูลกับภาคีอื่นๆที่ทำงานคล้าย ๆ กัน

ด้านเศรษฐกิจ
จัดตลาดตะลักเกี้ยะ ที่เป็นการให้พื้นที่แก่ชุมชนในการนำผลิตภัณฑ์มาจำหน่าย โดยจัดมาตั้งแต่ปี 2558
โดยใช้เพจตะลักเกี้ยะ Friendly market ช่วยกระจายข้อมูลและประชาสัมพันธ์สินค้าในตลาด จัดขึ้นวัน
เสาร์และอาทิตย์แรกของทุกเดือน

19

โครงการ
ที่ เ ค ย ทำ

แผนที่ทางวัฒนธรรม และการทำแผนที่
สถานที่สำคัญ ๆ
ผลลัพธ์

เกิดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน เกิด
การพูดคุยกับชุมชนแล้วเกิด
ประเด็นย่อย ๆ ในการใช้ทำงานต่อ
ช่วยรวบรวมและจัดการข้อมูลที่ได้
จากคนในพื้นที่ เพื่อช่วยส่งสารไป
ให้คนอีกรุ่น ให้คนอีกรุ่นเห็นถึง
ความสำคัญและอนุรักษ์ให้คงอยู่ต่อ
ไป
ช่วยให้นักท่องเที่ยวไม่หลงทาง

กิจกรรมเชิงวัฒนธรรมและการเดิน
ศึกษาย่าน
ผลลัพธ์

ได้การแลกเปลี่ยนข้อมูลกับลูกทัวร์
ทำให้ชุมชนได้ทราบถึงคุณค่าของดี
ในชุมชนที่ควรอนุรักษ์ ช่วยสร้าง
ความภูมิใจ และสำนึกในการเป็น
เจ้าของพื้นที่ร่วมกัน
เกิดเครือข่ายใหม่ ๆ ขึ้นจากคนกลุ่ม
ที่ได้เห็นผลลัพธ์ของการทำงาน
ชีวิตความเป็นอยู่ของคนในชุมชนดี
ขึ้นทั้งด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจ
จากการที่มีนักท่องเที่ยวเข้ามา
มีเงินทุนที่ได้จากการนำเที่ยวไป
สนับสนุนด้านอื่น ๆ ในชุมชน
ศาลเจ้าในชุมชนก็ได้รับเงินจากการ
ที่ผู้คนเข้ามาฝากดวง ทำบุญเพิ่ม
ขึ้น

20

สื่อประชาสัมพันธ์
ผลลัพธ์

ความสัมพันธ์กับคนในชุมชนเพิ่มขึ้นจาก
การได้ร่วมงานกัน
ถ่ายทอดเรื่องราวผู้คนเริ่มเข้าถึงเรือง
ราวของชุมชนได้ง่ายขึ้น

Street Art ที่ตลาดน้อย
ผลลัพธ์

สร้างผลกระทบในวงกว้างมาก เนื่อง
ผู้คนมักจะรู้จักตลาดน้อยผ่านสตรี
ทอาร์ท
เล่าเรื่องราวของย่าน
พื้นที่มีความปลอดภัยมากขึ้นจากการมี
นักท่องเที่ยวเข้ามา ทางเท้าที่เมื่อก่อน
ชำรุดเสียหายก็ได้รับการซ่อมแซม
สำนักงานเขตเห็นถึงการเข้ามาของนัก
ท่องเที่ยว ทำให้เกิดโครงการและงบ
ประมาณในการปรับปรุงต่างๆ
คนในพื้นที่พยายามจัดการพื้นที่รับผิด
ชอบของตัวเองให้เรียบร้อยขึ้น เช่น จัด
พื้นที่หน้าบ้านให้น่ามอง ไม่ทิ้งขยะ
เลอะเทอะ

พื้นที่สีเขียว พื้นที่สาธารณะ
สวนโปลิศ, พิพิธภัณฑ์ตลาดน้อย, สวนอ.ป๋วย
ท่าน้ำภานุรังษี, สวนโชฎึก, ตลาดตะลักเกี้ยะ
ผลลัพธ์

ได้พื้นที่สาธารณะเพื่อทำกิจกรรมทาง
สังคม เช่น เล่นสเกตบอร์ด ออกกำลัง
กาย นั่งริมน้ำพูดคุยกัน เป็นสถานที่นัด
ประชุม
กระตุ้นเศรษฐกิจชุมชน และสร้างโอกาส
ให้แก่คนรุ่นใหม่ สตาร์ทอัพได้เข้ามาทดล
องทำอะไรใหม่ๆ ในละแวกบ้านโดยที่ไม่
ต้องเสียค่าเช่า
ในซอยก็มีสภาพแวดล้อมที่ดีขึ้น คนใน
ชุมชนเริ่มดูแลละแวกบ้านตัวเองมากขึ้น

ภาพ: โครงการที่เคยทำ
ที่มา: The Urbanis

21

โครงการตลาดนัดหน้าบ้านตลาดน้อยครั้งที่ 1
ชุมชนตลาดน้อย เป็นที่รู้จักในฐานะย่านที่มี

อาหารอร่อย จึงรวมผลชาวตลาดน้อยกว่า 80
หลังคาเรือน ให้นำสูตรเด็ดประจำบ้านออกมาตั้ง
โต๊ะขายหน้าบ้าน โดยนำร่องเป็นการเฉพาะกิจใน
งาน Bangkok Design Week 2022

ผลลัพธ์
เปิดโอกาสให้ชุมชนได้ร่วมมือร่วมใจกัน พร้อม
กับมีส่วนร่วมและสนุกไปกับเทศกาลฯ ในฐานะ
เจ้าบ้าน
นักท่องเที่ยวได้เดินลัดเลาะเข้าไปทำความรู้จัก
ตามซอยเล็กซอยน้อยในตลาดน้อยมากยิ่งขี้น
ในช่วงเทศกาลสามารถกระตุ้นเศรษฐกิจและ
สร้างรายได้แก่ร้านที่นักท่องเที่ยวเดินถึงเพิ่ม
ขึ้นเกิน 50% โดยเฉพาะซอยวานิช 2 ศาลเจ้า
โรงเกือก แต่ยังมีบางร้านที่นักท่องเที่ยวเข้าไป
ไม่ถึงเพราะขอบเขตและการกระจายของร้าน
ค้าที่ค่อนข้างกว้างและมีระยะห่าง อีกทั้งมีซอย
ที่เชื่อมกันมากมาย ผู้ที่ไม่เคยเดินอาจจะหลง
ทางหรือหมดแรงก่อน
กระทบการใช้ชีวิตของคนที่ไม่ได้ค้าขายใน
เรื่องการจราจร จากการที่มีบูทมาตั้งกินพื้นที่
ถนนทำให้สัญจรลำบาก
ในชุมชนมีคนมาท่องเที่ยวตลอดทั้งวัน
ช่วงเย็นจนถึงค่ำจะต้องติดไฟให้นักท่องเที่ยวรู้
ว่ามีงาน สามารถมาชอปปิง และทานอาหารได้
ในชุมชน
ชุมชนอยากให้มีการปิดถนนบางซอยและจัด
เป็นถนนคนเดิน แต่จำเป็นจะต้องพูดคุยกับทุก
บ้านในซอยที่จะปิดถนนเสียก่อน เพราะทุก
บ้านไม่ได้จะออกมาขายของ

22

23

สูตรลับเด็ด ๆ ฉบับตลาดน้อย

ตุ๊บตั๊บเหล่าแปะ สูตร70ปี

ขนมมงคล สื่อถึงความงอกเงย ยั่งยืนในวัฒนธรรมจีน

วัตถุดิบ
ถั่วลิสง
น้ำตาล

วิธีทำ
1. นำน้ำตาลเคี้ยวด้วยเตาถ่าน
2.เคี้ยวน้ำตาลไปเรื่อย ๆ จนงวดและนำไปคลุกถั่วลิสงคั่ว
3. นำไปทุบด้วยค้อนไม้จนถั่วละเอียด
4.นำไปห่อด้วยไส้ถั่วคั่วบดหยาบ ๆ
5.ยืดให้ขนมคลายตัว ตัดเป็นชิ้น ๆ พอดีคำ





เคล็ดลับ
ใช้เตาถ่านในการเคี้ยวเพราะจะได้ไฟแรงกำลังดีและได้กลิ่นหอมของถ่าน
ทุบถั่วและน้ำตาลเคี้ยวขณะร้อน ๆ ห่อไส้ขณะยังอุ่น ๆ

FB: ตุ๊บตั๊บเหล่าแปะ - toobtublaopae

24
FB: charoenkrung creative district

บ๊ะจ่างตลาดน้อย

ขนมมงคลที่ใช้ไหว้ในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง







วัตถุดิบ วิธีทำ
ใบไผ่ 1.นำข้าวเหนียวไปแช่ 3-4 ชั่วโมง จากนั้นนำมาสะเด็ดน้ำ
ข้าวเหนียว 2. นำใบไผ่ที่นำไปแช่น้ำให้นุ่ม
ไก่ 3.ปอกเผือกแล้วนำไปต้มให้สุกสังเกตจากเนื้อเผือกจะนิ่ม จากนั้นใส่น้ำตาลแล้วกวนจน
หมูผัดผงพะโล้ ละเอียด
ไข่แดง 4.ปั้ นเผือกเป็นก้อนกลม ๆ เล็ก ๆ
เกาลัด 5.นำเห็ดหอมแห้งแช่น้ำให้นุ่มแล้วบีบน้ำออกให้หมด และหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ
หัวไซโป้เค็ม 6.เจียวกระเทียมให้เหลืองหอม โดยไม่ใช้น้ำมันมากจนเกินไป
พุทราจีน 7.ใส่หัวไชโป้เค็มบด ตามด้วยกุ้งแห้ง และตามด้วยใส่ข้าว
กุนเชียง 8.ใส่ ลูกบัว ถั่วลิสง ซอส ซีอิ๊วขาว เห็ดหอม น้ำมันหอย พริกไทย น้ำตาลทราย ผัดให้เข้ากัน
เม็ดมะม่วง 9. นำใบไผ่ที่นุ่มแล้วมาพับซ้อนกันในแบบสั้นข้างยาวข้างเป็นรูปกรวย
เห็ดหอม
เผือก 10. ทาใบไผ่ด้วยน้ำมันพืช
ลูกบัว 11.ใส่ข้าวเหนียว ใส่ไส้ต่างๆตามลงไป กดให้แน่พอดี ห่อให้แน่นแล้วใช้เชือกกล้วยมัด
ถั่วลิสง 12.นำไปนึ่งประมาณ 1 ชั่วโมง
ซอสซีอิ๊วขาว
น้ำมันหอย
พริกไทย
น้ำตาลทราย

25

เพจที่นำเสนอเรื่องราวชุมชน

Talad Noi Bangkok ตลาดน้อย กรุงเทพฯ

Charoenkrung Creative District

























ตะลักเกี้ยะ Friendly Market





Talatnoi Community -วิสาหกิจชุมชน

การท่องเที่ยวย่านตลาดน้อย






















ตลาดน้อย ชมรมแม่บ้านและผู้สูงอายุ





Taladnoi

























ย่านจีนถิ่นบางกอก-Bangkok Chinatown





ปั้ นเมือง - Punmuang

26

สวนอ.ป๋วย ท่าน้ำภานุรังษี

27

คำ แ น ะ นำ ใ น ก า ร
ทำ ง า น ร่ ว ม กั บ
ชุ ม ช น ต ล า ด น้ อ ย

ด้านเวลา

5.00 น. - 10.00 น.
เป็นช่วงที่พ่อค้าแม่ค้าในชุมชนออกมาขายอาหารสำหรับคนในชุมชนเอง เป็นอาหารง่าย ๆ
9.00 น. - 17.00 น.
จะเป็นช่วงของร้านอาหารใหญ่ๆที่มักขายให้นักท่องเที่ยวเช่น ร้านเป็ดเจ้าท่า และร้านคาเฟ่ต่างๆที่เน้นการขาย
เบเกอรี่ กาแฟ
20.00 น.เป็นต้นไป
หากไม่มีเทศกาลชุมชนจะเงียบและไม่ค่อยมีคนออกมาจากบ้าน แต่ก็จะมีร้านอาหารกึ่งบาร์ เช่น บ้านริมน้ำ
river vibe ที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้ามานั่งรับประทานอาหาร ฟังเพลง

ร้านค้าแต่ละร้านมีเวลาเปิดปิดเป็นของตัวเองสามารถยืดหยุ่นได้เล็กน้อย ดังนั้นจึงควรคัดเลือกร้านให้เหมาะ
สมกับช่วงเวลาที่จัดงาน หากทำถนนคนเดินช่วงเย็น ๆ จนถึงค่ำจะต้องติดไฟให้นักท่องเที่ยวรู้ว่าสถานที่จัด
งานถึงบริเวณใด
ควรนัดหมายวันและเวลากับผู้ที่ต้องการติดต่อล่วงหน้า เพราะคนในชุมชนส่วนใหญ่มีอาชีพค้าขาย และค่อน
ข้างยุ่ง จะไม่สะดวกพูดคุยมากนัก เวลาที่สะดวกในการพูดคุยคือ จันทร์ - ศุกร์ 17.00 - 20.00 น. และ ช่วง
บ่ายแก่ ๆ วันอาทิตย์ชุมชนจะเงียบ ไม่ค่อยมีคนอยู่บ้าน เพราะออกไปซื้อของเข้ามาเตรียมเปิดร้านในวันจันทร์
หรือออกไปทำธุระ

ด้านสถานที่

แต่ละสถานที่มีเจ้าของ หากต้องการใช้พื้นที่จัดงานให้ขอกับเจ้าของพื้นที่นั้น ๆ อย่างเช่น ท่าน้ำภานุรังษีเป็น
ของกรมธนารักษ์ก็ต้องขอใช้พื้นที่จากกรมธนารักษ์ แต่ทุกวันเสาร์อาทิตย์สัปดาห์แรกของทุกเดือนจะมีตลาด
ตะลักเกี้ยะ ต้องขอใช้พื้นที่ร่วมกับชุมชน และการใช้พื้นที่ทางเดิน สามารถประสานงานผ่านชุมชน หรือ
สำนักงานเขตได้
การผูกธงหรือตกแต่งตามแนวขวางของถนนจะต้องมีความสูงตั้งแต่ 3.5 เมตรขึ้นไป เพราะในชุมชนจะมีรถ
บรรทุกขนอะไหล่เซียงกงเข้าออกอยู่ตลอด อีกทั้งควรทำคำแนะนำเรื่องจุดจอดรถ รับฝากรถว่ามีจุดใดบ้างทั้ง
สำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ร่วมจัดงานอื่น ๆ เพราะถนนเป็นทางแคบแบบ One way
ภายในซอยเจริญกรุง 22 จะมีคนที่อาศัยอยู่ในบ้าน แฟลตเยอะและมักจะใช้รถมอเตอร์ไซต์เดินทางเป็นหลัก
หากจะมีการตั้งบูทควรจะประสานกับชุมชนหรือสำนักงานเขตให้ช่วยหารือกับคนในพื้นที่เรื่องการปิดถนน
หรือขอความร่วมมือจากร้านค้าที่มาตั้งบูทว่าไม่ควรเกินเข้ามาในถนนมาก หรือเปิดที่จอดรถเฉพาะกิจขึ้นมา
สำหรับผู้ที่อาศัยในซอยเพื่อให้มาจอดรถและเดินเข้าบ้าน

28

ด้านผู้คน

เนื่องจากชุมชนนี้เป็นชุมชนค้าขายจึงทำให้คนในชุมชนส่วนใหญ่จะเป็นคนใจดี มนุษย์สัมพันธ์ดี ต้อนรับแขก
ตอบคำถามเกี่ยวกับชุมชนได้ ชอบช่วยเหลือนักท่องเที่ยวหรือหน่วยงานที่เข้ามาทำงานในชุมชนและมักให้ขนม
หรืออาหารมาเป็นการตอบแทนหากเข้าไปช่วยเหลือชุมชนในด้านต่าง ๆ แต่ควรหลีกเลี่ยงช่วงที่กำลังยุ่ง กำลัง
ทำงาน
คนในชุมชนจะกังวลเรื่องการเสียค่าใช้จ่ายจากการรับความช่วยเหลือ ควรบอกตั้งแต่เริ่มเข้าไปพูดคุยว่าไม่เสีย
ค่าใช้จ่ายใด ๆ
ผู้คนจะอาศัยอยู่ภายในซอยวานิช 2 มากกว่าซอยอื่น ๆ หากเป็นผู้ชายจะทำอาชีพด้านอะไหล่ เซียงกงต่าง ๆ ผู้
หญิงจะเป็นแม่บ้าน ค้าขาย
ชุมชนมีเพจเฟสบุ๊กและกลุ่มไลน์ที่นำเสนอข่าวสารภายในชุมชนแต่อาจไม่ได้ทั่วถึงมากนัก
ชุมชนมีทั้งผู้ที่เห็นด้วยเรื่องที่อยากจะให้คนเข้ามาเที่ยวชุมชนเยอะๆและผู้ที่ไม่เห็นด้วยเนื่องจากเป็นที่อยู่อาศัย
ไม่ต้องการความวุ่นวาย
ความหมายเรื่องสีโคมก็มีส่วนอยู่บ้าง เช่นโคมสีเขียวจะ หมายถึงสถานบริการทางเพศ สีน้ำเงิน ฟ้า หมายถึง
งานศพ ไว้อาลัยแก่ผู้ล่วงลับ บริเวณที่ควรคำนึงเรื่องสีโคมเป็นพิเศษคือ บริเวณตรอกตัน เพราะมีการใช้เตงลั้ง
หรือโคมบอกถึงความเป็นบ้านนั้นๆ เช่น บ้านนี้มีคนอายุ 60 ขึ้นไป บ้านนี้มีคนเสียชีวิต หรือใช้เพื่อแสดงความ
เป็นสิริมงคล
คุณนายดวงตะวัน โปษยะจินดา ที่อยู่บ้านโซวเฮงไถ่ เป็นบุคคลสำคัญที่ควรค่าแก่การพูดคุย หากต้องการ
ข้อมูลเกี่ยวกับตลาดน้อย เพราะได้เห็นการเปลี่ยนผ่านของตลาดน้อยมาตั้งแต่อายุ 12 ปี และให้ช่วยเหลือ
คนในชุมชนตลาดน้อยมาโดยตลอด

ด้านกิจกรรมในชุมชน

หากหน่วยงานใดๆต้องการเข้ามาท่องเที่ยวในชุมชนตลาดน้อยและต้องการผู้นำเที่ยว สามารถติดต่อกับเครือ
ข่ายการท่องเที่ยวย่านตลาดน้อยได้ โดยติดต่อล่วงหน้าประมาณ 7 วัน หรืออย่างช้าที่สุด 3 วัน เพื่อจัดการคน
และตรวจสอบวันที่ไม่มีกิจกรรมหรือติดกับงานอื่น ๆ
ตลาดวงเวียนตลาดน้อยจะมีร้านค้ามาขายตั้งแต่เช้าจนถึงเย็น เพียงแต่เวลาปิดจะเร็วช้าไม่เท่ากัน และทุกวัน
อังคารจะมีตลาดนัดใหญ่ มีร้านค้าเยอะขึ้นซึ่งเป็นร้านที่ไม่ได้อยู่ประจำในตลาดวงเวียนตลาดน้อย ขายตั้งแต่
ช่วงเช้าจนถึงเที่ยง
รูปแบบกิจกรรมที่จะเข้ามาทำร่วมกับชุมชนนั้นควรเกิดการเรียนรู้และยั่งยืน ซึ่งชุมชนยินดีและเปิดกว้างกับทุก
กิจกรรมที่ไม่กระทบกับชุมชนมากเกินไปและช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจภายในชุมชน
การจัดงานสามารถกระจายจุดจัดงานได้ทั้งชุมชน นอกจากจะทำให้นักท่องเที่ยวเดินเข้ามาถึงในชุมชนได้ทั่วถึง
กว่าแล้ว ยังเป็นผลดีต่อร้านค้าเล็ก ๆ ที่ซ่อนอยู่ตามตรอก ซอย
ควรใช้การทั้งการสื่อสารผ่านไลน์กลุ่มชุมชนและการลงพื้นที่พูดคุยร่วมกับคนในชุมชน
ควรมีเป้าหมายการทำงานกับชุมชนให้ชัดเจนและพูดคุยข้อมูลงานเบื้องต้น เพื่อให้ทั้งชุมชนและผู้จัดงานมี
เวลาคิดทบทวนและเตรียมตัว
ตลาดนัดวันอังคารที่วงเวียนตลาดน้อย เป็นตลาดนัดช่วงเช้าจนถึงประมาณ 15.00 น.ที่ขายของกินของใช้ มี
ทุกวันอังคาร ส่วนใหญ่เป็นร้านจากคนนอกพื้นที่

29

อ้างอิง

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, 2564. 1 วัน @ ตลาดน้อย. ออนไลน์ https://www.tatcontactcenter.com/
กรุงเทพมหานคร/1-วัน-ตลาดน้อย/

ดุลยปวีณ กรณฑ์แสง, 2559. ตลาดน้อยไม่คอยรัฐ. ออนไลน์
https://dulyapaween.wordpress.com/2017/03/06/ตลาดน้อย-ไม่คอยรัฐ/

นิรนาม, 2564. แขวงตลาดน้อย. ออนไลน์https://th.wikipedia.org/wiki/แขวงตลาดน้อย
นิรนาม, 2564. เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง. ออนไลน์

https://www.facebook.com/108577991039894/posts/251239106773781/

บุษยา พุทธอินทร์, 2564. Livable+Economy ฟื้ นฟูย่านผ่านกระบวนการชุมชน โดย กลุ่มปั้ นเมืองและกลุ่มคน
รักตลาดน้อย. ออนไลน์ น้อยhttps://theurbanis.com/public-realm/23/11/2021/5612

พชรปพน พุ่มประพันธ์. 2562. ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย ต้นตำรับการกินเจในกรุงเทพ สืบทอด230ปี มี
อาหารเจสูตรเด็ดเห็ดหอมให้กินฟรี. ออนไลน์ https://youtu.be/KFBuXqYL49k

ภูมิ ภูมิมหาตมะ, 2558. จีนย่านตลาดน้อย: ศรัทธาและเศรษฐกิจการค้าแห่งจีนสยาม. ออนไลน์
https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/download/45486/37625/

ภูมิ ภูมิมหาตมะ, 2564. จีนในไทย-จีนย่านตลาดน้อย. ออนไลน์
https://youtube.com/playlistlist=PLL0mWc7BdmFDDmeYqHC0dPhG39A2gr5cO

ย่านจีนถิ่นบางกอก, 2555. บะจ่างในย่านจีน. ออนไลน์
https://walk.in.th/wpcontent/uploads/2012/07/BKCT-1_

ย่านจีนถิ่นบางกอก, 2557. ย่านเมืองเก่าและชุมชนดั้งเดิมกับการอนุรักษ์. ออนไลน์ https://walk.in.th/wp-
content/uploads/2019/06/Bangkok-chinatown-issue-07-p1-32.pdf

ย่านจีนถิ่นบางกอก, 2563. เทศกาลหง่วนเซียว ตลาดน้อย. ออนไลน์ https://walk.in.th/
เทศกาลหง่วนเซียว-ตลาดน้/

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. 2562. หัวใจพระจันทร์กับวันหวนคืน. ออนไลน์
https://www.facebook.com/776679835777512/posts/2212200312225450/

สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร, 2558. แนวทางในการฟื้ นฟูบริเวณตลาดน้ยและพื้นที่ต่อเนือง. ออนไลน์
http://cmc.bangkok.go.th/bmaitev/web/uploads/21.pdf

สำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล, 2563. สถิติกรุงเทพมหานครประจำปี2563. ออนไลน์
https://webportal.bangkok.go.th/upload/user/

สำนักส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์, 2565. การเดินทางย่านเจริญกรุง-ตลาดน้อย. ออนไลน์
https://www.facebook.com/BangkokDesignWeek/photos/

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้, 2564. ฟื้ นฟูย่านเมืองเก่าไชน่าทาวน์ให้ตอบโจทย์คนหลายรุ่นโดย จุฤทธิ์ กังวานภูมิ
จากกลุ่มปั้ นเมือง. ออนไลน์ https://theurbanis.com/life/25/08/2021/5317

ThaiPBS. 2560. อิ่มมนต์รส : "ตุ๊บตั๊บ" ตลาดน้อย ขนมคู่เทศกาลกินเจ (20 ต.ค. 60). ออนไลน์
https://youtu.be/-RbMxGxsb2U

30

31