นาฏยศิลป์ไทย สมัยรัต รั นโกสินทร์ รัชรั กาลที่ ๙ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมาชิกกลุ่ม ๑. นายเจษฎา เพชรวงค์ เลขที่ ๖ ๒. นางสาวขวัญชนก นิ่มทอง เลขที่ ๑๕ ๓. นางสาวชุติมา แก้วนวล เลขที่ ๒๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖/๙
คำคำ คำคำ นำนำ นำนำนำนำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(e-book)เล่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาศิลปะ ๕ (ศ๓๓๑๐๑) ชั้นมัธยมศึกษาปี่ ๖/๙ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้เรู้กี่ยวกับนาฏยศิลป์ไทย สมัยรัตรันโกสินทร์ ในรัชรักาลที่ ๙ ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับพระราชประวัติรัชรักาลที่ ๙ ผลงานทางนาฏศิลป์ และศิลปินผู้ทรงคุณค่า คณะผู้จัดทำ คาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(e-book) เล่มนี้จะมีข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจศึกษานาฏยศิลป์ไทยสมัยรัตรันโกสินทร์ ในรัชรักาลที่ ๙ เป็นอย่างดี หากมีข้อแนะนำ หรือรืข้อผิดพลาดประการใด คณะผู้จัด ทำ ขอน้อมรับรั ไว้ และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย คณะผู้จัดทำ ก
เรื่อง หน้า คำ นำ ก สารบัญ ข พระราชประวัติ ๑ ผลงานทางนาฏศิลป์ ๓ ศิลปินผู้ทรงคุณค่า ๕ อ้างอิง ๑๐ สารบับั บั ญบั ญ ข
พระมหากษัตริย์ริ ย์ รัชรักาลที่ ๙ แห่งพระบรมราช จักรีวรีงศ์ เป็นพระโอรสพระองค์เล็กในสมเด็จพระ มหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก กับสมเด็จพระศรีนรีครินริทราบรมราชชนนี เสด็จพระราชสมภพ เมื่อวันจันทร์ ที่ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๐ ณ โรงพยาบาลเมานต์ออ เบิร์น ร์ เมืองเคมบริดริจ์ รัฐรัแมสซาชูเซตต์ สหรัฐรัอเมริกริา เสด็จขึ้นครอง สิริรริาชสมบัติต่อจาก สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช พระบาทสมเด็จพระ ปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดิ นทร เมื่อวันอาทิตย์ ที่ ๙ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๙ ทรงดำ รงสิริรริาชสมบัติ ๗๐ ปี เสด็จสวรรคต เมื่อวันพฤหัสบดี ที่ ๑๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ สิริพริระ ชนมายุ ๘๘ พรรษา ๑๐ เดือน ๘ วัน ๑
เมื่อทรงพระเยาว์ ขณะมีพระชนมายุ ๕ พรรษา ทรงเข้าศึกษาระดับชั้นอนุบาล ที่ โรงเรียรีนมาแตร์เร์ดอีวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร ปีพุทธศักราช ๒๔๗๖ เสด็จพระราชดำ เนิน พร้อร้มด้วยสมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระ เชษฐภคินี และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชไป ประทับ ณ เมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์ แลนด์ ทรงเข้าศึกษาต่อระดับประถมศึกษา ที่โรงเรียรีนเมียร์มร์องต์ (École Miremont) จากนั้น ทรงเข้าศึกษาชั้นมัธยมศึกษาที่โรงเรียรีน เอกอล นูแวล เดอ ลา สวิส โรมองด์ (École Nouvelle de la Suisse Romande) พุทธศักราช ๒๔๘๘ ทรงได้รับรั ประกาศนียบัตร ด้านอักษรศาสตร์จร์ากโรงเรียรีนยิมนาส คลาสสิค ก็องโตนาล (Gymnase Classique Cantonal) แห่งเมืองโลซาน จากนั้น ทรง ศึกษาชั้นอุดมศึกษาที่มหาวิทยาลัยโลซาน แผนกวิชาวิทยาศาสตร์ ในเวลาต่อมา เมื่อทรงรับรั สิริรริาชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์ริ ย์ลำ ดับที่ ๙ แห่ง พระบรมราชจักรีวรีงศ์แล้วได้เสด็จพระราชดำ เนินกลับไปทรงศึกษาต่อที่ประเทศสวิตเซอร์ แลนด์ ทรงเปลี่ยนแผนกการเรียรีนเป็นวิชารัฐรั ศาสตร์แร์ละกฎหมาย เพื่อเตรียรีมพระองค์ใน การรับรัพระราชภารกิจ พุทธศักราช ๒๔๙๒ ทรงหมั้นกับหม่อมราชวงศ์สิริกิริกิติ์ กิติยากร (พระธิดาใน พระเจ้าวรวง ศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล กับหม่อมหลวงบัว กิติยากร) ณ กรุงปารีสรี ประเทศ ฝรั่งเศส เมื่อเสด็จนิวัตประเทศไทยในพุทธศักราช ๒๔๙๓ แล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรด เกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดการพระราชพิธีราชาภิเษกสมรส เมื่อวันที่ ๒๘ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๙๓ ณ วังสระปทุม และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม สถาปนาหม่อมราชวงศ์สิริกิริกิติ์ กิติยากร เป็น สมเด็จพระราชินีสิริกิริกิติ์ ๒
ผลงานทางนาฏศิลป์ รัชรักาลที่ 9 ทรงห่วงใยศิลปวัฒนธรรมของไทย มากโดยเฉพาะนาฏศิลป์ไทย ครั้งหนึ่งกรมศิลปากร ได้จัดการแสดงเกี่ยวกับเรื่ององค์พระพิราพเต็มองค์ ซึ่งเป็นศิลปะชั้นสูงทางด้านโขน ปรากฏว่าผู้ที่ได้รับรั การถ่ายทอดในช่วงหลังได้เสียชีวิตไปจนหมด เหลืออยู่คนเดียว คือ ครูรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ศิลปินด้านการแสดงโขน พระองค์จึงรับรั สั่งให้ สืบสานต่อไปให้ได้ อย่าให้ขาด สูญ และทรงมีรับรั สั่งให้ต่อท่ารำ เพลงองค์พระพิราพ ให้กับครูกรมศิลปากรคนอื่น ๆ ในเวลาต่อ มา ทำ ให้ไทยมีครูแขนงนี้มาจนถึงปัจจุบัน ทรงห่วงศิลปะชั้นสูงจะสูญหาย รัชรักาลที่ 9 ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณต่อดุริยริางค์ไทย ในกระบวนเรือรื พยุหยาตราทางชลมารค ในการเสด็จพระราชดำ เนินทอดพระกฐินหลวง พระองค์โปรดให้มีดนตรีวรีงปี่กลอง ซึ่งมีปี่ชวาและกลองแขกบรรเลงใน กระบวนเรือรืด้วย และอีกพระราชพิธีหนึ่งคือ จรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ทรงฟื้นฟูขึ้นมา และโปรดให้มีดนตรีปรีระกอบ และทรงมีพระราชปรารภ ให้รวบรวมรักรัษาเพลงไทยที่มีอยู่ไม่ให้สูญหาย ในการนี้พระองค์ได้ พระราชทานพระราชทรัพรัย์ส่วนพระองค์ ให้ทำ โน้ตดนตรีไรีทยเล่มหนึ่ง ขึ้นและทรงสนพระราชหฤทัยในการศึกษาปี่ในของไทยด้วย ไม่เพียงแค่ นี้พระองค์ท่านโปรดให้ทำ วิจัยเรื่องความถี่ของเสียงดนตรีไรีทยจนได้เป็น หนังสือออกมา แต่ก็ไม่มีคนใช้กัน ต่อมาสมเด็จพระเทพรัตรันราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้โปรดให้ศึกษาทำ วิจัยต่อ จนออกมาชัดเจนว่า เสียงดนตรีไรีทยมีทั้งระดับสูง กลาง และต่ำ ในการเทียบเสียงไม่ใช้เสียง โด แต่ใช้เสียง ลา เป็นตัวเทียบ และใช้ระนาดทุ้มเหล็กในการเทียบ เสียง ซึ่งเป็นความทันสมัยมาก ความสำ คัญของดุริย ริ างค์ไทย ๓
๔ ทรงพระปรีชรี าฌาณในด้านดนตรี ทรงพระราชนิพนธ์บทเพลงทั้งสิ้น 48 เพลง เช่น เพลงใกล้รุ่งรุ่ เพลงยามเย็น ฯลฯ บัลเลต์มโนราห์ การแสดงบัลเลต์มโนราห์ สะท้อนให้เห็นถึงพระปรีชรีาสามารถของ รัชรักาลที่ ๙ ในการพระราชทานโครงเรื่อง ทรงกำ หนดบทแสดงด้วย พระองค์เอง ทรงพระราชนิพนธ์บทเพลงกินรีสรีวีทเป็นดนตรีปรีระกอบ และในการแสดงครั้งแรกทรงควบคุมการซ้อมด้วยพระองค์เอง
ศิลปินผู้ทรงคุณค่า ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ๒๕๒๘ เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ไทย ทั้งยังเป็นผู้คิดค้นท่ารำ ใหม่โดยยึดระเบียบแบบแผนตาม ประเพณีโบราณ และมีความสามารถในการประพันธ์บท โขน ละคร ท่านผู้หญิงช่วยปรับรั ปรุง ฟื้นฟู และวางรากฐานด้านการละคร การรำ ให้กับกรมศิลปากร ท่านเป็นผู้ออกแบบท่ารำ เป็นผู้ฝึกสอน และอำ นวยการฝึกซ้อมการแสดง โขน ละคร ฟ้อนรำ ต่างๆ เป็นจำ นวนมาก ประดิษฐ์ท่ารำ และอำ นวยการฝึก สอนระบำ ฤคระเริงริหรือรืระบำ กวาง เป็นระบำ ชุดหนึ่งในการแสดงโขน ชุดพระรามตามกวาง ซึ่งกรม ศิลปากรจัดแสดง ณ โรงละครแห่ง ชาติ เมื่อปี 2498 ท่ารำ สุโขทัย ๕
เริ่มชิวิตศิลปินในกรมโขนหลวง โดยฝึกหัดเป็นตัวยักษ์ ได้รับรัการถ่ายถอดท่ารำ จาก บรรดาครู ที่สืบเนื่องจากรัชรัสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาท สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นศิลปินผู้เดียวที่ได้รับรัการถ่ายทอดท่ารำ หน้า พาทย์สูงสุด ความสามารถในการร่าร่ยรำ นี้ ทำ ให้ได้รับรับทเป็นตัวแสดงเอก จนได้รับรั พระราชทินนามว่า "นายรงภักดี" ตลอดเวลาอันยาวนานนี้ ท่านอุทิศเวลาให้กับการ สอนท่ารำ ให้คำ แนะนำ ปรึกรึษาแก่ศิลปินกรมศิลปากรและนาฏศิลป์รุ่นรุ่หลังด้วยความ เสียสละและเต็มใจ นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ๒๕๒๙ รูปนายรงภักดีกับการรำ หน้าพาทย์องค์พระพิราพ ๖
นางเฉลย ศุขะวณิช สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ๒๕๓๐ เป็นผู้เชี่ยวชาญการสอนและออกแบบนาฏศิลป์ไทย แห่งวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากร ซึ่งมีความรู้ครู้วาม สามารถสูงในกระบวนท่ารำ ทุกประเภท ทางราชการได้มอบหมายให้เป็นผู้ วางรากฐานจัดสร้าร้งหลักสูตร การเรียรีนการสอนวิชานาฏศิลป์ตั้งแต่ระดับต้นจนถึงขั้นปริญริญา เป็นผู้มีความเมตตาเอื้ออารี อุทิศตนเพื่อ ประโยชน์แก่การศึกษาและงานศิลป์อย่างต่อเนื่อง ได้รับรั ปริญริญาครุศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานาฏศิลป์ สหวิทยาลัรัตรั โกสินทร์ วิทยาลัยครู บ้านสมเด็จเจ้าพระยา ผลงานด้านการแสดง : ท่านมีฝีมือและความสามารถในการแสดงเป็นตัวนางเอก เช่น นางสีดา นาง สุวรรณมาลี นางเบญกาย นางมณโฑ มะเดหวี ประไหมสุหรี นางมณฑา เป็นต้น ผลงานด้านการประดิษฐ์ท่ารำ : เช่น รำ แม่บทสลับคำ รำ พัดรัตรันโกสินทร์ ชุดศุภลักษณ์อุ้มสม ฉุยฉายวัน ทองแปลง ฉุยฉายศูรปนขา ฉุยฉายยอพระกลิ่น รำ กริชริดรสา รำ ฝรั่งคู่ ระบำ ศรีชัรีชัยสิงห์ ระบำ กาญจนา ภิเษก ระบำ เทพอัปสรพนมรุ้งรุ้ระบำ ขอม ระบำ กินนร ระบำ มิตรไมตรีซีรีซีเกมส์ ฟ้อนลาวสมเด็จ เซิ้งสราญ เป็นต้น ระบำ พัดรัตรันโกสินทร์ ระบำ ศรีชัรีชัยสิงห์ ๗
เป็นศิลปินผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย ของวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากร มีความ สามารถรอบรู้กรู้ระบวนการงานนาฏศิลป์ การแสดงละครทุกประเภทเป็นหลักและแม่แบบ โดยเฉพาะตัวนาง เป็นผู้อนุรักรัษ์แบบแผนการแสดงนาฏศิลป์การละครรวมทั้งสร้าร้งสรรค์ และประดิษฐ์ผลงานการแสดงของวิทยาลัยหลายชุด เป็นผู้ร่วร่มพิจารณาหลักสูตรสาขาวิชา นาฏศิลป์ไทย และพัฒนาร่าร่งหลักสูตรรายวิชา ตลอดจนสื่อการเรียรีนการสอนระดับปริญริญา เป็นอาจารย์ที่ปรึกรึษาและวิทยากรในวิชาศิลปะนิพนธ์ นิเทศการสอนวิชานาฏศิลป์ไทย ทั้งใน วิทยาลัยนาฏศิลปะส่วนกลางและส่วนภูมิภาค เป็นวิทยากรอบรมวิชานาฏศิลป์แก่หน่วยงาน ราชการ รัฐรัวิสาหกิจ และองค์กรภาคเอกชน เป็นศิลปินผู้แสดงดีเด่น เป็นหัวหน้าคณะไปแลก เปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมในต่างประเทศ เป็นผู้ที่เพียบพร้อร้มด้วยจริยริธรรมและคุณธรรม อุทิศ ตนเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาในสาขาวิชานาฏศิลป์อย่างสม่ำ เสมอมากกว่า ๕๐ ปี ตลอดจน ให้คำ ปรึกรึษาแนะนำ แก่ศิษย์และบริกริารงานสังคมอย่างดียิ่งจนเป็นที่ยอมรับรั ในวงการนาฏ ดุริยริางค์ศิลป์ ตลอดระยะเวลาอันยาวนาน นางสาวจำ เรียรีง พุทธประดับ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์-ละคร) ๒๕๓๑ ๘
เป็นศิลปินผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์โขน ของวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากร มีความ สามารถรอบรู้กรู้ระบวนการงานนาฏศิลป์ และการแสดงโขนทุกประเภท เป็นหลักและแม่ แบบโดยเฉพาะโขนตัวลิง เป็นผู้อนุรักรัษ์แบบแผนการแสดงโขน ทั้งยังสร้าร้งสรรค์และ ประดิษฐ์ผลงานด้านการแสดงโขน - ละครหลายชุด ซึ่งวิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากรและ วงการนาฏศิลป์ทั่วประเทศ ได้ยึดถือเป็นแบบฉบับของการแสดงและการเรียรีนการสอนสืบ ต่อมาจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ยังนิเทศการสอนวิชานาฏศิลป์โขนทั้งในส่วนกลางและส่วน ภูมิภาค เป็นผู้ร่วร่มพิจารณาหลักสูตรสาขาวิชานาฏศิลป์ไทย และร่วร่มพัฒนาหลักสูตรรายวิชา ตลอดจนสื่อการเรียรีนการสอนระดับปริญริญา เป็นอาจารย์ที่ปรึกรึษาและวิทยากรในวิชาศิลปะ นิพนธ์ เป็นผู้ที่เพียบพร้อร้มด้วยคุณธรรม เสียสละและอุทิศตนเพื่อประโยชน์แก่การศึกษา และงานนาฏศิลป์ ให้คำ ปรึกรึษาแนะนำ แก่ศิษย์และบุคคลทั่วไปอย่างสม่ำ เสมอมากกว่า ๕๐ ปี จนเป็นที่ยอมรับรันับถือในวงการนาฏศิลป์ตลอดระยะเวลาอันยาวนาน นายกรี วรศะรินริสาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์-โขน) ๒๕๓๑ ๙
วีรธาร. (๒๕๖๐). ศิลปนาฏดุริยริางค์ไทย ในรัชรักาลที่ ๙. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก https://www.posttoday.com/lifestyle/476458 หน่วยราชการในพระองค์. (๒๕๖๕). พระราชประวัติ ร.๙. สืบค้นเมื่อ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๖, จาก https://www.royaloffice.th/2022/10/14/ อ้อ้ อ้ าอ้ างอิอิ อิ ง อิ ง กรมส่งเสริมริวัฒนธรรม. (มปพ). ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก http://art.culture.go.th/art01.php?nid=95 ๑๐ กรมส่งเสริมริวัฒนธรรม. (มปพ). นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ). สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก http://art.culture.go.th/art01.php?nid=95 กรมส่งเสริมริวัฒนธรรม. (มปพ). นางเฉลย ศุขะวณิช. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก http://art.culture.go.th/art01.php?nid=95 กรมส่งเสริมริวัฒนธรรม. (มปพ). นางสาวจำ เรียรีง พุทธประดับ. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก http://art.culture.go.th/art01.php?nid=95 กรมส่งเสริมริวัฒนธรรม. (มปพ). นายกรี วรศะรินริ. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก http://art.culture.go.th/art01.php?nid=95 PPTV ONLINE. (๒๕๖๑). บัลเลต์”มโนราห์” พระปรีชรีาสามารถในหลวง ร.๙ นำ ความเป็นไทยสู่สากล. สืบค้นเมื่อ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖, จาก https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%9B%E0%B8%
โรงเรียรีนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา