ข้าวหนุกงา

ขนมโบราณ
พื้นบ้าน

ข้าวหนุกงา

ขนมโบราณดอยเต่า เป็นขนมที่เล่าเรื่องราวความเป็นมา
วัฒนธรรมของอำเภอดอยเต่า ในด้านอาหาร ขนม มีการสืบทอด

มาตั้งแต่สมัยปู่ย่า ตายาย และบรรพบุรุษในสมัยโบราณ มีจุด
เด่น เป็นเอกลักษณ์เฉพาะและมีคุณค่าในตนเอง ในเรื่องรสชาติ
กรรมวิธีในการทำ ความเชื่อ การใช้วัตถุดิบ และวัสดุอุปกรณ์ที่
มีอยู่ในท้องถิ่น และเชื่อมโยงกับประเพณีต่างๆ หนังสืออ่านเพิ่ม
เติม ขนมโบราณดอยเต่า ฉบับนี้ เป็นนวัตกรรมหนึ่งที่จะให้ผู้

เรียนได้สืบค้นเรื่องราวต่างๆของ ขนมโบราณดอยเต่า และ
สืบทอด ฝึกปฏิบัติการทำขนมโบราณดอยเต่า ซึ่งนับวันจะเลือน
หายไป ถือว่า ผู้จัดทำหนังสือเล่มนี้ ได้ทำคุณประโยชน์ต่อชาว
อำเภอดอยเต่า เพื่อท้องถิ่น และเพื่อประเทศชาติอย่างแท้จริง
จึงเป็นหนังสือที่มีคุณค่าที่จะมีไว้เพื่อการศึกษา ค้นคว้า ต่อไป

ว่าที่ร้อยตรีหญิงเอื้อมพร หาญสนามยุทธ

ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

1 มีนาคม 2565

คำนำ

หนังสือเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา ง30211 โดยมี
วัตถุประสงค์เพื่อรักษาและอนุรักษ์การทำขนมโบราณ เพื่อ
ให้เป็นวัฒนธรรมสืบทอดต่อลูกหลานในอนาคต
การจัดทำหนังสือเล่มนี้ได้ทำการสืบค้นข้อมูล จากนี้แหล่ง
ที่มาต่างๆ หรือจากบุคคลอื่นที่ทำการสอบถามมา
ผู้เขียนหวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจบ้างบางสมควร

สารบัญ หน้า

เรื่อง 1
2
เรื่องราวของขนม"ข้าวหนุกงา" 3
หลักการถนอมพร้อมแปรรูป 4
วัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ 6
7
ขั้นตอนการทำ 8

การประเมินผล
ประวัติภูมิปัญญาท้องถิ่น
สมาชิก

1

เรื่องราวของขนม
"ข้าวหนุกงา"

ข้าวหนุกงาเป็นของกินคนเมือง สามารถทำได้ง่ายๆและมีประโยชน์มาก
โดยคำว่า หนุก นั้นแปลว่า คลุก นั่นก็คือข้าวคลุกงา ส่วนมากมักนิยมทำ
กินกันในช่วงหน้าหนาวตอนเช้า เพราะต้องข้าวที่นึ่งสุกใหม่ๆ
ข้าวหนุกงาหรือข้าวคลุกงา ใช้งาขี้ม้อน (งาเม็ดกลมสีน้ำตาลเทา)
นำมาโขลกกับเกลือและข้าวนึ่งสุกใหม่ๆ มักนิยมทำข้าวหนุกงาในช่วงฤดู
หนาวเฉพาะในช่วงเช้า เพราะช่วงนั้นเป็นฤดูการเก็บเกี่ยวข้าวใหม่

2

งาขี้ม้อน
ก่อนที่จะนำงามาตำก็ต้องทำการ “ตาว” การตาวก็คือการคัด
เอาสิ่งเจือปนออกหลังจากนั้นก็นำมาตากให้แห้งแล้วเอามาคั่ว
ไฟให้หอมๆ นำมาตำใส่เกลือเล็กน้อยคลุกเคล้ากับข้าวเหนียว
นึ่งร้อน ๆ ข้าวเหนียวนึ่งต้องเป็นข้าวออกใหม่ ข้าวหนุกงายัง
เป็นอาหารว่างที่เด็กๆ ผู้ใหญ่จะตำข้าวหนุกงาไว้ให้เด็กๆ กิน

กันหลังจากที่นึ่งข้าวสุก ในตอนเช้าตรู่

ปัจจุบันมีลักษณะการรับประทานที่ประยุกต์ต่างกันออกไป
เช่น หยอดกะทิใส่ข้าวหนุกงาเล็กน้อย บางท้องถิ่นอาจจะทำ
พิเศษขึ้นไปอีกคือเอาข้าวหนุกงาที่ตำจนเป็นแป้ง เหนียวนั้น
มาแผ่คลึงเป็นแผ่นบางๆ แล้วเอาย่างไฟ พอแป้งโดนความ
ร้อนก็จะพองตัว และมีผิวนอกที่กรอบ จากนั้นก็เอาน้ำอ้อยมา
ราดก็จะได้ขนมที่หวานมันและเค็มปะแล่มๆ เรียกกันว่า ข้าวงา

ปิ้ ง หรือข้าวหนุกงาปิ้ ง ก็มี

ข้อมูล งาขี้ม่อน

งาม้อนหรืองาขี้ม้อน (Perilla frutescens) เป็นพืช
สมุนไพรท้องถิ่นที่ปลูกกันมานานในพื้นที่ภาคเหนือ
ของไทยส่วนใหญ่จะปลูกกันในพื้นที่ดอนอาศัยน้ำฝน
งาม้อนสามารถบริโภคในรูปแบบต่างๆ เช่น เมล็ดใช้
ทานเปล่า เมล็ดนำไปคั่วแล้วตำผสมกับข้าวเหนียว
ผสมเกลือซึ่งคนทางเหนือเรียกข้าวหนุกงา นอกจาก
นั้นมีการแปรรูปจากงาม้อนหลายรูปแบบ เช่น งาม้
อนคั่ว งาม้อนแผ่น ข้าวหลามงาม้อน คุกกี้งาม้อน ชา

งาม้อน รวมไปถึงเครื่องสำอางบำรุงผิว เป็นต้น

3

วัตถุดิบ

1.ข้าวเหนียวนึ่งสุกใหม่ๆ

2.เกลือ

3.งาขี้ม่อน

วัสดุอุปกรณ์

-ครก

4

ขั้นตอนการทำ

1.นึ่งข้าวเหนียวให้สุก แล้ว
นำมาผึ่งให้เย็นลงเล็กน้อย

2.ตำงาให้ละเอียด

3.เติมเกลือลงไป

4.นำงามาเตรียมคลุกผสม
กับข้าวเหนียวที่เตรียมไว้

5

5.คลุกผสมให้เข้ากันให้งา
เคลือบเม็ดข้าวอย่างทั่วถึง

6.ชิมรสชาติ
(ควรมีรสเค็มอ่อนๆ)

7.แล้วจึงจัดเสิร์ฟ

6

บ้านโปงทุ่ง
ต.โปงทุ่ง อ.ดอยเต่า จ.เชียงใหม่

ป้ายิ้ม:รสชาติมันออกจะ ป้าวินัย:ถ้าใส่น้ำตาล
เค็มๆไปหน่อย อ้อยมันจะอร่อยขึ้น

ป้าคำน้อย:รสชาติพอดี
กำลังอร่อย

ป้าสุข:รสชาติเค็มไปหน่อย
แต่ก็อร่อยดี

7

นาง คำนเอย ดอกโอ๊ะ
เกิดเมื่อวันที่ อาทิตย์ ที่ - พ.ศ.

2482



เป็นผู้ที่บอกเกี่ยวกับ
ข้าวหนุกงา

และเป็นผู้ช่วยในการทำ และ
ชิมอีกด้วย

สมาชิก 8

นาย เจษฎากร ทาฟู เลขที่ 8

ทำหน้าที่
-หาข้อมูล

นาย ธนภรณ์ ศิรินุช เลขที่ 10

ทำหน้าที่
-ทำขนมและหาข้อมูล

สมาชิก 9

นางสาว ปาริชาด ศรีบุญเรือง
เลขที่ 23

ทำหน้าที่
-ทำขนม

นางสาว มณีทิพย์ แยะคำ เลขที่ 27

ทำหน้าที่
-ตกแต่งงานและหาข้อมูล

นางสาว ปริณดา ตายุ เลขที่ 28

ทำหน้าที่
-ทำขนม