วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อเผยแผ่หลักธรรมคำ�สอนในทางพระพุทธศาสนา ๒. เพื่อส่งเสริมศีลธรรม วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี อันดีงาม ๓. เพื่อเสนอข่าวความเคลื่อนไหว ที่สำ�คัญในทางศาสนาและวัฒนธรรมเพื่อ พุทธศาสนิกชน ๔. เพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมของวัดนวมินทรราชูทิศ ๕. เพื่อส่งเสริมความสามัคคีในหมู่คนไทย คณะผู้จัดทำ� ที่ปรึกษา เจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์ ประธานกรรมการอำ�นวยการ บรรณาธิการ พระภาวนาวชิรวิเทศ วิ. กองบรรณาธิการ พระใบฎีกาวัลลภ เกตุธมฺโม น.ธ.เอก มศ.๖ พระครูศรีวชิราทร น.ธ.เอก ป.ธ.๖ พธ.บ. พระมหาธีรวงษ์ ญาณสุธีโร ป.ธ.๘ พธ.ม. พระมหาประทีป อคฺคจิตฺโต ป.ธ.๙ วท.บ. พระมหาหลาวทอง อุตฺตมจิตฺโต ป.ธ.๙ พธ.ด. พระครูวิสิฐสรการ (ณัฐพงษ์ วชิรคฺคเมธี) น.ธ.เอก ป.ธ. ๑-๒ พธ.บ. พระมหาบุญยอด ฐานคเวสโก ป.ธ.๔ น.ธ.เอก พธ.บ. พระมหาณรงค์ฤทธิ์ วิสิฏฺฐญาโณ ป.ธ.๕ น.ธ.เอก รป.ม. พระมหาธวัฒชัย ณฏฺฐฌายี ป.ธ.๗ รป.ม. แบบปก/รูปเล่ม พระมหาณรงค์ฤทธิ์ วิสิฏฺฐญาโณ พิสูจน์อักษร พระมหาธีรวงษ์ ญาณสุธีโร เผยแผ่ คณะอุบาสก - อุบาสิกา วัดนวมินทรรราชูทิศ เจ้าของ วัดนวมินทรราชูทิศ นครเคมบริดจ์ - บอสตัน
เจ้าของ : วัดนวมินทรราชูทิศ WATNAWAMINTARARACHUTIS (NMR MEDITATION CENTER) 382 SOUTH STREET EAST, RAYNHAM MA 02767-5130 TEL: (508) 823 1800, (508) 823 5069 Website : www.watnawamin.org, E-mail : [email protected] Facebook : Watnawamin Boston ๔ คติธรรมเจ้าประคุณสมเด็จฯ ๕ บทบรรณาธิการ ๗ วันเข้าพรรษา ๙ ศาสนกิจวิเทศ เจ้าประคุณสมเด็จฯ ๑๑ ธีรธรรม ๑๒ คู่มือมนุษย์ ๑๖ สาระธรรมหลวงพ่อชา สุภัทโท ๒๐ นิทานชาดก ๒๒ ธรรมนูญชีวิต ๒๖ พุทธวิธีครองรักครองเรือน ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือนพฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ ๓๐ แสงสว่างทางปฏิบัติ ๓๔ ภาพเทศกาลสงกรานต์ ๓๖ ภาพวันเฉลิมพระชนมพรรษา ร.๑๐ ๓๗ ภาพวันวิสาขบูชา ๓๙ ภาพพิธีมอบสัมฤทธิบัตร ๔๑ ภาพวันอาสาฬหบูชาและวันเข้าพรรษา ๔๓ ภาพการปฏิบัติธรรม ๔๔ ภาพวันแม่แห่งชาติ ๔๖ ภาพเทศนาในพรรษากาล ๔๘ รายนามผู้บริจาค สารบัญ
2
3
4 แก่นกิ่งใบธรรม ในโลกที่่�มืืดมนทุุกหนแห่่ง ยัังมีีแสงธรรมสวััสดิ์์�ส่่องรััศมีี ส่่งคนสััตว์์ที่่�มืืดทุุกข์์คืืนยุุคกลีี ส่่องทุุกที่่�ให้้สว่่างดุุจกลางวััน แสงนั้้�นคืือสัันติิธรรมอำำ นวยโชค ให้้หมดโศกสิ้้�นทุุกข์์เป็็นสุุขสัันต์์ พระพุุทธองค์์ตรััสรู้้ธรรมอนัันต์์ เพีียงแปดหมื่่�นสี่่�พัันขัันธ์์ที่่�สอนคน เพราะพุุทธธรรมเป็็นปรมััตถ์์สััจบท ยากปุุถุุชนจะรู้้รสตามนุุสนธิ์์� แต่่ผู้้มีีมลทิินน้้อยในกมล อาจมีจึีึงสอนสุุชนให้้พ้้นภััย เหมืือนใบไม้้ในมหาวนาพฤกษ์์ มีีมากสุุดคำำนึึงนึึกจะนัับไหว แต่่พระองค์์หยิิบมาชี้้�ไม่่กี่่�ใบ เฉพาะที่่�จะรู้้ได้้เข้้าใจกััน จากวัันนั้้�นถึึงวัันนี้้�กี่่�ปีีแล้้ว อริิยสััจคืือแก่่นแก้้วพฤกษาสวรรค์์ ส่่วนทานศีีลสมาธิิปััญญานั้้�น คืือกิ่่�งใจเปลืือกสำำคััญแห่่งพฤกษ์์ธรรม พระพุุทธองค์์ปรินิิพพานนานนัักแล้้ว แต่่พฤกษธรรมแทนพระแก้้วไม่่คราคร่ำ ำ� เปี่่�ยมพระคุุณหนุุนปวงชนพ้้นบ่่วงกรรม ควรน้้อมนำำแก่่นกิ่่�งใบตามใจเทอญ คติธรรม เจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์ ประธานกรรมการอำ นวยการวัดนวมินทรราชูทิศ เฉลิมพระเกียรติฯ
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 5 นวมิินทร์์สาร ปีที่่ี�๑๖ ฉบัับที่่�๕๕ ประจำำ เดืือนพฤษภาคม – สิิงหาคม ๒๕๖๖ เป็็นฉบัับวััน สถาปนาวััดนวมิินทรราชูทิูิศครบ ๒๑ ปีี กัับภารกิิจ อัันยิ่่�งใหญ่่เพื่่�อประโยชน์์สุุขและประโยชน์์เกื้้�อกููล แก่่ชนหมู่่มาก “๓ ครั้้�ง” กัับการย้้ายวััดก่่อนจะ เข้้าสู่่ “๒๑ ปีีแห่่งการสถาปนา” ณ สถานที่่�ตั้้�ง ปััจจุุบัันและ “๑๐ปีี”ของการสร้้างอุุโบสถและศููนย์์ วิิปััสสนากรรมฐาน (๒๕๕๗/๒๐๑๔) เจ้้าประคุุณสมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์ (ปสฤทธ์์เขมงฺฺกรเถร) กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้้าอาวาสวััดพระเชตุุพนวิิมลมัังคลาราม ประธาน โครงการสร้้างวััดนวมิินทรราชููทิิศ เฉลิิมพระเกีียรติิ นครบอสตััน เมืืองเคมบริิดจ์์- เรย์์นแฮม ได้้มีีนโย บายก่่อนสร้้างวััด เขีียนวััตถุุประสงค์์ของการสร้้าง วััดนวมิินทรราชููทิิศ เฉลิิมพระเกีียรติิไว้้ว่่า ๑. เพื่่�อรวมศรััทธาสาธุุชนและชาวพุุทธรัับ บริิจาคปััจจััยดำำเนิินการจััดหาซื้้�อที่่�ดิิน อาคารสถาน ที่่�ในเมืืองเคมบริิดจ์์นครบอสตััน หรืือเมืืองใกล้้เคีียง ในรััฐแมสซาชููเซตส์์ (ซึ่่�งเป็็นดิินแดนที่่�เสด็็จพระ ราชสมภพของพระบาทสมเด็็จพระเจ้้าอยู่่หััวภููมิิพล อดุุลยเดชมหาราช รััชกาลที่่�๙ แห่่งพระบรมราช จัักรีีวงศ์์ของประเทศไทย) มาเป็็นที่่�ตั้้�งและดำำเนิิน โครงการ “วััดนวมิินทรราชููทิิศ” ถวายเป็็นพระราช กุุศลเฉลิิมพระเกีียรติิ ๒. เพื่่�อดำำเนิินการสร้้างวััดและปููชนีียสถาน ทางพระพุุทธศาสนา การบููรณพััฒนา การดููแล รัักษา ศาสนสถาน ศาสนศิิลปวััตถุุศาสนศึึกษา ศาสนบุุคคล ศาสนธรรม ศาสนพิิธีีสาธารณ สงเคราะห์์และศาสนกุุศลต่่าง ๆ ในทางพระพุุทธ ศาสนาให้้สอดคล้้องกัับภาวะดิินฟ้้ าอ าก าศ กฎหมาย และสภาพ แวดล้้อม เพื่่�อประโยชน์์และ สัันติิสุุข แก่่ประชาชน แก่่สัังคมและชาวโลก น้้อม ถวายเป็็นพุุทธบููชา ๓.เพื่่�อส่่งเสริิมการศึึกษาสงเคราะห์์แก่่ เยาวชนและประชาชนดำำเนิินการอนุุรัักษ์์การศึึกษา และการเผยแผ่่ ศิิลปวััฒนธรรมประเพณีอัีันดีีงาม ของไทยและของชาวอเมริิกัันกัับสนัับสนุุนและ อบรมให้้บรรดาผู้้เข้้าร่่วมกิิจกรรมและโครงการ ของวััดถืือศีีลปฏิบัิัติิธรรม เว้้นอบายมุุขสิ่่�งเสพติิด ให้้โทษ มุ่่งมั่่�นทำำความดีี มีีความเคารพต่่อกฎหมาย ของบ้้านเมืืองและระเบีียบของสัังคม มีีความเมตตา ความรัักความปรารถนาดีีต่่อกััน โดยตระหนััก ในศีีลธรรมคุุณธรรมและจริิยธรรมบำำเพ็็ญตนให้้ ประโยชน์์ต่่อสัังคมประเทศชาติิตอบแทนคุุณแผ่่น บทบรรณาธิการ พระภาวนาวชิรวิเทศ วิ. หัวหน้าสงฆ์วัดนวมินทรราชูทิศ เฉลิมพระเกียรติฯ
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 6 ดิินถิ่่�นที่่�ตนอยู่่อาศััย ๔.เพื่่�อการเผยแผ่่พระราชกรณีียกิิจ เฉลิิมพระเกีียรติิพระบาทสมเด็็จพระเจ้้าอยู่่หััว ภููมิิพล อดุุยเดชมหาราช (พระบาทสมเด็็จพระบรม ชนกาธิิเบศรมหาภููมิิพลอดุุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิิตร) และพระบรมราชจัักรีีวงศ์์แห่่ง ประเทศไทย ในฐานะที่่�พระองค์์ทรงเป็็นพระมหา กษััตริิย์์ไทยพระองค์์เดีียว ที่่�เสด็็จพระราชสมภพ ใน ประเทศสหรััฐอเมริิกาเพื่่�อเป็็นบุุณยานุุสรณีียสถาน ประวััติิศาสตร์์แห่่งราชสำำนัักและประเทศไทยกัับ ประเทศสหรััฐอเมริิกา สืืบไปชั่่�วกาลนาน ฯ @ นวมิินทร์์สาร ได้้หยุุดชะงัักไปเป็็นเวลา ยาวนานหลายปีี ปีีนี้้�เริ่่�มฟื้้�นตััวเป็็นฉบัับวัันเข้้า พรรษา ปีี ๒๕๖๖ เริ่่�มตั้้�งแต่่เดืือน พฤษภาคม พิิธีีทำำบุุญครบ ๒๑ ปีีการก่่อตั้้�งวััดนวมิินทรราชูู ทิิศ เฉลิิมพระเกีียรติิและทำำบุุญอายุุวััฒนมงคล เจ้้าประคุุณ สมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์และวััน วิิสาขบููชา เดืือน มิถุิุนายน วัันเฉลิิมพระชนมพรรษา สมเด็็จพระราชิินีีและ จััดงานออกร้้านค้้าการ กุุศล Thai Food Market เดืือน กรกฎาคม พิิธีี ทำำบุุญวัันอาสาฬหบููชา-วัันเข้้าพรรษา และ เฉลิิม พระชนมพรรษา พระบาทสมเด็็จพระปรเมนทร รามาธิิบดีีศรีีสิินทรมหาวชิิราลงกรณ พระวชิิรเกล้้า เจ้้าอยู่่หััว เดืือน สิิงหาคม จััดงานวัันแม่่แห่่งชาติิ เดืือน กัันยายน จััดงานออกร้้านค้้าการกุุศล The 4th Annual Thai Food Fair และ พิธีิีทำำบุุญวััน สารทไทย มีีการแสดงพระธรรมเทศนาให้้ญาติิโยม ฟััง ทุุกวัันอาทิิตย์์ในพรรษา @ สำำหรัับผู้้ปกครองท่่านใดมีบุีุตรหลานที่่� ต้้องการเรีียนภาษาไทย ดนตรีีไทย นาฏศิิลป์์ไทย และวััฒนธรรมไทย โรงเรีียนพุุทธศาสนาวัันอาทิิตย์์ วััดนวมิินทรราชููทิิศ เฉลิิมพระเกีียรติิ ได้้เปิิดรัับ สมััครนัักเรีียนแล้้ว พร้้อมมีีพิิธีีปฐมนิิเทศเปิิดการ เรีียนการสอนในวัันอาทิิตย์์ที่่�๑๐ กัันยายน ที่่�ผ่่าน มา สามารถติิดต่่อสอบถามได้ที่่้ �ครููใหญ่่พระมหา ณรงค์์ฤทธิ์์� วิสิิฏฺฺฐญาโณ และครููอาสาประจำำการ ๑ ปีี ทั้้�ง ๓ คน คืือ ๑.นายทะนงศัักดิ์์�พลเยี่่�ยมครููสอน นาฏศิิลป์์, ๒.นางสาวรตญาพร บรรชรรััตน์์ครููสอน ภาษาไทย, ๓. นางสาวนฤทััย ชััยยิ้้�ม ครููสอนดนตรีี ไทย @ ท้้ายนี้้�ขออนุุโมทนาบุุญกุุศลต่่อ ปวงชน ชาวไทยสาธุุชนทุุกท่่านที่่�มีีน้ำ ำ�ใจเกื้้�อกููลด้้วยกุุศลจิิต มั่่�นใจกิิจของตน จนสามารถให้้วััดนวมิินทรราชููทิิศ ดำำเนิินการก่่อสร้้างและปฏิิบััติิศาสนกิิจ จนสำำเร็็จ ลุุล่่วงด้้วยดีีด้้วยความไม่่หวั่่�นไหวในคำำนิินทาและ สรรเสริิญ สมดัังพุุทธพจน์์ที่่�ว่่า “ภููเขาศิิลาแท่่งทึึบ ย่่อมไม่่หวั่่�นไหวเพราะลมฉัันใด บััณฑิิตย่่อมไม่่หวั่่�น ไหวในเพราะนิินทาและสรรเสริิญ ฉัันนั้้�น” ขอนุุโมทนาขอบคุุณ สาธุุชนทุุกๆ ท่่าน ที่่�มา ร่่วมบำำเพ็็ญบุุญในวัันสำำคััญทางพระพุุทธศาสนา และวัันสำำคััญดัังกล่่าวขออนุุโมทนาขอบคุุณศรััทธา เจ้้าภาพอาหาร เจ้้าภาพถวายภััตตาหาร เจ้้าภาพ ต้้นผ้้าป่่าสามััคคีีทุุกท่่าน กรรมการจััดงานทุุกแผนก ที่่�ช่่วยกิิจกรรมแห่่งบุุญให้้สำำเร็็จลุลุ่่วงด้้วยดีีขอ อานิิสงส์์ผลบุุญที่่�ดีีงามให้้ทุุกท่่านเจริิญด้้วยจตุุรพิิธ พรชััย มีีความร่่มเย็็นเป็็นสุุข ประสบความเจริิญ งอกงามก้้าวหน้้าในชีวิีิตและการงาน เพื่่�อบำำเพ็็ญ ประโยชน์์ตนและประโยชน์ผู้้อื่่ ์ �นให้้พรั่่�งพร้้อม และ นำำความสุุขสงบร่่มเย็็นแผ่่ขยายไปถึึงชาวโลกทั้้�ง ปวง
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 7 วันเข้าพรรษา วัันเข้้าพรรษา เป็็นวัันที่่�พระสงฆ์์จะไปแรม คืืนในที่่�อื่่�นไม่่ได้้จะต้้องเข้้าพรรษา คืือ ต้้องอยู่่ประ จํําที่่�ตลอด ๓ เดืือน ในฤดููฝนตามพระวิินััยบััญญััติิ วัันเข้้าพรรษา มีี๒ คืือ ๑. วัันเข้้าพรรษาแรก เริ่่�มตั้้�งแต่่วัันแรม ๑ ค่ำ ำ� เดืือน ๘ ไปจนถึึงวัันขึ้้�น ๑๕ ค่ำ ำ� เดืือน ๑๑ เรีียก ว่่า วัันเข้้าปุริุิมพรรษา ๒. วัันเข้้าพรรษาหลััง เริ่่�มตั้้�งแต่่วัันแรม ๑ ค่ำ ำ� เดืือน ๙ ไปจนถึึงวัันขึ้้�น ๑๕ ค่ำ ำ� เดืือน ๑๒ เรีียก ว่่า วัันเข้้าปััจฉิิมพรรษา ประวััติิความเป็็นมา การเข้้าพรรษานี้้�เป็็นพิิธีีกรรมของพระ สงฆ์์โดยเฉพาะ ซึ่่�งปรากฏอยู่่ในวััสสููปนายิิกขัันธกะ พระวิินััยปิิฎก มีีเรื่่�องโดยย่่อว่่า ในสมััยต้้นพุุทธกาล ยัังมิิได้้ทรงบััญญััติิ เรื่่�องการจํํา พรรษา ภิิกษุุทั้้�งหลายได้้ออกประกาศ พระศาสนาทุุกฤดููกาล โดยไม่่คํํานึึง ฤดููฝน ฤดููร้้อน และฤดููหนาว ประชาชนได้้ร้้องเรีียนพระพุุทธเจ้้า ว่่าการที่่�พระสงฆ์์เที่่�ยวประกาศพระศาสนาในฤดูู ฝนซึ่่�งเป็็นฤดููทํํานานั้้�น บางครั้้�งก็็ไปเหยีียบย่ำ ำ� ข้้าว กล้้าบ้้าง ไปเหยีียบสััตว์์เล็็กสััตว์น้์ ้อยต่่างๆ บ้้าง เป็็นการไม่่สมควรอย่่างยิ่่�ง พระพุุทธเจ้้าจึึงได้้ทรง บััญญััติิพระวิินััยให้้ภิิกษุุจํําพรรษาตั้้�งแต่่บััดนั้้�น
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 8 พิิธีีบํําเพ็็ญกุุศล พุุทธศาสนิิกชนนิิยมประกอบการบุุญการ กุุศลเป็็นกรณีพิี ิเศษ องค์์พระประมุุขของชาติิก็็ทร งบํําเพ็็ญพระราชกุุศลในเทศกาลเข้้าพรรษาเป็็น พระราชประเพณีีสืืบต่่อมาตราบเท่่าทุุกวัันนี้้� สํําหรัับประชาชนทั่่�วไป เมื่่�อถึึงเทศกาลเข้้า พรรษานิิยมบํําเพ็็ญกุุศลเป็็นกรณีีพิิเศษ เช่่นถวาย ผ้้าอาบน้ำ ำ�ฝน ถวาย สัังฆทาน ถวายเครื่่�องไทยธรรม ถวายดอกไม้้ธููปเทีียน ถวายกระทงดอกไม้้และหล่่อ เทีียนพรรษาแล้้วนํําไปถวายวััดเพื่่�อจุุดบููชาตลอด พรรษาที่่�เป็็นการบํําเพ็็ญกุุศลพิิเศษอีีกอย่่างหนึ่่�ง ก็็คืือ พุุทธศาสนิิกชนบางคน ก็็อธิิษฐานใจ งดเว้้น อบายมุุขต่่าง ๆ เช่่น งดดื่่�มสุุรา งดสููบบุุหรี่่�ตลอด ๓ เดืือน เรีียกว่่า คฤหััสถ์์เข้้าพรรษา โดยการอนุุโลม ตามการเข้้าพรรษาของพระสงฆ์์ฯ เป็็นต้้นมา สํําหรัับพุุทธศาสนิิกชนถืือว่่าเทศกาลเข้้า พรรษาเป็็นวัันที่่�จะได้้ประกอบการบุุญเป็็นกรณีี พิิเศษและได้้นิิยมทํํากัันมาตั้้�งแต่่สมััยสุุโขทััยดััง ปรากฏในหนัังสืือเรื่่�อง “นางนพมาศ หรืือตํํารัับ ท้้าวศรีีจุุฬาลัักษณ์์” ว่่า “ครั้้�นเดืือน ๘ ถึึงนัักขััต ฤกษ์์บููชาใหญ่่การพระราชพิธีิีอาษาฒมาส พระวร บุุตรพุุทธชิิโนรสในพระศาสนาจะจํําพระวรรษาเป็็น มหาสัันนิิบาตทุุกพระอารามฝ่่ายพราหมณาจารย์์ก็็ จะเข้้าพรตสมาทานศีีลบริิโภคกระยาบวชบููชากููณฑ์์ พิิธีีกึ่่�งเดืือน
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 9 ศาสนกิจวิเทศ เจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์ เจ้้าประคุุณสมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์ ร่่วมในพิิธีีเปิิดการประชุุมสุุดยอดผู้้นำำพระพุุทธศาสนาโลก ครั้้�งที่่� ๘ และพิิธีีเปิิดนาลัันทามหาวิิหาร ณ วััดเนนบุุตซููซุุ ซัับโปซาน มููริิวจููจิิ จัังหวััดเฮีียวโงะ ประเทศญี่่�ปุ่่น เจ้้าประคุุณสมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์ ต้้อนรัับ พระอััครสัังฆราชปีีเตอร์์ไบรอััน เวลส์์เอกอััครสมณทููต นครรััฐวาติกัิัน ประจำำ ประเทศไทย
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 10 เจ้้าประคุุณ สมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์ ประธานอำำนวยการก่่อสร้้างวััดพระเชตุุพน-ปารีีส เดิินทางถึึง พื้้�นที่่�ตั้้�ง วััดพระเชตุุพน กรุุงปารีีส เป็็นปฐมฤกษ์์หลัังจากเช็็นสััญญาชื้้�อ-ขาย ครั้้�งสุุดท้้ายเสร็็จสิ้้�น ตามที่่�อยู่่ 5224B Rue de Rimoron 91650 Breux-Jouy เจ้้าประคุุณสมเด็็จพระมหาธีีราจารย์์เจริิญพระพุุทธมนต์์เพื่่�อความเป็็นศิิริิมงคลแก่่รััฐบาลเมีียนมาร์์ โดยมีีพลเอกอาวุุโส มี่่�นอองไลง์์ ประธานสภาบริิหารแห่่งรััฐ (SAC) นายกรััฐมนตรีีพร้้อมด้้วยภริิยา เป็็น ประธาน ณ ห้้องรัับรองพิิเศษกระทรวงกลาโหม กรุุงเนปิิดอว์์สาธารณรััฐแห่่งสหภาพเมีียนมา
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 11 ธีรธรรม สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณกมหาเถร ป.ธ.๙) อดีตเจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาส หลายสิิบปีีมาแล้้ว มีีคนมาเห็็นเขาสร้้าง ตึึก ๓ ชั้้�นแถวสามแยกถนนเยาวราชต่่อกัับถนน เจริิญกรุุง จึึงถามว่่า เขาเอาเงิินมาจากไหน ทำำ ไม เขาจึึงมั่่�งมีีนัักหนา ข้้าพเจ้้าได้้ตอบเขาไปว่่า การ หากิินของคนมีี๒ ทาง คืือ หากิินด้้วยกำำลัังกาย เอาแรงเข้้าแบกหาม เอาแรงกายเข้้าสู้้ เอาแรงกายเข้้าประกอบ เช่่น ทำำนา ทำำ ไร่่เป็็นต้้นอย่่างหนึ่่�ง หากิินด้้วยปััญญาความรู้้ความคิิด เช่่น การค้้าขาย เป็็นต้้นอย่่างหนึ่่�ง การหากิินด้้วยกำำลััง เรี่่�ยวแรงอย่่างเดีียว ไม่่มั่่�งมี สู้้ ีการหากิินด้้วยความ คิิดไม่่ได้้ อีีกประการหนึ่่�ง การหากิินมีี ๒ อย่่างคืือ อาชีีพสมถะอย่่างหนึ่่�ง อาชีีพวิปัิัสสนาอย่่างหนึ่่�ง อาชีีพทำำ ไร่่ทำำนาทำำสวน,อาชีีพรัับจ้้างขาย แรงงาน เช่่น กรรมกรต่่างๆ และอาชีีพรัับจ้้างชนิิด หนึ่่�งคืือการทำำราชการ จััดเป็็นอาชีีพสมถะ คืือทำำ ตามคำำสั่่�ง ทำำตามแบบแผน ไม่่ได้้ออกความคิิด ไม่่ ได้้ใช้้ปััญญา มีีผู้้สั่่�ง ก็็ทำำตามคำสั่่ ำ �งเรื่่�อยๆ ไป การทำำนา ทำำ ไร่่ ทำำสวน เมื่่�อนาไร่่สวน งอกงามก็็เพลิิดเพลิินดี มีีความสุุขใจ อาชีีพเหล่่านี้้�เป็็นอาชีีพสมถะมีีความ สบายใจ เพลิิดเพลิินไม่่ใคร่่ได้้ใช้้ปััญญาความคิิด ส่่วนอาชีีพค้้าขาย ใช้้ปััญญาความคิิดออก หน้้า คิิดหาทางได้้เสีีย วิ่่�งเต้้น ดิ้้�นรน กระเสืือก กระสน ขวนขวาย ไม่่หยุุดนิ่่�ง เป็็นอาชีีพวิิปััสสนา การปฏิบัิัติิธรรมในทางพระพุุทธศาสนามีี๒ อย่่างคืือ เจริิญสมถะ อย่่างหนึ่่�ง เจริิญวิปัิัสสนา อย่่างหนึ่่�ง เจริิญสมถะ เมื่่�อได้้สมาธิิแล้้ว จิิตสงบ สบาย เจริิญวิปัิัสสนา ใช้้จิิตให้้วิ่่�ง ตรวจตรา สอบสวน หาความจริิงต่่างๆ ของธรรมชาติิเช่่น เรื่่�องกาย เรื่่�องจิิต และอารมณ์์ต่่างๆ เป็็นเหตุุให้้ เรืืองปััญญา อาชีีพสมถะและอาชีีพวิิปััสสนา
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 12 ถ้้าเราเปิิดหนัังสืือทุุกเล่่มที่่�เขีียนกัันในสมััย ปััจจุุบัันอัันว่่าด้้วย ต้้นเหตุุของการเกิิดศาสนาแล้้ว จะเห็็นว่่าเขาเขีียนไว้้เหมืือนๆกััน ตรงกัันที่่�ว่่า คน ป่่าดั้้�งเดิิมกลััวฟ้้าผ่่า ฟ้้าร้้อง กลััวความมืืด กลััว พายุุกลััวสิ่่�งต่่าง ๆ ที่่�อยู่่เหนืือความเข้้าใจหรืือความ ต้้านทานของ คนป่่าเหล่่านั้้�น และวิิธีีที่่�จะหลบหลีีก อัันตรายก็็คืือต้้องแสดงอาการ ยอมแพ้้หมอบกราบ อ้้อนวอนบููชา แล้้วแต่่คนฉลาดที่่�สุุดในสมััยนั้้�นเห็็น ว่่าจะต้้องทํําตามที่่�ตนนึึกว่่าสิ่่�งศัักดิ์์�สิิทธิ์์�หรืือผีีเหล่่า นั้้�นจะชอบใจ นี่่�นัับว่่า ศาสนาเกิิดขึ้้�นมาในโลก ด้้วยอํํานาจของความกลััว และมีีการปฏิิบััติิไป ตามความกลััว ความกลััวของคนชั้้�นหลััง ๆ เลื่่�อนสููงขึ้้�นมา ถึึงกลััวความทุุกข์์ชนิิดที่่�อํํานาจทางวััตถุุช่่วยไม่่ได้้ เช่่น ความเกิิด แก่่เจ็็บ ตาย ความหม่่นหมองมืืดมััว เพราะอํํานาจของความอยากความโกรธความหลง ผิิด ถึึงแม้้คนเราจะมีอํํ ีานาจหรืือเงิินทองสัักเท่่าไร ก็็ ไม่่สามารถระงัับอาการอัันโหดร้้ายของความทุุกข์์ เหล่่านั้้�นได้้ ประเทศอิินเดีียเป็็นประเทศที่่�เจริิญ ด้้วยนัักคิิด นัักค้้นคว้้า ผู้้มีีสติปัิัญญา ทั้้�งหลาย จึึงได้้ ละทิ้้�งการไหว้้บรรดาสิ่่�งศัักดิ์์�สิิทธิ์์�มาทํําการค้้นหาวิิธีี เอาชนะความเกิิด แก่่เจ็็บ ตาย หรืือเอาชนะความ อยาก ความ โกรธ ความหลงผิิดให้้ได้้, นี่่�นัับว่่าเป็็น บ่่อเกิิดของศาสนาที่่�สููงขึ้้�นไปในทางปััญญา ในที่่�สุุด ก็็ได้้พบวิิธีีที่่�จะเอาชนะความเกิิด แก่่เจ็็บ ตายหรืือ เอาชนะกิิเลสต่่าง ๆ ได้้ สํําหรัับพระพุุทธศาสนา ก็็มีีมููลมาจากความ กลััวแบบหลัังนี้้�เหมืือนกััน : พระพุุทธเจ้้า เป็็นผู้้ พบวิิธีีที่่�จะเอาชนะสิ่่�งที่่�คนกลััวได้้เต็็มตามความ ประสงค์์และเกิิดวิิธีีปฏิิบััติิเพื่่�อดัับความทุุกข์์ชนิิด ที่่�เรีียกว่่า พระศาสนา พุุทธศาสนาแปลว่่า ศาสนา ของผู้้รู้้ เพราะ พุุทธะ แปลว่่าผู้้รู้้ คืือรู้้ความจริิงของ สิ่่�งทั้้�งปวงได้้ถููกต้้อง เพราะฉะนั้้�น พุุทธศาสนาจึึง เป็็นศาสนาที่่�อาศััยสติิปััญญา, หรืืออาศััยวิิชาความ รู้้ที่่�ถููกต้้องเพื่่�อทํําลายความทุุกข์์และต้้นเหตุุของ ความทุุกข์์เหล่่านั้้�น การ ทํําพิิธีีรีีตองเพื่่� อ บููชาบวงสรวง อ้้อนวอนบรรดาสิ่่�งศัักดิ์์�สิิทธิ์์�นั้้�นไม่่ใช่่พุุทธศาสนา พระพุุทธเจ้้าไม่่รัับเข้้ามาไว้้ในศาสนาของพระองค์์ เลยเพราะเป็็นสิ่่�งที่่�น่่าขบขััน น่่าหััวเราะและถืือเอา เป็็นที่่�พึ่่�งอัันแท้้จริิงไม่่ได้้,พระพุุทธเจ้้าทรงปฏิิเสธ การกระทํําเช่่น นั้้�นโดยสิ้้�นเชิิง มีีคํํากล่่าวในพระพุุทธศาสนา “ความรู้้ ความฉลาด และความสามารถที่่�จะทํําให้้สํําเร็็จ ท่่านชอบพุุทธศาสนาในเหลี่่ยมไหน
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 13 ประโยชน์์นั่่�นแหละ เป็็นตััวฤกษ์ที่่์�ดีีอยู่่ในตััวมัันเอง แล้้ว ดวงดาวในท้้องฟ้้าจะทํําอะไรได้้ ประโยชน์์ ที่่�ควร จะได้ก็้ ็ผ่่านพ้้นคนโง่่ๆ ที่่�มััวแต่นั่่่ �งคํํานวณ ดวงดาวในท้้องฟ้้าไปเสีียสิ้้�น” ดัังนี้้� ; และว่่า “ถ้้า น้ำ ำ� ศัักดิ์์�สิิทธิ์์�ในแม่่น้ำ ำ� คงคา ฯลฯ จะทํําให้้คนหมด บาปหมดทุุกข์์ได้้แล้้ว พวกเต่่า ปููปลา หรืือหอยที่่� อาศััยอยู่่ในแม่่น้ำ ำ� หรืือสระศัักดิ์์�สิิทธิ์์�นั้้�น ก็็จะหมด บาปหมดทุุกข์์ไปด้้วยน้ำ ำ�นั้้�นเหมืือนกััน” หรืือ “ถ้้า หากว่่าคนจะพ้้นทุุกข์์ได้้ด้้วยการบวงสรวง บููชาอ้้อน วอนเอาๆแล้้ว ในโลกนี้้�ก็็จะไม่่มีีใครมีีความทุุกข์์เลย เพราะว่่า ใคร ๆ ต่่างก็บู็ูชาอ้้อนวอนเป็็น” โดยเหตุุที่่�ยัังมีีคนที่่�มีีความทุุกข์์ทั้้�งที่่�ได้้ กราบไหว้้บููชาหรืือทํําพิิธีีรีีตองต่่างๆอยู่่ จึึงถืือว่่า ไม่่เป็็นหนทางที่่�จะเอาตััวรอดได้้ฉะนั้้�น เราจะต้้อง พิิจารณาโดยละเอีียดลออให้รู้้ ้ ให้้เข้้าใจว่่าอะไรเป็็น อะไร แล้้วปฏิบัิัติิต่่อสิ่่�งนั้้�น ๆ ให้้ถููกต้้อง พุุทธศาสนาไม่่ประสงค์์การคาดคะเน หรืือ ทํําอย่่างที่่�เรีียกว่่า เพื่่�อจะเป็็นอย่่างนั้้�นเพื่่�อจะเป็็น อย่่างนี้้�เราจะทํําไปตรงๆตามที่่�มองเห็็นด้้วยปััญญา ของตััวเองโดยไม่่ต้้องเชื่่�อคนอื่่�น แม้้จะมีีคนอื่่�นมา บอกให้้ ก็็ไม่่ได้้หมายความว่่าจะต้้องเชื่่�อเขาทัันทีี เราจะต้้องฟััง และพิิจารณาจนเห็็นจริิงว่่าเป็็นสิ่่�งที่่� เป็็นไปได้้แล้้วจึึงจะเชื่่�อ และพยายามทํําให้้ปรากฏ ผลด้้วยตนเอง ศาสนาเหมืือนกัับของหลายเหลี่่�ยมดููเหลี่่�ยม หนึ่่�งมัันก็็เป็็นไปอย่่างหนึ่่�ง ดููอีีกเหลี่่�ยมหนึ่่�งมััน ก็็เป็็นไปอีีกอย่่างหนึ่่�ง แล้้วแต่่ว่่าบุุคคลนั้้�นจะถืือ หลัักการคิิดในแนวไหนก็็จะเห็็นศาสนาเดีียวกัันใน ลัักษณะที่่�แตกต่่างกัันได้้: แม้้พุุทธศาสนาก็็ตกอยู่่ ในลัักษณะเช่่นนี้้� คนเราย่่อมเชื่่�อความคิิดเห็็นของตััวเอง เพราะฉะนั้้�น ความจริิงหรืือสััจจะสํําหรัับคนหนึ่่�งๆ นั้้�น มัันอยู่่ตรงที่่�ว่่าเขาเข้้าใจและมองเห็็นเท่่าไร เท่่านั้้�นเอง : สิ่่�งที่่�เรีียกว่่า “ความจริิง” ของแต่่ละ คนไม่่เหมืือนกััน คนเราเข้้าถึึงปััญหาหนึ่่�ง ๆ ได้้ตื้้�น ลึึกกว่่ากััน หรืือ ด้้วยลัักษณะที่่�ต่่างกัันและด้้วยสติิ ปััญญาที่่�ต่่างกััน สติิปััญญาความรู้้ความเข้้าใจของ ตน หรืือตนยัังไม่่เข้้าใจ คนนั้้�น ก็็ไม่่ถืือว่่าเป็็นความ จริิงของเขา ถ้้าเขาจะพลอยว่่าจริิงไปตามผู้้อื่่�น เขา ก็็รู้้สึึกอยู่่แก่่ใจว่่า ไม่่เป็็นความแท้้ความจริิงของเขา เลย ความจริิงของคนหนึ่่�ง ๆ นั้้�น จะเดิินคืืบหน้้า ได้้เสมอตามสติิปััญญา ความรู้้ความเข้้าใจที่่�เพิ่่�มขึ้้�น ทุุกๆวััน จนกว่่าจะถึึงความจริิงขั้้�นสุุดท้้าย คนเรามีี การศึึกษามาต่่างกััน และมีีหลัักพิิจารณาสํําหรัับจะ เชื่่�อต่่างๆกััน ฉะนั้้�น ถ้้าจะเอาสติิปััญญาที่่�ต่่างกัันมา ดููพุุทธศาสนาก็็จะเกิิดความคิิดเห็็นต่่างกัันไป ทั้้�งนี้้� เพราะว่่าพุุทธศาสนาก็็มีีอะไรๆครบทุุกอย่่างที่่�จะให้้ คนดูู ดัังที่่�ได้้กล่่าวมาแล้้ว พุุทธศาสนาคืือวิิธีี ปฏิิบััติิเพื่่�อเอาตััวรอดจากความทุุกข์์ โดยการทํํา ให้้รู้้ความจริิงว่่า อะไรเป็็นอะไร ตามที่่�พระพุุทธเจ้้า ท่่านทรงทํําได้้ก่่อนและได้้ทรงสอนไว้้, แต่คั่ ัมภีีร์์ทาง ศาสนานั้้�นย่่อมมีีอะไร ๆ เพิ่่�มขึ้้�นได้ ทุ้ ุกโอกาสที่่�คน ชั้้�นหลัังเขาจะเพิ่่�มเติิมลงไป พระไตรปิิฎกของเราก็็ ตกอยู่่ในฐานะอย่่างเดีียวกััน คนชั้้�นหลัังๆเพิ่่�มเติิม ข้้อความเข้้าไปตามที่่�เห็็นว่่าจํําเป็็นสํําหรัับยุุคนั้้�นๆ เพื่่�อจะช่่วยให้้คนมีีศรััทธามากขึ้้�นๆหรืือกลััวบาป รัักบุุญมากขึ้้�นซึ่่�งอาจจะมากเกิินขอบเขตจนกระทั่่�ง เกิิดการเมาบุุญกัันใหญ่่
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 14 พิิธีีรีีตองต่่างๆที่่�เพิ่่�งเกิิดขึ้้�นและเกี่่�ยวข้้อง กัับพระพุุทธศาสนาเพีียงเล็็กๆน้้อยๆ ก็็พลอยถููก นัับเข้้าเป็็นพุุทธศาสนา ไปด้้วยอย่่างน่่าสมเพช เช่่นการจััดสํํารัับคาวหวานผลหมากรากไม้้เพื่่�อเซ่่น วิิญญาณของพระพุุทธเจ้้าอย่่างที่่�เรีียกว่่าถวายข้้าว พระ เป็็นต้้น มัันเป็็นสิ่่�งที่่�มีีไม่่ได้้ตามหลัักของพุุทธ ศาสนา แต่่พุุทธบริษัิัทบางพวกเข้้าใจว่่านี่่�เป็็นพุุทธ ศาสนา และได้้สอนกัันถืือกัันอย่่างเคร่่งครััด พิิธีีรีีตองต่่าง ๆ ทํํานองนี้้�ได้้เกิิดขึ้้�นอย่่าง หนาแน่่นมากมาย จนหุ้้มห่่อของจริิง หรืือความมุ่่ง หมายเดิิมให้้สาปสููญไป. ขอยกตััวอย่่างเช่่นในเรื่่�อง การบวชนาค ก็็เกิิดมีีพิิธีีทํําขวััญนาค เชื้้�อเชิิญ แขก มาเลี้้�ยงดูกัูันอย่่างเมามายเอิิกเกริิก ทํําพิิธีีทั้้�งที่่�วััด และที่่�บ้้าน บวชไม่่กี่่�วัันก็็สึึกออกมา แล้้วกลายเป็็น คนเกลีียดวััดยิ่่�งไปกว่่าเดิิมก็มี็ ี นี่่�ขอให้้คิิดดููเถิิดว่่า สิ่่�งไม่่เคยมีีในครั้้�งพุุทธกาลก็็ได้้มีีขึ้้�น การบวชสมััยพระพุุทธเจ้้า นั้้�นหมายความ ว่่าบุุคคลใดที่่�ได้้รัับอนุุญาตจากบิิดามารดาแล้้ว ก็็ ปลีีกตััวจากบ้้านเรืือนเป็็นคนที่่�ทางบ้้านตััดบััญชีทิ้้ี�ง ได้้ไปอยู่่กัับพระพุุทธเจ้้าและพระสงฆ์์โอกาสเหมาะ สมเมื่่�อไรท่่านก็็บวชให้้ โดยมิิได้้พบหน้้าบิิดามารดา ญาติิ พี่่�น้้องเลย จนตลอดชีีวิิตก็็ยัังมีี; แม้้บางราย จะมีีกลัับมาเยี่่�ยม บิิดามารดาบ้้างก็็ต่่อโอกาสหลััง ซึ่่�งเหมาะสม แต่่ก็็มีีน้้อยเหลืือเกิิน ในพุุทธศาสนามีี ระเบีียบว่่ามาบ้้านได้ก็้ต่็ ่อเมื่่�อมีีเหตุุผลสมควร และ พึึงทราบไว้้ด้้วยว่่าพวกที่่�บวชนั้้�นไม่่ได้้เวีียนมาบ้้าน ไม่่ได้้บวชในที่่�ต่่อหน้้าบิิดามารดา ไม่่ได้้ฉลองกััน เป็็นการใหญ่่แล้้วไม่่กี่่�วัันสึึก สึึกแล้้วก็็ไม่มี่ ีอะไรดีีขึ้้�น ไปกว่่าเดิิม อย่่างที่่�เป็็นกัันอยู่่ในเวลานี้้� เราหลงเรีียกการทํําขวััญนาค และการทํํา พิิธีีต่่าง ๆ ตลอด ถึึงการฉลองอะไร ๆ เหล่่านั้้�นว่่า เป็็นพุุทธศาสนาแล้้วก็็นิิยมทํํากัันอย่่างยิ่่�ง จนหมด เปลืืองทรััพย์์ของตนหรืือของคนอื่่�นเท่่าไรก็็ไม่่ว่่า พุุทธศาสนาใหม่่ๆ อย่่างนี้้�เกิิดมีีมากมายแทบจะ ทั่่�วไปทุุกแห่่ง, ธรรมะหรืือของจริิงที่่�เคยมีีมาแต่่ ก่่อนนั้้�น ถููกหุ้้มห่่อโดยพิิธีีรีีตองจนมิิด เกิิดมุ่่งหมาย ผิิดเป็็นอย่่างอื่่�นไป เช่่น การบวชก็็กลาย เป็็นเรื่่�อง สํําหรัับแก้้หน้้าเด็็กหนุ่่ม ๆ ที่่�ถููกหาว่่าเป็็นคนดิิบ หาเมีีย ยากอะไรเหล่่านี้้�เป็็นต้้น ในบางถิ่่�นบางแห่่ง ถืือเป็็นโอกาสสํําหรัับรวบรวมเงิินที่่�มีีผู้้นํํามาช่่วย เป็็นการหาทางร่ํํารวยเสีียคราว หนึ่่�ง ถึึงอย่่างนั้้�น เขาก็็เรีียกว่่าพุุทธศาสนา ; ใครไปตํําหนิิติิเตีียนเข้้า ก็็จะถููกหาว่่าไม่่รู้้จัักพุุทธศาสนาหรืือทํําลายศาสนา อีีกเรื่่�องหนึ่่�ง ตััวอย่่าง เช่่น กฐิิน : พระพุุทธองค์์ทรง มุ่่งหมายจะให้้ภิิกษุุทํําจีีวรเป็็นด้้วยตนเองด้้วยกััน ทุุกรููป และให้้พร้้อมเพรีียงกัันทํําด้้วยมืือของตััวเอง ในเวลาอัันรวดเร็็ว ถ้้าผ้้าที่่�ช่่วยกัันทํํานั้้�นมีีผืืนเดีียว ก็็มอบให้้เป็็นกรรมสิิทธิ์์�ของภิิกษุุองค์์ใดองค์์หนึ่่�ง ซึ่่�ง ไม่่จํําเป็็นจะต้้องเป็็นเจ้้าอาวาส แต่่เป็็นภิิกษุุซึ่่�งหมู่่ สงฆ์์เห็็นว่่ามีีคุุณสมบััติิสมควรที่่�จะใช้้จีีวรผืืนนั้้�นได้้ หรืือขาดแคลนผ้้าจะใช้้สอย ให้้เป็็นผู้้ใช้้สอยจีีวรผืืน นั้้�นได้้ในนามของสงฆ์์ทั้้�งหมด. พระองค์์ทรงมุ่่งหมายจะให้้พระทุุกรููปหมด
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 15 ความถืือเนื้้�อถืือตััว ไม่่ว่่าจะเป็็นพระผู้้น้้อย สมภาร เจ้้าวััดหรืือพระผู้้ใหญ่่มีีศัักดิ์์�มีีเกีียรติิอะไรก็็ตามต้้อง ลดตััวลงมาเป็็นกุุลีีกัันหมดในวัันนั้้�น เพื่่�อจะมา ระดมกัันกะผ้้า ตััดผ้้า เย็็บผ้้า ต้้มแก่่นไม้ทํํ ้าสีีย้้อม ผ้้าและอะไรๆ ทุุกสิ่่�งทุุกอย่่างที่่�จะให้้จีีวรนั้้�นสํําเร็็จ ได้้ในวัันนั้้�น เพราะเป็็นการรวบรวมเอาเศษผ้้ามา ต่่อกัันเป็็นจีีวร พระพุุทธเจ้้าท่่านทรงมุ่่งหมายให้้สิ่่�ง ที่่�เรีียกว่่ากฐิินเป็็นอย่่างนั้้�น คืือไม่่ต้้องไปเกี่่�ยวกัับ ฆราวาสเลยก็็ได้้แต่่เดี๋๋�ยวนี้้�กฐิินกลายเป็็นเรื่่�องมีีไว้้ แต่่กลัับสํําหรัับประกอบพิิธีีหรููหราหาเงิินเอิิกเกริิก เฮฮาสนุุกสนาน พัักผ่่อนหย่่อนใจโดยไม่่ได้รั้ับผล สมความมุ่่งหมายอัันแท้้จริิง ใช้้เวลามาก เปลืือง เงิินมากยุ่่งยากมาก จนกลายเป็็นโอกาสสํําหรัับทํํา สํํามะเลเทเมา คืือไปทอดกฐิินเพื่่�อกิินเหล้้ากิินปลา เล่่นไพ่่เฮฮากัันอย่่างสนุุกสนานหรืือไม่่ก็็มุ่่งหน้้า หาเงิินกัันเท่่านั้้�น พุุทธศาสนา “เนื้้�องอก” ทํํานองนี้้�มีีขึ้้�น ใหม่่ๆ มากมายๆ หลายร้้อยอย่่างโดยไม่ต้่ ้องระบุุ ชื่่�อเพราะมากจนระบุุไม่่ไหว แต่่อยากจะให้้เชื่่�อว่่า “พุุทธศาสนาเนื้้�องอก”เป็็นเนื้้�อร้้ายชนิิดหนึ่่�งซึ่่�งงอก ขึ้้�นๆ จนปิิดบัังห่่อหุ้้มเนื้้�อดีีหรืือแก่่นแท้้ของพุุทธ ศาสนา ให้้ค่่อย ๆ ลบเลืือนไป : ด้้วยเหตุุฉะนี้้�แหละ สิ่่�งที่่�เราเรีียกว่่า พุุทธศาสนา ๆ จึึงมีีเพิ่่�มขึ้้�นมากมาย หลายประเภทจากตััวแท้้ของศาสนาที่่�มีีอยู่่ดั้้�งเดิิม เกิิดเป็็นนิิกายใหญ่่และนิิกายย่่อยๆ อีีกตั้้�ง ๒๐ -๓๐ นิิกาย ที่่�กลายเป็็นนิิกายตัันตระ ที่่�เนื่่�องกัับ กามารมณ์์ไปก็มี็ ี จํําเป็็นที่่�จะต้้องแยกแยะให้รู้้จั้ ัก ตััวพุุทธศาสนาเดิิมแท้้ไว้้เสมอ จะได้้ไม่่หลงงมงาย ยึึดถืือเปลืือกที่่�หุ้้มภายนอก หรืือติิดแน่่นในพิิธีีรีีตอง ต่่างๆ จนเป็็นการประพฤติิผิิดไปจากความมุ่่งหมาย เดิิมที่่�ถููกต้้องยิ่่�งขึ้้�น เราควรยึึดกายวาจาบริิสุุทธิ์์�ให้้เป็็นที่่�ตั้้�ง ของจิิตบริสุิุทธิ์์�เพื่่�อให้้เกิิดปััญญารู้้ว่่าอะไรถููก แล้้ว ประพฤติิปฏิบัิัติิไปตามนั้้�น อย่่าได้้ถืือว่่าถ้้าเขาว่่า เป็็นพุุทธศาสนาแล้้ว ก็็เป็็นพุุทธศาสนา, เนื้้�องอก นั้้�นได้้งอกมาแล้้วนัับตั้้�งแต่่วัันหลัังจากพระพุุทธเจ้้า ปริินิิพพานและยัังงอกเรื่่�อยๆมา กระจายไปทุุกทิิศ ทุุกทางจนกระทั่่�งบััดนี้้�เลยมีีเนื้้�องอกก้้อนโตๆอย่่าง มากมาย พวกเราเองจะไปอ้้างเอา “พุุทธศาสนาเนื้้�อ งอก” มาถืือว่่า เป็็นพุุทธศาสนาไม่่ได้้หรืือคนใน ศาสนาอื่่�นจะมาชี้้�ก้้อนเนื้้�องอกเหล่่านี้้� ซึ่่�งมีีอยู่่อย่่าง น่่าบััดสีีอย่่างน่่าละอายว่่าเป็็นพุุทธศาสนา ก็็ไม่่ถููก เหมืือนกััน คืือไม่่เป็็นการยุุติิธรรมเพราะสิ่่�งนี้้�ไม่่ใช่่ พุุทธศาสนา แต่่เป็็น “เนื้้�องอก” พวกเราที่่�จะช่่วย กัันจรรโลงพระพุุทธศาสนาเพื่่�อให้้เป็็นที่่�พึ่่�งแก่่คน ทั้้�งหลาย หรืือเพื่่�อประโยชน์์แก่ตั่ ัวเราเองก็็ตาม จะ ต้้องรู้้จัักจัับฉวยให้้ถููกตััวแท้้ของพุุทธศาสนา ไม่่ไป ถููกชิ้้�นเนื้้�อร้้ายเนื้้�องอกดัังที่่�กล่่าวมาแล้้ว แม้้พุุทธศาสนาตััวแท้้ก็็ยัังมีีหลายแง่่หลาย มุุม ที่่�จะทํําให้้เกิิดการจัับฉวยเอาไม่ถูู่กความหมาย ที่่�แท้้ของพระพุุทธศาสนาก็็ได้้ ถ้้ามองด้้วยสายตาของนัักศีีลธรรม ก็็จะเห็็น ว่่า พุุทธศาสนา เป็็นศาสนาแห่่งศีีลธรรม (Moral) เพราะมีีกล่่าวถึึงบุุญบาป ความซื่่�อตรง ดีีชั่่�ว ความ กตััญญููกตเวทีีความสามััคคีีความเป็็นคนที่่�เปิิด เผยตััวเอง และอะไรต่่าง ๆ อีีกมากมาย ล้้วนแต่่มีี อยู่่ในพระไตรปิิฎกทั้้�งนั้้�น แม้้ชาวต่่างประเทศก็็มอง ดููในส่่วนนี้้�อยู่่มาก หรืือว่่าชอบพุุทธศาสนาเพราะ เหตุุนี้้�ก็็มีีอยู่่มาก .....โปรดติิดตามฉบัับต่่อไป....
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 16 สาระธรรม หลวงพ่อชา สุภัทโท นัักบวช - นัักรบ รบความโลภ รบความโกรธ รบความหลงนี่่� แหละ คืือข้้าศึึกการปฏิิบััติิในทางพุุทธศาสนา ทาง แห่่งพระพุุทธเจ้้านั้้�นรบด้้วยธรรมะ รบด้้วยความ อดทน ด้้วยความต่่อต้้านซึ่่�งอารมณ์์สารพััดอย่่าง ธรรมะกัับโลกมัันเกี่่�ยวข้้องกััน มีีธรรมก็มี็ ีโลก มีีโลก ก็็มีีธรรม มีีกิิเลสก็็มีีผู้้สะสางกิิเลส คืือรบกัับกิิเลสทั้้�ง หลายนี่่�เรีียกว่่ารบภายใน รบภายนอกนั้้�นต้้องจัับ ลููกระเบิิด จัับปืืนมาขว้้างกััน มายิิงกััน เอาชนะเอา แพ้้กััน เอาชนะคนอื่่�นก็็เป็็นทางโลก ทางธรรมะไม่่ ต้้องรบกัับใคร เอาชนะใจของตััวเอง อดทนต่่อสู้้กัับ อารมณ์์ทุุกอย่่าง ทางธรรมะ ถ้้าหากว่่าเรามาประพฤติิปฏิิบััติิ แล้้วไม่่ต้้องก่่อกรรมทำำเวรซึ่่�งกัันและกััน ปลดปล่่อย ความชั่่�วทั้้�งหลายออกจากกายออกจากใจของพวก เราทั้้�งนั้้�น พ้้นจากการอิิจฉา พ้้นจากการพยาบาท พ้้นจากการจองเวรกััน เวรอัันใดจะระงัับไปได้้ก็็ เพราะการไม่่จองเวร ไม่่ผููกเวรกััน กรรมกัับเวรมััน ต่่างกััน แต่่ว่่ามัันคล้้ายกััน กรรมทำำแล้้วก็็แล้้วกััน ไป ไม่่ต้้องจองล้้างจองผลาญกัันอีีก นี่่�เรีียกว่่าเป็็น กรรมเวร หมายถึึงการจองกัันไว้้อีีก ว่่าเอ็็งมาทำฉัำ ัน ฉัันจะต้้องทำำเอ็็งต่่อไปมิิได้้ขาด ต้้องแก้้แค้้นกัันไป เรื่่�อยๆ นี้้�เรีียกว่่าเวรนั้้�นยัังไม่่ระงัับ เพราะการจอง เวรเมื่่�อไรยัังเป็็นไปอยู่่อย่่างนั้้�น มัันก็็เป็็นห่่วงโซ่่ต่่อ กัันเป็็นสาย จึึงไม่่จบไม่สิ้้่ �น ภพไหนชาติิไหนก็็ดีี มัันก็็เป็็นอยู่่อย่่างนั้้�น พระบรมศาสดาท่่านสอนโลก ท่่านโปรดโลกโปรดสััตว์์แต่่ว่่าโลกก็็เป็็นอยู่่อย่่างนี้้�ผู้้ ที่่�มีีปััญญาเกิิดมาแล้้วก็็ต้้องพิิจารณาเอาอะไรที่่�เป็็น ประโยชน์์อย่่างยิ่่�งใหญ่่ นัักรบนัักอะไรทั้้�งหลายทั้้�ง ปวงนั้้�น พระพุุทธเจ้้าก็็เคยทำำมาเหมืือนกััน แต่่ว่่าไม่่ เกิิดประโยชน์์เท่่าที่่�ควร มัันก็็เป็็นอยู่่เฉพาะโลกมีีแต่่ เรื่่�องผููกกรรมผููกเวรกัันต่่อไป ฉะนั้้�น การมาอบรมในการบวช ก็็เลิิกสิ่่�งชั่่�ว กัันไปเลยเลิิกอะไรที่่�มัันเป็็นกรรมเป็็นเวร เอาชนะ ตััวเอง ไม่่เอาชนะคนอื่่�น รบก็็รบเฉพาะกิิเลส มีี
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 17 ความโลภเกิิดขึ้้�นมาก็็รบมััน ความโกรธเกิิดขึ้้�นมาก็็ รบมััน ความหลงเกิิดขึ้้�นมาก็็พยายามละมััน นี่่�เรีียก ว่่า “การรบ” การทำำสงครามด้้านจิิตใจกัับกิิเลสนี้้� มัันยากแสนยากแสนลำำบากที่่�สุุด บวชมาเราก็็มา พิิจารณาเรีียนการรบ รบราคะ รบโทสะ รบโมหะ นี่่� เป็็นหน้้าที่่�ของพวกเราทั้้�งหลายที่่�จะต้้องพิิจารณา นี่่�เรีียกว่่าการรบภายใน คืือรบกัับกิิเลสทั้้�ง หลาย แต่่น้้อยคนนัักที่่�จะรบกัับกิิเลส ไปรบกัับ อย่่างอื่่�นเสีียมาก กิิเลสส่่วนนี้้�ไม่่ค่่อยจะรบกััน ไม่่ ค่่อยจะเห็็นกััน พระพุุทธเจ้้าท่่านสอนว่่า ให้้ละความชั่่�วทุุก อย่่าง มาประพฤติิความดีีทุุกประการเป็็นทางที่่�ถููก ต้้องแล้้ว ท่่านบอกอย่่างนี้้�ก็็เรีียกว่่า ท่่านมาจัับตััว พวกเราทั้้�งหลายมาปล่่อยที่่�ต้้นทาง เมื่่�อถึึงทางแล้้ว เราจะเดิินไปหรืือไม่่เดิินไปนั้้�นเป็็นเรื่่�องของเรา เรื่่�อง ของพระพุุทธเจ้้าก็็หมดแค่่นั้้�น ท่่านชี้้�ทางไว้้ทางที่่� ผิิดทางที่่�ถููกเท่่านั้้�นก็็พอแล้้ว การประพฤติิปฏิบัิัติิ เป็็นหน้้าที่่�ของพวกเรา ดัังนั้้�น เมื่่�อเรามาอยู่่ที่่�ทางนี้้� ก็็เรีียกว่่าเรายััง ไม่่รู้้อะไร ไม่่เป็็นอะไร เราก็ต้็ ้องศึึกษา การศึึกษานี้้� จะต้้องอดทนต่่อทุุกสิ่่�งทุุกอย่่าง คล้้ายๆ กัับเราเป็็น นัักศึึกษาเคยศึึกษาทางโลกมา มัันยากลำำบากพอ สมควร ก่่อนจะมีีความรู้้มีวิีิชามาพอจะปฏิิบััติิการ งานได้้ ต้้องข่่มใจตััวเอง เมื่่�อใจเรามัันเห็็นผิิด เมื่่�อ ใจเราไม่่ชอบหรืือมัันขี้้�เกีียจทั้้�งหลายนี้้�เราจะต้้อง ข่่มใจความรู้้จึึงจะเกิิดในใจเรา แล้้วสามารถนำำ ไป ปฏิิบััติิการงานได้้การปฏิิบััติิการงานในทางพระนี้้�ก็็ เหมืือนกััน ถ้้าหากว่่าเราตั้้�งอกตั้้�งใจประพฤติิปฏิบัิัติิ พิินิิจพิิจารณาคงจะมองเห็็นทางพอสมควร ทิิฐิิมานะนี้้�เป็็นของสำำคััญมาก ทิฐิิคืือความ เห็็น ความเห็็นทุุกสิ่่�งสารพััดมัันเป็็นทิิฐิิทั้้�งนั้้�น เห็็นดีี เป็็นชั่่�วเห็็นชั่่�วเป็็นดีีสารพััดอย่่างแล้้วแต่่จะเห็็นอััน นั้้�นก็็ไม่่เป็็นประมาณ เป็็นประมาณอยู่่ที่่�ความยึึด มั่่�นถืือมั่่�นเรีียกว่่ามานะ ความเข้้าไปยึึดมั่่�นถืือมั่่�นใน ความเห็็นอัันนั้้�นอย่่างจริิงจััง พาให้้เราเวีียนว่่ายตาย เกิิดไม่่มีีทางจบ เพราะการไปยึึดมั่่�นถืือมั่่�น ดัังนั้้�นพระพุุทธเจ้้าท่่านจึึงสอนว่่า ให้้ลดทิิฐิิ ให้้ละทิิฐิิคืือความเห็็น อย่่างเช่่นคนมาอยู่่ด้้วยกััน มากๆ อย่่างนี้้�มัันก็็ปฏิบัิัติิได้้ง่่ายๆ ถ้้ามีีความเห็็นถููก ต้้องตรงกััน แต่่ถึึงแม้้ว่่าจะอยู่่องค์์เดีียว ๒ องค์์๓ องค์์ก็็ปฏิิบััติิยากอยู่่ลำำบาก ถ้้าความคิิดไม่่ถููกต้้อง ความเห็็นไม่ดี่ ีเมื่่�อมาน้้อมลงเพื่่�อละทิิฐิิอัันเดีียวกััน อยู่่หลายองค์์ก็็ตามเถอะ มัันก็็ลงสู่่พระพุุทธพระ ธรรมพระสงฆ์์เหมืือนกััน จะว่่ามีีหลายองค์์มัันจะ เกะกะก็็ไม่่ได้้คล้้ายๆ กัับตััวกิ้้�งกืือ ตััวกิ้้�งกืือมัันมีีขา หลายขาใช่่ไหม เรานัับไม่่ถ้้วน มองดููมัันก็็น่่ารำำคาญ เหมืือนกัันว่่า มัันจะยุ่่งกัับขากัับแข้้งของมัันมัันเดิิน ไปเดิินมาความจริิงมัันไม่่ยุ่่ง มัันมีีจัังหวะมีีระเบีียบ. ถึึงแม้้จะมีีขามากมัันก็็ไม่ยุ่่ ่งยาก ในทางพุุทธศาสนานี้้�ก็็เหมืือนกัันถ้้าปฏิิบััติิ แบบยุุคสาวกของพระพุุทธเจ้้าแล้้วมัันก็็ง่่ายเรีียก ว่่าสุุปะฏิิปัันโนเป็็นผู้้ปฏิิบััติิดีี,อุุชุุปะฏิิปัันโนเป็็นผู้้
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 18 ปฏิิบััติิตรง,ญายะปะฏิิปัันโนเป็็นผู้้ปฏิิบััติิเพื่่�อพ้้น จากทุุกข์์, สามีีจิิปะฏิิปัันโนเป็็นผู้้ปฏิิบััติิชอบเป็็นผู้้ ปฏิิบััติิถููกต้้อง, คุุณสมบััติิทั้้�ง ๔ ประการนี้้�ถ้้าตั้้�งอยู่่ ในใจของพวกเราทั้้�งหลายแล้้ว คืือคุุณสมบััติิของ พระสงฆ์์ถ้้าทำำอย่่างนี้้�เราจะมีีเป็็นร้้อยเป็็นพัันเรา จะมีีมากแค่่ไหนก็็ช่่างเถอะ มัันลงสายเดีียวกัันถึึง แม้้พวกเราทั้้�งหลายจะมาจากทิิศต่่างๆ ก็็เหมืือนกััน นั่่�นเอง ไม่่ใช่่อื่่�นไกล ถึึงความเห็็นมัันจะไปคนละ ทิิศละทาง ยัังเห็็นผิิดอยู่่ก็ช่็ ่างมัันเถอะ ถ้้ามีีความ ถููกต้้องมัันก็็เหมืือนกััน คล้้ายกัับว่่าห้้วยหนองคลอง บึึงต่่างๆ ที่่�มัันไหลลงสู่่ทะเล เมื่่�อมัันไปตกถึึงทะเล แล้้วมัันก็็มีีสีีครามรสเค็็มด้้วยกััน มนุุษย์์เราทั้้�งหลาย ก็็เช่่นกััน เมื่่�อลงสู่่กระแสของธรรมะแล้้ว มัันก็็ลงสู่่ ธรรมะอัันเดีียวกััน จะอยู่่คนละทิิศละทางก็็ช่่าง จะ อยู่่ที่่�ไหนก็็ตาม มัันมารวมกัันเป็็นอัันเดีียวกัันอย่่าง นั้้�น แต่่ว่่าความคิิดที่่�มัันแก่่งแย่่งซึ่่�งกัันและกัันนั้้�น เป็็นทิิฐิิมานะ ดัังนั้้�นพระพุุทธเจ้้าจึึงสอนว่่า เรื่่�อง ความเห็็นนั้้�นก็็ปล่่อยไว้้เรื่่�องมานะอย่่าเข้้าไปยึึดมั่่�น ถืือมั่่�นจนเกิินความเป็็นจริิง พระพุุทธองค์์ท่่านสอนว่่า ให้้มีีสติิอยู่่เสมอ จะยืืนจะเดิินจะนั่่�งจะนอนจะอยู่่ที่่�ไหนก็็ช่่างเถอะ ให้้มีีสติิประคองอยู่่เสมอ เมื่่�อเรามีีสติิเราก็็เห็็นตััว ของเรา เห็็นใจของเรา แล้้วก็็เห็็นกายในกายของ เรา เห็็นใจในใจของเรา ทุุกอย่่างถ้้าไม่่มีีสติิเราก็็ไม่รู้้่ เรื่่�องอะไรมาตกอยู่่หน้้าบ้้านตกอยู่่ในกุุฏิิเราก็็ไม่่เห็็น เพราะเราไม่่มีีสติิการมีีสตินี้้ิ�จึึงเป็็นสิ่่�งสำำคััญ ผู้้ใดมีี สติิอยู่่ทุุกเวลาผู้้นั้้�นจะได้้ฟัังธรรมของพระพุุทธเจ้้า อยู่่ตลอดเวลา เพราะว่่าตามองเห็็นรููปก็็เป็็นธรรมะ หููได้้ฟัังเสีียงก็็เป็็นธรรมะ จมููกได้้กลิ่่�นก็็เป็็นธรรมะ ลิ้้�นได้้รสก็็เป็็นธรรมะ กายไปถููกโผฏฐััพพะกระทบ เย็็นร้้อนอ่่อนแข็็งก็็เป็็นธรรมะ ธรรมารมณ์์ที่่�มัันเกิิด ขึ้้�นกัับใจนึึกขึ้้�นได้้เมื่่�อใดเป็็นธรรมะเมื่่�อนั้้�น ฉะนั้้�น ผู้้ที่่�มีีสติิได้้ฟัังธรรมของพระพุุทธเจ้้าอยู่่ตลอดเวลา จะยืืนจะเดิินจะนั่่�งจะนอน มัันมีีอยู่่ทุุกเวลาเพราะ อะไร? เพราะเรามีีสติิมีีความรู้้ สติคืิือระลึึกได้้ สััมปชััญญะความรู้้อยู่่ตััว รู้้ก็็คืือตััวพุุทโธ ตััวพระพุุทธเจ้้านั่่�นแหละพอมีี สติิสััมปชััญญะรู้้อยู่่ปััญญาก็วิ่่็�งตามมาเท่่านั้้�น รู้้เรื่่�อง ต่่างๆ ตาเห็็นรููปสิ่่�งนี้้�ควรไหม ไม่่ควรไหม หููฟัังเสีียง สิ่่�งนี้้�ควรไหม ไม่่ควรไหม มัันเป็็นโทษไหม มัันผิิด ไหม มัันถููกต้้องเป็็นธรรมะไหม สารพััดอย่่าง ดัังนั้้�น ผู้้มีีปััญญาแล้้วจึึงได้ฟั้ ังธรรมะอยู่่ตลอดเวลา แม้้มอง เห็็นต้้นไม้้ก็็เป็็นธรรมะ มองเห็็นสิ่่�งต่่างๆ มัันเป็็น ธรรมะหมด ทั้้�งนั้้�นถ้้าเรารู้้จัักธรรมะ พวกเราทั้้�งหลายให้้เข้้าใจว่่า ในเวลานี้้�เรา เรีียนอยู่่กลางธรรมะ จะเดิินไปข้้างหน้้าก็็ถููกธรรมะ จะถอยไปข้้างหลัังก็็ถููกธรรมะ ธรรมะทั้้�งนั้้�น ถ้้าเรา มีีสติิอยู่่แม้้แต่่เห็็นสััตว์ต่์ ่างๆ ที่่�วิ่่�งไปก็มี็ ีปััญญาว่่า สััตว์์มัันก็็เหมืือนกัันกัับเรานั่่�นแหละ มัันไม่่แปลกไป กว่่าเราหรอก มัันหนีีจากความทุุกข์์ไปหาความสุุข เหมืือนกััน อัันไหนที่่�มัันไม่่ชอบมัันก็็ไม่่เอาเหมืือน
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 19 กััน มัันกลััวสิ้้�นชีีวิิตของมัันเหมืือนกััน ถ้้าเราคิิดไป เช่่นนี้้�ก็็เรีียกว่่า สััตว์ทั้้ ์ �งหลายในโลกนี้้�กัับมนุุษย์์ก็็ ไม่่แปลกกัันที่่�สััญชาตญาณต่่างๆ เมื่่�อเราคิิดไปเช่่น นี้้�ก็็เรีียกว่่าเป็็นการภาวนารู้้เห็็นตามความเป็็นจริิง ว่่าสััตว์์ทั้้�งหลายก็ดี็ ีมนุุษย์์ทั้้�งหลายก็็ดีี มัันก็็เป็็น เพื่่�อนเกิิดเพื่่�อนแก่่เพื่่�อนเจ็็บเพื่่�อนตายด้้วยกัันทั้้�ง นั้้�น ไม่่ใช่่อื่่�นไกล สััตว์์ทุุกประเภทมัันก็็เหมืือนมนุุษย์์ มนุุษย์์ทุุกประเภทมัันก็็เหมืือนสััตว์ ที์ ีนี้้�เมื่่�อเรารู้้เห็็น สภาวะตามเป็็นจริิงจิิตเราก็็ถอนออกจากสิ่่�งเหล่่า นั้้�น ฉะนั้้�น ท่่านจึึงให้้มีีสติิ ถ้้ามีีสติิแล้้วมัันจะ เห็็นกำำลัังใจของตน เห็็นจิิตของตน ความรู้้สึึกนึึกคิิด ของตััวเองเป็็นอย่่างไรก็็ต้้องรู้้ตััว รู้้นั่่�นแหละเรีียก ว่่าพุุทโธหรืือพระพุุทธเจ้้า ผู้้รู้้รู้้ถึึงที่่�มัันแล้้วก็็รู้้แจ้้ง แทงตลอด เมื่่�อมัันรอบรู้้อยู่่เช่่นนี้้�ก็็ประพฤติิปฏิิบััติิ ได้้ถููกต้้องดีีเท่่านั้้�นไม่่ใช่่อื่่�นไกล ฉะนั้้�น ปฏิิบััติิง่่ายๆ พิิจารณาง่่ายๆ เราจึึงมีีสติิอยู่่ ผู้้ไม่่มีีสติก็ิ็เหมืือนเป็็น บ้้าไม่่มีีสติิ๕ นาทีีก็็เป็็นบ้้า ๕ นาทีีก็็ประมาทอยู่่ ๕ นาที ถ้ี ้าขาดจากสติิเมื่่�อใดก็็เป็็นบ้้า เมื่่�อนั้้�นให้้ เข้้าใจอย่่างนี้้�สติินี้้�จึึงมีคุีุณค่่า คนมีีสติิแล้้วก็รู้้จั็ ักว่่า ตััวเรามีีลัักษณะอย่่างไร จิิตใจของเราอยู่่ในลัักษณะ อย่่างไร ความเป็็นอยู่่ของเราอยู่่ในลัักษณะอย่่างไร นี่่�ผู้้มีีปััญญามีีความเฉลีียวฉลาดแล้้วก็็ได้้ฟัังธรรมอยู่่ ทุุกเวลา ออกจากครููบาอาจารย์์แล้้วก็็ได้้ฟัังธรรมอยู่่ เสมอ รู้้อยู่่เสมอเพราะว่่าธรรมอยู่่ทั่่�วๆ ไป ฉะนั้้�น พวกเรานั่่�นในวัันหนึ่่�งๆ ให้้ได้้ปฏิบัิัติิเถอะ ขี้้�เกีียจก็็ ทำำขยัันก็็ทำำ เราปฏิิบััติิธรรมะไม่่ปฏิิบััติิตามตััวเรา ถ้้าปฏิิบััติิตามตััวเราไม่่เป็็นธรรมะ ไม่่ว่่ากลางวััน กลางคืืนสงบก็็ทำำ ไม่่สงบก็็ทำำ เหมืือนกัับเราเป็็นเด็็ก ไปเรีียนหนัังสืือ จะเขีียนไม่่สวยในครั้้�งแรก มัันหััว ยาวๆ ขายาวๆ เขีียนไปตามเรื่่�องของเด็็ก นานไป ก็็สวยขึ้้�นงามขึ้้�นเพราะฝึึกมััน การประพฤติิธรรมก็็ เหมืือนกััน ทีีแรกก็็เกะๆ กะๆ สงบบ้้างไม่่สงบบ้้าง ไม่่รู้้เรื่่�องมัันเป็็นไป บางคนก็็ขี้้�เกีียจ อย่่าขี้้�เกีียจซิิ ต้้องพยายามทำำอยู่่ ด้้วยความพยายามเหมืือนกัับ เราเป็็นเด็็กนัักเรีียน โตมาก็็เขีียนหนัังสืือได้ดี้ีจาก ไม่่สวยมาเขีียนได้้สวย เพราะการฝึึกตั้้�งแต่่เด็็กนั่่�น แหละ อัันนี้้�ก็็เหมืือนกัันฉัันนั้้�น พยายามให้้มีีสติิอยู่่ ทุุกเวลาจะยืืนจะเดิินจะนั่่�งจะนอน พยายามทำำ ให้้ มัันสม่ำ ำ� เสมอ เมื่่�อเราทำำกิิจวััตรอะไรมัันคล่่องดีีแล้้ว เป็็นต้้น เราก็็สบายใจ นั่่�งก็็สบาย นอนก็็สบาย เมื่่�อ ความสบายเกิิดขึ้้�นจากกิิจวััตร การนั่่�งสมาธิิก็็สงบ ง่่ายเป็็นเรื่่�องสััมพัันธ์ซึ่่์ �งกัันและกััน ดัังนี้้�ฉะนั้้�นจงพา กัันพยายามสิ่่�งที่่�ครููบาอาจารย์์พาทำำนี้้�ให้้พยายาม ทำำเถอะ ตามความสามารถของเรา นี่่�เรีียกว่่าการ ฝึึก
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 20 ในสมััยหนึ่่�ง พระพุุทธเจ้้า ประทัับอยู่่วััดเวฬุุ วััน เมืืองราชคฤห์์ ปรารภการยกย่่องอสััตบุุรุุษของ พระเจ้้าอชาตศััตรููได้้ตรััสอดีีตนิิทานมาสาธกว่่า... ในกาลครั้้�งหนึ่่�งนานมาแล้้ว พระโพธิิสััตว์์ เกิิดเป็็นอาจารย์์ทิิศาปาโมกข์์ มีีลููกศิิษย์์ประมาณ ๕๐๐ คน ในนั้้�นมีีมานพคนหนึ่่�งชื่่�อ สััญชีีวะ ได้้เรีียน มนต์์ทำำคนตายให้้ฟื้้�นคืืนมาได้้แต่่ไม่่ได้้เรีียนมนต์์ สำำหรัับป้้องกััน วัันหนึ่่�ง เขาเข้้าไปหาฟืืนกัับเพื่่�อน เห็็นเสืือ ตายตััวหนึ่่�งนอนตายอยู่่ ก็พู็ูดกัับเพื่่�อนๆ ว่่า “เราจะทำำเสืือตายตััวนี้้�ให้้ฟื้้�นคืืนมา พวก ท่่านจะเชื่่�อเราหรืือไม่่” พวกเพื่่�อนๆ ไม่่เชื่่�อและท้้าว่่า “ถ้้าท่่านมีีความสามารถ ก็็จงปลุุกให้้มัันตื่่�นขึ้้�น มาเถิิด” แล้้วก็็ต่่างรีีบปีีนขึ้้�นต้้นไม้้ไป ส่่วนนายสััญชีีวะร่่ายมนต์์แล้้วขว้้างเสืือตาย ด้้วยก้้อนหิิน ทัันใดนั้้�นเอง เสืือได้้ลุุกขึ้้�น กระโดดกััด ที่่�ก้้านคอของเขา ทำำ ให้้เขาเสีียชีีวิิตล้้มลงตรงนั้้�นเอง ทั้้�งคนและสััตว์์นอนตายในที่่�เดีียวกััน พวกมานพ ขนฟืืนไป แล้้วบอกเรื่่�องนั้้�นแก่่อาจารย์์อาจารย์์จึึง กล่่าวคาถาว่่า “ผู้้ใดยกย่่องและคบหาคนชั่่�ว คนชั่่�วย่่อม กระทำำผู้้นั้้�นแหละ ให้้เป็็นเหยื่่�อเหมืือนเสืือโคร่่งที่่� สััญชีีวมานพทำำ ให้้ฟื้้�นขึ้้�น แล้้วทำำเขานั้้�นแล ให้้เป็็น เหยื่่�อ” นิิทานเรื่่�องนี้้�สอนให้รู้้ว่้ ่า “การที่่�นิิยมยกย่่องคนไม่่ดีี ย่่อมประสบ ความเดืือดร้้อน” ที่่�มา : หนัังสืือนิิทานชาดกเล่่มที่่�๑ โดย พระมหาสุุนทร สุนฺุ ฺทรธฺฺมโม เรื่่�องที่่�๑๐ ในกกััณฏก วรรคหน้้า ๖๐๗-๖๑๔ พระสููตรและอรรถกถาแปล ขุุททกนิิกาย เอกนิิบาตชาดก เล่่มที่่�๓ ภาคที่่�๒ สััญชีีวชาดก เรื่ ่อง ปลุุกมัันขึ้้�นมาฆ่่า
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 21 ในสมััยหนึ่่�ง พระพุุทธเจ้้าประทัับอยู่่วััดเวฬุุ วัันเมืืองราชคฤห์์ ทรงปรารภพระเทวทััต ผู้้แสดง ท่่าทางอย่่างพระองค์์ได้้ตรััสอดีีตนิิทานมาสาธกว่่า กาลครั้้�งหนึ่่�งนานมาแล้้ว พระโพธิิสััตว์์เกิิด เป็็นราชสีีห์์อาศััยอยู่่ในถ้ำ ำ�ทองในป่่าหิิมพานต์ วั์ ัน หนึ่่�ง ออกจากถ้ำ ำ�ทองไปหาอาหาร ได้้กระบืือใหญ่่ ตััวหนึ่่�ง กิินเนื้้�อแล้้วไปดื่่�มน้ำที่่ ำ� �สระแห่่งหน ในขณะที่่�เดิินกลัับถ้ำ ำ� ได้้พบสุนัุัขจิ้้�งจอก ตััวหนึ่่�งในระหว่่างทาง สุนัุัขจิ้้�งจอกจึึงขออาสาเป็็น ผู้้รัับใช้้ราชสีีห์์ด้้วยความกลััวตาย ตั้้�งแต่่นั้้�นเป็็นต้้น มาสุุนััขจิ้้�งจอกก็็ได้้กิินเนื้้�อเดนราชสีีห์์อย่่างอิ่่�มหนำำ สำำราญ มัันมีีหน้้าที่่�ขึ้้�นยอดเขาไปดููสััตว์์ที่่�จะเป็็น อาหาร แล้้วกลัับลงมาบอกพระยาราชสีีห์์ว่่า “ข้้าพเจ้้า อยากกิินเนื้้�ออย่่างโน้้น นายท่่าน จงแผดเสีียงเถิิด” พระยาราชสีีห์์ก็็จะไปจัับสััตว์ตั์ ัว นั้้�นมาเป็็นอาหาร ไม่่ว่่าจะเป็็นเนื้้�อนานาชนิิดหรืือ แม้้ครั้้�นเวลาผ่่านไปหลายปีี สุุนััขจิ้้�งจอก ชัักกำำเริิบ เกิิดความคิิดว่่า “แม้ตั้ัวเรา ก็็เป็็นสััตว์ มี์ ี๔ เท้้าเหมืือนกััน เหตุุใด จะให้้ผู้้อื่่�นเลี้้�ยงอยู่่ทุุกวัันเล่่า นัับแต่นี้้่ �เป็็นต้้น ไป เราจะฆ่่าช้้างเป็็นอาหารกิินเนื้้�อเอง แม้้แต่่ ราชสีีห์์ก็็เพราะอาศััยเราบอกว่่านายขอรัับ เชิิญท่่าน แผดเสีียงเถิิด เท่่านั้้�น ก็จึ็ึงฆ่่าสััตว์ต่์ ่างๆได้้ ต่่อแต่นี้้่� เราจะให้้ราชสีห์ี์พููดกัับเราบ้้าง” ได้้เข้้าไปหาราชสีีห์์ แล้้วบอกเรื่่�องนั้้�น แม้้ถููกพระยาราชสีห์ี์พููดเยาะเย้้ยว่่า “เป็็นไปไม่่ได้้” ก็็ตามคงเซ้้าซี้้�อยู่่นั่่�นเอง พระยาราชสีีห์์เมื่่�อ ไม่่อาจห้้ามมัันได้ ก็้ ็รัับคำำ ให้้สุุนััขจิ้้�งจอกนอนใน ที่่�นอนของตน แล้้วไปคอยดููช้้างตกมัันที่่�เชิิงเขา พบ แล้้วก็็กลัับเข้้ามาบอกสุุนััขจิ้้�งจอกว่่า “จิ้้�งจอกเอ๋๋ย เชิิญแผดเสีียงเถิิด” สุุนััขจิ้้�งจอก ออกจากถ้ำ ำ� ทอง สลััดกาย มอง ทิิศทั้้�ง ๔ หอนขึ้้�นสามคาบ วิ่่�งกระโดดเข้้างัับช้้าง หวัังที่่�ก้้านคอช้้าง กลัับพลาดไปตกที่่�ใกล้้เท้้าช้้าง ช้้างจึึงยกเท้้าขวาขึ้้�นไปเหยีียบหััวจิ้้�งจอก จนหััว กะโหลกแตกเป็็นจุุน แล้้วเอาเท้้าคลึึงร่่างของมัันทำำ เป็็นกองไว้้แล้้วเยี่่�ยวรดข้้างบน ร้้องกััมปนาทเข้้า ป่่าไป พญาราชสีีห์์เห็็นเช่่นนั้้�นแล้้ว จึึงกล่่าวคาถา นี้้�ว่่า “ มัันสมองของเจ้้าทะลัักออกมากระหม่่อม ของเจ้้าก็ถู็ูกทำำลาย ซี่่�โครงของเจ้้าก็็หัักหมดแล้้ว วัันนี้้�เจ้้าช่่างรุ่่งโรจน์์เหลืือเกิิน” นิิทานเรื่่�องนี้้�สอนให้รู้้ว่้ ่า “อย่่าคิิดทำำอะไร เกิินกำลัำ ังความสามารถ ของตััวเอง” ที่่�มา : หนัังสืือนิิทานชาดก เล่่มที่่�๑ โดย พระมหาสุุนทร สุนฺุ ฺทรธฺฺมโม * เรื่่�องที่่�๓ ในกกััณฏก วรรค หน้้า ๕๖๙-๕๗๓ พระสููตรและอรรถกถาแปล ขุุททกนิิกาย เอกนิิบาตชาดก เล่่มที่่�๓ ภาคที่่�๒ วิิโรจนชาดก เรื่ ่ อง สุนั ุัขจิ้้�งจอกอยากเป็็นผู้้นำำ
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 22 พระสงฆมีีวิินััยของพระภิิกษุุที่่�จะต้อง ประพฤติิให้เป็นผูมีูีศีีลชาวพุุทธและมนุุษยทั่่�วไป ก็็ มีีวิินััยของคฤหััสถที่่�จะต้องปฏิิบััติิให้เป็นมาตรฐาน หมวดหนึ่่�ง วางฐานชีีวิิตใหมั่่�น ชาวพุุทธจะต้องดํําเนิินชีีวิิตที่่�ดีีงามและร่่วม สร้างสรรคสัังคมให้เจริิญมั่่�นคงตามหลัักวิินััยของ คฤหััสถ (คิิหิิวิินััย)ดัังนี้้� กฎ ๑: เวนชั่่�ว๑๔ ประการ ก. เว้นกรรมกิิเลส (บาปกรรมที่่�ทํําใหชีีวิิต มััวหมอง) ๔ คืือ ๑.ไมทํําร้ายร่างกายทํําลายชีีวิิต(เว้น ปาณาติิบาต) ๒.ไมลัักทรััพย์ละเมิิดกรรมสิิทธิ์์� (เว้นอทิิน นาทาน) ๓. ไม่ประพฤติิผิิดทางเพศ(เว้นกาเมสุุมิิจฉา จาร) ๔. ไมพููดเท็็จโกหกหลอกลวง (เว้นมุุสาวาท) ข. เว้นอคติิ(ความลํําเอีียง/ประพฤติิคลาด ธรรม) ๔ คืือ ๑. ไมลํําเอีียงเพราะชอบ (เว้นฉัันทาคต)ิิ ๒. ไมลํําเอีียงเพราะชััง(เว้นโทสาคติิ) ๓. ไมลํําเอีียงเพราะเขลา (เว้นโมหาคติิ) ๔. ไมลํําเอีียงเพราะขลาด (เว้นภยาคติิ) ค. เว้นอบายมุุข (ช่องทางเสื่่�อมทรััพยอัับ ชีีวิิต) ๖ คืือ ๑. ไม่เสพติิดสุุรายาเมา ๒. ไม่เอาแต่เที่่�ยวไมรูู้เวลา ๓. ไม่จ้องหาแต่รายการบัันเทิิง ๔. ไม่เหลิิงไปหาการพนััน ภาค ๑: วิินััยชาวพุุทธ ธรรมนููญชีีวิิต พุุทธจริิยธรรมเพื่่�อชีีวิิตที่่�ดีีงาม สมเด็็จพระพุุทธโฆษาจารย์์ (ประยุุทธ์์ ปยุุตฺฺโต)
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 23 ๕. ไมพััวพัันมั่่�วสุุมมิิตรชั่่�ว ๖. ไมมััวจมอยูู่ในความเกีียจคร้าน กฎ ๒: เตรีียมทุุนชีีวิิต๒ ด้าน ก. เลืือกสรรคนที่่�จะเสวนา คบคนที่่�จะนํําชีีวิิตไป ในทางแห ่งความเจริิญและสร้างสรรค์โดยหลีีก เว้นมิิตรเทีียมคบหาแตมิิตรแทคืือ ๑. รููทัันมิิตรเทีียม หรืือศััตรููผูู้มาในร่างมิิตร (มิิตรปฏิิรููปก์) ๔ ประเภท ๑) คนปอกลอก มีีแต่ขนเอาของเพื่่�อนไป มีี ลัักษณะ ๔ (๑) คิิดเอาแต่ได้ฝ่ายเดีียว (๒) ยอมเสีียน้อยโดยหวัังจะเอาให้มาก (๓) ตััวมีภัีัยจึึงมาช่วยทํํากิิจเพื่่�อน (๔) คบเพื่่�อน เพราะเห็็นแก่ผลประโยชน์์ ๒) คนดีีแตพููดมีลัีักษณะ ๔ (๑) ดีีแต่ยกของหมดแล้วมาปราศรััย (๒) ดีีแต่อ้างของยัังไมมีีมาปราศรััย (๓) สงเคราะห์ด้วยสิ่่�งที่่�หาประโยชนมิิได้้ (๔) เมื่่�อเพื่่�อนมีีกิิจอ้างแต่เหตุุขััดข้อง ๓) คนหััวประจบ มีีลัักษณะ ๔ (๑) จะทํําชั่่�วก็็เออออ (๒) จะทํําดีีก็็เออออ (๓) ต่อหน้าสรรเสริิญ (๔) ลัับหลัังนิินทา ๔) คนชวนฉิิบหาย มีีลัักษณะ ๔ (๑) คอยเป็นเพื่่�อนดื่่�มน้ำ ำ� เมา (๒) คอยเป็นเพื่่�อนเที่่�ยวกลางคืืน (๓) คอยเป็นเพื่่�อนเที่่�ยวดููการเล่น (๔) คอยเป็นเพื่่�อนไปเล่นการพนััน ๒. รููถึึงมิิตรแท้หรืือมิิตรด้วยใจจริิง (สุุหทมิิตร) ๔ ประเภท ๑) มิิตรอุุปการะ มีีลัักษณะ ๔ (๑) เพื่่�อนประมาท ช่วยรัักษาเพื่่�อน (๒) เพื่่�อนประมาท ช่วยรัักษาทรััพยสิิน ของเพื่่�อน (๓) เมื่่�อมีีภััยเป็นที่่�พึ่่�งพํํานัักได้้ (๔) มีีกิิจจํําเป็น ช่วยออกทรััพย์ให้เกิิน กว่าที่่�ออกปาก ๒) มิิตรร่วมสุุขร่วมทุุกขมีลัีักษณะ ๔ (๑) บอกความลัับแก่เพื่่�อน (๒) รัักษาความลัับของเพื่่�อน (๓) มีีภััยอัันตราย ไม่ละทิ้้�ง (๔) แมชีีวิิตก็็สละให้ได้้ ๓) มิิตรแนะนํําประโยชนมีลัีักษณะ ๔ (๑) จะทํําชั่่�วเสีียหาย คอยห้ามปรามไว้้ (๒) แนะนํําสนัับสนุุนใหตั้้�งอยูู่ในความดีี (๓) ให้ไดฟงไดรูสิู่่�งที่่�ไม่เคยไดรูู้ไดฟง (๔) บอกทางสุุขทางสวรรค์ให้้ ๔) มิิตรมีีใจรัักมีีลัักษณะ ๔ (๑) เพื่่�อนมีีทุุกข์พลอยไม่สบายใจ (ทุุกข์์ ทุุกข์ด้วย) (๒) เพื่่�อนมีีสุุขพลอยแช่มชื่่�นยิินดีี(สุุขสุุข ด้วย) (๓) เขาติิเตีียนเพื่่�อน ช่วยยัับยั้้�งแก้ให้้ (๔) เขาสรรเสริิญเพื่่�อน ช่วยพููดเสริิมสนัับ สนุุนด้วยสััมมาชีีพดัังนี้้� ขั้้�นที่่�๑ ขยัันหมั่่�นทํํางานเก็็บออมทรััพยดััง ผึ้้�งเก็็บรวมน้ำ ำ� หวานและเกสร ขั้้�นที่่�๒ เมื่่�อทรััพย์เก็็บก่อขึ้้�นดัังจอมปลวก พึึงวางแผนใช้จ่ายคืือ
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 24 • ๑ ส่วนเลี้้�ยงตััวเลี้้�ยงครอบครััวดููแลคน เกี่่�ยวข้องและทํําความดีี • ๒ ส่วนใชทํําหน้าที่่�การงานประกอบ กิิจการอาชีีพ • ๑ ส่วนเก็็บไว้เป็นหลัักประกัันชีีวิิตและกิิจ การคราวจํําเป็น กฎ ๓ รัักษาความสััมพัันธ ๖ ทิิศ ปฏิิบััติิหน้าที่่�ต่อบุุคคลที่่�สััมพัันธกัับตนให้้ ถููกต้องตามฐานะทั้้�ง ๖ คืือ ทิิศที่่� ๑ ในฐานะที่่�เป็นบุุตรธิิดาพึึงเคารพ ผู้้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�องหน้าดัังนี้้� ๑. ท่านเลี้้�ยงเรามาแล้วเลี้้�ยงท่านตอบ ๒. ช่วยทํํากิิจธุุระการงานของท่าน ๓. ดํํารงวงศ์สกุุล ๔.ประพฤติิตนให้เหมาะสมกัับความเป็น ทายาท ๕.เมื่่�อท่านล่วงลัับไปแล้วทํําบุุญอุุทิิศให้้ ท่่าน บิิดามารดาอนุุเคราะห์ตามหลัักปฏิบัิัติิดัังนี้้� ๑. ห้ามปรามป้องกัันจากความชั่่�ว ๒. ดููแลฝึกอบรมใหตั้้�งอยูู่ในความดีี ๓. ใหศึึกษาศิิลปวิิทยา ๔. เป็นธุุระเมื่่�อถึึงคราวจะมีีคูู่ครองที่่�สมควร ๕. มอบทรััพย์สมบััติิให้เมื่่�อถึึงโอกาส ทิิศที่่� ๒ ในฐานะที่่�เป็นศิิษยพึึงแสดงความ เคารพนัับถืือ ผูู้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�องขวา ดัังนี้้� ๑. ลุุกต้อนรัับแสดงความเคารพ ๒. เข้าไปหา เพื่่�อบํํารุุงรัับใช้ปรึึกษา ซัักถาม รัับคํําแนะนํําเป็นต้น ๓. ฟงด้วยดีีฟงเป็นรููจัักฟงให้เกิิดปัญญา ๔. ปรนนิิบััติิช่วยบริิการ ๕. เรีียนศิิลปวิิทยาโดยเคารพ เอาจริิงเอา จัังถืือเป็นกิิจสํําคััญ อาจารย์อนุุเคราะห ตามหลัักปฏิบัิัติิดัังนี้้� ๑. แนะนํําฝึกอบรมให้เป็นคนดีี ๒. สอนให้เข้าใจแจ่มแจ้ง ๓. สอนศิิลปวิิทยาใหสิ้้�นเชิิง ๔.ส่งเสริิมยกย่องความดีีงามความ สามารถให้ปรากฏ ๕.สร้างเครื่่�องคุุ้มภััยในสารทิิศคืือสอน ฝึกศิิษย์ให้ใชวิิชาเลี้้�ยงชีีพได้จริิงและรููจัักดํํารงตน ด้วยดีีที่่�จะเป็นประกัันใหดํําเนิินชีีวิิตดีีงามโดยสวััสดีี มีีความสุุขความเจริิญ ทิิศที่่� ๓ ในฐานะที่่�เป็นสามีีพึึงให้เกีียรติิ บํํารุุง ผูู้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�องหลัังดัังนี้้� ๑. ยกย่องให้เกีียรติิสมฐานะที่่�เป็นภรรยา ๒. ไมดููหมิ่่�น ๓. ไม่นอกใจ ๔. มอบความเป็นใหญ่ในงานบ้าน ๕. หาเครื่่�องแต่งตััวมาให้เป็นของขวััญตาม โอกาส ภรรยาอนุุเคราะห ตามหลัักปฏิบัิัติิดัังนี้้� ๑. จััดงานบ้านให้เรีียบร้อย ๒. สงเคราะห์ญาติิมิิตรทั้้�งสองฝ่ายด้วยดีี ๓. ไม่นอกใจ ๔. รัักษาทรััพย์สมบััติิที่่�หามาได้้ ๕. ขยัันช่างจััดช่างทํําเอางานทุุกอย่าง ทิิศที่่� ๔ ในฐานะท่ีีเป็นมิิตรสหาย พึึงปฏิิบััติิ ต่อ ผูู้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�องซายดัังนี้้�
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 25 ๑. เผื่่�อแผ่แบ่งปัน ๒. พููดจามีน้ำีำ�ใจ ๓. ช่วยเหลืือเกื้้�อกููลกััน ๔. มีีตนเสมอ ร่วมสุุขร่วมทุุกข์ด้วย ๕. ซื่่�อสััตย์จริิงใจ อนุุเคราะห์ตอบ ตามหลัักปฏิิบััติิดัังนี้้� ๑. เมื่่�อเพื่่�อนประมาท ช่วยรัักษาป้องกััน ๒.เมื่่�อเพื่่�อนประมาท ช่วยรัักษาทรััพย์์ สมบััติิของเพื่่�อน ๓. ในคราวมีีภััยเป็นที่่�พึ่่�งได้้ ๔. ไม่ละทิ้้�งในยามทุุกข์ยาก ๕. นัับถืือตลอดถึึงวงศ์ญาติิของมิิตร ทิิศที่่� ๕ ในฐานะที่่�เป็นนายจ้างพึึงบํํารุุง และ ผูู้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�องล่างดัังนี้้� ๑. จััดงานใหทํําตามความเหมาะสมกัับ กํําลัังเพศ วััย ความสามารถ ๒. ให้ค่าจ้างรางวััลสมควรแก่งานและความ เป็นอยู่่ ๓. จััดสวััสดิิการดีีมีีช่วยรัักษาพยาบาลใน ยามเจ็็บไข้เป็นต้น ๔. มีีอะไรไดพิิเศษมา ก็็แบ่งปันให้้ ๕. ใหมีีวัันหยุุดและพัักผ่อนหย่อนใจ ตาม โอกาสอัันควร และ แสดงน้ำ ำ�ใจต่อนายงาน ดัังนี้้� ๑. เริ่่�มทํํางานก่อน ๒. เลิิกงานทีีหลััง ๓. เอาแต่ของที่่�นายให้้ ๔. ทํําการงานให้เรีียบร้อยและดียิ่่ี�งขึ้้�น ๕.นํําความดีีของนายงานและกิิจการไปเผย แพร่่ ทิิศที่่� ๖ ในฐานะที่่�เป็นพุุทธศาสนิิกชน พึึง แสดงความเคารพนัับถืือต่อผูู้เปรีียบเสมืือนทิิศเบื้้�อง บน ดัังนี้้� ๑. จะทํําสิ่่�งใด ก็็ทํําด้วยเมตตา ๒. จะพููดสิ่่�งใด ก็พู็ ูดด้วยเมตตา ๓. จะคิิดสิ่่�งใด ก็็คิิดด้วยเมตตา ๔. ต้อนรัับด้วยความเต็็มใจ ๕. อุุปถััมภ์ด้วยปัจจััย๔ พระสงฆอนุุเคราะห ตามหลัักปฏิบัิัติิดัังนี้้� ๑. ห้ามปรามสอนให้เว้นจากความชั่่�ว ๒. แนะนํําสั่่�งสอนใหตั้้�งอยูู่ในความดีี ๓. อนุุเคราะห์ด้วยความปรารถนาดีี ๔. ให้ไดฟงไดรููสิ่่�งที่่�ยัังไม่เคยรูู้ไม่เคยฟง ๕.ชี้้�แจงอธิิบายทํําสิ่่�งที่่�เคยฟงแล้วให้เข้า ใจแจ่มแจ้ง ๖.บอกทางสวรรค์สอนวิิธีีดํําเนิินชีีวิิตใหมีี ความสุุขความเจริิญ ช่วยเหลืือเกื้้�อกููลกัันร่วมสร้างสรรคสัังคม ให้้สงบสุุขมั่่�นคงสามััคคีมีีเอกภาพด้วยสัังคหวััตถุุ๔ คืือ ๑. เผื่่�อแผ่แบ่งปัน(ช่วยด้วยเงิินด้วยของ) ๒. พููดอย่างรัักกััน(ช่วยด้วยถอยคํํา) ๓.ทํําประโยชน์แก่เขา (ช่วยด้วยกํําลััง แรงงาน) ๔.เอาตััวเข้าสมาน (ช่วยด้วยร่วมสร้าง สรรค์และแก้ปัญหาเสมอกัันโดยธรรม และร่วมสุุข ร่วมทุุกข์์ .....โปรดติิดตามฉบัับต่่อไป....
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 26 พุทธวิธี ครองรักครองเรือน พระพรหมบัณฑิต (ศ.ดร.ประยูร ธมฺมจิตฺโต) ธรรมะกัับความรัักและการแต่่งงาน ความงดงามของพระพุุทธศาสนาอยู่่ตรง ที่่�มีีความหลากหลายของธรรมเหมืือนกัับสวนไม้้ ดอกนานาพรรณ มีีดอกไม้้หลากสีีสัันให้้คนเลืือก เก็็บได้้ตามต้้องการ ธรรมมีีจํํานวนมากมายหลาย ประเภทพร้้อมที่่�จะให้้แต่่ละคนเลืือกนํําไปปฏิิบััติิ ได้้ตามความต้้องการ ใครอยากไปนิิพพานก็็มีี โลกุุตรธรรมสํําหรัับคนที่่�ต้้องการพ้้นโลก ส่่วนใครที่่� อยากประสบความสํําเร็็จในโลกนี้้�ก็็มีีโลกิิยธรรมให้้ นํําไปปฏิบัิัติิเพื่่�อชีวิีิตที่่�ดีีกว่่าในปััจจุุบััน สํําหรัับสามีี ภรรยาที่่�ต้้องการความสํําเร็็จในชีีวิิตการแต่่งงานก็็มีี ธรรมสํําหรัับคนครองเรืือนให้้เลืือกปฏิิบััติิ คุุณธรรมและจริิยธรรม เป้้าหมายแห่่งการแต่่งงานอยู่่ที่่�การสร้้าง ครอบครััวที่่�มีีแต่่ความรัักใคร่่กลมเกลีียวโดยไม่่มีี การหย่่าร้้าง สามีีภรรยาจะบรรลุถึุึงเป้้าหมายดััง กล่่าวได้ก็้ ็ต่่อเมื่่�อมีีการปฏิิบััติิธรรมร่่วมกััน การ ปฏิิบััติิธรรมจะช่่วยให้้ชีีวิิตคู่่เข้้มแข็็งมั่่�นคงพอที่่�จะ ฝ่่ามรสุุมต่่าง ๆ ไปได้้ ดัังนั้้�น คู่่สามีีภรรยาที่่�ต้้องการ มีีชีีวิิตการแต่่งงาน ที่่�ยั่่�งยืืนตลอดไป ต้้องร่่วมกััน ปฏิิบััติิธรรม คํําว่่า ธรรม ในที่่�นี้้�หมายถึึงคุุณธรรมและ จริิยธรรม คุุณธรรม ได้้แก่่ คุุณสมบััติิที่่�ดีีภายในจิิตใจ เช่่น ความรััก ความสงสาร ซึ่่�งช่่วยให้้คนเราทํํา หน้้าที่่�ของสามีีภรรยาได้้โดย ไม่่ต้้องฝืืนใจ จริิยธรรม ได้้แก่่หลัักแห่่งความประพฤติิที่่� ดีีงามที่่�จะ ต้้องปฏิบัิัติิเพื่่�อประโยชน์์สุุขของตนเอง ครอบครััว และสัังคม จริิยธรรมเป็็นข้้อปฏิิบััติิซึ่่�ง กํําหนดไว้้โดยศาสนา วััฒนธรรม ประเพณีีและ กฎหมาย ว่่าอะไรเป็็นหน้้าที่่�ที่่�สามีีภรรยาจะต้้อง ทํําเพื่่�อความผาสุุกแห่่งครอบครััว จริิยธรรมเป็็นเรื่่�องการควบคุุมพฤติิกรรมที่่� แสดงออกทางกายและทางวาจา ซึ่่�งคนอื่่�นสามารถ รัับรู้้และประเมิินได้้ว่่า เรามีีจริิยธรรมมากน้้อยเพีียง ใด เช่่น การที่่�สามีีภรรยาต้้องให้้เกีียรติ กัิ ันและกััน เป็็นจริิยธรรมอย่่างหนึ่่�ง คนทั่่�วไปสามารถมองเห็็น ได้้ ว่่าสามีีภรรยาคู่่นี้้�ให้้เกีียรติกัิันและกัันหรืือไม่่ ตรงกัันข้้ามกัับ คุุณธรรมซึ่่�งเป็็นเรื่่�องภายในจิิตใจซึ่่�ง ยากที่่�คนทั่่�วไปจะตรวจสอบได้้ว่่ามีีมากน้้อยเพีียง
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 27 ใด เช่่น ความรัักเป็็นคุุณธรรมอย่่างหนึ่่�ง คนอื่่�นไม่่ สามารถจะมองเห็็นความรัักภายในจิิตใจของเราว่่า มีีมาก น้้อยเพีียงใด เท่่าที่่�คนทั่่�วไปจะทํําได้้ก็็คืือคาด คะเนจากพฤติิกรรม ภายนอกของเราว่่าเรามีีความ รัักในใจมากน้้อยแค่่ไหน คุุณธรรมเป็็นรากฐานของจริิยธรรม เมื่่�อ สามีีมีีคุุณธรรม คืือความรัักภรรยาอยู่่ในหััวใจ เขาก็็ จะปฏิิบััติิหน้้าที่่�ของสามีีต่่อภรรยาโดยไม่่ต้้องฝืืนใจ ความรัักทํําให้้สามีียอมเสีียสละความสุุขส่่วนตััวเพื่่�อ ครอบครััวของเขา ดัังนั้้�น ความรัักจึึงเป็็นรากฐาน สํําคััญของชีีวิิตการแต่่งงาน คู่่สามีีภรรยาที่่�แต่่งงาน กัันด้้วยความรัักจะสามารถปรัับตััวเข้้าหากัันได้้ดีี กว่่าคู่่ที่่�แต่่งงานกัันโดยไม่่มีีความรััก เพราะความ รัักจะทํําให้้คู่่รัักยอมลงให้้กัันและทนกัันได้้ ความรััก ๒ แบบ คํําว่่า ความรััก ในพระพุุทธศาสนามีี ๒ ประเภท ดัังนี้้� ๑. เปมะ ได้้แก่่ความรัักใคร่่หรืือความรััก แบบโรแมนติิก ซึ่่�งเกิิดจากสาเหตุุ๒ ประการ คืือ (๑) บุุพเพสัันนิิวาส หญิิงชาย เคยอยู่่ร่่วมกัันมาแต่่ ชาติิปางก่่อน เมื่่�อเกิิดใหม่่มาพบกัันในชาตินี้้ิ� จึึงเป็็น เนื้้�อคู่่กัันและรัักกััน (๒) การดููแลช่่วยเหลืือเกื้้�อกููล กัันในชาติิปััจจุุบัันก็็เป็็นอีีกสาเหตุุหนึ่่�งของความรััก แม้้หญิิงชายจะไม่่เคยอยู่่ร่่วมกัันมาแต่่ชาติิปางก่่อน ทั้้�งคู่่ก็็รัักกัันได้้เพราะความมีีน้ำ ำ�ใจของอีีกฝ่่ายหนึ่่�งที่่� คอยช่่วยเหลืือเกื้้�อกููลกััน ๒. เมตตา ได้้แก่่ ความปรารถนาดีีหรืือ ความหวัังดี ที่่�จะให้้คนอื่่�นมีีความสุุข ซึ่่�งเกิิดจาก การมองเห็็นความดีีงาม หรืือความน่่ารัักของคนอื่่�น แล้้วเกิิดความประทัับใจจนถึึงกัับคิิดส่่งเสริิมให้้เขา มีีความดีีงามหรืือความน่่ารัักยิ่่�ง ๆ ขึ้้�นไป ชีีวิิตการแต่่งงานจะยั่่�งยืืนนานถ้้ามีีความ รัักทั้้�งสองอย่่างคืือมีีทั้้�งความรัักแบบโรแมนติิกและ ความรัักแบบเมตตาเป็็นพื้้�นฐาน ความรัักแบบ โรแมนติิกสร้้างความสุุข ความเพลิินใจเมื่่�ออยู่่ใกล้้ คนรััก แต่่ไฟแห่่งความรัักใคร่่มัักโชติิช่่วงอยู่่ได้้ไม่่ นานความเคยชิินเพราะอยู่่ด้้วยกัันมานานมัักทํํา ให้้ความรัักใคร่่จืืดจางไปได้้ ด้้วยเหตุุนี้้�เราจึึงต้้องมีี ความรัักแบบเมตตาตามประกบความ รัักใคร่่เพื่่�อ ให้้ความรัักยั่่�งยืืนยาวนาน ความรัักแบบโรแมนติิกถููกความน่่ารััก น่่าปรารถนาของคู่่ครองเป็็นเครื่่�องกระตุ้้นให้้เกิิด อารมณ์์รััก ความรัักใคร่่นี้้�มีีธรรมชาติิไม่่แน่่นอน เวลาใดคนรัักทํําตััวมีีเสน่่ห์์น่่ารัักเวลานั้้�นอารมณ์์รััก ใคร่่ก็็จะเบ่่งบานมีีพลััง เวลาใดคนรัักเอาแต่่ใจ ทํํา ตััวไม่่น่่ารัักเวลานั้้�นความรัักใคร่่ก็็จะอัับเฉา ร่่วงโรย ความรัักใคร่่แบบโรแมนติิกจึึงมีีสภาวะขึ้้�นลงตาม ปััจจััยเงื่่�อนไขภายนอกอัันได้้แก่่กิิริิยาอาการของคน รัักเป็็นสํําคััญ ครั้้�งหนึ่่�ง พระเจ้้าปเสนทิิโกศลกำำลัังสํําราญ พระราชหฤทััย อยู่่กัับพระมเหสีชื่่ี�อว่่า พระนาง มััลลิิกาเทวีีพระเจ้้าปเสนทิิโกศล ตรััสถามพระ มเหสีีว่่า “เธอรัักใครมากที่่�สุุด” การที่่�พระเจ้้าปเสนทิิโกศลตรััสถามอย่่างนี้้� แสดงว่่า ทรงอยู่่ในอารมณ์์โรแมนติิกและหวัังว่่าจะ ได้้รัับคํําตอบแบบโรแมนติิก
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 28 แต่่พระนางมััลลิิกาเทวีีกลัับทููลตอบว่่า “หม่่อมฉัันรัักตััวเองมากที่่�สุุด” พระเจ้้าปเสนทิิโกศลถึึงกัับหมดอารมณ์์ โรแมนติิก ทรงนํําเรื่่�องนี้้�ไปเล่่าถวายพระพุุทธเจ้้า และตรััสถามว่่า ทํําไมพระมเหสีจึีึงกล่่าวอย่่างนั้้�น พระพุุทธเจ้้าทรงตอบว่่า เพราะพระนางมััลลิิกาเทวีี เป็็นคนตรงจึึงกล้้าพููดความจริิงที่่�ว่่า คนทุุกคนรัักตััว เองมากที่่�สุุด พระพุุทธเจ้้าได้้เคยตรััสไว้้ในที่่�อื่่�นว่่า นััตถิิ อััตตะสะมััง เปมััง ไม่่มีี รัักใดไหนเล่่าจะเท่่ารััก ตนเอง โรแมนติิกกัับเมตตา ความรัักใคร่่แบบโรแมนติิกเกิิดโดยสิ่่�งเร้้า ภายนอก จากคนรัักเป็็นสํําคััญจึึงมีีสภาวะไม่่คงที่่� ถาวร สามีีภรรยาที่่�ประสงค์์จะทํําให้้ความรัักใคร่่ เข้้มแข็็งมั่่�นคงต้้องผสมความรัักแบบโรแมนติิก ด้้วยความรัักแบบเมตตา ความรัักแบบโรแมนติิกเปรีียบเหมืือน รถยนต์์ที่่�อาศััยคนอื่่�นคอยเติิมเชื้้�อเพลิิงให้้อยู่่เสมอ จึึงจะแล่่นไปได้้แต่่ความรัักแบบเมตตาเปรีียบ เหมืือนรถยนต์์ที่่�เจ้้าของผลิิตเชื้้�อเพลิิงได้้เองอย่่าง ไม่่มีีขีีดจํํากััด จึึงแล่่นไปได้้ตลอดเวลา ทั้้�งนี้้�เพราะ ความรัักแบบเมตตาเป็็นสิ่่�งที่่�ใจเราสร้้างขึ้้�นมาเอง ด้้วยการฝึึกมองให้้เห็็นความดีีงามของคนอื่่�น คนเรา จะมีีเมตตาในใจได้้ต้้องฝึึกมองโลกในแง่ดี่ ี ถ้้าสามีี ภรรยาสามารถฝึึกใจให้้มองแต่่แง่่ดีีของคู่่ครอง ต่่าง ฝ่่ายต่่าง จะรัักกัันและกัันได้้ตลอดเวลา แม้้แต่่ใน ยามที่่�อยู่่ด้้วยกัันมานานจนข้้อบกพร่่องของอีีกฝ่่าย หนึ่่�งเริ่่�มปรากฏออกมา สามีีภรรยา ต้้องสามารถทํํา ใจให้้มองข้้ามข้้อบกพร่่องเหล่่านั้้�น และเพ่่งความ สนใจไปอยู่่ที่่�ความดีีงามของคู่่ครอง ดัังคํําประพัันธ์์ ที่่�ว่่า มองโลกแง่ดี่ ีมีีผล เห็็นคนอื่่�นดีีมีีค่่า ปลุุกใจให้้เกิิดศรััทธา ตั้้�งหน้้าทํําดีีมีีคุุณ การฝึึกใจให้้มองแต่่แง่ดี่ ีอย่่างนี้้�เรีียกว่่าการ แผ่่เมตตาใจของคนแผ่่เมตตาจะเต็็มไปด้้วยความรััก แบบไม่่มีีเงื่่�อนไขเช่่นเดีียวกัับความรัักของแม่่ที่่�มีีต่่อ ลููกน้้อยคนเดีียว นั่่�นคืือแม่่พร้้อมที่่�จะรัักลููกน้้อย ของตนโดยมองข้้ามความบกพร่่องของลููกได้ ฉั้ ันใด คนแผ่่เมตตาก็็สามารถที่่�จะรัักและให้้อภััยคนอื่่�นได้้ ฉัันนั้้�น สามีีภรรยาต้้องฝึึกแผ่่เมตตาให้้กัันและกััน ความรัักแบบเมตตาไม่่ได้้เกิิดจากการกระตุ้้นของ คู่่ครอง แต่่เกิิดจากการที่่�แต่่ละฝ่่ายเป็็นผู้้กํําหนด ความสนใจให้้พุ่่งเป้้าไปที่่�ความดีีงามหรืือความน่่า รัักของอีีกฝ่่ายหนึ่่�ง ความรัักแบบเมตตาจึึงดํําเนิิน ไป อย่่างไม่่รู้้จบ เรีียกว่่าอััปปมััญญา คืือไม่่มีีขีีดจํํา กััด ตราบใดที่่�สามีีภรรยายัังนึึกถึึงความดีีงามของ อีีกฝ่่ายหนึ่่�ง ตราบนั้้�น ความรััก แบบเมตตาก็็ยัังคง อยู่่ตลอดไป ความรัักแบบโรแมนติิกมีวัีันจืืดจางไป เมื่่�อ ความสวยงามร่่วงโรยไปตามกาลเวลา แต่่ความ รัักแบบเมตตายัังคงที่่�คงทนเพราะไม่่ได้้ใส่่ใจความ สวยงามภายนอกที่่�ร่่างกายแต่่เพีียงอย่่างเดีียว หาก แต่่ยัังเพ่่งความสนใจไปที่่�ความดีีงามภายในจิิตใจ อีีกด้้วยนั่่�นคืือ ความรัักแบบเมตตาใส่่ใจคนรัักใน ฐานะที่่�เขาเป็็นมนุุษย์์และเป็็นเพื่่�อนชีีวิิตของเรา
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 29 ในการแต่่งงานตามประเพณีีไทยต้้องมีีพิิธีี หลั่่�งน้ำ ำ� สัังข์์ ซึ่่�งเป็็นการสอนธรรมให้้คู่่บ่่าวสาวมีี ความรัักความเมตตาต่่อกัันและอยู่่ครองคู่่กัันโดย ไม่่แตกแยก เหมืือนกัับสายน้ำ ำ� สัังข์์ที่่�หลั่่�งรดมืือนั้้�น คนโบราณได้้ว่่าคาถาหลั่่�งน้ำ ำ� สัังข์์ให้้พรคู่่บ่่าวสาวว่่า “อิิทััง อุุทะกััง วิิยะ สะมััคคา อะกิินนา โหละ ขอ เธอทั้้�งสองจง ปรองดองไม่่แตกแยกกัันเหมืือนน้ำนี้้ ำ� � เถิิด” ดัังคํําประพัันธ์ที่่์�ว่่า ขอเธอทั้้�งสอง อยู่่ครองสมาน ดุุจดัังสายธาร สะอาดสดใส สายนํ้้�ามิิแยก แตกกัันฉัันใด ขอสองดวงใจ ดุุจสายธารเทอญ พรหมวิิหารธรรม อย่่างไรก็็ตามความรัักแบบเมตตาเป็็นเพีียง คุุณธรรมหนึ่่�งในสี่่�ข้้อที่่�เป็็นพื้้�นฐานสํําคััญของชีีวิิต การแต่่งงาน คุุณธรรมทั้้�ง สี่่�ข้้อรวมเรีียกว่่า พรหม วิิหารธรรม แปลว่่า ธรรมเครื่่�องอยู่่ของพรหมคืือผู้้ ประเสริิฐ ซึ่่�งประกอบด้้วยเมตตา (ความรััก) กรุุณา (ความสงสาร) มุุทิิตา (ความพลอยยิินดีี) และ อุุเบกขา (ความวางเฉย) คํําว่่า พรหมวิิหารธรรม ที่่�แปลว่่าธรรม เครื่่�องอยู่่ของพรหมนี้้�ชวนให้้นึึกถึึงภาพของพระ พรหม ๔ หน้้า พระพรหม ใช้้หน้้าแต่่ละหน้้าไว้้ดูู แต่่ละทิิศทาง ฉัันใด สามีีภรรยาก็็ใช้้พรหมวิิหาร ธรรมแต่่ละข้้อเพ่่งพิินิิจลัักษณะแต่่ละด้้านของคู่่ ครอง ฉัันนั้้�น คุุณธรรมทั้้�งสี่่�ข้้อมีีหลัักปฏิิบััติิเหมืือนกััน ตรงที่่�ว่่า ตััวเรา เองเป็็นผู้้สร้้างคุุณธรรมเหล่่านั้้�น ให้้เกิิดขึ้้�นในใจด้้วยการกํําหนด ทิิศทางแห่่งความ สนใจให้้เพ่่งพิินิิจไปยัังลัักษณะแต่่ละด้้านของคน อื่่�นซึ่่�งจะช่่วยให้้เกิิดความรััก ความสงสาร ความ พลอยยิินดีีและความวางเฉยขึ้้�นในใจของเรา เช่่น เมื่่�อเราเพ่่งความสนใจไป ที่่�ความดีีงามของคนอื่่�น เราจะมีีความรัักแบบเมตตาต่่อเขา แต่่เมื่่�อเราเพ่่ง ความสนใจไปที่่�ความทุุกข์์ระทมของเขา เราจะรู้้สึึก สงสารคืือมีีความกรุุณาต่่อเขา พรหมวิิหารธรรมข้้อที่่�๒ คืือ กรุุณา หมาย ถึึงความสงสาร หวั่่�นใจปรารถนาจะช่่วยให้้คนอื่่�น พ้้นทุุกข์์เมื่่�อคู่่ครองของเรา ประสบความทุุกข์์ ทรมานจากความเจ็็บป่่วยในขณะนั้้�น เราหยุุดเพ่่ง พิินิิจความดีีงามของเขาเป็็นการชั่่�วคราว แต่หั่ ัน ไปให้้ความสนใจต่่อความเจ็็บป่่วยของเขาเพื่่�อดููแล กัันในยามเจ็็บไข้้ คู่่ครองต้้องยืืนหยััดเคีียงข้้างช่่วย ประคัับประคองให้อี้ีกฝ่่ายหนึ่่�งผ่่านพ้้น ต้้องไม่่ ทอดทิ้้�งกัันในยามจนและยามเจ็็บ ที่่�สํําคััญก็็คืือคู่่ ครองปััญหาและอุุปสรรคไปได้้ ดัังคํํากล่่าวที่่�ว่่า “มีีทุุกข์์ร่่วมทุุกข์์ มีสุีุข ร่่วมเสพ” มีีทุุกข์์ร่่วมทุุกข์์ ด้้วยกรุุณา มีีสุุขร่่วมเสพด้้วยเมตตา พรหมวิิหารธรรมข้้อที่่�๓ คืือ มุุทิิตา หมาย ถึึงความพลอยยิินดีีเมื่่�อคนอื่่�นได้้ดีีมีีสุุข เวลาที่่�คู่่ ครองของเราประสบความสํําเร็็จในชีีวิิต เราต้้อง แสดงความยิินดีีอย่่างจริิงใจด้้วยมุุทิิตา คู่่สามีี ภรรยาจะไม่่อิิจฉาริิษยากัันเองเพราะมองเห็็นความ สํําเร็็จของอีีกฝ่่ายหนึ่่�งเป็็นความสํําเร็็จของส่่วนรวม คืือครอบครััว ต่่างฝ่่ายต่่างเป็็นกํําลัังใจให้้กัันและกััน เดิินหน้้าไปสู่่ความสํําเร็็จ จนสามารถพููดได้้เต็็มปาก ว่่า เบื้้�องหลัังความสํําเร็็จทุุกครั้้�งต้้องมีีเขาคนนั้้�น เป็็นกํําลัังใจให้้เสมอ .....โปรดติิดตามฉบัับต่่อไป....
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 30 แสงสว่างทางปฏิบัติ พระราชปริยัตยากร (บุญเรือง สารโท) อดีตเจ้าอาวาสวัดพิชโสภาราม วัันนี้้�หลวงพ่่อจะได้้น้้อมนำำเอาธรรมะ เรื่่�อง ของหายาก ๔ ประการ มาบรรยายของหายาก ๔ ประการนั้้�น คืือ ประการที่่�๑ มนุุสฺฺสภาโว จ ทุุลฺฺลโภ การ ที่่�จะได้้เกิิดมาเป็็นมนุุษย์์เป็็นสิ่่�งที่่�ยากนัักยากหนา เพราะเหตุุอะไรจึึงได้้เป็็นเช่่นนั้้�น เพราะเหตุุที่่� ว่่าการจะได้้เกิิดมาเป็็นมนุุษย์์ได้้นั้้�น ในภพก่่อนชาติิ ก่่อน จะต้้องได้้บำำเพ็็ญมนุุษยธรรมให้้สมบููรณ์์เสีีย ก่่อนแล้้ว จึึงจะสามารถเกิิดเป็็นมนุุษย์์ในภพนี้้�ชาติิ นี้้�ได้้และขอให้้นัักปฏิิบััติิธรรมทั้้�งหลายได้้ใส่่ใจว่่า คำำว่่า มนุุษย์์ กัับคำำว่่า คน นั้้�นไม่่เหมืือนกััน พอเรามาถืือปฏิิสนธิิในครรภ์์ของมารดา เขาก็็เรีียก ว่่า คน แล้้ว คลอดออกมาเขาก็็เรีียกว่่า คน เจริิญ เติิบโตขึ้้�นมาเขาก็็เรีียกว่่า คน ยัังเรีียกว่่าเป็็น มนุุษย์์ ไม่่ได้้ ต่่อเมื่่�อใดเราได้้บำำเพ็็ญมนุุษยธรรม คืือ สุุจริิต ธรรม ๑๐ ประการ หรืือศีีล ๕ ประการให้้สมบููรณ์์ แล้้ว จึึงจะเรีียกว่่าเป็็นมนุุษย์์ได้้ ท่่านทั้้�งหลายลองสัังเกตดููในวัันที่่�เรา อุุปสมบท ท่่านพระอาจารย์์ได้้สอบถามอัันตรายิิก ธรรมบทหนึ่่�ง มีีอยู่่ว่่า มนุุสฺฺโสสิิเจ้้าเป็็นมนุุษย์์หรืือ ทำำ ไมท่่านจึึงถามคำำอย่่างนี้้� ทั้้�งๆ ที่่�เห็็นกัันอยู่่ ท่่าน ก็็ถามว่่า เป็็นมนุุษย์์หรืือ ถ้้าเราตอบว่่า นตฺฺถิิภนฺฺเต ข้้าพเจ้้าไม่่ใช่่มนุุษย์์ ท่่านก็็ไม่่บวชให้้ คำำนี้้�โบราณท่่านกล่่าวเอาไว้้ว่่า มีีพญานาค มีีความเลื่่�อมใสในพระพุุทธศาสนา จึึงแปลงกายมา บวชในพระศาสนา วัันหนึ่่�ง จำำวััดตอนกลางวััน ขาด สติิไม่่ทัันระวัังตััว เพศจึึงกลัับมาเป็็นพญานาคตาม เดิิม พระพุุทธองค์์จึึงตรััสสั่่�งให้้สึึก พญานาคก็็ยอม สึึกและขอพรว่่า ผู้้ใดมาบวช ขอให้้ชื่่�อว่่า นาค ที่่�จริิง ถ้้าพููดตามหลัักการ หรืือพระไตรปิิฎก แล้้ว ไม่่ใช่่อย่่างนั้้�น ที่่�ท่่านถามว่่า มนุุสฺฺโสสิิ ท่่านเป็็น มนุุษย์์หรืือเราจะตอบว่่าอาม ภนฺฺเตขอรัับ กระผม เป็็นมนุุษย์์ ก็็ต่่อเมื่่�อเราบำำเพ็็ญมนุุษยธรรม หรืือมีี มนุุษยธรรมประจำำจิิตประจำำ ใจเสีียก่่อน จึึงจะตอบ ว่่า อาม ภนฺฺเต ได้้ เหตุุนั้้�น ก่่อนจะมาอุุปสมบท ท่่านจึึงให้้มา มอบตััวเป็็นศิิษย์์วััดเสีียก่่อน ให้้เรีียนคำำขอบวช ให้้ เรีียนวิิธีีบวช ท่่านเรีียกว่่า นาคตอนนี้้�นาคะแปลว่่า ผู้้ประเสริิฐ หรืือผู้้มาสู่่ทางอัันประเสริิฐ ในขณะที่่�มา เป็็นนาคนี้้� ท่่านต้้องการที่่�จะให้้เจ้้านาคนั้้�นบำำเพ็็ญ มนุุษยธรรมให้้สมบููรณ์์ จึึงจะบรรพชาอุุปสมบทได้้ เหตุุนั้้�น เวลาบรรพชาอุุปสมบทนี้้�หลวงพ่่อ ของหายาก ๔ ประการ
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 31 เอาจริิงเอาจััง ถ้้าผู้้ใดเข้้าโบสถ์์แล้้วมีีกลิ่่�นเหล้้ามานี้้� หลวงพ่่อไม่่บวชให้้เลยไล่่ออกจากโบสถ์์ไปเลย ต้้อง ไปสมาทานศีีลใหม่่หมดกลิ่่�นเหล้้าแอลกอฮอล์์ไป แล้้ว สมาทานศีีลใหม่่ ประพฤติิปฏิบัิัติิใหม่่เสีียก่่อน เห็็นว่่าพอสมควรแก่่กาลเวลาแล้้ว จึึงจะบวชให้้เหตุุ นั้้�นที่่�พวกเราทั้้�งหลาย ได้้มานั่่�งรวมกัันอยู่่ในขณะนี้้� มีีร่่างกายสมบููรณ์์ด้้วยอวััยวะทุุกส่่วนไม่่มีีบรรพชา โทษ คืือพระวินัิัยท่่านไม่่ห้้าม เราสามารถบวชใน พระศาสนา ทั้้�งจิิตใจก็็สมบููรณ์ อั์ ันนี้้�ก็็หมายความ ว่่าเราได้้พบของหายากประการที่่�หนึ่่�ง ประการที่่�๒ พุุทฺฺธภาโว จ ทุุลฺฺลโภ การที่่� ได้้มาเกิิดเป็็นมนุุษย์์แล้้ว จะได้้พบพระพุุทธศาสนา เป็็นของหายากนัักยากหนา เพราะเหตุุไร เพราะ พระพุุทธเจ้้าจะมาตรััสรู้้แต่่ละพระองค์์ๆ นั้้�น ต้้อง บำำเพ็็ญบารมีีให้้เต็็มเปี่่�ยมเสีียก่่อนแล้้ว จึึงจะมา ตรััสรู้้เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าได้้ไม่่ใช่่อยู่่เฉยๆจะ มาตรััสรู้้เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าเลยทีีเดีียว เป็็น ไปไม่่ได้้เหตุุนั้้�นท่่านจึึงแบ่่งจึึงจััดระยะการบำำเพ็็ญ บารมีีของพระโพธิิสััตว์์เจ้้า ไว้้ดัังนี้้�คืือ ถ้้าพระโพธิิสััตว์์เจ้้าองค์์ใด เป็็นประเภท ปััญญาธิิกะ คืือมีปัีัญญามาก มีีปััญญามากกว่่า ศรััทธาและความเพีียร จะต้้องบำำเพ็็ญบารมีีอยู่่ถึึง ๒๐ อสงขััยกัับแสนกััป คืือหมายความว่่า นึึกอยู่่ใน ใจว่่าจะเป็็นพระพุุทธเจ้้านานถึึง ๗ อสงขััยออกปาก ว่่าจะเป็็นพระพุุทธเจ้้านานถึึง ๙ อสงขััย นัับตั้้�งแต่่ วัันที่่�ได้้รัับคำำพยากรณ์์จากองค์์สมเด็็จพระสััมมาสััม พุุทธเจ้้าพระองค์์ใดพระองค์์หนึ่่�งมาว่่า ผู้้นี้้�จะได้้เป็็น พระพุุทธเจ้้าในวัันข้้างหน้้านามว่่าอย่่างนั้้�นๆ ตั้้�งแต่่ วัันนั้้�นมา จะต้้องบำำเพ็็ญบารมีีอยู่่นานถึึง ๔ อสงขััย กัับแสนกััป รวมทั้้�งหมด ๒๐ อสงขััยกัับแสนกััป จึึง จะได้้ตรััสรู้้เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้า เหมืือนอย่่าง พระพุุทธเจ้้าของเรานี้้� พระโพธิิสััตว์์เจ้้าพระองค์์ใด เป็็นประเภท สััทธาธิิกะ คืือมีีศรััทธามากกว่่าปััญญาและความ เพีียร จะต้้องบำำเพ็็ญบารมีีอยู่่ถึึง ๔๐ อสงขััยกัับ แสนกััป หมายความว่่า นึึกอยู่่ในใจอยู่่ว่่าจะเป็็น พระพุุทธเจ้้านานถึึง ๑๔ อสงขััยออกปากปรารถนา เป็็นพระพุุทธเจ้้านานถึึง ๑๘ อสงขััย นัับตั้้�งแต่่ได้้ ลััทธพยากรณ์์จากองค์์สมเด็็จพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้า พระองค์์ใดพระองค์์หนึ่่�งว่่า ผู้้นี้้�จะได้้ตรััสรู้้เป็็นพระ สััมมาสััมพุุทธเจ้้าในอนาคตกาลข้้างหน้้ามีีพระนาม ว่่าอย่่างนั้้�นๆ นัับตั้้�งแต่่วัันนั้้�นเป็็นต้้นมา จะต้้อง บำำเพ็็ญบารมีีอยู่่นานถึึง ๘ อสงขััยกัับแสนกััป รวม ทั้้�งหมดเป็็น ๔๐ อสงขััยกัับแสนกััป จึึงจะได้้ตรััสรู้้ เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าได้้ พระโพธิิสััตว์์เจ้้าพระองค์์ใด เป็็นประเภท วิิริิยาธิิกะ คืือยิ่่�งด้้วยความเพีียร มีีความเพีียร มากกว่่าศรััทธาและปััญญา จะต้้องบำำเพ็็ญบารมีี อยู่่นานถึึง ๘๐ อสงขััย หมายความว่่า นึึกอยู่่ในใจ ว่่าจะเป็็นพระพุุทธเจ้้านานถึึง ๒๘ อสงขััยออกปาก ปรารถนาเป็็นพระพุุทธเจ้้านานถึึง ๓๖ อสงขััย นัับ ตั้้�งแต่่ได้้ลััทธพยากรณ์์จากองค์์สมเด็็จพระสััมมาสััม พุุทธเจ้้ามาว่่า ผู้้นี้้�จะได้้ตรััสรู้้เป็็นพระพุุทธเจ้้าใน อนาคตกาลข้้างหน้้า มีีพระนามว่่าอย่่างนั้้�นๆ นัับ ตั้้�งแต่่วัันนั้้�นเป็็นต้้นมา จะต้้องบำำเพ็็ญบารมีีอยู่่นาน ถึึง ๑๖ อสงขััยรวมทั้้�งหมดเป็็น ๘๐ อสงขััยกัับแสน กััป จึึงจะตรััสรู้้เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าได้้ พระโพธิิสััตว์์เจ้้าที่่�ได้้กล่่าวมาแล้้วนี้้� จึึงแบ่่ง ได้้เป็็น ๒ ประเภท คืือ นิิยตโพธิสัิัตว์์และ อนิิยต โพธิิสััตว์์ อนิิยตโพธิิสััตว์์นี้้� ยัังมีีคติิไม่่แน่่นอน คืือยััง ไม่่มีีพระพุุทธเจ้้าพระองค์์ใดพระองค์์หนึ่่�งพยากรณ์์
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 32 ว่่า ในอนาคตกาลข้้างหน้้าจะได้้เป็็นพระพุุทธเจ้้า มีีคติิไม่่แน่่นอน สามารถเปลี่่�ยนคำำอธิิษฐานได้้ สามารถเปลี่่�ยนจิิตใจได้้ แต่ถ้่ ้าเป็็นประเภทนิิยตโพธิิสััตว์์จะมีีคติิ อย่่างมั่่�นคงแน่่นอน โดยได้้รัับคำำพยากรณ์์จาก สำำนัักขององค์์สมเด็็จพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าแล้้วว่่า จะได้้ตรััสรู้้เป็็นพระพุุทธเจ้้าในอนาคตกาลข้้างหน้้า พระโพธิิสััตว์์ประเภทนี้้�เปลี่่�ยนจิิตไม่่ได้้ เพราะเหตุุใด เพราะว่่า พระวาจาของพระพุุทธเจ้้านั้้�น เป็็นพระวาจาสิิทธิ์์� ใครจะมาเปลี่่�ยนพระดำำรััส ของพระองค์์ไม่่ได้้เมื่่�อพระองค์์ตรััสไว้้อย่่างไรแล้้ว ก็็เป็็นอย่่างนั้้�น ถ้้าพระองค์์ตรััสว่่า ผู้้นี้้�จะได้้เป็็น พระพุุทธเจ้้าในวัันข้้างหน้้า ผู้้นี้้�จะได้สำ้ ำเร็็จเป็็นพระ อรหัันต์์ในวัันข้้างหน้้า ก็็เป็็นอย่่างนั้้�น อย่่างเช่่นพระอานนท์์พระพุุทธองค์์ทรง พยากรณ์์ว่่า จะได้้บรรลุุเป็็นพระอรหัันต์์ในวัันปฐม สัังคายนา พระอานนท์์บำำเพ็็ญเพีียรตลอดคืืนยัันรุ่่ง ก็็นึึกว่่าพระองค์์ทรงพยากรณ์์ผิิด อ่่อนจิิตอ่่อนใจ ก็็เอนหลัังลงเพื่่�อจะนอน ในขณะที่่�เอนหลัังลงนอน หััวยัังไม่่ทัันถึึงหมอน ก็็ได้้บรรลุุเป็็นพระอรหัันต์์ อัันนี้้�ก็็หมายความว่่า พระวาจาของ พระองค์์เป็็นพระวาจาสิิทธิ์์�พระองค์์ตรััสอย่่างไร ก็็เป็็นไปอย่่างนั้้�น เช่่นตรััสว่่า พระเจ้้าสุุปปพุุทธะ ที่่�ปิิดทางโคจรบิิณฑบาตของพระพุุทธเจ้้า จะถููก ธรณีีสููบที่่�เชิิงบัันไดปราสาท ๗ ชั้้�น นัับตั้้�งแต่่วัันนี้้�ไป ๗ วััน เมื่่�อถึึงวัันที่่�พระองค์์ตรััสไว้้แม้้พระเจ้้าสุุปป พุุทธะจะทำำการป้้องกัันอย่่างไรๆ ก็็ไม่พ้่ ้น ต้้องถููก ธรณีีสููบที่่�ตรงนั้้�นจนได้้ นี่่�แหละท่่านทั้้�งหลาย พระโพธิิสััตว์์ประเภท นิิยตะนี้้�เปลี่่�ยนแปลงไม่่ได้้ จะได้้บำำเพ็็ญบารมีีจน ครบสมบููรณ์์แล้้วจึึงจะตรััสรู้้ได้้ แต่่บััดนี้้�พวกเราทั้้�งหลาย มานั่่�งรวมกััน อยู่่ในที่่�นี้้�แม้้ว่่าจะไม่่ได้้เห็็น ไม่่ได้้พบองค์์สมเด็็จ พระสััมมาสััมพุุทธเจ้้า แต่่ว่่าเราได้้พบพระธรรม วิินััยอัันเป็็นคำำสั่่�งสอนของพระองค์ ก็์ ็เท่่ากัับว่่าเรา ได้้พบพระพุุทธองค์์เพราะก่่อนจะทรงปริินิิพพาน พระองค์์ได้้ตรััสไว้้ว่่า ดููก่่อนภิิกษุุทั้้�งหลาย เมื่่�อเราตถาคต ปริินิิพพานไปแล้้ว พระธรรมก็็ดีีพระวิินััยก็็ดีี ที่่�เรา ตถาคตได้้แสดงไว้้แล้้วบััญญัติัิไว้้แล้้วนั้้�นแหละ จะ เป็็นศาสดาของพวกเธอทั้้�งหลาย คืือพระองค์์ไม่่ได้้ให้้ผู้้ใดผู้้หนึ่่�งทำำหน้้าที่่�แทน พระองค์์แต่่พระองค์์เอาธรรมวิินััยที่่�ทรงประกาศ ไว้้แล้้ว ที่่�ตรััสไว้้แล้้ว เป็็นศาสดาแทนพระองค์์ สืืบ มาจนตราบเท่่าทุุกวัันนี้้�และบััดนี้้�พระธรรมวิินััย อัันเป็็นคำำสั่่�งสอนของพระองค์ท่์ ่าน ก็ยั็ังสมบููรณ์์ทั้้�ง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขัันธ์์ธรรมเหล่่าใด ที่่�เป็็นเหตุุ ให้้ผู้้ปฏิิบััติิบรรลุุอริิยมรรคอริิยผล เช่่น สติิปััฏฐาน ๔ สััมมััปปธาน ๔ อิิทธิิบาท ๔ พละ ๕ อิินทรีย์ี์ ๕ โพชฌงค์์๗ อริิยมรรคมีีองค์์๘ ประการ ก็็ยััง สมบููรณ์์อยู่่ทุุกประการ เหตุุนั้้�น พวกเราทั้้�งหลาย ที่่�ได้้มีีโอกาส มาบรรพชาอุุปสมบท บวชในพระพุุทธศาสนา มีี โอกาสได้้มาเจริิญสมถภาวนาและวิิปััสสนาภาวนานี้้� ก็็นัับว่่าได้้พบของหายากเป็็นประการที่่�๒ ประการที่่�๓ ปพฺฺพชิิตภาโว จ ทุุลฺฺลโภ การ ที่่�บุุคคลได้้เกิิดขึ้้�นมาเป็็นมนุุษย์์ ได้้พบพระพุุทธ ศาสนาแล้้ว จะได้้มาบวชในพระพุุทธศาสนานั้้�น ก็็ ยากนัักยากหนา เพราะเหตุุใด เพราะผู้้ที่่�จะมาบวชในพระศาสนานั้้�น ต้้อง
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 33 อาศััยเหตุุปััจจััย ที่่�ตนได้้สั่่�งสมไว้้ในภพก่่อนชาติิ ก่่อน และก็็ประกอบด้้วยสิ่่�งแวดล้้อมในปััจจุุบััน ประกอบกัันเข้้า จึึงจะมีีโอกาสบวชได้้บางท่่านมีี ความประสงค์์อยากบวช แต่่สิ่่�งแวดล้้อมในปััจจุุบััน ไม่่เอื้้�ออำำนวยก็็บวชไม่่ได้้หรืือบางท่่าน สิ่่�งแวดล้้อม ในปััจจุบัุันเอื้้�ออำำนวย ยิินดีีที่่�จะให้้บวช แต่่เราไม่่มีี ปสาทะศรััทธาในการที่่�จะบวชในพระพุุทธศาสนานี้้� ก็็บวชไม่่ได้้ แต่่พวกเราทั้้�งหลายที่่�นั่่�งรวมกัันอยู่่นี้้� นัับว่่า ได้้สั่่�งสมอบรมบุุญกุุศลไว้้ในปุุเรกชาติิจนล้้นฟ้้าล้้น ดิิน จึึงได้้มีีโอกาสมาบวชในพระศาสนา การมาบวช ในพระพุุทธศาสนาของเราทั้้�งหลายในขณะนี้้� ก็็นัับ ว่่าได้้พบของหายากเป็็นประการที่่�๓ ประการที่่�๔ วิิปสฺฺสนาภาโว จ ทุุลฺฺลโภ การ ที่่�บุุคคลเกิิดขึ้้�นมาเป็็นมนุุษย์์ได้้พบพระพุุทธศาสนา มาบรรพชาอุุปสมบทในพระพุุทธศาสนาแล้้ว จะได้้ มีีโอกาสเจริิญวิปัิัสสนาภาวนานั้้�น ก็็เป็็นของยากนััก ยากหนา ท่่านทั้้�งหลายลองนึึกดููสิิว่่า รอบตััวของ เรา ภายในหมู่่บ้้านของเรานั้้�นแหละ ผู้้ที่่�ได้้เจริิญ วิิปััสสนาภาวนานั้้�น มากน้้อยแค่่ไหนเพีียงไร หรืือ ว่่าในวััดของเรา ผู้้ที่่�ได้้เจริิญวิิปััสสนาภาวนา มาก น้้อยแค่่ไหนเพีียงไร หรืือภายในตำำบลของเรา ผู้้ที่่� เจริิญวิิปััสสนาภาวนามากน้้อยแค่่ไหนเพีียงไร ดัังนั้้�น ผู้้ที่่�ได้้เจริิญวิิปััสสนา ท่่านจึึงอุุปมา เหมืือนเขาโค แต่่ผู้้ที่่�ไม่่ได้้เจริิญวิปัิัสสนาภาวนา อุุปมาเหมืือนกัันกัับขนโค ขนโคนั้้�นย่่อมมากกว่่า เขาโคฉัันใด ผู้้ที่่�ไม่่ได้้เจริิญวิปัิัสสนาภาวนา ย่่อม มากกว่่าผู้้ที่่�ได้้เจริิญวิิปััสสนาภาวนาฉัันนั้้�น บััดนี้้�พวกเราทั้้�งหลายที่่�นั่่�งรวมกัันอยู่่ใน สถานที่่�แห่่งนี้้�และก็็ได้มี้ีโอกาสมาเจริิญวิิปััสสนาอยู่่ นี้้� ก็็นัับว่่าเป็็นผู้้มีีบุุญ ได้้พบของหายากประการที่่�๔ การเจริิญภาวนานั้้�น มีีอยู่่ ๒ ประการ คืือ ๑. สมถภาวนา ภาวนาเป็็นอุุบายสงบใจ ภาวนาประเภทนี้้�ไม่่เกี่่�ยวด้้วยปััญญา เพีียงแต่่ว่่า ต้้องการที่่�จะทำำ ใจให้้สงบเป็็นสมาธิิเท่่านั้้�น อารมณ์์ของสมถภาวนา ตามที่่�ท่่านกล่่าวไว้้ ในคััมภีีร์์วิิสุุทธิิมรรค มีีอยู่่ ๔๐ ประการ คืือ กสิิณ ๑๐ อสุุภะ ๑๐ อนุุสสติิ๑๐ พรหมวิิหาร ๔ อาหาเร ปฏิิกููลสััญญา ๑ จตุุธาตุุววััฏฐาน ๑ อรููปกััมมััฏฐาน ๔ ก็็แล ในกััมมััฏฐาน ๔๐ ประการนั้้�น มีนิีิมิิต ๓ อย่่าง มีีภาวนา ๓ อย่่าง นิิมิิต ๓ คืือบริิกรรมนิิมิิต นิิมิิตในบริิกรรม อุุคคหนิิมิิต นิมิิตติิดตา ปฏิิภาคนิิมิิต นิมิิตเทีียบ เคีียง บริิกรรมนิิมิิต กัับ อุุคคหนิมิิต ๒ อย่่างนี้้� ได้้ทั่่�วไปในกััมมััฏฐานทั้้�งสิ้้�น แต่่ปฏิิภาคนิิมิิตนี้้�ได้้ เฉพาะกััมมััฏฐาน ๒๒ ประการ คืือ กสิิณ ๑๐ อสุุภ ะ ๑๐ กายคตาสติิ๑ อานาปานสติิ๑ ภาวนา ๓ คืือ บริิกรรมภาวนา อุุปจาร ภาวนา อััปปนาภาวนา บริิกรรมภาวนานั้้�น ได้้ทั่่�วไปในกััมมััฏฐาน ทั้้�งสิ้้�น อุุปจารภาวนา ได้้เฉพาะกััมมััฏฐาน ๑๐ ประการคืือ พุุทธานุุสสติ ธัิ ัมมานุุสสติ สัิ ังฆานุุสสติิ สีีลานุุสสติิจาคานุุสสติิเทวตานุุสสติิ อุุปสมานุุสสติิ มรณััสสติิอาหาเรปฏิิกููลสััญญา จตุุธาตุุววััฏฐาน .....โปรดติิดตามฉบัับต่่อไป....
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 34 เทศกาลวัันสงกรานต์ ์
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 35
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 36 วัันเฉลิิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็็จ พระเจ้้าอยู่่หััว รััชกาลที่่� ๑๐
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 37 วัันวิิสาขบููชา
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 38
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 39 พิิธีีมอบสััมฤทธิิบััตร รร.พอ.นมร.
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 40
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 41 วัันอาสาฬหบููชาและวัันเข้้าพรรษา
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 42
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 43 พุุทธศาสนิิกชนปฏิิบััติิธรรม
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 44 วัันแม่่แห่่งชาติิ
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 45
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 46 เทศนาในพรรษากาล
Nawamintarasarn Vol. 16 No.55 May - August 2023 47
นวมินทร์สาร ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๕๕ เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖ 48 ชื่อ สกุล กลุ่มนักศึกษาไทย ฮาร์วาด Umass, ครู อาสาวัดพุทธประทีป บัณฑิต - วันดี- ปัชโชติวิญญูรัตน์และ ครอบครัว Patchavee Netpisuth Maly Siprasoeut Wasana Charlie นางสาววิชุดา ไทยอ่อน Thanh Huynh อัจฉรา บัวกระโทก Gale Mirebello Domenic Mirebello Morakot Promuan Arthor - Alexander Le Kanokporn - Gary Ron ยุวนุช ศิริวัฒน์ วิทยา นวมสุวรรณ วราภรณ์ นวมสุวรรณ วัชระ นวมสุวรรณ สร้อย ศรีประเสริฐ Chanasak thaiprayon Orapin Davis Pad Thai Restaurant Lamiad S Wechapak คุณเมตตา นามอั้ง zorhaida Naumsuwan นางวราภรณ์ริเวอร่า รายนามผู้้�บริิจาค จำนวน 80.00 700.00 42.00 50.00 20.00 40.00 20.00 60.00 66.00 100.00 200.00 50.00 40.00 20.00 10.00 50.00 100.00 119.00 90.00 50.00 40.00 10.00 100.00 Jennifer คุณสำ เริง ผลสุข คุณอังคณา กูลด์ อุทิศให้ยายประพิศ ศรีสุข คุณยายหรั่ง ผิผ่วนนอก สวดมนต์ข้ามปี คณะถวายภัตตาหารเพลวันพฤหัสบดี ครอบครัว O’Connell 5,000 บาท จินตนา วงศามารถ แมทธิว - Peter Britland คุณสุภารัตน์ นิกุลกลิ่น ฉัฐธนนันท์ สาระวรรณา ศิริพงศ์ สุนทรสวัสดิ์ คุณวิภาพร สาคร Phaijit Janmanajaroen Pan Thai Timothy - Cholada Husband Piyanuch Promploy Thai Hut Restaurant panupong Agrasuta suwit chuntarachote คุณกิ๊ฟ คุณพูลสวัสดิ์ วรวิจิตรชัยกุล อุทิศให้นายแพง-นางทองไส แสนสี ค่าบูธ โนเบิล อุรพีพล และครอบครัว ต้นผ้าป่า 100.00 50.00 20.00 60.00 40.00 256.00 420.00 300.00 160.00 40.00 20.00 100.00 50.00 25.00 100.00 100.00 100.00 100.00 20.00 100.00 20.00 250.00 200.00 248.00 ทำบุญงานปีใหม่